SB 6.2.1. Orta Asya’da kurulan ilk Türk devletlerinin coğrafi, siyasal, ekonomik ve kültürel özelliklerine ilişkin çıkarımlarda bulunur.
Destan ve Yazıtlarda Türkler
Türklerin Anayurdu Orta Asya
6.Sınıf
Orta Asya fiziki haritasına bakarak Türklerin bilinen ilk yurdu
Orta Asya’nın yeryüzü şekilleri hakkında neler söylersiniz?
Türklerin bilinen ilk yurdu Orta Asya’dır. Orta Asya batıda Hazar Denizi, doğuda Kingan Dağları, kuzeyde Altay Dağları ve Sibirya, güneyde ise Tibet Platosu ve Hindukuş Dağları arasında yer alır. Bu coğrafyada Türkler, İslamiyet’ten önce Hun, Kök Türk ve Uygur gibi devletler kurmuştur.
Orta Asya’ya ‘‘Türklerin yaşadığı ülke’’ anlamına gelen ‘‘Türkistan’’ da denir.
Türklerin Anayurdu Orta Asya
6.Sınıf
Orta Asya’da yaşasaydınız ne tür güçlüklerle karşılaşırdınız? Tartışınız.
Ünlü tarihçi Jean Paul Roux, Türkler ve Orta Asya hakkında şu bilgileri vermiştir: “Aslında Türükler (Türkler), kendilerini “güçlüler” olarak adlandırmakta haklıydılar. Ülke şartları oldukça acımasızdı ancak buna uyanlar yaşayabilirdi. Çünkü bu bölge ortalama yükseltisi 1200 ile 1400 metre arasında değişen bir yayladır. Dağların yükseltisi ise 4000 metrenin üzerindedir. Büyük çöküntüler ve yüksekliklerden oluşur. Bölge çok az yağış almaktadır. Kışın şiddetli soğuklar olur, sıcaklık -50 0C’ye kadar düşer, akarsular ve göller donar.”
(Jean Paul Roux,”Türklerin Tarihi Pasifikten Akdenize 2000 Yıl”, s.118)
Orta Asya’da yüksek ve engebeli bir yerdir. İklimi sert karasal iklimdir.
Orta Asya’da bozkır bitki örtüsü geniş yer kaplamaktadır.
Orta Asya’nın bitki örtüsünün bozkır olması hangi ekonomik faaliyetin yapılmasına imkan sağlamıştır?
Bitki örtüsünün bozkır olması, Orta Asya’nın hayvancılık faaliyetine uygun olduğunu gösterir.
Türklerin Yaşam Biçimi
6.Sınıf
1
Orta Asya’nın coğrafi özellikleri, bozkır kültürünün ortaya çıkmasında etkili olmuştur.
2
Bozkır kültürü, Türkler arasındaki sosyal ve ekonomik yapıyı şekillendiren temel faktördür.
3
Geçim kaynakları daha çok hayvancılığa dayanan Türkler hayvanlarına yazları serin, kışları sıcak yerler aramış ve konargöçer yaşamışlardır.
4
Konargöçer bir hayat tarzı Türklerin çadırlarda yaşamalarını ve taşınabilir eşyalar kullanmalarını zorunlu kılmıştır.
Türklerin Yaşam Biçimi
6.Sınıf
Çadırın konargöçer hayata sağladığı kolaylıklar neler olabilir?
Türklerin görsellerdeki eşyaları yapabilmeleri için hangi ekonomik faaliyetlerde gelişmiş olmaları gerekir?
Türklerin konargöçer bir yaşam sürmeleri hangi sanatın gelişmesini engellemiştir?
Türklerin hayvancılıkla uğraşmaları ve konargöçer bir yaşam sürmeleri ‘‘otağı’’ denilen Türk çadırının gelişmesini sağlarken; mimarinin gelişimini engellemiştir. Bu nedenle yerleşik hayata özgü olan tapınak, saray, kale gibi mimari yapılara Hunlarda pek rastlanmaz.
6.Sınıf
Türklerin Yaşam Biçimi
1
Altay ve Orhun bölgesinde yapılan arkeolojik kazılarda giyim eşyalarına, halı ve kilim örneklerine rastlanmıştır.
2
Bu bulgular, Türkler arasında dokumacılığın geliştiğini göstermektedir.
3
Halı dokumacılığı, Türklerin dünya medeniyetine bir armağanı olarak kabul edilmiştir.
4
Konargöçer yaşam tarzının vazgeçilmez eşyası sayılan halı ilk kez Hunlar tarafından koyun yününden dokunarak kullanılmıştır.
dggdg
”
Pazırık Halısı�
Pazırık Kurganı’nda çıkan halı, en eski düğüm
tekniği ile dokunmuş halı olarak kabul
edilir. Halıda bozkır kültürüne ait hayvan figürleri ve Hun Gülü adı verilen çiçek görseli
kullanılmıştır
“
HABER
Altın Elbiseli Adam
1970 yılında Kazakistan’daki Issık Göl’ü yakınlarında bir kurgan keşfedilmiştir. Issık Kurganı adı verilen bu mezarda birçoğu altın olan eşyalar bulunmuştur. En göz alıcı eşya altından yapılmış bir elbisedir. Çizmesinden başlığına, kemerinden kılıcına kadar her şeyi saf altındandır. Başlığı ok ve tuğlarla süslü, alın hizasında koç, geyik ve at kabartmaları vardır. Bu kabartmalara kama kılıfında ve öteki eşyalarda da rastlanmıştır. Ceketin altındaki düz pantolonun paçaları çizmenin içine girmektedir. Ceket, yüzlerce üçgen altının birleştirilmesinden meydana gelmiştir. Çorabın çizme ile diz kemiği arasında kalan kısmında yine üçgen parçalar, çizmede ise dörtgen parçalar vardır. Tarihçiler bu elbisenin bir tigine (hakanın oğlu) ait olduğunu söylemekte fakat tiginin kim olduğu henüz bilinememektedir. Onun için bu tigine “Altın Elbiseli Adam” ismi verilmiştir.
Kurganda çıkan buluntular eski Türklerin sanatı hakkında hangi ipuçlarını veriyor? Tartışınız.
