2^ο Γυμνάσιο Χολαργού �

8^ο Μαθητικό Ευρωπαϊκό Συνέδριο με θέμα:

«ΑΘΗΝΑ- ΡΩΜΗ: Ένα Μακραίωνο Ταξίδι (509 π.Χ.- Σήμερα)

Ιστορία, Πολιτισμός, Κοινωνικοί και Πολιτικοί Θεσμοί, Δημοκρατία»

Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2023

Τίτλος εργασίας: «Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης: οι παραστάσεις των έργων τους μαγεύουν ανά τους αιώνες»

Υπεύθυνες καθηγήτριες: Αικατερίνη Βλάχου

Άννα Στασινούλια

ΑΙΣΧΥΛΟΣ

2

​

(525-456π.Χ.)

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Η Βιογραφία του

• Ο Αισχύλος γεννήθηκε στην Ελευσίνα.
• Έζησε στην Αθήνα και ασχολήθηκε με την πολιτική ζωή του “Κλεινού Άστεως”.
• Ήταν γεννημένος πολεμιστής, πολέμησε στον Μαραθώνα, στη Σαλαμίνα & στις Πλαταιές
• Αποκαλούνταν άνθρωπος των μηδικών πολέμων.
• Πέθανε στην Γέλα της Σικελίας.

​

3

Δραματικοί αγώνες και νίκες

• 479 π. Χ. διαγωνίζεται με τον Πρατίνα και τον Χοιρίλο.
• 484 π. Χ. πρώτη νίκη.
• 468 π. Χ. διαγωνίστηκε με τον Σοφοκλή και ήρθε δεύτερος.
• 467 π. Χ. νίκησε με τη Θηβαϊκή τριλογία.
• 458 π. Χ. νίκησε με την Ορέστεια.
• 456 π. Χ. θάνατός του – μεγαλοφυές μνημείο οι Βάτραχοι του Αριστοφάνη.

​

4

Τα έργα του

• Πέρσαι (472 π.Χ.)
• Επτά επί Θήβας (467 π.Χ.)
• Ικέτιδες (463 π.Χ)
• Προμηθεύς Δεσμώτης (463-456 π.Χ)
• Ορέστεια (458 π.Χ):
• Αγαμέμνων
• Χοηφόροι
• Ευμενίδες

​

5

Τα χαρακτηριστικά της ποιητικής του τέχνης

• Η αισχύλεια τραγωδία αντανακλά το θρησκευτικό και πατριωτικό πνεύμα της εποχής αυτής.
• Ο Αισχύλος είχε βαθιά θρησκευτική πίστη στην ανεξερεύνητη θεία δικαιοσύνη, προσήλωση στην ελευθερία, τη δημοκρατία και τη νομιμότητα.
• Πλάθει τους ήρωές του μεγάλους και στην ακμή και στην πτώση τους.
• Προβάλλει τη μεγαλοπρεπή εικόνα της θεϊκής εξουσίας, η οποία συντρίβει αμείλικτα τους θνητούς.
• Ο άνθρωπος έχει την ευθύνη για τις πράξεις του, για τις οποίες πρέπει να πληρώσει («πάσχειν»), αλλά μετά το πάθος έρχεται η γνώση: «πάθει μάθος» (Ἀγαμέμνων, στ. 177).

​

​

6

Αποφθέγματα

7

ΣΟΦΟΚΛΗΣ

8

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

(496-406/5 π.Χ.)

Η Βιογραφία του

• Γεννήθηκε στον Ίππιο Κολωνό της Αθήνας.
• Ήταν γιος του Σοφίλλου, εύπορου Αθηναίου που είχε εργοστάσιο μαχαιροποιίας.
• Δεκαπενταετής, ήταν ο κορυφαίος του χορού των εφήβων που πήρε μέρος στον εορτασμό της νίκης για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. 
• Κατέλαβε διάφορα υψηλά αξιώματα στην πολιτική, στις θρησκευτικές λατρείες και στις τέχνες.
• Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες, φαίνεται ότι συνέγραψε περίπου 123 έργα από τα οποία παραδίδονται ολοκληρωμένες μόνο επτά τραγωδίες.

