KHỞI ĐỘNG
Yêu cầu:
Hãy kể lại một câu chuyện ngụ ngôn mà em yêu thích.
Kể lại một truyện ngụ ngôn
TIẾT 84: NÓI VÀ NGHE
Hình thành kiến thức
- Bài kể lại một truyện ngụ ngôn nói cần chú ý những yêu cầu nào?
1. Định hướng
1.1. Chuẩn bị
1. Định hướng
a) Kể lại một truyện ngụ ngôn là hình thức dùng lời của em để kể cho người khác nghe về một câu chuyện đã học hay đã đọc. Truyện ngụ ngôn được kể lại có thể là truyện Việt Nam hoặc nước ngoài
1. Định hướng
b) Để kể lại một truyện ngụ ngôn, các em cần chú ý:
- Lựa chọn truyện ngụ ngôn mà em yêu thích.
- Bám sát cốt truyện nhưng kể lại bằng lời nói của người kể. Trong khi kể có thể kết hợp với các yếu tố phi ngôn ngữ (cử chỉ, hành động, nét mặt, điệu bộ,...) để thể hiện được những suy nghĩ, cảm xúc và thái độ của mình sinh động hơn.
1. Định hướng
b) Để kể lại một truyện ngụ ngôn, các em cần chú ý:
- Khi kể phải dùng từ ngữ chính xác, trình bày nội dung rõ ràng, mạch lạc; biết sử dụng ngữ điệu, điệu bộ để hỗ trợ, nhằm giúp cho người nghe tiếp nhận đạt hiệu quả cao nhất, sử dụng những cách nói thú vị, di dỏm, hài hước
- Bảo đảm thời gian theo quy định.
LUYỆN TẬP
2. Thực hành
a. Chuẩn bị nội dung nói
Trước khi nói, hãy trả lời các câu hỏi sau:
- Để kể lại được truyện Ếch ngồi đáy giếng em cần chuẩn bị như thế nào?
- Người nghe là ai?
- Em chọn không gian nào để thực hiện bài nói (trình bày?
- Em dự định trình bày trong bao nhiêu phút?
Đề bài: Kể lại truyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng”.
2. Thực hành
a. Chuẩn bị nội dung nói
- Xem lại nội dung đọc hiểu truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng
- Chuẩn bị tranh, ảnh và phương tiện trình bày (nếu có).
+ Người nghe: các bạn trong lớp, cô/thầy giáo.
+ Không gian: lớp học
+ Thời gian: trình bày ý kiến trong khoảng 05 phút
- Bổ sung các từ, câu dẫn dắt, chào hỏi, kết nối các phần.
- Xác định giọng kể, ngữ điệu, điệu bộ, nét mặt,… cho phù hợp với phần trình bày bài nói.
- Bổ sung tranh ảnh, video,.. (nếu cần).
2. Thực hành
b. Tìm dàn ý
Hoàn thành Phiếu học tập 01
Tìm ý bằng cách trả lời các câu hỏi:
Hãy lập tìm ý, dàn ý cho bài nói của mình?
PHIẾU HỌC TẬP 01: Phiếu tìm ý
Định hướng | Dự kiến |
- Truyện ngụ ngôn kể về sự kiện gì? | …………………………………………………… |
- Truyện có nhân vật chính nào? | …………………………………………………… |
- Diễn biến câu chuyện (mở đầu, phát triển, kết thúc) ra sao? | …………………………………………………… |
- Bài học rút ra từ câu chuyện là gì? | …………………………………………………… |
2. Thực hành
b. Tìm dàn ý
* Tìm ý:
- Truyện kể về sự kiện: ếch ở dưới giếng lâu ngày nên chỉ thấy bầu trời thông qua miệng giếng và thấy bầu trời bé bằng chiếc vung.
- Nhân vật chính: chú ếch
2. Thực hành
b. Tìm dàn ý
* Tìm ý:
- Diễn biến câu chuyện:
+ Mở đầu: giới thiệu chú ếch và hoàn cảnh sống
+ phát triển: chú ếch kêu to, ra oai với mọi người và nghĩ mình là nhất. Một hôm ra khỏi giếng vẫn giữ thói hung hang ngang tàng
+ kết thúc: bị trâu giẫm bẹp.
2. Thực hành
b. Tìm dàn ý
* Tìm ý:
- Bài học: Môi trường sống nhỏ hẹp, tù túng, không giao lưu làm hạn chế hiểu biết về thế giới xung quanh. Sống lâu trong môi trường nhỏ hẹp sẽ dần hạn chế sự hiểu biết. Từ những hiểu biết hạn hẹp, dễ trở nên nông cạn, chủ quan, kiêu ngạo sẽ phải trả giá rất đắt.
2. Thực hành
b. Tìm dàn ý
* Tìm ý:
- Mở đầu:
+ Lời chào hỏi mở đầu.
+ Giới thiệu khái quát về truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng.
