Unia Europejska
Przewodnictwo Polski w UE
Unia Europejska
Przewodnictwo Polski w UE
1. Historia i podstawy UE
2. Relacje między państwami członkowskimi
3. Unia na tle wojny na Ukrainie
4. Kraje spoza Unii Europejskiej
5. Wyzwania i perspektywy
6. Zakończenie
"Europa nie powstanie od razu ani w całości: będzie powstawała przez konkretne osiągnięcia, tworząc najpierw rzeczywistą solidarność„
Robert Schuman, 1950r.
1. Historia i podstawy UE
Warszawa, II Wojna Światowa
1939-1945r.
1. Historia i podstawy UE
Traktat Paryski – 1951r.
1. Historia i podstawy UE
Traktaty Rzymskie – 1957r.
Traktaty Rzymskie – 1957r.
1. Historia i podstawy UE
Powstanie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) i Euratomu.
Cele EWG
Wspólny rynek
Zniesienie ceł
Swobodny przepływ towarów
Euratom
Współpraca w dziedzinie energii atomowej (pokojowe wykorzystanie).
1. Historia i podstawy UE
Jednolity Akt Europejski (1986)
Traktat z Maastricht (1993)
Traktat Lizboński (2009)
Utworzenie jednolitego rynku do 1993 r. ("4 swobody": przepływ osób, towarów, usług, kapitału).
1. Historia i podstawy UE
Jednolity Akt Europejski (1986)
Traktat z Maastricht (1993)
Traktat Lizboński (2009)
Przekształcenie Wspólnot w Unię Europejską.
3 filary:
Wspólnota i Współpraca
Wspólna Polityka Bezpieczeństwa
Wymiar Sprawiedliwości
1. Historia i podstawy UE
Uproszczenie procesu decyzyjnego (większa rola Parlamentu Europejskiego).
Wprowadzenie stanowiska Przewodniczącego Rady Europejskiej.
Jednolity Akt Europejski (1986)
Traktat z Maastricht (1993)
Traktat Lizboński (2009)
GOSPODARKA
Największy jednolity rynek świata (450 mln konsumentów).
1. Historia i podstawy UE
POKÓJ
Brak wojen między członkami od 1945 r. (Nagroda Nobla 2012).
WARTOŚCI
Praworządność, prawa człowieka, równość (art. 2 TUE).
1. Historia i podstawy UE
Rada Unii
Europejskiej
Parlament
Europejski
Komisja Europejska
Reprezentuje rządy państw członkowskich (uchwala prawo z Parlamentem)
Instytucja Unii Europejskiej, której członkowie są wybierani przez obywateli państw należących do UE na pięcioletnią kadencję
"Strażniczka traktatów" – inicjuje prawo, zarządza funduszami
1. Historia i podstawy UE
Trybunał Sprawiedliwości UE
Europejski Bank Centralny
Europejski Trybunał Obrachunkowy
Zajmuje się interpretacją i stosowaniem prawa Unii Europejskiej
Jest to bank centralny UE, który odpowiada za politykę pieniężną UE i zarządza euro
Jest to organ kontrolny UE, który zajmuje się kontrolą finansów UE
Relacje między państwami członkowskimi UE
Solidarność czy konflikt? Dynamika relacji w Unii Europejskiej
1. Historia i podstawy UE
Relacje między państwami członkowskimi UE
Solidarność czy konflikt? Dynamika relacji w Unii Europejskiej
2. Relacje w UE
Współpraca – Fundusze strukturalne
Środki finansowe UE na wyrównanie różnic gospodarczych (np. Polska otrzymała ≈ 160 mld EUR w latach 2014–2020)
Czym jest strefa Schengen?
2. Relacje w UE
Obszar bez kontroli granicznych (26 państw, w tym 22 z UE)
Korzyści:
Swobodny przepływ osób (1,7 mln Polaków pracuje w innych krajach UE)
Wzrost handlu wewnątrz UE o 20% po 1995 r.
Wyzwania:
Powrót kontroli tymczasowych (np. Francja po atakach terrorystycznych)
2. Relacje w UE
Spór o niezależność sądownictwa (KE vs. Polska i Węgry).
Wstrzymanie funduszy dla państw łamiących praworządność
35 mld EUR dla Polski blokowane do 2022 r.
„Polska nie spełnia kryterium dotyczącego Karty Praw Podstawowych UE. W związku z tym Komisja Europejska nie ma możliwości realizowania wypłat" – potwierdza w korespondencji z OKO.press Komisja Europejska.