9

Τα έργα του

Έγραψε 123 τραγωδίες από τις οποίες διασώθηκαν 7. Τα σημαντικότερα ήταν:

• Αντιγόνη:  Η σύγκρουση του ηθικού νόμου με την κρατική εξουσία.
• Ηλέκτρα: Η εκδίκηση των παιδιών του δολοφονημένου Αγαμέμνονα, και της τιμωρίας των φονιάδων, Κλυταιμνήστρας και Αίγισθου.
• Οιδίπους Τύραννος: Πραγματεύεται την ιδέα πως ο άνθρωπος, όσο κι αν προσπαθήσει, δεν μπορεί να αποφύγει το πεπρωμένο του.
• Οιδίπους επί Κολωνώ: Η διακήρυξη της αρχής ότι ο άνθρωπος ευθύνεται μόνο για τις εκούσιες πράξεις του.�

10

Τα χαρακτηριστικά της ποιητικής του τέχνης

• Σε όλα τα σωζόμενα έργα του Σοφοκλή κυριαρχεί το πρόβλημα της ηθικής τάξης.
• Προκειμένου να κρίνει τις ανθρώπινες πράξεις, αναζητεί τα βαθύτερα κίνητρα και την εσωτερική διάθεση των ανθρώπων που τις διέπραξαν.
• Ο Σοφοκλής τρέφει βαθύ σεβασμό στις μυθικές και θρησκευτικές παραδόσεις της πόλης.
• Η παρουσία των θεών είναι πάντοτε αισθητή στα έργα του, αντιπροσωπεύουν το φως, την ηρεμία αλλά και τη δύναμη. 
• O άνθρωπος είναι ασταθής και εφήμερος, γι' αυτό και οι θεϊκοί νόμοι, συγκρινόμενοι με τους ανθρώπινους, υπερισχύουν.

11

Αποφθέγματα

12

13

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ

Άγαλμα του Ευριπίδη στο Μουσείο του Βατικανού, Ρώμη

(485-406 π.X.)

Η Bιογραφία του

• Ο Ευριπίδης καταγόταν από τον δήμο Φλύας, το σημερινό Χαλάνδρι. 
• Πατέρας του ήταν ο Μνήσαρχος και μητέρα του η Κλειτώ.
• H αγάπη της θάλασσας σφράγισε καθοριστικά το έργο του.
• Επιδόθηκε στον αθλητισμό και τη μουσική και ασχολήθηκε με τη ζωγραφική και τη φιλοσοφία.
• Έζησε σε μια εποχή που τη σημάδεψαν ο Πελοποννησιακός πόλεμος και το έργο των σοφιστών.
• Οι νέες ιδέες και οι καινούριοι προβληματισμοί που ενυπάρχουν στο έργο του, αντικατοπτρίζουν τις πνευματικές έριδες της εποχής.

Τα Έργα του

Άλκηστις: Διδάχθηκε για πρώτη φορά στα Μεγάλα Διονύσια την άνοιξη του 438 π.Χ. επί άρχοντος Γλυκίνου.

Ανδρομάχη: Διδάχθηκε περίπου το 424 π.Χ. στην αυλή του Βασιλιά Θαρύπα των Μολοσσών, στην αρχαία Πασσαρώνα της Ηπείρου.

Τα Έργα του

Ελένη: Διδάχτηκε το 412 π.Χ. και επέφερε πολλές καινοτομίες. Ο Ευριπίδης χειρίστηκε με μεγάλη ελευθερία τους μύθους από τους οποίους πήρε τις υποθέσεις των έργων του.

Ιφιγένεια εν Ταύροις: Διδάχτηκε το 414-413 π.Χ. Πραγματεύεται το προσφιλές στην ελληνική αρχαιότητα θέμα της σωτηρίας δύο ανθρώπων που τους συνδέουν συγγενικοί δεσμοί, υπό αντίξοες συνθήκες.

