​

​

ΑΝΕΥΡΕΣΗ ΣΥΝΩΝΥΜΩΝ

Συνώνυμα

Όταν η λέξη είναι σύνθετη, μπορούμε να προσπαθήσουμε να βρούμε μια λέξη που έχει το ίδιο α΄ συνθετικό.

π.χ. συνθέτω 🡪συναρμολογώ 🡪συγκροτώ 🡪συνενώνω 🡪συντάσσω

Συμβιβάζομαι 🡪συγκατατίθεμαι 🡪συναινώ

Αποτέλεσμα 🡪απόληξη 🡪απόρροια 🡪απότοκο

Καλοπροαίρετος 🡪καλόπιστος

Ευαίσθητος 🡪 ευπρόσβλητος 🡪εύθικτος 🡪ευεπηρέαστος

Συνώνυμα

2. Όταν η λέξη είναι απλή και δεν μπορούμε να βρούμε συνώνυμό της, είναι δυνατό να βρούμε ένα αντώνυμό της και στη συνέχεια το αντώνυμο αυτού.

π.χ. αντίθετος 🡪 σύμφωνος 🡪 ασύμφωνος

Αυτεξούσιος 🡪 εξαρτημένος 🡪 ελεύθερος, αυτόνομος, αδέσμευτος

Ενδοτικός 🡪 ανυποχώρητος 🡪 υποχωρητικός, ελαστικός

Σύμφυτος 🡪 επίκτητος 🡪 έμφυτος

ΣΤΕΡΗΤΙΚΟ α ή αν

Σύνθετη λέξη με ευ 🡪 σύνθετη με το δυσ ή α ΣΤΕΡΗΤΙΚΟ

ΣΤΕΡΗΤΙΚΟ α ή αν με παράλλαξη της λέξης

ΣΥΝΘΕΤΗ ΛΕΞΗ ΜΕ Α΄ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΤΟ ΑΝΤΩΝΥΜΟ ΤΟΥ Α΄ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟΥ

ΠΡΩΤΑ ΝΑ ΒΡΟΥΜΕ ΕΝΑ ΣΥΝΩΝΥΜΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΕΝΑ ΑΝΤΩΝΥΜΟ

​

ΑΝΕΥΡΕΣΗ ΑΝΤΩΝΥΜΩΝ

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

1. Να λαμβάνουμε υπόψη τη σημασία με την οποία χρησιμοποιείται η λέξη μέσα στο κείμενο.
• Έτσι, αν η λέξη, για παράδειγμα, στάση
• χρησιμοποιείται με τη σημασία της εξέγερσης,
• δεν είναι ορθό να δώσουμε ως συνώνυμο τη λέξη συμπεριφορά.
2. Να προτιμούμε τόσο για τα αντώνυμα όσο και για τα συνώνυμα λέξεις με διαφορετική ρίζα.
• Π.χ. κακός 🡪 καλός κι όχι άκακος
• αληθής 🡪 πλαστός κι όχι αναληθής
4. Να δίνουμε το συνώνυμο ή αντώνυμο της λέξης στον ίδιο χρόνο και αριθμό ή γένος, αριθμό και πτώση με την αρχική λέξη.
• Παραχαράξεις 🡪διαστρεβλώσεις κι όχι διαστρέβλωση
• Παρέταξε 🡪αράδιασε κι όχι αραδιάζει
• Εύστοχοι 🡪 άστοχοι κι όχι άστοχος

​

ΤΘ. 14947 ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Α΄ΘΕΜΑ: 3^ο υποερώτημα (μονάδες 15)

Να γράψεις την ένδειξη Σωστό - Λάθος σε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις, οι οποίες βασίζονται στο Κείμενο 1:

​

ο κοινωνικός χαρακτήρας της γλώσσας υποδηλώνει ότι πρόκειται ...: Συνώνυμη της λέξης «υποδηλώνει» στο γλωσσικό περιβάλλον της πρότασης είναι η λέξη «επιβεβαιώνει».

