НИЙСЛЭЛИЙН ЗАСАГ ДАРГЫН

ТАМГЫН ГАЗАР

ЗОРИЛГО

• Тухайн бүс нутгийн гэр хорооллыг дахин төлөвлөж, орон сууцжуулах, агаарын бохирдол болон хөрсний бохирдлыг буурах, төвийн дулааны эрчим хүчний ачааллыг бууруулах
• Улаанбаатар хотын төвлөрлийг сааруулах, нэг төвт хотоос олон төвт, тэнцвэртэй хөгжилтэй хот болгон өөрчлөх стратеги төлөвлөлтийн хүрээнд энэхүү төслийг үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх
• Гэр хорооллын бүсийг дахин төлөвлөн орон сууцжуулж, орчин үеийн дэд бүтцээр хангаснаар агаар болон хөрсний бохирдлыг үе шаттайгаар бууруулах, төвлөрсөн дулааны сүлжээний ачааллыг багасгах ажлын чухал хэсэг болох Дэнжийн мянга дэд төв нь хотын төвийн бүсэд оршин суугаа иргэдийг эрүүл, аюулгүй, тав тухтай орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэх, бие даасан болон байгаль орчинд ээлтэй дэд бүтцийн шийдлийг нэвтрүүлэх замаар нийгэм, эдийн засгийн шинэ төв болон хөгжих стратегийн онцгой ач холбогдолтой юм.

​

ХАМРАХ ХҮРЭЭ

• Дэнжийн мянга дэд төв нь хотын төвийн бүс, Чингэлтэй дүүргийн 10, 11, 12, 13 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр дэх 118.4 га талбайг хамарна.
• Цагаан давааны байгалийн хийн станцын байгууламж төсөл нь Баянзүрх дүүргийн 2, 21, 27, 30, 31, 32 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрийг хамарна.

ТӨСЛИЙН ТАНИЛЦУУЛГА

Бүтээн байгуулалтын хугацаа

Дэнжийн 1000 дулааны станц 1-р үе шат 12 хүртэл

Цагаан даваа 12-18 сар

Гэрээний нөхцөл, санхүүжилт

Төр, хувийн хэвшлийн түншлэл (DBFOT+O+M)

Талбайн хэмжээ

Дулааны станцын талбай: 1.97 Га

Хийн станцын талбай: 5 Га

Нам өндөр даралтын дамжуулах хийн хоолой: 13.8 км

Бага даралтын байгалийн хийн хоолой: 40.1 км

ЕРӨНХИЙ МЭДЭЭЛЭЛ

Ашиглалтын хугацаа

Дэнжийн 1000 дулааны станц 20 жил

Цагаан даваа 25 жил

Дэнжийн 1000 дулааны станц 91.2 тэрбум

• 1-р үе шат 47.0 тэрбум (58мВт)
• 2-р үе шат 44.2 тэрбум (45мВт)

Цагаан даваа 116.7 тэрбум (тээвэрлэгчийн ISO танк)

• Байгууламж, удирдлага систем 65.8 тэрбум
• дамжуулах хоолой 37.0 тэрбум
• барилга угсралт, магадлашгүй 13.9 тэрбум

НЗД-ын 2026 оны А/314 захирамж

Бүрэн шинжилгээ хийж, санал, дүгнэлт боловсруулах Ажлын хэсэг

Нийслэлийн дотоод үнэт цаас гаргах зөвшөөрөл олгох тухай

Өндөржүүлсэн бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлэх тухай

​

ЗГ-ын 2026 оны А/267 тогтоол​

​

ЗГ-ын 2026 оны А/235 тогтоол​

​

ХУУЛЬ ЗҮЙН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ

ТӨСЛИЙН ҮНДЭСЛЭЛ, ЭРХ ЗҮЙН БАРИМТ БИЧИГ

ТЕХНИК ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮНДЭСЛЭЛ

“Дэнжийн мянга дэд төвийн дулаан хангамжийг шатдаг хийн түлш болон бусад цэвэр эрчим хүчээр ажиллах дулаан системд холбох техник эдийн засгийн үндэслэл /шинэчлэл/”

ЭХЯ-ны ШУТЗ-ийн 2026.03.13-ний өдрийн ээлжит II хуралдааны 12 дугаар тэмдэглэлээр дэмжигдсэн.

• Улаанбаатар хотын гэр хороолол болон төвлөрсөн дулаан хангамжаас алслагдсан бүсүүдийн дулаан хангамжийг шингэрүүлсэн байгалийн хий (ШБХ)-д суурилсан тархмал эх үүсвэрээр шийдвэрлэх нь техникийн, эдийн засгийн болон байгаль орчны хувьд бүрэн боломжтой;

​

• Одоогийн нөхцөлд төслийн хамрах бүсэд нүүрсээр ажилладаг 25 орчим бага оврын зуух ашиглагдаж байгаа бөгөөд эдгээрийн ашигт үйлийн коэффициент дунджаар 30%-иас доош байна. Харин байгалийн хийн бойлерын системийг нэвтрүүлснээр дулаан үйлдвэрлэлийн үр ашиг 3 орчим дахин нэмэгдэж, нэгж дулаанд ногдох түлшний зарцуулалт эрс буурах боломжтой;

​

​

“Тархмал дулааны эрчим хүчний хэрэглээг хийн түлшээр хангах техник эдийн засгийн үндэслэл”

​

ЭХЯ-ны ШУТЗ-ийн 2026.02.12-ны өдрийн ээлжит I хуралдааны 01 дүгээр тэмдэглэлээр дэмжигдсэн.

• Нийгмийн ач холбогдол өндөртэй амьжиргааг сайжруулах төсөл бөгөөд олон нийтийн хариу үйлдэл эерэг, эрэлт хэрэгцээ өндөр тул аль болох богино хугацаанд хэрэгжүүлэх;​

​

• Байгалийн хийн төслийг хотын хөгжлийн тэргүүлэх барилга байгууламжийн төлөвлөгөөнд багтааж, барилга угсралтын явц дахь уялдаа зохицуулалтыг сайжруулах;​

​

• Төслийн хэрэгжүүлэгч байгууллага нь төслийн бодит нөхцөл байдалд тулгуурлан инженерийн зураг төсөл, төсөв, тендерийг оновчтой зохион байгуулж, барилгын явцад холбогдох; байгууллагуудын аудит, хяналт шалгалтад идэвхтэй хамрагдан, ажлыг чанартай, хугацаанд нь дуусгахыг хангах;​

​

• Энэхүү ТЭЗҮ нь ерөнхий шийдэлд тулгуурласан тул дараагийн шатны урьдчилсан зураг төсөл болон ажлын зургийн шатанд нарийвчилсан судалгаа, газар дээрх баталгаажуулалт, инженерийн тооцоо хийж, зураг төслийг нарийвчлан боловсруулах;

​

Дэнжийн мянга дулааны станц

Шингэрүүлсэн байгалийн хий хадгалах, дахин хийн төлөвт хувиргах байгууламж

Сэлбэ дэд төв

2027–2028 · Түр бие даасан LNG хангамж

2030 · Цагаан даваа + шугамын төвлөрсөн хангамж

Цагаан даваа ашиглалтад ороход түр байгууламжийг зогсоож, нэгдсэн системд шилжинэ.

ТӨСЛИЙН КОНЦЕПТ СХЕМ

• Уур амьсгалын хүчин зүйлийн нөлөөгөөр үүсэх болзошгүй сөрөг нөлөөлөл нь дунд зэргийн эрчимтэй нөлөөлөл үзүүлэх,
• Агаарт үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл бага зэрэг,
• Орчны газарзүй, ландшафт, геологи орчинд газрын хэвлий, газрын гадаргад бага зэргийн нөлөөлөл үзүүлэхээр,
• Хөрсөнд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл дунд зэрэг байгааг харуулж байна.
• Гадаргын болон газар доорхи усанд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийн хэмжээг бага зэрэгт

Нийт эерэг нөлөөллийн 33.3% нь бага, үлдсэн 33.3% нь дунд зэрэг үлдсэн 33.3% нь их байна. Харин сөрөг нөлөөллийн 75% нь дунд зэрэг, 50% нь дунд, 25% нь их байгаа бөгөөд төслийг нийгэм эдийн засагт их эерэг нөлөөтэй гэж үзэв.

