1 of 54

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MÔN VẬT LÍ

2 of 54

KHỞI ĐỘNG

Tại sao chúng không tiếp xúc nhưng vẫn tương tác được với nhau?

3 of 54

BÀI 17:KHÁI NIỆM ĐIỆN TRƯỜNG

4 of 54

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

03

02

Điện phổ

Khái niệm điện trường

Cường độ điện trường

5 of 54

I.

KHÁI NIỆM ĐIỆN TRƯỜNG

6 of 54

Hoạt động (SGK – tr65)

Đặt điện tích q cách điện tích Q một khoảng r.

1. Có phải không khí đã truyền tương tác điện từ điện tích Q tới điện tích q hay không?

2. Vùng không gian bao quanh một nam châm có từ trường. Tương tự như vậy, vùng không gian bao quanh một điện tích có điện trường. Ta có thể phát hiện sự tồn tại của điện trường bằng cách nào?

7 of 54

1. Không phải không khí đã truyền tương tác điện từ điện tích Q tới điện tích q vì khi đặt hai điện tích trong chân không vẫn có tương tác này.

2. Có thể phát hiện ra điện trường bằng cách đặt một điện tích vào trong đó. Nếu có lực tác dụng lên điện tích thì tồn tại điện trường. Nếu không có lực tác dụng lên điện tích thì không tồn tại điện trường.

TRẢ LỜI

8 of 54

Hãy đưa ra nhận xét về tương tác giữa chúng.

9 of 54

Tương tác giữa hai nam châm

10 of 54

  • Xung quanh nam châm có từ trường, từ trường sẽ truyền tương tác từ nam châm này tới nam châm khác.
  • Tương tự như nam châm, xung quanh điện tích có một điện trường, điện trường sẽ truyền tương tác giữa các điện tích.

Điện trường là gì?

11 of 54

I. Khái niệm điện trường

Điện trường được tạo ra bởi điện tích, là dạng vật chất tồn tại xung quanh điện tích và truyền tương tác giữa các điện tích.

12 of 54

II.

CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG

13 of 54

 

THẢO LUẬN NHÓM

14 of 54

II. Cường độ điện trường

 

15 of 54

 

Hoạt động (SGK – tr66)

16 of 54

Trả lời

 

 

17 of 54

Trả lời

 

 

18 of 54

 

19 of 54

Hoạt động (SGK – tr66)

 

20 of 54

 

Trả lời

21 of 54

Câu hỏi (SGK – tr67)

Một điện tích điểm Q = 6.10−13 C đặt trong chân không.

a) Xác định phương, chiều, độ lớn của cường độ điện trường do điện tích điểm Q gây ra tại một điểm cách nó một khoảng 1 cm, 2 cm, 3 cm.

b) Nhận xét về cường độ điện trường ở những điểm gần điện tích Q và ở những điểm cách xa điện tích Q.

c) Từ các nhận xét trên, em hãy mô tả cường độ điện trường do một điện tích điểm dương Q đặt trong chân không gây ra tại một điểm cách nó một khoảng r. Vẽ hình minh hoạ.

22 of 54

 

23 of 54

c) + Cường độ điện trường do một điện tích điểm Q đặt trong chân không gây ra tại một điểm M cách nó một khoảng r có phương QM, có chiều từ Q đến M nếu Q > 0 và có chiều từ M đến Q nếu Q < 0.

Trả lời Câu hỏi (SGK – tr67)

 

24 of 54

Cường độ điện trường của hệ điện tích

Hoạt động (SGK – tr67)

Nếu trong không gian có hai điện tích điểm dương Q1 = Q2 được đặt ở hai điểm B và C, một điện tích thử q được đặt tại một điểm A như Hình 17.4. Hãy mô tả bằng hình vẽ lực điện tổng hợp do Q1 và Q2 tác dụng lên điện tích thử q.

