1 of 50

ThS. BSNT. Nguyễn Đăng Khoa

Khoa Nội Phổi, Bệnh viện Chợ Rẫy

Bộ môn Nội Tổng Quát, Trường Y, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG VÀ KẾT CỤC ĐIỀU TRỊ BỆNH NHÂN NHIỄM CANDIDA AURIS TẠI KHOA NỘI PHỔI BỆNH VIỆN CHỢ RẪY �NGHIÊN CỨU HỒI CỨU GIAI ĐOẠN 2023-2025

2 of 50

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

Tổng quan về nấm Candida auris

Mục tiêu nghiên cứu

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu - Bàn luận

Cập nhật quản lý và điều trị Candida auris

I

II

III

IV

V

3 of 50

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

Tổng quan về nấm Candida auris

Mục tiêu nghiên cứu

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu - Bàn luận

Cập nhật quản lý và điều trị Candida auris

I

II

III

IV

V

4 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Satoh K (2009). Candida auris sp. nov., a novel ascomycetous yeast isolated from the external ear canal of an inpatient. Microbiology and immunology, 53 (1)

Năm 2009, Candida auris lần đầu tiên được định danh bởi bác sĩ Satoh tại một bệnh viện tại Nhật Bản, nơi ông đã cấy mủ từ ống tai ngoài của một bệnh nhân nữ 70 tuổi và được giải trình tự gene. Loại nấm mới này được ông phát hiện có những đặc điểm riêng biệt như 26S rDNA D1/D2, ribosome DNA ITS (vùng đệm trong được sao mã), và đặc biệt hơn, đó chính là các đặc điểm sinh hóa rất riêng biệt của loài nấm Candida mới này. Về mặt phân loại học, việc mô tả một loài mới nên dựa trên nhiều hơn một mẫu phân lập. Tuy nhiên, do loài mới này có khả năng phát triển ở 42°C và khả năng đồng hóa nguồn carbon khác biệt rõ ràng, không hình thành sợi giả và đặc tính đề kháng với thuốc kháng nấm rất cao so với các loài gần gũi, nên vi sinh vật này có thể là một thành viên rất đặc biệt trong chi Candida. Vì vậy, tác giả Satoh đề xuất đây là một loài mới dựa trên một mẫu phân lập duy nhất.

Về mặt cây phát sinh loài, Candida auris gần gũi nhất với Candida ruelliae và Candida haemulonii.

5 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Kim JS. Comprehensive Overview of Candida auris: An Emerging Multidrug-Resistant Fungal Pathogen. J Microbiol Biotechnol. 2024 Jul 28;34(7):1365-1375

Sơ đồ minh họa sự xuất hiện và phổ biến của Candida auris. Hiện tượng nóng lên toàn cầu làm tăng khả năng chịu nhiệt của C. auris trong môi trường. Việc tiếp xúc với nhiều loại thuốc kháng nấm thường được sử dụng trong nông nghiệp đã dẫn đến hiện tượng kháng đa thuốc ở C. auris. Tác nhân gây bệnh này có thể xâm nhiễm cả bề mặt sống (người bệnh) và không sống (vật dụng, bề mặt trong bệnh viện). Tiếp xúc trực tiếp với các bề mặt bị nhiễm tạo điều kiện cho sự lây lan nhanh chóng của vi nấm, từ đó gây ra bệnh lý. C. auris đã được phát hiện trong nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể, và thường gây ra các nhiễm trùng toàn thân. Con đường lây truyền chính là qua môi trường bệnh viện (lây nhiễm nosocomial), đặc biệt ảnh hưởng đến các bệnh nhân suy giảm miễn dịch. C. auris chủ yếu được biết đến là loài cư trú trên da.