Τα χαρακτηριστικά της ποιητικής του τέχνης �

• Οι ήρωες του Ευριπίδη βρίσκονται πιο κοντά στον θεατή απ' όσο οι ήρωες των άλλων τραγικών.
• Στα έργα του απεικονίζει με μεγάλη δύναμη τους χαρακτήρες, ανδρικούς και γυναικείους.
• Συζητάει, διαμαρτύρεται, καταδικάζει, υποβάλλει ακόμη και τους θεούς σε αυστηρή κριτική.
• Ωστόσο, πουθενά αλλού δεν έχουμε τόσο έντονη την αίσθηση ότι ο άνθρωπος δεν ορίζει το πεπρωμένο του όσο στο θέατρο του Ευριπίδη.

​

17

Αποφθέγματα

18

Το αρχαίο θέατρο

Επίδαυρος

• Σε μια χαράδρα, γύρω στο 340-330 π.Χ., Πολύκλειτος ο Νεότερος έκτισε, σύμφωνα με τον Παυσανία, το θέατρο της Επιδαύρου. Κτίστηκε για να τελούνται οι μουσικοί, ωδικοί και δραματικοί αγώνες των Ασκληπιείων.
• Κατά την Ρωμαιοκρατία διατήρησε τα χαρακτηριστικά του ελληνικού Θεάτρου, ακόμη και μετά την επισκευή του από τις καταστροφές που υπέστη κατά την εισβολή των Ερούλων το 267 π.Χ., κυρίως στο σκηνικό οικοδόμημα.
• Από όλα τα αρχαία θέατρα το θέατρο της Επιδαύρου είναι το ωραιότερο και το καλύτερα διατηρημένο με χωρητικότητα 13.000 θεατών.

20

Σπουδαία αρχαία θέατρα:

Αρχαίο θέατρο Διονύσου (1/2)

• Το Θέατρο του Διονύσου ή Θέατρο του Διονύσου Ελευθερέως είναι ο σημαντικότερος θεατρικός χώρος στην αρχαία Αθήνα και φιλοξενούσε τα Μεγάλα Διονύσια.
• Συνδέθηκε με τη γένεση και εξέλιξη του δράματος καθώς σε αυτό διδάχτηκαν για πρώτη φορά τα κορυφαία έργα των μεγάλων κλασικών δραματικών ποιητών, Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη.
• Το μεγαλύτερο μέρος των σωζόμενων κατάλοιπων ανήκουν στην ολόλιθη ανακαίνιση μεταξύ 350-320 π.Χ. που ξεκίνησε επί Ευβούλου, αλλά ολοκληρώθηκε επί ρήτορα Λυκούργου, θαυμαστή των μεγάλων τραγικών.
• Διέθετε ημικυκλικό κοίλο με 67 μαρμάρινους θρόνους της Προεδρίας, κυκλική ορχήστρα και μαρμάρινη σκηνή με παρασκήνια, ενώ είχε χωρητικότητα μεταξύ 17.000 και 19.000 θέσεων.

​

​

​

21

Αρχαίο θέατρο Διονύσου (2/2)

• Λαμπρή περίοδος εγκαινιάζεται για το αθηναϊκό θέατρο επί του φιλέλληνα Ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού (117-138 μ.Χ.), αγωνοθέτη στους Διονυσιακούς αγώνες.
• Την περίοδο αυτή σημειώνονται αλλαγές στο κοίλο: ανιδρύονται 13 χάλκινα αγάλματα του αυτοκράτορα, προστίθενται νέες σειρές θρόνων στο κεντρικό τμήμα του κοίλου και μεταλλικός θρόνος του Αδριανού τοποθετείται σε υπερυψωμένο βάθρο (θεωρείο) στην κεντρική κερκίδα.
• Οι επιγραφές των μαρμάρινων θρόνων της Προεδρίας αναλαξεύονται και προστίθενται τίτλοι ιερέων νέων λατρειών. Η ρωμαϊκού ρυθμού σκηνή κοσμείται στην πρόσοψη με αγάλματα που προσωποποιούν την Τραγωδία, την Κωμωδία και το Σατυρικό Δράμα.

​

22

23

Παραστάσεις στην αρχαιότητα και σήμερα

24

Ορισμός και είδη της θεατρικής παράστασης

Θεατρική παράσταση ονομάζεται η ακέραιη παρουσίαση ενός θεατρικού έργου από έναν θίασο σε μία συγκεκριμένη θεατρική σκηνή και σε συγκεκριμένο χρόνο. Ανάλογα με το είδος του θεατρικού έργου, μπορεί να διαφέρει το πλήθος των συντελεστών, η διάρκεια της παράστασης, το μέγεθος του χώρου.