​

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΛΑΘΟΣ. Η λέξη «επιβεβαιώνω» σημαίνει «επαληθεύω», «πιστοποιώ», ενώ η λέξη «υποδηλώνω» σημαίνει «φανερώνω έμμεσα». Συνώνυμη = «υπονοεί»

​

​

​

Κριτήριο 14937

Εκφώνηση : Να ξαναγράψεις το παρακάτω τμήμα της 2ης παραγράφου του Κειμένου 1 αντικαθιστώντας κάθε υπογραμμισμένη λέξη με μια νοηματικά ισοδύναμή της.

«Τι είναι, όμως, η γλώσσα; Διατυπώθηκε ο ορισμός ότι η γλώσσα είναι «ένα συμβατικό σύστημα επικοινωνιακών ήχων και μερικές φορές (αν και όχι απαραίτητα) γραπτών συμβόλων». Σ’ αυτόν τον ορισμό η κρίσιμη λέξη είναι το επίθετο «επικοινωνιακών», επειδή η πρωταρχική λειτουργία της γλώσσας είναι η επικοινωνία. Βέβαια, με τη γλώσσα επιτελούνται και άλλες λειτουργίες.»

Απάντηση:

1. «Τι είναι, όμως, η γλώσσα; Διατυπώθηκε ο ορισμός ότι η γλώσσα είναι «ένα τυπικό σύστημα επικοινωνιακών ήχων και μερικές φορές (αν και όχι απαραίτητα)
2. γραπτών σημείων».
3. Σ’ αυτόν τον ορισμό η καθοριστική λέξη είναι το επίθετο «επικοινωνιακών»,
4. επειδή η θεμελιώδης λειτουργία της γλώσσας είναι η επικοινωνία.
5. Βέβαια, με τη γλώσσα επιτυγχάνονται (πραγματοποιούνται) και άλλες λειτουργίες.»

Κριτήριο 15130

Εκφώνηση : Να ξαναγράψεις την τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 θέτοντας στη θέση των υπογραμμισμένων λέξεων και φράσεων ισοδύναμες νοηματικά λέξεις ή φράσεις. Να προσέξεις, ώστε να μη διαφοροποιούνται τα νοήματα που διατυπώνονται στην παράγραφο.

Οι διαπιστώσεις αυτές φανερώνουν τη σημασία των ποικίλων διαλέκτων για τη γλωσσική εκπαίδευση. Με τη γνώση των διαλεκτικών στοιχείων θα απαλλαγούμε από κάποια στερεότυπα σε σχέση με αυτές, όπως για παράδειγμα: «αυτοί μιλούν χωριάτικα». Είναι, επίσης, χρήσιμο οι εκπαιδευτικοί να μη σταματούν στη μνεία κάποιων διαλεκτικών, αλλά να εμβαθύνουν κάπως σε αυτές, ώστε τα παιδιά πραγματικά να κατανοούν την αξία τους και τη συμβολή τους στη δόμηση της επίσημης γλώσσας.

​

Απάντηση:

1. Οι διαπιστώσεις αυτές αποκαλύπτουν
2. τη σημασία των διαφόρων ειδών διαλέκτων για τη γλωσσική εκπαίδευση.
3. Με τη γνώση των διαλεκτικών στοιχείων θα αποδεσμευτούμε από κάποια στερεότυπα σε σχέση με αυτές, όπως για παράδειγμα: «αυτοί μιλούν χωριάτικα».
4. Είναι, επίσης, χρήσιμο οι εκπαιδευτικοί να μη περιορίζονται στη μνεία κάποιων διαλεκτικών, αλλά να εμβαθύνουν κάπως σε αυτές, ώστε τα παιδιά πραγματικά να κατανοούν την αξία τους και τη συμβολή τους στη σύνθεση της επίσημης γλώσσας.