6.Sınıf
Türklerin Yaşam Biçimi
Türklerin komşu ve çağdaşı olduğu milletlerden çok daha önce pantolon, yelek, çizme giymelerinin sebepleri neler olabilir? Tartışınız.
6.Sınıf
Türklerin Yaşam Biçimi
Konargöçer Türklerin pantolon, çizme, yelek, kemer, ceket ve gömlek gibi giyim eşyalarını kullandığı bilinmektedir. Türkler giysilerini koyun, keçi, deve ve av hayvanlarının derisi ile yününden yaparlardı. İpek Yolu ticaretine önem veren Kök Türkler yünden ve deriden kumaşlar satıp ipek kumaşlar ithal ettiler.
Türkler, tarihte demir madenini ilk işleyen milletlerdendir. Başlıca mesleklerinden biri madencilik olan Türkler; savaş aletleri, tabaklar, maşrapalar, heykeller vb. eşyalar yapmışlardır. Çinli bir seyyah da Türklerin bu özelliğini şu şekilde ifade etmiştir: “Türkler, usta sanatkârlardır. Onlar altın, gümüş, bakır ve demir kap yapımında çok ustadırlar.”
6.Sınıf
“At Türklerin kanadıdır.”
1
Kaşgarlı Mahmud “At Türklerin kanadıdır.” demiştir.
2
Bazı tarihçiler, bozkır kültürünü Atlı Göçebe Kültürü olarak isimlendirir.
3
Çünkü Türk’ün sosyal, ekonomik ve askerî hayatında atın önemli bir yeri vardır.
4
Bu yüzden Türkler, atı ilk evcilleştiren milletlerden biri olmuştur.
5
Türkler at sayesinde konargöçer yaşamı kolaylaştırmış; düşmanlara karşı savaşlarda üstünlük sağlamıştır.
Türkler arasında Gök Tanrı inancı yaygındı. Gök Tanrıcılık Türklerin en eski milli dini sayılmaktadır.
Ölülerin gömüldüğü mezarlığa kurgan; mezar başlarındaki insan görünümlü taş heykellere balbal denirdi.
Türklerde Din ve İnanç
6.Sınıf
Türklerin din ve inançları hakkında neler biliyorsunuz?
Türkler ölümden sonraki yaşama yani ahirete inanırlar, bu yüzden ölen kişileri sevdikleri eşyaları ile birlikte gömerlerdi.
Ölü gömme törenine yuğ denir; töreni şaman ya da kam denilen din adamları yönetirdi. Yuğ töreninde yuğ aşı denilen cenaze yemeği verilir; Sagu denilen ağıtlar söylenirdi.
Türklerin konargöçer yaşam tarzı, sanatı ve edebiyatı da etkilemiştir.
Türklerde daha çok sözlü edebiyat gelişmiştir. Orhun Kitabeleri bilinen en eski yazılı edebiyat eseridir.
Türklerde Sanat ve Edebiyat
6.Sınıf
Türklerde ozan denilen şairler, kopuz denilen saz eşliğinde şiirler söylerdi.
Destanlar, sağu denilen ağıtlar, sav denilen atasözleri, türküler ve maniler sözlü edebiyat eserleridir.
6.Sınıf
Ordu - Millet
Konargöçer yaşamları, Türklerin kadın-erkek savaşçı bir şekilde yetişmesini sağlamış; askeri yeteneklerini artırmıştır. Bu yüzden Türklere ordu-millet denmiştir.
Türklerin Yaşam Biçimi
6.Sınıf
1
Sürekli hareket hâlinde bulunan Türk toplumunda aile ve soy birliği ön plandaydı.
2
Hayvanlarını koruma ve sınırlı otlakları kullanma
mecburiyeti aile ve grup ilişkilerini güçlendirmişti.
3
Toplumun en küçük birimi aile idi. Aileye oguş denirdi.
4
Aileler sülaleleri,
sülaleler boyları, boylar milleti, millet de devleti oluştururdu.
6.Sınıf
Türklerin Devlet Yönetimi
Devletin başında han, hakan, kağan denilen hükümdar bulunurdu. Kağanlık, Türklere Tanrı tarafından verildiğine inanılan bir görevdi.
Bu anlayış Kut olarak adlandırılmıştı. Kut’un kanda olduğuna ve kan yoluyla babadan oğula geçtiğine inanılırdı.
Kut anlayışının olumlu ve olumsuz yönleri vardır. Bunlar neler olabilir?
Kut anlayışının olumlu yönü hükümdarın halk üzerindeki otoritesini artıran bir unsur olmasıdır.
Olumsuz yönü ise hükümdar öldükten sonra taht kavgalarının yaşanmasına ve devletin çabuk yıkılmasına yol açmasıdır.
6.Sınıf
Türklerin Devlet Yönetimi
Devlet işleri ‘‘toy’’ adı verilen kurultayda görüşülürdü. Kurultaya hükümdar, hükümdarın eşi olan hatun ve boy beyleri katılırdı.
Hatunun kurultayda yer alması Türklerde kadınların devlet yönetimine katıldığını bu durum ise kadına verilen önemi gösterir.
Kurultayda bütün üyelerin söz hakkı vardı.
Ancak son söz hükümdara ait olurdu.
Bu durum Kurultay’ın danışma meclisi şeklinde çalıştığını gösterir.
Kurultay hükümdar seçimini yapardı. Ayrıca görevini doğru yapmadığında hükümdarı görevden alabilirdi.
Kurultayın hükümdarı görevden alabilmesi hükümdarın sonsuz yetkiye sahip olmadığını gösterir.
Hatunun kurultayda yer almasından nasıl bir sonuç çıkarıyorsunuz?
Kurultayda son sözün hükümdara ait olması sizce ne anlama geliyor?
Hükümdarın yetkileri sınırsız mıdır? Açıklayınız.
Türklerde Hukuk
6.Sınıf
1
Toplum ve devlet, ‘‘töre’’ adı verilen yazılı olmayan kurallara göre yönetilmişti.
2
Töre aynı zamanda toplum düzeni ve devletin devamlılığı için çok önemliydi.