6 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Oh BJ. Biofilm formation and genotyping of proposed new species (C. auris) isolates from Korea. Med Mycol. 2011;49(1)

Dựa trên phân tích trình tự bộ gene. Trong đó, Clade I và Clade III là phổ biến nhất, với số ca báo cáo cao hơn và phạm vi phân bố địa lý rộng hơn. Việc xác định và hiểu rõ đặc điểm của các nhánh di truyền có ý nghĩa quan trọng trong việc giải thích cơ chế bùng phát dịch, do các nhánh di truyền khác nhau có thể khác biệt về khả năng hình thành màng sinh học (biofilm), mức độ đề kháng với thuốc kháng nấm và độc lực gây bệnh. Trong năm nhánh di truyền đã được xác định, Clade I, III và IV là những nhánh liên quan đến các đợt bùng phát nhiễm nấm xâm lấn do chủng đa kháng thuốc, trong khi Clade II (phân bố chủ yếu ở Đông Á) lại không gắn liền với các đợt bùng phát trong bệnh viện, thể hiện mức độ nhạy cảm cao hơn với thuốc kháng nấm và ít gây nhiễm nấm xâm lấn hơn và chủ yếu được phát hiện ở các trường hợp viêm tai ngoài. Trong khi đó, các phân tích từ nhiều đợt bùng phát cho thấy các chủng thuộc nhánh di truyền I và IV có xu hướng gây nhiễm nấm máu cao hơn so với nhánh di truyền II và III.

7 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

https://www.who.int/publications/i/item/978924006024

8 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Eix EF. Candida auris: Epidemiology and Antifungal Strategy. Annu Rev Med. 2025;76(1):57-67; Garcia-Bustos V. What Do We Know about Candida auris? State of the Art, Knowledge Gaps, and Future Directions. Microorganisms. 2021;9(10); Chen J. Is the superbug fungus really so scary? A systematic review and meta-analysis of global epidemiology and mortality of Candida auris. BMC Infect Dis. 2020;20(1):827

9 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Horton. Mechanisms of pathogenicity for the emerging fungus Candida auris. PLoS Pathog (2023);19(12):e1011843; Eix EF. Candida auris: Epidemiology and Antifungal Strategy. Annu Rev Med. 2025;76(1):57-67

Chính vì các đặc điểm nổi bật đó, các yếu tố nguy cơ nhiễm nấm xâm lấn Candida auris thường liên quan đến thời gian nằm viện kéo dài, yếu tố dịch tể học tại cơ sở y tế đó và sự mất khả năng toàn vẹn của lớp da và niêm mạc của bệnh nhân.

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy YTNC nhiễm Candida auris bao gồm:

-Các thiết bị y khoa xâm lấn như CVC, sonde tiểu, huyết áp động mạch xâm lấn, thiết bị thần kinh…

-BN trước đó đã có tình trạng chiếm cư hóa Candida auris.

-Bệnh nhân nằm tại khoa ICU kéo dài.

-Bệnh nhân được sử dụng kháng sinh phổ rộng kéo dài trước đó, sẽ làm rối loạn hệ vi sinh vật thường trú tại da và tạo điều kiện cho Candida auris xâm lấn gây nhiễm nấm huyết hoặc nhiễm Candida xâm lấn mô sâu.

Hình bên phải cho thấy cơ chế gây bệnh của Candida auris. C. auris định cư và tồn tại trên da, và các tổn thương của hàng rào da có thể dẫn đến candidiasis xâm lấn và sự lan truyền nhiễm trùng qua đường máu. Các tương tác với những vi sinh vật khác trong hệ vi sinh da (ví dụ: Malassezia spp., Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus hominis) ảnh hưởng đến sự phát triển của C. auris trên da. Sự hình thành biofilm của C. auris làm tăng khả năng kháng với điều trị kháng vi sinh trên bề mặt da. C. auris sản xuất nhiều yếu tố độc lực để giải phóng vào vi môi trường xung quanh, bao gồm SAPs và EVs. Các adhesin thúc đẩy sự bám dính vào bề mặt da, và các mannan trong thành tế bào che phủ β-glucan khỏi các PRR trên tế bào miễn dịch. C. auris né tránh sự nhận diện và thực bào của bạch cầu trung tính (neutrophil). C. auris cũng thoát khỏi sự tiêu diệt của đại thực bào (macrophage), ức chế sự huy động miễn dịch do đại thực bào trung gian, và gây chết tế bào đại thực bào.