Węgry to praworządnościowe piekło. “Mijają lata, a sytuacja jest coraz gorsza”
Z powodu łamania praworządności Węgry podlegają sankcji w ramach uruchomionego wobec Budapesztu w kwietniu 2022 roku mechanizmu warunkowości. Na mocy tego mechanizmu wstrzymana jest wypłata funduszy unijnych, gdy państwo nie wdraża ustalonych przez Komisję Europejską przywracających praworządność środków naprawczych – twierdzi OKO.press.
Strata 13% budżetu (UK wpłacała 10–12 mld EUR rocznie).
Wzmocnienie integracji pozostałych państw (np. inicjatywa „EU 27”).
2. Relacje w UE
Spór o niezależność sądownictwa (KE vs. Polska i Węgry).
Wstrzymanie funduszy dla państw łamiących praworządność
35 mld EUR dla Polski blokowane do 2022 r.
„Polska nie spełnia kryterium dotyczącego Karty Praw Podstawowych UE. W związku z tym Komisja Europejska nie ma możliwości realizowania wypłat" – potwierdza w korespondencji z OKO.press Komisja Europejska.
Węgry to praworządnościowe piekło. “Mijają lata, a sytuacja jest coraz gorsza”
Z powodu łamania praworządności Węgry podlegają sankcji w ramach uruchomionego wobec Budapesztu w kwietniu 2022 roku mechanizmu warunkowości. Na mocy tego mechanizmu wstrzymana jest wypłata funduszy unijnych, gdy państwo nie wdraża ustalonych przez Komisję Europejską przywracających praworządność środków naprawczych – twierdzi OKO.press.
Brexit
Skutki dla Unii Europejskiej:
Strata 13% budżetu (UK wpłacała 10–12 mld EUR rocznie)
Wzmocnienie integracji pozostałych państw (np. inicjatywa „EU 27”)
2. Relacje w UE
Mechanizmy decyzyjne
Zasada jednomyślności
Głosowanie większościowe
Przykład: Sankcje wobec Rosji – Węgry blokowały część pakietów.
Wymagana w kluczowych sprawach (np. podatki, polityka zagraniczna).
Stosowane w 80% przypadków (np. rynek wewnętrzny).
Przykład: Dyrektywa o prawach autorskich (2019) – przyjęta mimo sprzeciwu Polski.
2. Relacje w UE
PRIORYTETY POLSKI
Bezpieczeństwo energetyczne
Wsparcie Ukrainy
Cel: Uniezależnienie od rosyjskich surowców (po 2022 r.).
Baltic Pipe (przesył gazu z Norwegii).
Elektrownie jądrowe (współpraca
Z USA i Koreą Południową)
Udział węgla w miksie energetycznym spadł z 80% (2015) do 65% (2023).
Rola w UE: Inicjatywa „Pakt Solidarności” – wspólne zakupy amunicji dla Ukrainy.
Pomoc militarna (np. przekazanie 320 czołgów do 2024 r.).
Przyjęcie 1,5 mln uchodźców (najwięcej w UE).
Wojna na Ukrainie a Polska i UE
Wojna na Ukrainie – reakcje i wyzwania
Wojna na Ukrainie a Polska i UE
Wojna na Ukrainie – reakcje i wyzwania
2. Relacje w UE
Wojna na Ukrainie a Polska i UE
Wojna na Ukrainie – reakcje i wyzwania
Sankcje wobec Rosji
niemal
2400
osób i podmiotów objętych sankcjami
Przykład: Pakiet XII (2024) – lista głównych restrykcji ekonomicznych
Reakcja UE – Sankcje i Wsparcie
Wsparcie Ukrainy
Wsparcie militarne
Dostawy sprzętu
Programy szkoleniowe
Wsparcie humanitarne
Fundusze
Europejski Instrument
na rzecz Pokoju
3. Wojna na Ukrainie
Wojna na Ukrainie a Polska i UE
Wojna na Ukrainie – reakcje i wyzwania
Unia Europejska
około
4,3 miliona Ukraińców
zostało przyjętych pod ochronę czasową przez Unię Europejską do maja 2024 roku
Reakcja UE – Przyjęcie uchodźców
Polska
8,6 miliona
przekroczeń granicy z Ukrainy do Polski
1,5 miliona
obywateli Ukrainy przebywa w Polsce
980 tysięcy
korzysta z ochrony czasowej
( 2024 )
3. Wojna na Ukrainie
Relacje UE z Krajami Spoza Unii
Wyzwania i partnerstwa
3. Wojna na Ukrainie
Relacje UE z Krajami Spoza Unii
Partnerstwo Wschodnie
4. Kraje spoza UE
Bałkany Zachodnie
Inicjatywy integracyjne
Wsparcie instytucjonalne
Ukraina i Mołdawia
Działania na rzecz zbliżenia
Kryteria akcesyjne
Perspektywa członkostwa
…
Kraje sąsiedzkie