Είδη θεατρικής παράστασης:

α. αρχαία θεατρική παράσταση και β. σύγχρονη ή μοντέρνα

Ανάλογα με το ύφος της παράστασης διακρίνονται οι κατηγορίες:

• Μουσικό θέατρο
• Μελόδραμα
• Κωμωδία
• Φάρσα
• Τραγωδία

25

Οι σύγχρονες παραστάσεις

Οι σύγχρονες θεατρικές παραστάσεις έχουν ως θέμα:

• έργα νέων συγγραφέων ή σεναριογράφων, τα οποία είναι φτιαγμένα ειδικά για την σκηνή,

​

• κλασικές παραστάσεις που παίζονται αρκετά χρόνια, αλλά από διαφορετικούς σκηνοθέτες βάζοντας ο καθένας την πινελιά του στο έργο.

​

Επίσης, παίζονται και αρχαίες τραγωδίες, κωμωδίες και σατυρικά δράματα, γραμμένα κατά την αρχαιότητα από κλασικούς Έλληνες συγγραφείς.

Εικόνα 3^η

26

Το κοινό των σύγχρονων παραστάσεων

Η πλειοψηφία των ανθρώπων επιλέγει το θέατρο για τους εξής λόγους:

• Θεωρείται πολιτιστικό γεγονός και συνήθως η αντίληψη αυτή υπάρχει κυρίως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
• Είναι αφορμή ‘‘εξόδου’’ των νέων και πιο σπάνια των εφήβων.
• Αποτελεί για πολλούς μέσο μάθησης και διεύρυνσης γνώσεων.
• πολλοί πηγαίνουν τα παιδιά τους να παρακολουθήσουν θέατρο για να ολοκληρώσουν την προσωπικότητά τους.

​

​

Ως συμπέρασμα, το κοινό του θεάτρου είναι ποικίλο και εξαρτάται από το είδος της παράστασης, το περιεχόμενό της και την ώρα που παρουσιάζεται.

27

Το κοινό των αρχαίων παραστάσεων

​

• Αθηναίοι αξιωματούχοι και απλοί πολίτες, πλούσιοι και φτωχοί, αστοί και ξωμάχοι,
• μέτοικοι, ξένοι που είχαν γίνει δεκτοί και κατοικούσαν μόνιμα στην Αθήνα, αλλά και επισκέπτες από άλλες πόλεις,
• άνδρες, γυναίκες, παιδιά και δούλοι.

​

Το θέατρο θεωρείτο μέσο μάθησης, η παράσταση ονομαζόταν «διδασκαλία» και για τον λόγο αυτό ο Περικλής έδινε την ευκαιρία σε όλους να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις, καθιερώνοντας το θεσμό των «θεωρικών», ειδικό επίδομα για τους άπορους πολίτες.

28

• Το θέατρο έχει εκπαιδευτικό σκοπό αφού μέσα από αυτό αντλούμε ποικίλες πληροφορίες, μαθαίνουμε πράγματα, καλλιεργούμε το πνεύμα μας.
• Οι αρχαίοι, όπως και εμείς σήμερα, θεωρούσαν το θέατρο πολιτιστικό γεγονός και μέσο ψυχαγωγίας.
• Η αξία του ποιοτικού θεάτρου, όμως, έχει υποτιμηθεί από τον σύγχρονο τρόπο ζωής με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μεγάλη ζήτηση. Αντιθέτως, στην αρχαιότητα, όλοι περίμεναν τους θεατρικούς αγώνες για να παρακολουθήσουν μία παράσταση, γεγονός το οποίο θεωρείτο εμπειρία ζωής.