БОТБҮ-ний тайлангийн үнэлгээ

Байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээний дүгнэлт 2025 баталгаажсан (LPG)

Дэнжийн мянга дулааны станцын төсөл хэрэгжсэнээр айл өрх болон сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг зэрэг хэрэглэгчдийг төвлөрсөн дулаанаар хангаж, нүүрсний хэрэглээ, агаарын бохирдол, үнсний хэмжээг мэдэгдэхүйц бууруулах урт хугацааны эерэг үр нөлөө үзүүлнэ.

Барилга угсралт болон ашиглалтын явцад тоосжилт, дуу чимээ, газрын эвдрэл, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, хий алдагдах зэрэг сөрөг нөлөөлөл үүсэх боловч БОННҮ-д тусгасан урьдчилан сэргийлэх, бууруулах арга хэмжээг бүрэн хэрэгжүүлснээр байгаль орчин, нийгэмд үзүүлэх нийлбэр нөлөөллийг дунд зэргээс бага түвшинд хүртэл бууруулах боломжтой гэж дүгнэсэн.

БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ НӨЛӨӨЛЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ (Дэнжийн 1000)

БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ НӨЛӨӨЛЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ (Цагаан даваа)

БОТБҮ-ний тайлангийн үнэлгээ

• Уур амьсгалын хүчин зүйлийн нөлөөгөөр үүсэх болзошгүй сөрөг нөлөөлөл нь дунд зэрэг
• Агаарт үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл бага зэрэг
• Орчны газарзүй, ландшафт, геологи орчинд газрын хэвлий, газрын гадаргад бага
• Хөрсөнд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл дунд зэрэг
• Гадаргын болон газар доорхи усанд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийн хэмжээг бага

Нийт эерэг нөлөөллийн 33.3% нь бага, үлдсэн 33.3% нь дунд зэрэг үлдсэн 33.3% нь их байна. Харин сөрөг нөлөөллийн 75% нь дунд зэрэг, 50% нь дунд, 25% нь их байгаа бөгөөд төслийг нийгэм эдийн засагт их эерэг нөлөөтэй гэж үзэв.

Нэгдсэн дүгнэлт:

Ерөнхий үнэлгээний гүйцэтгэлээр уг төслийн байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээний тайланг Засгийн газрын 2023 оны 58 дугаар тогтоолоор баталсан Байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээний журамд заасан байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээ хийх шаардлагыг баримтлан боловсруулж, тайланг тус яаманд 2027 оны 1 дүгээр улиралд багтаан ирүүлж, шүүмж хийлгэн, шийдвэр гаргуулах шаардлагатай. Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.4-д заасныг баримтлан үнэлгээний шинжилгээ хийсэн шинжээчийн болон мэргэжлийн зөвлөлийн дүгнэлт, энэ хуулийн 18 дугаар зүйлийн 18.4-т заасан саналыг үндэслэн төслийг хэрэгжүүлэх эсэх асуудлыг эцэслэн шийдвэрлэхийг анхаарна уу.

Ерөнхий үнэлгээний дүгнэлт

НИЙГМИЙН НӨЛӨӨЛЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ

​

Дэнжийн мянга станц 7,970 өрхийг цэвэр дулаанаар хангаснаар өрхийн амьжиргаа, эрүүл мэндэд хэмжигдэхүйц өндөр үр өгөөж авчирна.