Nhiều nghiên cứu báo cáo cho thấy, các YTNC nhiễm Candida auris xâm lấn cũng giống như các loài Candida xâm lấn khác tại ICU, như đái tháo đường, ARDS, xơ gan, thở máy kéo dài, suy dinh dưỡng, nuôi ăn tĩnh mạch toàn phần… 🡪 Tuy nhiên, mối liên quan này thì chỉ có các nghiên cứu bệnh – chứng mới có thể kết luận một cách rõ ràng. Tức là nghiên cứu có 2 nhóm so sánh BN nhiễm Candida auris so với BN không nhiễm Candida auris hoặc so sánh giữa nhóm BN nhiễm Candida auris so với nhóm BN nhiễm các loài Candida khác ngoài Candida auris.

10 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Cortegiani, et al. Epidemiology, clinical characteristics, resistance, and treatment of infections by Candida auris. J intensive care 6, 69 (2018)

11 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Fenton, A. Candida auris Resistance Mechanisms to Amphotericin B: Alternative Treatments Development. Curr Clin Micro Rpt 11, 166–176 (2024)

12 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Dang-Vu T. The First Report of Candida Auris Infection in Vietnam. Eur J Case Rep Intern Med. 2024 12;11(3):004335; Pham, Hong Tham. Emergence of Candida auris in Vietnam: A case series. SAGE Open Medical Case Reports 12 (2024); Nguyễn Thị Huân. Báo cáo chùm ca lâm sàng nhiễm Candida auris tại khoa Hồi Sức Tích Cực Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương năm 2024. Tạp chí Truyền Nhiễm Việt Nam. 2;50 (2025): 95-99

13 of 50

TỔNG QUAN VỀ NẤM CANDIDA AURIS

Pham VP, Ha NX, Nguyen HT, et al. A case series of Candidozyma auris in Viet Nam. BMC Infect Dis. 2026;26(1):470; Pham VP, Ha NX, Nguyen HT, et al. A case series of Candidozyma auris in Viet Nam. BMC Infect Dis. 2026;26(1):470; Dau-Nguyen AT, Nguyen-Dang K, Tran-Le QK, et al. Emergence of Candida auris in Vietnam: A 3-year retrospective study from 2023 to 2025 at the Department of Pulmonary Medicine of Cho Ray Hospital. Medicine (Baltimore). 2026;105(1):e45932

14 of 50

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

Tổng quan về nấm Candida auris

Mục tiêu nghiên cứu

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu - Bàn luận

Cập nhật quản lý và điều trị Candida auris

I

II

III

IV

V

15 of 50

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

16 of 50

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

17 of 50

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

18 of 50

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

19 of 50

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

[1] Ramirez JA. Chest 2020; 158: 1896-1911; [2] Lancet 2004; 363: 157-63; [3] CDC. Antifungal susceptibility testing and interpretation (2023)

20 of 50

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

Tổng quan về nấm Candida auris

Mục tiêu nghiên cứu

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu - Bàn luận

Cập nhật quản lý và điều trị Candida auris

I

II

III

IV

V

21 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

22 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

23 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

24 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

25 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

26 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

27 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

28 of 50

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

29 of 50

BÀN LUẬN

30 of 50

BÀN LUẬN

31 of 50

BÀN LUẬN

32 of 50

BÀN LUẬN

33 of 50

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

Tổng quan về nấm Candida auris

Mục tiêu nghiên cứu

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu - Bàn luận

Cập nhật quản lý và điều trị Candida auris

I

II

III

IV

V

34 of 50

ĐỊNH DANH CANDIDA AURIS

35 of 50

ĐỊNH DANH CANDIDA AURIS

36 of 50

ĐỊNH DANH CANDIDA AURIS

37 of 50

ĐỊNH DANH CANDIDA AURIS

38 of 50

ĐỊNH DANH CANDIDA AURIS

39 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS

40 of 50

TÍNH KHÁNG THUỐC CỦA CANDIDA AURIS

41 of 50

TÍNH KHÁNG THUỐC CỦA CANDIDA AURIS

42 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS

43 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS

44 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS (CDC 2024)

45 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS (CDC 2024)

46 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS (UK 2025)

47 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS (UK 2025)

48 of 50

ĐIỀU TRỊ CANDIDA AURIS

49 of 50

KẾT LUẬN

50 of 50

ThS. BSNT. Nguyễn Đăng Khoa

Khoa Nội Phổi, Bệnh viện Chợ Rẫy

Bộ môn Nội Tổng Quát, Trường Y, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh

CHÂN THÀNH CÁM ƠN QUÝ ĐỒNG NGHIỆP ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE