​

HỌC VIỆN ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN CATIEDU

CNDD: PHẠM VĂN THẮNG

thangpham09111995@gmail.com

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN APCES GAN

MỤC TIÊU

• Trình bày được định nghĩa, nguyên nhân của bệnh apces gan
• Mô tả được các triệu chứng, biến chứng và hướng điều trị bệnh apces gan
• Áp dụng quy trình chăm sóc để thực hiện chăm sóc người bệnh apces gan

ĐỊNH NGHĨA

Áp-xe gan là sự mưng

mủ trong tổ chức gan.

Ổ mủ có thể to hoặc

nhỏ, đơn độc hay nhiều

ổ mủ khác nhau.

​

Áp-xe gan là một bệnh rất nguy hiểm vì sẽ gây nhiễm khuẩn, nhiễm độc tế bào gan và có thể xảy ra biến chứng nghiêm trọng

Apces gan là gì?

NGUYÊN NHÂN

• Do amip , đây là nguyên nhân hay gặp chiếm 80% các loại abces gan
• Apces đường mật
• Do nhiễm khuẩn huyến dẫn đến áp xe gan

CƠ CHẾ BỆNH SINH

Apces gan do amibe là 1 bệnh thứ phát từ bệnh

Amibe đường ruột,có thể xuất hiện cùng lỵ amip, nhưng cũng có khi xuất hiện thời gian lâu 20-30 năm.

​

Kén amip 🡪 ruột 🡪 Hệ thống gan TM cửa 🡪 Gan

​

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

Gồm có hai thể

+ Thể điển hình:

Chiếm 60-70 %, gồm 3 triệu chứng gộp thành triệu chứng fontan

• Sốt ( hội chứng nhiễm trùng)
• Đau hạ sườn phải
• Gan to

+ Thể không điển hình: Sốt vài ngày rồi hết, kèm đau hạ sườn phải, gầy sút, hoặc sốt kéo dài, gan không to, không đau.

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

• Là triệu chứng xuất hiện đầu tiên
• Có khi sốt cao 39-40 oC , kèm theo lạnh run, vã mồ hôi
• Cũng có khi sốt âm ỉ, sốt nhẹ 37,5-38 oC

SỐT

ĐAU HẠ SƯỜN PHẢI VÀ VÙNG GAN

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

• Đau nhiều hoặc đau âm ỉ, đau liên tục , đau tăng dần. Đau nhiều khi ho, hít sâu, cử động mạnh.
• Đau ở hạ sườn phải, lên bả vai phải lan ra sau lưng

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

GAN TO VÀ ĐAU

• Gan to, mật độ mềm, bờ tù, ấn điểm đau tương ứng với ổ apces
• Trường hợp ổ apces nông ấn tại kẽ sườn sẽ thấy điểm đau chói.
• Trường hợp đến muộn sẽ thấy vùng dưới sườn nhô cao, các khoang gian sườn giãn rộng, vùng này tấy đỏ phù nề

CÁC TRIỆU CHỨNG KHÁC

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

• Rối loại tiêu hóa: ỉa lỏng hoặc nhày máu mũi giống lỵ, xét nghiệm phân có thể thấy amip
• Ăn kém: vì mệt mỏi, gầy sút nhiều và nhanh.
• Phù: do giảm protein máu trường hợp bệnh nhân nung mủ kéo dài, cổ trướng đi đôi với phù, không có tuần hoàn bàng hệ
• Tràn dịch màng phổi: Do ổ apces ở cao gần với cơ hoành gay phản ứng viêm, do đó tràn dịch thường ít

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

THỂ KHÔNG ĐIỂN HÌNH

• Sốt: Bệnh nhân có thể không sốt, hoặc sốt kéo dài
• Vàng da: Có thể nhầm với apces đường mất, K gan, K đường mật
• Thể không đau
• Thể có suy gan
• Thể phổi màng phổi
• Thể giả ung thư

TRIỆU CHỨNG CẬN LÂM SÀNG

Huyết học: Bạch cầu tăng,..

Xét nghiệm phân: Tìm kst amip

Xquang phổi: Cơ hoành bị đẩy lên cao, di động kém, có thể thấy tràn dịch màng phổi.

Siêu âm gan: Đánh giá số lượng, vị trí ổ apces

Soi ổ bụng: Có thể nhìn thấy ổ apces, hoặc thấy gan sưng to, sung huyết, phù…

Các phản ứng huyết thanh

​

BIẾN CHỨNG

• Vỡ ổ apces
• Suy kiệt cơ thể
• Bội nhiễm ổ apces gan

HƯỚNG ĐIỀU TRỊ

Nguyên tắc chung

Điều trị nội khoa, vừa diệt amibe ở gan và ở ruột

Tuyến cơ sở: Thể nhẹ hay vừa, bệnh nhân đến trước một tháng

Metronidazol

Dehydroemetin

Chloroquine phosphate

Diệt kén sán bằng dẫn chât của iode: Direxiod hoặc dẫn chất asenic: bemarsal

Tại bệnh viện: Đến muộn sau 1 tháng, ổ apces quá to đường kính > 6 mm

Chọc hút mủ

Phẫu thuật

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Hỏi bệnh:

1. Lý do nhập viện?
2. Mệt mỏi, chán ăn, gầy sút nhanh không?
3. Rối loạn tiêu hóa?
4. Đau bụng không? Vị trí? Tính chất? Mức độ?
5. Sốt không? Tính chất?
6. Thói quen ăn thực phẩm sống?
7. Môi trường sống?
8. Tiền sử mắc lỵ a mip?

​

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Quan sát và thăm khám

Tổng trạng?

Dấu hiệu sinh tồn? Sốt không?

Khám:

Khám da, niêm mạc vàng?

Khám gan? To và đau? Vùng da nóng đỏ?

Chuẩn bị bệnh nhân làm cận lâm sàng

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm phân

Xquang, siêu âm, nội soi…

​

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Lập kế hoạch chăm sóc

1. Giảm đau vùng hạ sườn phải cho bệnh nhân
2. Giảm sốt cho bệnh nhân
3. Cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng bệnh
4. Cung cấp kiến thức bệnh để bệnh nhân bớt lo lắng và đề phòng bệnh tái phát

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

1.Giảm đau vùng hạ sườn phải cho bệnh nhân

Cho bệnh nhân nằm nghỉ ngơi tại giường,tránh đi lại nhiều

Tư thế năm ngửa hoặc nghiêng sang trái

Thực hiện thăm khám nhẹ nhành tráng làm bệnh nhân đau thêm.

Chườm lạnh giảm đau cho bệnh nhân

Nếu đau nhiều cho bệnh nhân uống thuốc giảm đau theo y lệnh

Thực hiện y lệnh thuốc kháng sinh , thuốc diệt amip theo y lệnh

Phụ giúp bác sĩ chọc hút mủ

​

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

2.Giảm sốt cho bệnh nhân

Theo dõi dấu hiệu sinh tồn, nhất là nhiệt độ.

Lau mát cho bệnh nhân

Cho bệnh nhân uống nhiều nước, nước ép trái cây càng tốt

Thực hiện y lệnh thuốc hạ sốt nếu sốt cao trên 38.5 oC

Nếu sốt cao kéo dài, cho bệnh nhân uống dung dịch bù nước điện giải orezol

Thực hiện y lệnh truyền dịch nếu có dấu hiệu mất nước nặng

Thực hiện y lệnh thuốc kháng sinh

​

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

3. Cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng bệnh

• Bệnh nhân ăn nên ăn thức ăn mềm, dễ tiêu hóa, chia làm nhiều bữa trong ngày.
• Cung cấp đủ năng lượng( 2500-3000 calo/24h)
• Ăn uống đúng giờ, tránh để cơ thể bị đói.
• Tăng cường các loại trái cây, rau xanh cung cấp vitamin cho cơ thể

​

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

3. Cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng bệnh

​

TP nhiều dầu mỡ

TP Sống

TP cần tránh

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

3. Cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng bệnh

Bia rượu

Thuốc lá

TP cần tránh

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

4. Cung cấp kiến thức bệnh để bệnh nhân bớt lo lắng và đề phòng bệnh tái phát

• Cung cấp kiến thức về bệnh apces gan
• Những yếu tố làm nặng thêm tình trạng bệnh
• Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp với tình trạng bệnh
• Các biến chứng có thể xảy ra nếu không điều trị sớm và không đúng phác đồ.

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

4. Cung cấp kiến thức bệnh để bệnh nhân bớt lo lắng và đề phòng bệnh tái phát

Dự phòng chung:

• Vệ sinh phân nước rác, thực phẩm, ăn uống hợp vệ sinh
• Diệt côn trùng trung gian truyền bệnh là ruồi
• Không uống rượu bia
• Khám sức khỏe định kỳ
• Chế độ nghỉ ngơi, lao động thích hợp

​

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

4. Cung cấp kiến thức bệnh để bệnh nhân bớt lo lắng và đề phòng bệnh tái phát

Dự phòng đặc hiệu:

• Kiểm tra phát hiện người lành mang amip, nhất là người chế biến thức ăn.
• Điều trị triệt để cho người lành mang mần bệnh
• Khi có dấu hiệu nhiễm khuẩn( sốt, đau hạ sườn…) đến khám bs ngay
• Điều trị theo đúng phác đồ của bs

​

​

Cảm ơn sự theo dõi của các bạn !