1 of 9

Лады дзеяслова

§15,С.51

2 of 9

Лад?

3 of 9

  • Лад1, у М. -дзе, м. 1. Сістэма дзяржаўных або грамадскіх парадкаў.
  • Калгасны лад. Дзяржаўны лад.
  • 2. Згода, спакой, парадак.
  • Было што есці, чым укрыцца,
  • І быў парадак лад у хаце (Колас).
  • 3. Спосаб, манера, узор. Перарабіць на свой лад.
  • 4. Строй, танальнасць музычнага твора.
  • 5. мн. (лады, -оў) Папярочныя дзяленні на грыфе струнных музычных інструментаў; клавішы гармоніка, баяна.
  • Прабегчы пальцамі па ладах.
  • 6. Сістэма, склад мовы.
  • Граматычны лад дзеяслова
  • Лад2, -у, месн. –дзе, м. У граматыцы: форма дзеяслова, што выражае, якім з’яўляецца дзеянне – рэальным, абавязковым, пажаданым.
  • Абвесны лад. Умоўны лад. Загадны лад.

Амонім?

Мнагазначнае слова?

4 of 9

Якое дзеянне рэальнае, пажаданае ці магчымае абазначаюць дзеясловы ў гэтых сказах?

  • Шануй родную мову!
  • Мы шануем сваю мову, свае песні, свае звычаі.
  • Чым жыў бы я, каб не матчына песня.

5 of 9

Абвесны лад

Дзеянне ўспрымаецца

як рэальнае, якое адбы-

ваецца, адбывалася ці

будзе адбывацца

Чытаем, гаворым;

чытаў, гаварыў;

буду чытаць,

буду гаварыць

Змяняецца

па часах, асобах і ліках

Умоўны лад

Загадны лад

6 of 9

Абвесны лад

Умоўны лад

Дзеянне ўспрымаецца

як магчымае, можа ад-

бывацца пры пэўнай

умове

Чыталі б, гаварыла б

чытаў бы, прынёс бы

Змяняецца па ліках і родах.

Не мае формаў

часу і асобы

Загадны лад

7 of 9

Абвесны лад

Умоўны лад

Загадны лад

Дзеянне ўспрымаецца

як пажаданае, выражае

пабуджэнне да дзеяння

загад, параду, просьбу

Чытайце, гаварыце

чытай, гавары

давайце чытаць

няхай (хай) скажа

Змяняецца па асобах і ліках

8 of 9

Абвесны лад

Дзеянне ўспрымаецца

як рэальнае, якое адбы-

ваецца, адбывалася ці

будзе адбывацца

Чытаем, гаворым;

чытаў, гаварыў;

буду чытаць,

буду гаварыць

Змяняецца па часах, асобах і ліках

Умоўны лад

Дзеянне ўспрымаецца

як магчымае, можа ад-

бывацца пры пэўнай

умове

Чыталі б, гаварыла б

чытаў бы, прынёс бы

Змяняецца па ліках і родах.

Не мае формаў часу і асобы

Загадны лад

Дзеянне ўспрымаецца

як пажаданае, выражае

пабуджэнне да дзеяння

загад, параду, просьбу

Чытайце, гаварыце

чытай, гавары

давай(це) чытаць

(ня)хай скажа

Змяняецца па асобах і ліках

9 of 9

  1. Родны край! Налівай буйным зернем жыты, каласуй і красуй!
  2. Каб я сонцам залацістым плаваў над зямлёю, быў бы сонейкам вячыстым летам і зімою.
  3. Зацвітай, мой край, садамі, аздабляйся, наш стол пладамі.
  4. Горад жыве, працуе, радуецца, марыць пра заўтрашні дзень.
  5. Хоць бы мне па жменьцы сонца, я б сыпнуў туды, дзе цёмна.
  6. На чужой старане не сагрэе і сонца.