Το αρχαίο θέατρο τότε και τώρα

29

Παρακολούθηση αρχαίου δράματος σήμερα

• Το αρχαίο δράμα σήμερα είναι ευρέως διαδεδομένο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, καθώς χιλιάδες παραστάσεις παίζονται σε όλο τον κόσμο ετησίως και δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι τις παρακολουθούν.
• Συνήθως «ανεβαίνουν» σε αρχαία θέατρα όπως το θέατρο της Επιδαύρου ή το Ηρώδειο αλλά και σε μοντέρνα ή κλασικά θέατρα.
• Πολλές φορές γίνονται διασκευές των έργων, αντλώντας στοιχεία από την επικαιρότητα, άλλοτε οι σκηνοθέτες μένουν πιστοί στο πρωτότυπο έργο, μεταφέροντας την αίσθηση του αρχαίου δράματος όπως διδάχθηκε 2500 χρόνια πριν.

*

30

Παρακολούθηση αρχαίου δράματος σήμερα

Στους «fan» του θεάτρου αρέσει να παρακολουθούν αρχαίο δράμα για πολλούς λόγους:

• Ως θεατές αντλούμε στοιχεία για την ποίηση, για τα θεατρικά δρώμενα και τον πολιτισμό της εποχής που γράφτηκε το έργο.
• Το περιεχόμενο και τα μηνύματα που μεταφέρει συχνά είναι επίκαιρα, μας προβληματίζουν και μας διδάσκουν.
• Ως θεατές συνδεόμαστε συναισθηματικά με τους χαρακτήρες, βιώνουμε τον έλεο και τον φόβο και φτάνουμε στην κάθαρση, καλλιεργώντας και πλουτίζοντας τον εσωτερικό μας κόσμο.
• Όπως θα έχετε ήδη καταλάβει, περιμένουμε με ανυπομονησία να ολοκληρώσουμε την «Ελένη» του Ευριπίδη και να απολαύσουμε την επόμενη παράσταση αρχαίου δράματος, ει δυνατόν, στην Επίδαυρο…

*

Εργάστηκαν οι μαθητές και οι μαθήτριες

31

ΓΟΥΣΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

ΓΥΠΑΡΗΣ ΠΕΤΡΟΣ

ΚΑΠΡΑΝΤΖΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

ΚΑΡΓΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΚΑΤΣΙΦΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΚΑΦΙΡΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΚΕΠΕΤΖΗ ΞΕΝΙΑ

ΚΙΟΣΕ ΜΑΡΙΑΝΑ

ΚΟΝΓΚΙΝΗ ΕΒΕΛΙΝΑ

ΚΡΙΕΛΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

ΚΩΤΟΥΛΑ ΕΛΕΝΗ ΚΛΕΙΩ

ΛΙΑΠΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΛΙΑΠΗ ΦΩΤΕΙΝΗ

ΜΑΝΤΖΟΛΕΛΛΙ ΑΝΤΩΝΙΟΣ

ΜΑΤΣΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΜΠΟΓΙΑΤΖΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ

ΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ

ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ-ΑΡΓΥΡΙΟΣ

ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ

ΣΤΑΝΙΤΣΑ ΜΕΛΙΤΙΝΗ

ΤΖΑΝΙΔΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ-ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ

ΤΖΑΝΙΔΑΚΗ ΣΥΛΒΙΑ

ΤΟΥΣΣΑ ΙΟΛΗ-ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ

ΤΣΑΜΤΣΟΥΚΑΚΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ

ΤΣΑΠΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΤΣΟΥΜΑΡΗ ΝΕΦΕΛΗ

ΦΙΛΙΠΠΑΤΟΥ ΕΛΕΝΗ-ΚΛΕΙΩ

32

​

https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/3569

https://www.greeklanguage.gr/digitalResources/ancient_greek/encyclopedia/comedy/page_025.html

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2336/Istoria-tis-Archaias-Ellinikis-Grammateias_A-B-G-Gymnasiou_html-apli/index2a_1a.html

http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=14301

http://ancienttheater.culture.gr/el/arxaio-drama-sti-neoteri-ellada/chronologio

https://artheatro.blogspot.com/2012/10/blog-post_9799.html

http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=10341

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%AD%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF_%CF%84%CE%BF%C%85_%CE%94%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%8D%CF%83%CE%BF%CF%85

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%AD%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%94%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%8D%CF%83%CE%BF%CF%85

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%AD%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF

Σχολικό βιβλίο της Α,Β,Γ γυμνασίου «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ»

«ΜΕΓΑΛΗ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ»

​

Πηγές

33

Ευχαριστούμε για την προσοχή σας!