3
Törenin
değişmeyen hükümleri vardı. Bunlar adalet, iyilik ve eşitlikti.
4
Hükümdar da dahil; bütün herkes töreye uymak zorundaydı.
Türk töresi hakkında düşünceleriniz nelerdir?
Bağımsızlığımızı ve egemenliğimizi kaybetmektense yeni yerler fethedip orada yaşayacağız.
Nüfusumuz çok arttı. Artık bu topraklar bize yetmiyor.
6.Sınıf
Göçlerin hangi nedeni sizce daha önemlidir? Tartışınız.
İklim değişti. Bu kuraklık otlaklarımızı kuruttu. Hayvanlarımız aç. Salgın hastalıklar yüzünden kırılıp ölüyor.
Çin ve Moğol baskılarından bıktık artık. Türk boyları bile birbiriyle savaşır oldu.
Türkler, bağımsızlığına ve egemenliğine düşkün bir millettir.
Bu durum Türklerin milliyetçi bir yapıya sahip olduğunu gösterir.
Türklerin Orta Asya’dan Göçü
Göçlerin Sonuçları
6.Sınıf
1
Türkler, göç ettikleri yerlere yeni adlar vererek yeni yurtlar
yeni devletler kurdular.
2
Kurdukları sosyal, siyasi ve askeri yapılarla göç ettikleri yerlerde yaşayan diğer toplulukları etkilediler.
3
Çok geniş bir coğrafyaya yayıldıkları için Türk kültürü ve Türk tarihini bir bütün olarak araştırmak daha da zorlaştı.
4
Türkler göç ettikleri yerlere yaşayan diğer toplulukların kültüründen etkilendiler. Bazı Türk boyları asimile oldu.
Orta Asya’ya «Türklerin yurdu» anlamına gelen «Türkistan» adı verilmiştir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Türk devletlerinde devlet işlerinin konuşulduğu yere Kut denir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Türkler Orta Asya'dan yaptıkları göçlerle sadece Avrupa'ya göç etmişlerdir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Hatun’un kurultaya katılması kadınlara verilen önemi gösterir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Hükümdar soyundan olanların başa geçme yetkisinin olması Türk devletlerinin uzun ömürlü olmasını sağlamıştır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Türklerin konar göçer bir hayat sürmesinde ekonomik faaliyetleri etkili olmuştur.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Türklerin konar göçer bir hayat sürmeleri, mimaride gelişmelerini sağlamıştır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Türklerin mezarlara ölü ile birlikte değerli eşyaları da koyması ölümden sonra hayata inandıklarını gösterir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
SORU
Türklerin toplumsal hayatını düzenleyen yazısız kurallara ne denir?
YANIT
Töre
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Orta Asya Türk Devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü yere ne denir?
YANIT
Kurultay
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Hayvancılık ile uğraşan Türklerde hangi sanat gelişmiştir?
YANIT
Dokumacılık
Soru - Yanıt
6.Sınıf
6.Sınıf
Asya Hun Devleti MÖ 220 – MS 216
Orta Asya’da kurulan Asya Hun Devleti tarihte bilinen ilk Türk devletidir.
Merkezi Ötüken şehridir.
Devletin bilinen ilk hükümdarı Teoman’dır. Devletin kurucusu sayılır.
Asya Hun Devleti ve öncesi hakkında neden çok az bilgiye sahibiz?
Hunlar konargöçer yaşadıkları için yazılı belge konusunda fazla eser bırakamamışlardır. Hunlara ait bilgileri Çin yıllıklarından öğrenmekteyiz.
Çinliler, Türklerin saldırılarından korunmak amacı ile Çin Seddi’ni yapmışlardır.
İpek Yolu, Çin'den başlayarak Anadolu ve Akdeniz aracılığıyla Avrupa'ya kadar uzanan dünyaca ünlü ticaret yoludur.
İpek Yolu
6.Sınıf
İpek Yolu zenginlik demektir.
Bu yola hakim olabilmek amacı ile Asya Hunları ile Çinliler arasında sürekli mücadeleler olmuştur.
Çin Halk Cumhuriyeti sınırları içinde yer alan Çin Seddi, toplam 21.296 km uzunluğu ile dünyanın en uzun duvarı kabul ediliyor.
Çinliler Türklerin saldırılarından korunmak amacı ile
hangi önlemi almıştır?
6.Sınıf
Mete Han Dönemi MÖ 209 - MÖ 174
1
Mete Han, Asya Hunlarının en önemli hükümdarıdır.
2
Orta Asya’da yaşayan Türkleri tek bir çatı altında toplamıştır.
3
Çin toprakları üzerine akınlar düzenleyerek ülke sınırlarını genişletmiştir.
4
Mete Han, Hun Devleti’ne en parlak dönemini yaşatmıştır.
6.Sınıf
Mete Han Dönemi MÖ 209 - MÖ 174
Mete Han, Çin Seddi'ni kolayca aşarak Çinlileri yenilgiye uğratmıştır. İmparatorluğa son verip Çin’e yerleşmek ve bütün Çin topraklarını ülkesine katmak yerine Çin imparatorunu yıllık vergiye bağlayarak geri çekilmiştir.
Mete Han, Çinlileri yenilgiye uğratmasına rağmen
neden Çin’e yerleşmek yerine geri çekilmiştir?
Asimilasyon
bir milletin
başka bir millete benzemesi,
milli benliğini kaybetmesidir.
Kalabalık
Çin nüfusu arasında asimile olmamak
için geri
çekilmiştir.
Mete Han’ın
bu şekilde davranması milliyetçi bir kişi olduğunu gösterir.
6.Sınıf
Asya Hun Devleti MÖ 220 – MS 216
Türk ordusunun kullandığı savaş aletleri neler olabilir? Tahmin ediniz.
Atı çok iyi kullanan Türkler savaşta ok, yay, kılıç, kalkan gibi hafif silahlar kullanmıştır. Bu durum Türklerin savaşlarda hızlı hareket etmesini sağlamıştır.
Mete Han ordularını daha iyi yönetebilmek amacı ile orduyu onluk, yüzlük ve binlik sisteme göre düzenlemiştir. Bu sayede ordular daha kolay idare edilmiştir.