Ví dụ: Truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng là một trong những truyện dân gian hay. Tác giả dân gian mượn chuyện loài vật để nêu lên bài học sâu sắc đối với con người.
2. Thực hành
b. Tìm dàn ý
* Tìm ý:
- Thân bài: Lựa chọn và sắp xếp các ý tìm được từ truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng theo một trình tự hợp lí.
Ví dụ:
+ Khi ếch ở trong giếng (hoàn cảnh sống, suy nghĩ và thái độ của ếch).
+ Khi ếch ra ngoài giếng (môi trường sống đã thay đổi; hành động và thái độ của ếch; hậu quả).
* Lập dàn ý:
- Kết thúc:
+ Nhận xét, đánh giá chung về nhân vật con ếch trong câu chuyện.
+ Nêu ý nghĩa và bài học cho bản thân từ truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng.
2. Thực hành
b. Tìm dàn ý
* Tìm ý:
- Kết thúc:
+ Nhận xét, đánh giá chung về nhân vật con ếch trong câu chuyện.
+ Nêu ý nghĩa và bài học cho bản thân từ truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng.
2. Thực hành
c. Nói và nghe
+ Để trình bày tốt, em hãy luyện tập trước (trình bày một mình hoặc trước bạn bè, người thân)
+ Cách nói: tự nhiên, gần gũi, chia sẻ, giãi bày.
Bảng tự kiểm tra bài nói
Nội dung kiểm tra | Đạt/chưa đạt |
- Kể lại truyện Ếch ngồi đáy giếng trước tổ/ nhóm/ lớp… |
|
- Trình bày bằng lời nói, tránh viết thành văn để đọc, sử dụng cử chỉ, điệu bộ và các phương tiện hỗ trợ phù hợp. |
|
- Chú ý điều chỉnh giọng điệu, cách trình bày; quan sát thái độ, lắng nghe ý kiến phản hồi của người nghe |
|
Trả lời câu hỏi của người nghe |
|
2. Thực hành
d. Kiểm tra, chỉnh sửa
* Bảng tự kiểm tra kĩ năng nghe:
Người nói | Người nghe |
- Đối chiếu với dàn ý để xem xét nội dung truyện được kể đã đảm bảo các sự việc chưa - Rút kinh nghiệm về cách phát biểu và hiệu quả sử dụng các phương tiện hỗ trợ. - Xem xét lại nội dung, cách thức trả lời câu hỏi và ý kiến trao đổi với bạn. | - Hiểu đúng và tóm tắt được các thông tin từ người nói bằng văn bản. - Tập trung ý kiến theo dõi người nói; thể hiện sự mạnh dạn, cầu thị và thái độ hòa nhã, lịch sự khi trao đổi với người nói. |
Bài nói tham khảo
PHIẾU ĐÁNH GIÁ BÀI NÓI THEO TIÊU CHÍ | |||
NHÓM............................ | |||
TIÊU CHÍ | Chưa đạt (0 điểm) | Đạt (1 điểm) | Tốt (2 điểm) |
1. Giới thiệu khái quát về truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng | Chưa giới thiệu khái quát về truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng | Có giới thiệu vấn đề nhưng chưa rõ ràng Ếch ngồi đáy giếng | Dẫn dắt và giới thiệu khái quát về truyện ngụ ngôn hấp dẫn Ếch ngồi đáy giếng |
TIÊU CHÍ | Chưa đạt (0 điểm) | Đạt (1 điểm) | Tốt (2 điểm) |
2. Lựa chọn và sắp xếp các sự việc của truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng theo một trình tự hợp lí. | Chưa biết lựa chọn và sắp xếp các sự việc của truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng theo một trình tự hợp lí. | Biết lựa chọn và sắp xếp các sự việc của truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng nhưng còn đôi chỗ chưa hợp lí. | Biết lựa chọn và sắp xếp các sự việc của truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng hợp lí hấp dẫn. |
3. Nói to, rõ ràng, truyền cảm, chủ động kể. | Nói nhỏ, khó nghe, nói lặp lại ngập ngừng nhiều lần, phụ thuộc văn bản chuẩn bị sẵn | Nói to, nhưng đôi chỗ lặp lại hoặc ngập ngừng một vài câu, chủ động kể | Nói to, truyền cảm hầu như không lặp lại hay ngập ngừng; chủ động kể |
TIÊU CHÍ | Chưa đạt (0 điểm) | Đạt (1 điểm) | Tốt (2 điểm) |
4. Sử dụng yếu tố phi ngôn ngữ (điệu bộ, cử chỉ, nét mặt, ánh mắt,..) phù hợp | Điệu bộ thiếu tự tin, mắt chưa nhìn vào người nghe, nét mặt chưa biểu cảm hoặc biểu cảm không phù hợp. | Điệu bộ tự tin, mắt chưa nhìn vào người nghe, biểu cảm phù hợp với nội dung vấn đề | Điệu bộ tự tin, mắt nhìn vào người nghe, nét mặt sinh động. |
5. Mở đầu và kết thúc hợp lí | Không chào hỏi và/ hoặc không có lời kết thúc bài nói. | Chào hỏi và có lời kết thúc bài nói. | Chào hỏi có lời kết thúc bài nói ấn tượng. |
Tổng: ................/10 điểm | |||
Kính thưa thầy/ cô và các bạn, em tên là….lớp….trường…
Trong kho tàng truyện ngụ ngôn Việt Nam, truyện Ếch ngồi đáy giếng là một trong những truyện giàu ý nghĩa đối với mỗi con người. Hình ảnh chú ếch tội nghiệp bị một con trâu đi ngang qua giẫm bẹp gây ám ảnh. Câu chuyện đặt ra bài học của con người khi mang trong mình thói huênh hoang, kiêu ngạo.