25 of 54

+

+

+

A

B

C

q

Q1

Q2

Cường độ điện trường của hệ điện tích

Hoạt động (SGK – tr67)

Lực điện tổng hợp do Q1 và Q2 tác dụng lên điện tích thử q.

 

26 of 54

Câu hỏi (SGK – tr68)

Câu 1. Đặt điện tích điểm Q1 = 6.10−8 C tại điểm A và điện tích điểm Q2 = −2.10−8C tại điểm B cách A một khoảng bằng 3 cm (Hình 17.5). Hãy xác định những điểm mà cường độ điện trường tại đó bằng 0.

27 of 54

 

Trả lời

28 of 54

Trả lời

 

A

B

M

 

 

 

 

29 of 54

 

30 of 54

 

31 of 54

Câu hỏi (SGK – tr68)

Một hạt bụi mịn loại pm2.5 có điện tích bằng 1,6.10−19 C lơ lửng trong không khí ở nơi có điện trường của Trái Đất bằng 120 V/m. Bỏ qua trọng lực, tính lực điện của Trái Đất tác dụng lên hạt bụi mịn và từ đó giải thích lí do hạt bụi loại này thường lơ lửng trong không khí.

32 of 54

Trả lời Câu hỏi (SGK – tr68)

  • Lực điện của Trái Đất tác dụng lên hạt bụi mịn có độ lớn bằng:

F = qE = 1,6.10-19.120 = 192.10-19 N

  • Vì hạt bụi mịn có điện tích dương nên lực điện sẽ có chiều theo chiều điện trường, tức là hướng từ trên xuống dưới mặt đất. Lực điện này là một trong những nguyên nhân làm cho các hạt bụi mịn không bị gió cuốn bay lên cao được.

33 of 54

III.

ĐIỆN PHỔ

34 of 54

Cho vào bể chứa dầu một ít hạt mịn, cách điện rồi khuấy đều để các hạt lơ lửng trong dầu. Đặt một hoặc hai quả cầu kim loại tích điện trong bể chứa dầu, ta thu được hình 17.6.

35 of 54

Hình ảnh các đường như trên được gọi là điện phổ.

36 of 54

  • Người ta làm thế nào để mô tả được điện trường?
  • Đường sức điện được vẽ theo quy ước nào?

37 of 54

III. Điện phổ

Đường sức điện xuất phát ở điện tích dương và kết thúc ở điện tích âm.

Đường sức điện là các đường được vẽ trong điện trường sao cho hướng của vecto cường độ điện trường tại mỗi điểm trên đường sức điện trùng với hướng của vecto tiếp tuyến của đường sức điện tại điểm đó.

Mật độ đường sức điện được vẽ theo quy ước sau: một diện tích nhất định đặt vuông góc với vecto cường độ điện trường tại điểm ta xét có số đường sức điện đi qua tỉ lệ với độ lớn của cường độ điện trường tại điểm đó.

38 of 54

Câu 1. Em hãy quan sát Hình 17.6 và đưa ra nhận xét về đặc điểm của điện phổ:

a) Ở những vùng có điện trường mạnh hơn tức là ở gần điện tích hơn.

b) Ở những vùng có điện trường yếu hơn tức là ở xa điện tích hơn.

c) Ở điện trường có một điện tích và điện trường có nhiều diện tích.

39 of 54

Trả lời

a) Điện phổ ở những vùng có diện trường mạnh hơn tức là ở gần điện tích hơn có mật độ đường sức dày hơn.

b) Điện phổ ở những vùng có điện trường yếu hơn tức là ở xa điện tích hơn có mật độ đường sức thưa hơn.

40 of 54

Trả lời

c) Điện phổ ở điện trường có một điện tích có các đường sức có dạng là các đường thẳng. Điện phổ của điện trường có nhiều điện tích có các đường sức có dạng là các đường cong.

41 of 54

Câu 2. Quan sát Hình 17.7 và các nhận xét trên, em hãy vẽ các đường sức điện của một điện tích âm; các đường sức điện của hai điện tích âm Q1 = Q2 < 0 đặt gần nhau.