Mete Han’ın bulduğu bu sistem günümüzde de kullanılmaktadır. Ayrıca Türk Kara Kuvvetleri’nin kuruluş tarihi olarak Mete Han’ın tahta geçişi olan MÖ. 209 kabul edilmiştir.
Mete Han İkili Sistem uygulamış; devleti doğu ve batı olarak ikiye ayrılmıştır. Doğu kutsal sayıldığı için doğuyu hakan; batıyı ise hanedanın diğer bir üyesi yönetmiştir.
6.Sınıf
Oğuz Kağan Destanı
Oğuz Kağan Destanı’nın bu bölümüyle ilgili neler söylersiniz?
Oğuz Kağan Destanı’ndan Bir Bölüm
…
Ay Kağan’ın yüzü gök, ağzı ateş, gözleri elâ, saçları ve kaşları kara perilerden daha güzel bir erkek evladı oldu. Bu çocuk annesinden ilk sütü emdikten sonra konuştu ve çiğ et, çorba ve şarap istedi. Kırk gün sonra büyüdü ve yürüdü. Ayakları öküz ayağı, beli kurt beli, omuzları samur omzu, göğsü ayı göğsü gibiydi. Vücudu baştan aşağı tüylüydü.
…
Oğuz Kağan Destanı’nda Hun Hükümdarı Mete’nin doğuşu, kağan oluşu, Türk birliğini kuruşu; ölümünden önce de ülkesini oğulları arasında paylaştırması anlatılır.
6.Sınıf
Asya Hun Devleti’nin Yıkılışı
Mete Han’dan sonra taht kavgaları nedeniyle devlet doğu ve batı olmak üzere ikiye bölünmüştür.
Batı Hunları yıkılırken Doğu Hunları Çin egemenliği altına girmiş;
MS 216’da Çinliler tarafından yıkılmıştır.
Taht mücadelesinin en önemli sebebi veraset sistemidir. Verasete göre hükümdar soyundan olan herkesin başa geçme yetkisine sahip olması, taht kavgalarına neden olmuştur.
6.Sınıf
Kavimler Göçü
Buna göre Kavimler Göçü’nün neden ve sonuçları nelerdir?
Batıya göç eden Hunlar Avrupa’da Avrupa Hun Devleti’ni kurdular.
Türk kültürü Avrupa'ya taşındı ve Türkler de Avrupa kültüründen etkilendiler.
Avrupa’da Derebeylik (Feodalite) rejimi ortaya çıktı.
Roma İmparatorluğu, Doğu-Batı Roma olmak üzere ikiye ayrıldı.
Avrupa’ya gelen yeni kavimler, bugünkü Avrupa devletlerinin temellerini attılar.
Evrensel bir olay olduğu için İlk Çağ kapandı, Orta Çağ başladı.
6.Sınıf
Kavimler Göçü’nün Sonuçları
Asya Hun Devleti, tarihte bilinen ilk Türk devletidir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Mete Han, Asya Hunlarının hükümdarıdır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Çinliler Türk saldırılarından korunmak amacı ile Çin Seddi’ni yapmışlardır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Kavimler Göçü ile Avrupa’da siyasi ve sosyal değişiklikler meydana gelmiştir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
SORU
Tarihte bilinen ilk Türk devleti hangisidir?
YANIT
Asya Hun Devleti
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Türklerin batıya göçleri ile başlayan ve İlk Çağ’ın bitmesini sağlayan olay nedir?
YANIT
Kavimler Göçü
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Asya Hunlarına ait olan �destanın adı nedir?
YANIT
Oğuz Kağan Destanı
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Kavimler Göçü sonunda Avrupa’da �ortaya çıkan yönetim anlayışının adı nedir?
YANIT
Derebeylik (Feodalite)
Soru - Yanıt
6.Sınıf
‘‘Türk’’ adı ne anlama gelmektedir?
6.Sınıf
I. Kök Türk Devleti 552 – 630
Bumin Kağan, 552 yılında Türk adı ile anılan ilk Türk devletini kurdu.
Ötüken’i Kök Türk Devleti’nin merkezi yaptı.
Hun Devleti yıkıldıktan sonra Türkleri yeniden birleştiren Kök Türkler oldu.
Kök Türkler, Türk tarihinin model devletidir. Sosyal yapı, devlet teşkilatı ve inanç sistemi ile uzun yıllar bütün Türk devletleri için model olmuştur.
Bunları Biliyor muyuz?
Türk Adının Anlamını;
Kök Türk Yazıtları kuvvet, Kaşgarlı Mahmud olgunluk çağı, Ziya Gökalp ise töre sahibi olarak açıklamaktadır.
?
6.Sınıf
Kök Türklerde Devlet Yönetimi
Bumin Kağan, kardeşi İstemi Yabgu ile devleti doğu ve batı olarak
yönetti. Bu yönetim anlayışına ‘‘ikili sistem’’ denir.
Bu sistemde doğu kutsal kabul edildiği için doğuyu kağan yönetirdi. Batıda ise kağanın kardeşi veya oğullarından birisi olurdu.
İstemi Yabgu, İpek Yolu hakimiyeti için önce Sasanilerle sonra Bizans ile işbirliği yaparak sınırları batı yönünde genişletmiştir.
İkili sistemin olumlu ve olumsuz yönleri neler olabilir?
Mukan Kağan’ın ölümünden sonra taht kavgaları başladı; yerine gelen kağanlar devleti iyi yönetemediler. Devlet, Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı. Doğu Kök Türk Devleti’ni yıkan Çinliler; Batı Kök Türk Devleti’ni ise kendilerine bağladılar.
6.Sınıf
II. Kök Türk Devleti 682 – 742
Esaret altında yaşamak istemeyen Kök Türkler, Kutluk Kağan liderliğinde Çinlilere başkaldırarak Ötüken’i geri aldı.
Kutluk Kağan devleti tekrar kurduğu için ‘‘il derleyen’’ anlamına gelen ‘‘İlteriş’’ unvanı aldı.
Kök Türklerin esaret altında yaşamak istememeleri bağımsızlığa ve özgürlüğe olan düşkünlüklerini gösterir.
Bunları Biliyor muyuz?