Truyện kể về con ếch sống lâu ngày dưới giếng, chung quanh nó chỉ có những con vật bé nhỏ và sợ chú ếch, chú lấy làm oai vệ và uy phong coi trời bằng vung. Ếch ta luôn nghĩ rằng mình là chúa tể. Bởi vì mỗi lần nó cất tiếng kêu là các con vật nhỏ bé trong giếng đều sợ hãi.
Một ngày nọ, do trời mưa to, nước trong giếng dâng cao tràn cả miệng giếng. Ếch ta bị đưa ra khỏi cái giếng. Vẫn giữ thói cũ, ếch nghênh ngang đi lại khắp nơi, cất tiếng kêu ồm ộp. Nó nhâng nháo, ngang tàng chẳng thèm để ý gì đến xung quanh. Và nó đã bị trâu giẫm bẹp.
Qua nhân vật ếch, truyện ngụ ngôn đem lại một bài học đắt giá là môi trường sống nhỏ hẹp, tù túng, không giao lưu làm hạn chế hiểu biết về thế giới xung quanh. Sống lâu trong môi trường nhỏ hẹp sẽ dần hạn chế sự hiểu biết. Từ những hiểu biết hạn hẹp, dễ trở nên nông cạn, chủ quan, kiêu ngạo sẽ phải trả giá rất đắt.
*Kết thúc bài nói (Giọng lắng lại, nhẹ nhàng)
Trên đây là bài kể của em về truyện ngụ ngôn Ếch ngồi đáy giếng, cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe. Rất mong nhận được sự góp ý từ thầy cô và các bạn.
TỰ ĐÁNH GIÁ BÀI HỌC 6
Văn bản 1: THẦY BÓI XEM VOI
Nhiệm vụ:
- Học sinh tự thực hành ở nhà nhiệm vụ học tập theo yêu cầu SGK về bài “Thầy bói xem voi”
- Tự thực hành đánh giá bài “Thầy bói xem voi” theo yêu cầu SGK.
Văn bản 1: THẦY BÓI XEM VOI
Câu | 1 | 2 | 3 |
ĐA | C | D | A |
I. Trắc nghiệm
Văn bản 1: THẦY BÓI XEM VOI
Câu 4: Kể lại một chi tiết mà em thích nhất trong truyện ngụ ngôn Thầy bói xem voi
II. Tự luận
Gợi ý: Truyện ngụ ngôn Thầy bói xem voi là một trong những truyện dân gian hay. Tác giả dân gian mượn chuyện loài vật để nêu lên bài học sâu sắc đối với con người. Trong truyện em thích nhất chi tiết cuối truyện là thầy nào cũng cho là mình đúng, không ai chịu ai thành ra đánh nhau toác đầu chảy máu. Em thích nhất chi tiết đó là bởi chính sự thiếu hiểu biết và bảo thủ của các thầy dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Chi tiết đó mang lại tiếng cười chua chát, phê phán những con người có cái nhìn phiến diện và bảo thủ.
Văn bản 2: TỤC NGỮ
Nhiệm vụ:
Học sinh tự thực hành ở nhà nhiệm vụ học tập theo yêu cầu SGK về văn bản Tục ngữ.
GV yêu cầu HS tự thực hành đánh giá bài Tục ngữ theo yêu cầu SGK.
Văn bản 2. Tục ngữ
Câu | 1 | 2 | 3 | 4 |
ĐA | B | A | A | B |
I. Trắc nghiệm
Hướng dẫn học ở nhà:
- Học sinh hoàn thành việc tự đánh giá
- Đọc thêm một số truyện ngụ ngôn, tục ngữ đã học ở bài 6. Với mỗi truyện ngụ ngôn hãy ghi lại ngắn gọn điều mà em thích hoặc ấn tượng nhất.
- Đọc và sưu tầm thêm một số truyện ngụ ngôn và tục ngưc theo chủ đề đã học tư sách, báo, Internet,...
- Chuẩn bị bài học mới: Tìm hiểu tri thức ngữ văn cho Bài 7, chuẩn bị câu hỏi đọc hiểu văn bản “Những cánh buồm” (Hoàng Trung Thông).