42 of 54

Điện phổ ở vùng gần điện tích âm có chiều đi ra vào điện tích âm

Điện phổ ở gần vùng điện tích âm có chiều đi hướng vào điện tích âm.

Trả lời

_

43 of 54

NGÔI SAO MAY MẮN

44 of 54

45 of 54

Câu 1: Điện trường được tạo ra bởi điện tích, là dạng vật chất tồn tại quanh điện tích và

A. tác dụng lực lên mọi vật đặt trong nó.

C. truyền lực cho các điện tích.

B. tác dụng lực điện lên mọi vật đặt trong nó

D. truyền tương tác giữa các điện tích.

D. truyền tương tác giữa các điện tích.

46 of 54

Câu 2: Đơn vị của cường độ điện trường là

A. N

C. V/m

B. N/m

D. V

C. V/m

47 of 54

Câu 3: Trong chân không đặt cố định một điện tích điểm Q = 2.10-13 C. Cường độ điện trường tại một điểm M cách Q một khoảng 2 cm có giá trị bằng

A. 2,25 V/m

C. 2,25.10-4 V/m.

B. 4,5 V/m.

D. 4,5.10-4 V/m.

B. 4,5 V/m.

48 of 54

Câu 4: Cường độ điện trường tại một điểm M trong điện trường bất kì là đại lượng

A. vecto, có phương, chiều và độ lớn phụ thuộc vào vị trí của điểm M.

C. vô hướng, có giá trị luôn dương.

B. vecto, chỉ có độ lớn phụ thuộc vào vị trí của điểm M

D. vô hướng, có thể có giá trị âm hoặc dương

A. vecto, có phương, chiều và độ lớn phụ thuộc vào vị trí của điểm M.

49 of 54

Câu 5: Đường sức điện cho chúng ta biết

A. độ lớn của cường độ điện trường của các điểm trên đường sức điện.

C. độ lớn của lực điện tác dụng lên điện tích thử q.

B. phương và chiều của cường độ điện trường tại mỗi điểm trên đường sức điện.

D. độ mạnh yếu của điện trường.

B. phương và chiều của cường độ điện trường tại mỗi điểm trên đường sức điện.

50 of 54

Câu 1: Khi làm thực nghiệm xác định tại một điểm M gần mặt đất, người ta dùng điện tích thử q = 4.10-16 C xác định được lực điện tác dụng lên điện tích q có giá trị bằng 5.10-14 N, có phương thẳng đứng hướng từ trên xuống dưới. Hãy tính độ lớn cường độ điện trường tại điểm M.

 

VẬN DỤNG

51 of 54

Câu 2: Vào một ngày đẹp trời đo đạc thực nghiệm cho thấy gần bề mặt Trái Đất ở một khu vực tại Hà Nội tồn tại điện trường theo phương thẳng đứng, hướng từ trên xuống dưới, có độ lớn cường độ điện trường không đổi trong khu vực khảo sát và bằng 114 V/m.

a) Hãy vẽ hệ đường sức điện của điện trường Trái Đất ở khu vực đó.

b) Một hạt bụi mịn có điện tích 6,4.10-19 C sẽ chịu tác dụng của lực điện có phương, chiều và độ lớn như thế nào?

VẬN DỤNG

52 of 54

VẬN DỤNG

Trả lời câu 2

a) Vẽ hệ đường sức điện của điện trường Trái Đất

b) Lực điện sẽ có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống dưới theo phương và chiều của điện trường. Độ lớn của lực điện bằng:

F = qE = 6,4.10-19.114 = 729,6.10-19 N

53 of 54

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Xem lại kiến thức đã học ở bài 17.

Hoàn thành các bài tập trong SBT Vật lí 11.

Xem trước nội dung Bài 18. Điện trường đều.

54 of 54

HẸN GẶP LẠI CÁC EM TRONG TIẾT HỌC SAU!