II. Kök Türk Devleti Kutluk Kağan liderliğinde kurulduğu için Kutluk Devleti olarak da adlandırılmaktadır.
?
6.Sınıf
Kök Türklerin Yıkılışı
İlteriş Kağan’ın ölümü üzerine tahta kardeşi Kapgan Kağan geçti. Kapgan Kağan, Türk boylarını hâkimiyeti altına aldı. Onun ölümünden bir süre sonra ülke gücünü kaybetti.
Bilge Kağan’ın tahta geçmesiyle Kök Türk Devleti tekrar eski gücüne kavuştu. Bilge Kağan, kardeşi Kültigin ve veziri Tonyukuk ile beraber devletin birliğini yeniden sağladı.
Bilge Kağan’dan sonra devletin başına geçen kağanların yetersiz olmaları zamanla devleti zayıflattı. Zayıflayan II. Kök Türk Devleti 742 yılında Uygurlar tarafından yıkıldı.
6.Sınıf
Orhun Yazıtları
Orhun Yazıtları, kimler adına ve neden dikilmiştir?
6.Sınıf
Orhun Yazıtları
Orhun Yazıtları
Kök Türk Kitabeleri olarak da adlandırılan Orhun Yazıtları İkinci Kök Türk (Kutluk) Devleti’ne aittir.
Abideler 729 yılında Vezir Tonyukuk, 732 yılında Kültigin ve 735 yılında Bilge Kağan adına dikilmiştir.
6.Sınıf
Orhun Yazıtları
Orhun Yazıtları
Bengü Taş (Ebedî Taş) ismi de verilen bu yazıtlarda Türk adı ilk defa millet adı olarak kullanılmıştır.
Kök Türk Yazıtlarında dünyanın
yaratılışı, Kök Türk Devleti’nin kuruluşu, yıkılışı ve tekrar kuruluşu anlatılmıştır.
6.Sınıf
Orhun Yazıtları
Orhun Yazıtlarının Türk tarihi açısından önemi nedir?
Orhun Yazıtları, bir Asya ülkesi olan Moğolistan’da bulunmaktadır.
TİKA (Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı) tarafından koruma altına alınmak amacı ile müze haline getirilmiştir.
7
Yazıtlar, ilk kez 1893 yılında Danimarkalı Wilhelm Thomsen tarafından okunabilmiştir.
6
Hükümdarlar millet için yaptıklarını anlatmışlar ve millete hesap vermişlerdir.
5
Yazıtlar, Türk milletine uyarı ve öğütlerde bulunduğu için birer ‘‘Siyasetname’’ sayılır.
3
Yazıtlar, 38 harften oluşan ‘‘Göktürk Alfabesi’’ ile yazılmıştır.
2
Tarihte ‘‘Türk’’ adı ilk kez bu belgelerde geçer.
4
Türklerin yaşamları ve mücadeleleri hakkında bilgi veren tarihi kaynaklardır.
1
Orhun Yazıtları, Türk tarihinin en eski yazılı belgeleridir. ‘‘Göktürk Kitabeleri’’ olarak da bilinir.
8
Orhun Yazıtları, bir Asya ülkesi olan Moğolistan’da bulunmaktadır.
6.Sınıf
Orhun Yazıtları
… Geldikleri yoldan başka yolu olmayan bir yere vardılar. Bu tek yol da öylesine bir yoldu ki, bir deve veya bir at güçlükle yürürdü. Ayağını yanlış bassa yuvarlanıp parça parça olurdu. Göktürkler'in vardıkları yerde akarsular, kaynaklar, türlü bitkiler, meyveler, ağaçlar ve avlar vardı. Böyle bir yeri görünce, ulu Tanrı'ya şükrettiler. Hayvanlarının kışın etini yediler; yazın sütünü içtiler. Derisini giydiler. Bu ülkeye "Ergenekon" adını koydular…
… Dört yüzyıl sonra kendileri ve sürüleri o kadar çoğaldı ki, Ergenekon'a sığışamaz oldular. Buna bir çare bulmak için kurultay topladılar. Dediler ki, ‘‘Atalarımızdan işittik; Ergenekon dışında geniş ülkeler, güzel yurtlar varmış. Bizim yurdumuz da eskiden o yerlerde imiş. Dağların arasından yol izleyip bulalım. Göçüp Ergenekon'dan çıkalım. Ergenekon dışında her kim bize dost olursa, onunla görüşelim. Düşmanla vuruşalım.’’…
Ergenekon Destanı
6.Sınıf
… O zaman bir demirci dedi ki, ‘‘Bu dağda bir demir madeni var. Yalın kat madene benzer. Şunun demirini eritsek, belki dağ bize geçit verir.’’ Göktürkler, varıp demircinin gösterdiği dağ parçasını gördüler. Demircinin tedbirini de beğendiler. Dağın geniş yerine bir kat odun, bir kat kömür dizdiler. Dağın üstünü altını, yanını, yönünü böylece odun ve kömürle doldurduktan sonra, yetmiş deriden büyük körükler yapıp yetmiş yere koydular…
… Tanrı'nın gücü ve inayeti ile ateş, kızdıktan sonra demir dağ eridi, akıverdi. Bir yüklü deve çıkacak kadar yol oldu. O kutsal yılın, kutsal ayının, kutsal gününü bekleyip bu yoldan Ergenekon'dan çıkmaya başladılar. Bu kutsal gün, ondan sonra Göktürkler'de bayram oldu. Her yıl o gün gelince büyük tören yapılır; bir parça demir alınıp ateşte kızdırılır. Bu demiri önce Göktürkler ham kıskaçla tutup örse koyar, sonra çekiçle döver…
Ergenekon Destanı’ndan alınan bölümlerden yola çıkarak Göktürkler yaşamı hakkında neler söylersiniz?
Ergenekon Destanı
6.Sınıf
ERGENEKON DESTANI
Göktürklerin türeyişini anlatan bir Türk destanıdır. Genel olarak, düşman tarafından hile ile yenilgiye uğratılan Türklerin, Ergenekon Ovası'nda yeniden türeyip tekrar eski yurtlarına dönerek düşmanlarıyla çarpışmalarını anlatır.