Relacje z Turcją
Spory migracyjne
Współpraca w NATO
Napięcia wynikające z przepływu migrantów
Kwestie bezpieczeństwa i obronności
4. Kraje spoza UE
Globalne partnerstwa
Stany Zjednoczone
Stolica: Waszyngton
Prezydent: Donald Trump
Produkt krajowy brutto: 27,72 tryliarda USD (2023)
Liczba ludności: 340,1 miliona (2024)
Marszałek: Mike Johnson (Partia Republikańska)
Powierzchnia: 9 867 000 km²
Relacje handlowe
Relacje polityczne i strategiczne
50% światowego PKB
W 2023 roku całkowita wymiana handlowa między UE a USA osiągnęła wartość około 1,1 biliona euro
18,3% całkowitego eksportu towarów UE
12,2% importowanych towarów do UE
USA pozostają najbliższym sojusznikiem UE w dziedzinie bezpieczeństwa, co jest szczególnie widoczne w kontekście rosyjskiej agresji w Ukrainie
Mimo bliskich relacji, występują pewne napięcia, szczególnie w obszarach polityki międzynarodowej, klimatycznej i handlowej
4. Kraje spoza UE
Globalne partnerstwa
Chińska Republika Ludowa
Stolica: Pekin
Rząd: Państwo unitarne, Państwo komunistyczne, Państwo socjalistyczne, System jednopartyjny
Kontynent: Azja
Język urzędowy: Mandaryński
Liczba ludności: 1,411 miliarda (2023)
Powierzchnia: 9 597 000 km²
Inwestycje
Rywalizacja technologiczna
Wiele europejskich firm, takich jak BMW, Volkswagen i BASF, zwiększyło swoje inwestycje w Chinach
Inwestycje Chin w UE wyniosły 8,2 miliarda USD
UE zacięcie rywalizuje z Chinami w dziedzinach takich jak energia odnawialna, technologie cyfrowe czy motoryzacja
Próba narzucenia niższych stawek europejskim firmom
Pomimo napięć, obie strony dążą do współpracy w kwestiach globalnych, takich jak stabilność ekonomiczna i zmiany klimatyczne
4. Kraje spoza UE
Relacje z Afryką
Strategia Global Gateway
Umowy handlowe
UE planuje zainwestować co najmniej 150 mld euro w ramach strategii Global Gateway
UE ma umowy handlowe z wieloma państwami afrykańskimi, takimi jak RPA
4. Kraje spoza UE
Relacje z Azją
Handel i inwestycje
Polityka i bezpieczeństwo
Współpraca regionalna
Stabilność regionalna
UE angażuje się w promowanie stabilności i bezpieczeństwa w Azji
Wzrost handlu
Współpraca handlowa obejmuje umowy o wolnym handlu i inwestycje
Asia-Europe Meeting
Odbywające się co dwa lata szczyty na temat kwestii politycznych, ekonomicznych i kulturalnych
Prawa człowieka
Przykład: UE organizuje seminaria na temat praw człowieka w ramach Asia-Europe Meeting
Azja Centralna
UE rozwija współpracę w dziedzinie transportu, energii i praw człowieka
Azja Południowa
Współpraca polega na stabilności regionu i promowaniu zrównoważonego rozwoju
4. Kraje spoza UE
Brexit – wpływ wyjścia Wielkiej Brytanii z UE
Skutki dla UE
Skutki dla UK
Wpływ na relacje
Kryzys ekonomiczny
Szacuje się, że Brexit kosztował gospodarkę brytyjską
od 1,2% do 4,5% PKB
Straty ekonomiczne
Strata 13% budżetu (UK wpłacała 10–12 mld EUR rocznie).
Zmiany w strukturze
66 milionów obywateli odeszło z od UE i znacznie obniżył się
poziom PKB
Zmiany w handlu
Spowodowało to zwiększenie biurokracji i kosztów handlowych
Nowe umowy handlowe
UE i UK podpisały umowę handlową, która pozwala na handel bez ceł, ale wprowadza nowe procedury celne i biurokratyczne
Dalsza współpraca
UE i UK nadal współpracują
Wpływ na politykę
Wzmocnienie integralności i solidarności państw UE
4. Kraje spoza UE
5. Wyzwania i perspektywy
Rola Polski – Regionalny Lider UE?
Czy Polska, jako kraj o strategicznym położeniu i doświadczeniu, może stać się regionalnym liderem w kształtowaniu przyszłości UE?
Zakończenie
Unia Europejska: Jedność w czasach kryzysu
Czy Europa może być bastionem wartości w świecie chaosu?
3. Wojna na Ukrainie
5. Wyzwania i perspektywy
6. Zakończenie