Κριτήριο 202512

Εκφώνηση : Στη 2η παράγραφο του Κειμένου 1 χρησιμοποιείται το ρήμα μαθαίνω με διάφορες σημασίες (λ.χ. διδάσκομαι, αποστηθίζω, συνηθίζω, αποκτώ, αφομοιώνω κ.ά.). Να αντικαταστήσεις τους τύπους του ρήματος που είναι υπογραμμισμένοι [μαθαίνει, να μάθουμε (το 1ο), να μάθουμε (το 2ο), να μαθαίνουμε, να μάθει ] με ισοδύναμο νοηματικά ρήμα ή ρηματικό σύνολο στον κατάλληλο τύπο.

[…] Ο άνθρωπος μαθαίνει ξένες γλώσσες όπως και τη μητρική του γλώσσα. Η κλασική εκπαίδευση, όμως, πηγαίνει ενάντια σε αυτό. Προσπαθούμε να μάθουμε γλωσσικές γνώσεις μέσα από ατελείωτες λίστες λεξιλογίου, αμέτρητες ασκήσεις γραμματικής και κάνουμε ελάχιστη πρακτική εξάσκηση πάνω στον επικοινωνιακό χαρακτήρα της γλώσσας. Η γλώσσα, όμως, είναι σαν ζωντανός οργανισμός και οφείλουμε να μάθουμε να τον αντιμετωπίζουμε ως τέτοιο. Το να μαθαίνουμε κανόνες ή απλά λέξεις ασύνδετες μεταξύ τους δεν μπορεί να φέρει αποτελέσματα, γιατί πολύ απλά το μυαλό δε μπορεί να βγάλει νόημα από όλα αυτά. Τουλάχιστον, όχι εύκολα. Αντιθέτως, κάποιος οδηγείται στο να κατακτήσει μια γλώσσα, όταν έχει την ευκαιρία να συνδέσει το παλιό με το καινούργιο, να συλλέξει και να αναγνωρίσει μοτίβα, να εξασκηθεί και να κάνει λάθη, πολλά λάθη, να μάθει από αυτά και να πάει παρακάτω.

Απάντηση:

μαθαίνει: διδάσκεται

να μάθουμε (το 1ο): αποκτήσουμε / κατακτήσουμε / αφομοιώσουμε

να μάθουμε (το 2ο): συνηθίσουμε

να μαθαίνουμε: αποστηθίζουμε

να μάθει: αποκτήσει γνώσεις/ διδαχθεί

Κριτήριο 14469

Εκφώνηση : Να υποθέσεις ότι ένας συμμαθητής σου δεν έχει καταλάβει το νόημα των υπογραμμισμένων σημείων του Κειμένου 1, οπότε καλείσαι να τού το εξηγήσεις με άλλα λόγια.

1. Καθώς η οικειότητα μαζί τους είναι από τα βασικά ζητούμενα για τους ίδιους, τείνουν συχνά να βασίζονται στους στενούς φίλους για να «επικυρώσουν» την επιλογή του ερωτικού συντρόφου.
2. Η γονεϊκή υποστήριξη, από την άλλη, έχει συσχετιστεί θετικά με τη δέσμευση, την ικανοποίηση αλλά και τη συναισθηματική επένδυση του ατόμου στη σχέση του.
3. Σε μια σταθερή και μακροχρόνια σχέση, οι ενήλικες μπορούν να αναζητήσουν την έγκριση και την αλληλεπίδραση του συντρόφου με τους γονείς τους ώστε βαθμιαία εκείνος να ενταχθεί στο οικογενειακό δίκτυο.

Απάντηση:

1. Για να νιώσει σίγουρος για την επιλογή του, να του επιβεβαιώσουν την ορθότητα της επιλογής του.
2. Το άτομο αφήνεται να νιώσει συναισθήματα στη σχέση του, θεωρεί ότι η σχέση του θα διαρκέσει.
3. να γνωριστεί με συγγενείς του/της συντρόφου του/της, να τους συναναστρέφεται/ να τους συναντά.