6.Sınıf
Ergenekon Destanı
Ergenekon Destanı
Türkler Ergenekon’dan 21 Mart’ta çıkmıştır. 21 Mart Ergenekon’dan Çıkış Bayramı olarak kutlanır.
21 Mart aynı zamanda baharın müjdecisi, yeni yılın başlangıcı olan Nevruz Bayramı’dır.
Kök Türklerin esaret altında yaşamak istememeleri bağımsızlığa ve özgürlüğe olan düşkünlüklerini gösterir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Orhun Yazıtları, bir Asya ülkesi olan Moğolistan’da bulunmaktadır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Göktürk Kitabelerinde sadece sosyal olaylar anlatılmıştır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
21 Mart hem Ergenekon Destanı hem de Nevruz Bayramı olarak kutlanır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Göktürk paralarında hatun ve kağanın yan yana durması kadına verilen önemi gösterir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
SORU
Türk adıyla kurulan ilk devlet hangisidir?
YANIT
Göktürkler
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Göktürklerin destanının adı nedir?
YANIT
Ergenekon
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Göktürklerin yönetim merkezi neresidir?
YANIT
Ötüken
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Orhun Abideleri hangi alfabe ile yazılmıştır?
YANIT
Göktürk Alfabesi
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Çin hakimiyetine giren Köktürkleri tekrar bağımsızlığa kavuşturan kimdir?
YANIT
Kutluk Kağan
Soru - Yanıt
6.Sınıf
6.Sınıf
Uygur Devleti 745 – 840
745 yılında Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından kurdu.
Uygurlar, kendinden önceki Türk devletlerinin devamı niteliğindedir.
Orta Asya’da siyasi birlik Uygurlarla bir kez daha sağlandı.
Bunları Biliyor muyuz?
Uygurlar yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir.
?
Uygurların kurulduğu yer günümüzde Moğolistan sınırları içinde bulunan Karabalgasun’dur. Başkentleri Ordubalık’tır.
…
Kağan’ın buyruğu ile Işık dini artık her bucağa yayıldı. Bu dinin kavranması pek zor idi. Onlar tekrar tekrar Kağan’dan merhamet etmesini istiyorlardı. Uygurlar arasında yayılan bu dine göre hayvanî gıdaların yenmesi ve ağır içkilerin içilmesi yasaktı.
…
Karabalgasun Yazıtı
6.Sınıf
Uygurlar ve Maniheizm
Ben Uygur hükümdarı Bögü Kağan. Çin’e yaptığım ziyaretten sonra Gök Tanrı dinini bırakarak Mani dinini benimsedim ve daha sonra buyruğumla bu din, halk arasında da yayıldı.
Mani dini, Uygurların yaşamını nasıl etkilemiş olabilir?
İnsan öldürmek ve savaş yasaktı.
Hayvansal gıdaların ve ağır içkilerin tüketilmesi yasaktı.
6.Sınıf
Uygurlar ve Maniheizm
Bitkisel gıda tüketmek için toprağı ekip biçmeye başladılar.
Göçebe hayatı bırakarak yerleşik hayata geçtiler.
Savaşçı özelliklerini
yitirmeye başladılar.
Savunma amacı ile şehirlerin etrafını surlarla çevirdiler.
Uygurların yerleşik hayata geçmesi hangi değişikliklere neden olmuştur?
6.Sınıf
Uygurların Yerleşik Hayata Geçmelerinin Sonuçları
Uygurlar
Yerleşik hayata geçen Uygurlar, çadır yerine evlerde yaşamaya başladırlar.
Mimari alanda geliştiler. Şehirler kurup tapınaklar ve saraylar inşa ettiler.
6.Sınıf
Uygurların Yerleşik Hayata Geçmelerinin Sonuçları
Uygurlar
Yerleşik hayatla temel geçim kaynağı hayvancılıktan tarıma döndü.
Ticari ilişkilerinde tarım ürünleri daha çok yer tutmaya başladı.
6.Sınıf
Uygurların Yerleşik Hayata Geçmelerinin Sonuçları
Uygurlar
Uygurlar tarım için su kanalları yaparak çok uzaklardan su getirdiler.
Değirmen taşları
ve harman araçları yaptılar.
Uygurların kendi alfabelerini geliştirmeleri; Çinlilerden öğrendikleri mürekkep, kağıt ve matbaayı kullanmaları neyin göstergesidir?
6.Sınıf
Uygurlarda Kültür ve Sanat
Soğd alfabesinden esinlenerek 18 harfli Uygur alfabesini geliştirmişlerdir.
Uygurlar taş üzerine yazmak yerine kâğıtlar üzerine yazmaya başlamışlardır.
Çinlilerden görüp aldıkları mürekkep ve matbaayı da kullanmışlardır.
Uygurlar yeni yazı sayesinde millî bir edebiyat geliştirmişlerdir. Kendilerinden sonra gelen pek çok devlete örnek olmuşlardır.
Uygurlar edebiyatta, sanatta ve medeniyet alanında çok önemli eserler vermişlerdir. Her mabette bir kütüphane kurmuşlardır.
Uygurların Mani dinini kabul etmeleri, Çinlilerden mürekkep, kağıt ve matbaa gibi araçları alıp kullanmaları Çin kültüründen etkilendiklerini gösterir.
6.Sınıf
Uygurlarda Kültür ve Sanat
Uygurların yerleşik hayata geçişi ile sanatta hayvan figürlerinin yerini insan figürleri almıştır.
Maniheizm ve Budizm inancı minyatür resim ve heykel yapımını geliştirmiştir.
6.Sınıf
Uygurlarda Hukuk ve Ekonomi
Hukuk vesikalarına göre Uygurlar gelişmiş bir hukuk sistemine sahiptiler.
Diplomatik belgeleri, sözleşmeleri, vasiyetleri vb. belgeleri sakladıkları ciddi bir birikimleri vardı.
Pazarlarda para kullanılarak ticaret yapılırdı. Borç verme ve ödeme işlerinde belirli yöntemleri vardı.
Gelişmiş bir posta teşkilatı ve vergi sistemleri kurmuşlardı.
Uygur medeniyetine ait izler devlet teşkilatının çok gelişmiş olduğunun bir göstergesidir.
6.Sınıf
Göç Destanı
Uygurların yurdunda "Hulin" isimli bir dağ vardı. Bu dağdan Tuğla ve Selenge isimli iki ırmak çıkardı. Bir gece oradaki bir ağacın üzerine gökten ilahi bir ışık indi. İki ırmak arasında yaşayan halk bunu dikkatle izledi. Ağacın gövdesinde şişkinlik oluştu, ilahi ışık dokuz ay on gün şişkinlik üzerinde durdu. Ağacın gövdesi yarıldı ve içinden beş çocuk göründü. Bu ülkenin halkı bu çocukları büyüttü. En küçükleri olan Buğu Han büyüyünce hükümdar oldu. Ülke zengin, halk mutlu oldu. Çok zaman geçti. Yuluğ Tigin isimli bir prens hükümdar oldu. Çinlilerle çok savaştı. Bu savaşlara son vermek için oğlu Gali Tigin’i bir Çin prensesi ile evlendirmeye karar verdi. Çinliler, prensese karşılık hükümdardan Tanrı Dağı’nın eteğindeki Kutlu Dağ adını taşıyan kayayı istediler. Gali Tigin kayayı verdi. Çinliler kayayı götürmek için kayanın etrafında ateş yaktılar, kaya kızınca üzerine sirke döktüler. Ufak parçalara ayrılan kayayı arabalara koyarak Çin'e taşıdılar. Memleketteki bütün kuşlar, hayvanlar kendi dilleriyle bu kayanın gidişine ağladı. Bundan yedi gün sonra da Gali Tigin öldü. Kıtlık ve kuraklık oldu. Yurtlarını bırakarak göç etmek zorunda kaldılar.
(Umay Günay, Türk Destanları, s.15)
Destana göre Uygurlar niçin göç etmek zorunda kalmışlardır? Tartışınız.
Göç Destanı ile ilgili çıkarımlarınız nelerdir?
6.Sınıf
Uygurların Yıkılışı
840 yılında Kırgızlar, Uygur Devleti’ne son vermiştir. Uygurlar, devletleri yıkılınca başka bölgelere göç etmek zorunda kaldılar. Uygurların çoğunluğu günümüzde Çin’e bağlı Uygur Özerk Bölgesi’nde yaşamaktadır.
Uygurların yerleşik hayata geçmesi onların sosyal, ekonomik ve kültürel hayatını etkilemiştir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Uygurlar göçebe hayatı bıraktığı için hayvancılığı da bırakmışlardır.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Uygurlarda mal edinme, satış protokolü, ipotek senedi, ortaklık kurma gibi hukuki belgeler olması ticaretle uğraştıklarını gösterir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Uygurlarda surlarla çevrili şehirlerin olması göçebe hayatın olduğunu gösterir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
Uygurların kendi alfabelerini kullanmaları milliyetçilik duygusuna sahip olduklarını gösterir.
Doğru mu? Yanlış mı?
6.Sınıf
SORU
Yerleşik hayata geçen �ilk Türk devleti hangisidir?
YANIT
Uygurlar
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Uygurların Çinlilerden örnek aldığı �dinin adı nedir?
YANIT
Maniheizm
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Maniheizm’de et yemenin yasak olması �Uygurlarda hangi ekonomik faaliyetle �uğraşmayı etkilemiştir?
YANIT
Hayvancılık
Soru - Yanıt
6.Sınıf
SORU
Uygurların hangi destanları vardır?
YANIT
Türeyiş ve Göç Destanları
Soru - Yanıt
6.Sınıf
Kavimler Göçü’nün aşağıdaki sonuçlarından hangisi göçün kültürel etkileşime neden olduğuna kanıttır?
A) Avrupa’da Türk ordu sisteminin benimsenmesi
B) Roma İmparatorluğu’nun “Batı” ve “Doğu” olarak ikiye ayrılması
C) İlk Çağ’ın sona erip Orta Çağ’ın başlaması
D) Hunların, Avrupa Hun Devleti’ni kurması
Örnek Sorular
6.Sınıf
Orta Asya Türk devletlerinde görülen aşağıdaki durumlardan hangisi coğrafi şartların bir sonucudur?
A) Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılması
B) Gök Tanrı inancına sahip olunması
C) Kut anlayışının benimsenmesi
D) Hayvancılıkla uğraşılması
Örnek Sorular
6.Sınıf
“ ... Oğuz Kağan büyük kurultayı topladı. Büyük bir ziyafet verdi. Ülkesini oğulları arasında bölüştürdü...”
Oğuz Kağan Destanı’ndan yapılan bu alıntıya göre ilk Türk devletleri devlet yönetiminde aşağıdaki anlayışlardan hangisini benimsemiştir?
A) Ordu - millet işbirliğinin sağlanması
B) Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılması
C) Devlet yönetiminde hakan eşlerinin söz sahibi olması
D) Hükümdara devlet yönetme yetkisinin tanrı tarafından verilmesi
Örnek Sorular
6.Sınıf
2005 yılında yapılan kazılarda Köktürklere ait paralarda Kağan ve Hatun’un resimleri yan yana yer almaktadır.
Yukarıda verilen açıklamaya göre Kök Türklerin siyasi yapısıyla ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
A) Hatun ordunun başkomutanıdır.
B) Kök Türk kağanlarının çoğu kadındır.
C) Ülkenin doğu bölümünü hatun yönetmektedir.
D) Devlet yönetiminde hatun da söz sahibidir.
Örnek Sorular
6.Sınıf
Çinliler ve Moğollar birleşerek Türkleri bozguna uğrattılar. Kurtulabilenler bir dağa kaçtı. Ortasında otlakları, ağaçları, nehirleri ve gölleri olan bir ovada yaşamaya başladılar. Zamanla sayıları çoğaldı. Buradan çıkmak için dağın içindeki demir madenini eriterek yol açtılar.
Okuduğunuz bölüm hangi Türk destanına ait olabilir?
A) Göç
B) Manas
C) Türeyiş
D) Ergenekon
Örnek Sorular
6.Sınıf
Kül Tigin, koyun yılının on yedinci gününde öldü. Dokuzuncu ayın yirmi yedinci gününde yas töreni düzenledik. Anıtını, heykelini ve kitabesini maymun yılının yedinci ayının yirmi yedinci gününde bitirdik.
Orhun Kitabelerinden alınan bu parçadan Kök Türklerle ilgili, aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Uygurlar tarafından yıkıldıklarına
B) Taş işçiliğiyle uğraştıklarına
C) Cenazeleri için tören düzenlediklerine
D) 12 Hayvanlı Türk Takvimi’ni kullandıklarına
Örnek Sorular
6.Sınıf
İlk Türk devletlerinden Kök Türklerde Orhun Anıtları’nın ve Ergenekon Destanı’nın varlığı, onların aşağıdaki alanların hangisinde ürünler verdiklerini kanıtlar?
A) Din
B) İktisat
C) Kültür
D) Astronomi
Örnek Sorular
6.Sınıf
(I) Çin, yöneticileri birbirine düşürdüğü, beyleri ve halkı birbirine karşı kışkırttığı için, Türk halkının ülke toprakları elinden çıkmış, Çin hükümdarına bağlanmış. (II) Daha sonra Gök Tanrı, Türk halkı yok olmasın diye, millet olsun diye babam İlteriş Kağanı, annem İlbilge Hatun’u göndermiş. (III) Babam, ülkesiz ve hakansız kalmış olan halkı bir araya getirmiş. (IV) Babamın vefatından sonra amcam Kapgan Kağan ile atalarımızın, dedelerimizin sahip olduğu topraklardaki az halkı düzene sokup, örgütleyip halk hâline getirdik...
Orhun Anıtları’ndan alınan numaralanmış bu cümlelerden hangisi “kut” anlayışını yansıtmaktadır?
A) I B) II C) III D) IV
Örnek Sorular
6.Sınıf
I. Bilge Kağan
II. Kültigin
III. Oğuz Kağan
Orhun Kitabeleri yukarıdaki devlet adamlarından hangileri adına yazılmıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız II
C) I ve II D) II ve III
Örnek Sorular
6.Sınıf
Türk milleti! Kendine gel, aklını başına devşir! İtaatsizliğin yüzünden, seni kalkındırmış bilgili kağanına ve zenginleşmiş, kalkınmış güzel yurduna karşı kendin yanıldın, kötülük getirdin.
Bu metne göre Bilge Kağan Türk milletine aşağıdakilerden hangisini öğütlemektedir?
A) Dürüstlüğü
B) Çalışkanlığı
C) Devlete bağlılığı
D) Hoşgörüyü
Örnek Sorular
6.Sınıf
Uygurlardan günümüze mal edinme, satış protokolü, ipotek senedi, ortaklık kurma, evlatlık verme, iş sözleşmesi, vasiyetname, vakıfname gibi hukuki konuları kapsayan belgeler kalmıştır.
Buna göre Uygurlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Ekonomik yaşam yasalarla düzenlenmiştir.
B) Zamanlarına göre çok ileri ve uygar bir toplumdurlar.
C) Çin’den ipek ve tarım ürünleri almış, canlı hayvan ihraç etmişlerdir.
D) Yönetim anlayışlarında hukuki düzenlemelerin önemli bir yeri vardır.
Örnek Sorular
6.Sınıf
Uygurlardan günümüze; mal edinme, satış protokolü, iş sözleşmeleri, ortaklık kurma, vakıfnameler, vasiyetnameler, ipotek senetleri gibi çeşitli belgeler kalmıştır.
Bu bilgiye göre Uygurlarla ilgili olarak, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Askerliği kanunlarla düzenlemişlerdir.
B) Sanatın geliştirilmesine özel bir önem vermişlerdir.
C) Uygurlar, İlk Çağ Anadolu uygarlıklarındandır.
D) Yönetim anlayışlarında hukuki düzenlemelerin önemli bir yeri vardır.
Örnek Sorular
6.Sınıf
Uygurlar, surlarla çevirdikleri şehirlerde saraylar, tapınaklar, evler ve dükkânlar inşa etmişlerdir. Kaynaklarda, başkent Karabalasagun şehrinin demirden yapılmış on iki büyük kapısından söz edilmektedir. Başka bir kaynakta da Uygurların, topraklarından geçen bir nehrin yönünü değiştirerek kanallarla bahçelerini ve tarlalarını suladıkları, buralarda her türlü tahılı yetiştirdikleri anlatılmaktadır.
Verilen parçadan Uygurlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri çıkarılabilir?
I- Yerleşik yaşam sürmüşlerdir.
II- Mimari alanda gelişmişlerdir.
III- Yaşamlarında tarım önemli bir yer tutmaktadır.
IV- Doğal şartlara boyun eğmişlerdir.
A) I ve III B) II ve IV
C) I, II ve III D) I, II, III ve IV
Örnek Sorular
6.Sınıf
Uygurlar; Hunlar ve Kök Türklerden farklı olarak - - - -
Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanmalıdır?
A) Yerleşik hayata geçmişlerdir.
B) Orta Asya’da kurulmuşlardır.
C) Çin’le ilişki içinde olmuşlardır.
D) Türk boylarını yönetimleri altında toplamışlardır.
Örnek Sorular
6.Sınıf
Uygur ülkesi ile Çin arasında sayıları altmış sekize ulaşan gümrük kapıları açılmış, bu kapılara atlarla gıda maddeleri getirilmiştir. Satılan mal üzerinden gümrük vergisi alınması bir düzene bağlanmıştır.
Bu bilgiye göre Uygurlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Uygur ekonomisinde ticaretin büyük bir payı olmuştur.
B) Çin kültürü ve inançları Uygurları derinden etkilemiştir.
C) Uygurlar her zaman Çinlilerle barış içinde yaşamışlardır.
D) Çinliler Uygurlara canlı hayvan ve ipek satmışlardır.
Örnek Sorular
6.Sınıf
Tarihimizdeki ilk minyatür örnekleri hangi Türk topluluğu dönemine aittir?
A) Kök Türkler
B) Gazneliler
C) Karahanlılar
D) Uygurlar
Örnek Sorular
6.Sınıf