​

Өрхийн санхүүгийн ачаалал ба түлшний зардал

• Өрхийн талаас жилд ойролцоогоор 15.5 тэрбум төгрөгийн шууд хэмнэлт, угаарын хийн хордлогоос жилд ойролцоогоор 104 өртөлт, 2 эндэгдэлийг бууруулах, амьсгалын замын өвчлөл, ялангуяа хүүхэд, жирэмсэн эхийн эрүүл мэндийг хамгаалах нийгмийн өндөр ач холбогдолтой.
• Галлагааны улирал 9 сар үргэлжилдэг тул энэ нь өрхийн төсөвт сард дунджаар 124,722 төгрөгийн ачаалал.
• Дэнжийн мянга станцаас 7,970 өрхийг дулаанаар хангах нь байгаль орчинд жилд дунджаар 35,785 тонн нүүрсний цэгийн шаталт зогсож, газрын түвшнээс ялгардаг 85,900 тонн CO₂, 537 тонн SO₂, 179 тонн тоосонцор, 3,579 тонн CO болон 4,294 тонн үнсний хаягдал арилна.

​

Орон сууцжуулсан тохиолдолд дулаан алдагдал орон сууцтай харьцуулахад гэр сууц 60%, байшин сууц 30% байна. Одоо байгаа гэр хорооллын нэг өрхийн дулааны хэрэглээний алдагдал 6.52 Гкал/өрх болж буурна.

• Дулааны станцын нэгдүгээр үе шат 141,548 гкал үйлдвэрлэх үйлдвэрлэлийн зардал нь 23.82 тэр.төг үүнээс 18.58 тэр.төг алдагдалтай боловч тухайн бүсийн гэр хорооллын хэрэглэгч нарт олгож байгаа 18.93 тэр.төгрөгийн нүүрсний татааснаас 354 сая төгрөгөөр бага байна.
• Дулааны станцын нэгдүгээр үе шатанд зуухны АҮК нь 95%, дулаан алдагдлыг орон сууцнуудын хэмжээгээр адилтган авч үзэхэд (дулаан алдагдал буурсан) 12,283 өрх буюу одоо байгаа ЧД-ийн 10,11,12,13 хорооны өрхүүдээс 2.6 дахин олон өрхийг дулаанаар хангах боломжтой юм.
• Дулааны станц шугам хоолойгоор гэр хорооллын хэрэглэгч нарыг дулаанаар хангавал 7,971 өрхийг хангах боломжтой юм. Татаас 32.6 тэр.төг (32,646,954,322₮) ба дулааны станцын жилд авч байгаа татаасын хэмжээнээс 14.06 тэр.төг-өөр их гэж гарч ирж байгаа нь дулааны станц нь ашигтай болохыг харуулж байна.

ХИЙН ШИЛЖИЛТ 2026 оны 07 сарын байдлаар

​

• БГД, ЧД-ийн 4 957 өрхийг шингэрүүлсэн нефтийн хийн халаалтад бүрэн шилжүүлсэн
• Хэрэглээний үнийн урамшуулал нэг өрхийн 900.0 мянган төгрөг
• Жилд дундажаар урамшуулалд нийт 4.5 тэрбум төгрөг

ХАГАС КОКС импорт 2025-2026

​

• БНХАУ-аас 306 мянган тонн хагас коксыг хил дээрх худалдан авах өртөг 226 тэрбум төгрөг
• Тээвэрлэлт, хадгалалт, түгээлтийн дараах Улаанбаатарт ирэх нийт өртөг 355.0 тэрбум төгрөг
• Нэг тонн түлшний өртөг 1.16 сая төгрөг боловч иргэдэд  200 мянган төгрөгөөр борлуулахад үнийн зөрүү болох 960 мянган төгрөг/тонн нь төсвийн татаас

ХАГАС КОКС импорт 2026-2027

​

• БНХАУ-аас 280 мянган тонн хагас кокс хил дээрх худалдан авах өртөг 289 тэрбум төгрөг
• Тээвэрлэлт, хадгалалт, түгээлтийн дараах Улаанбаатарт ирэх нийт өртөг 380 тэрбум төгрөг
• Нэг тонн түлшний өртөг 1.35 сая төгрөг боловч иргэдэд 200-250 мянган төгрөгөөр борлуулахад үнийн зөрүү болох 1.1-1.15 сая төгрөг/тонн нь төсвийн татаас

​

Дэнжийн мянга дэд төвийн дулааны станц:

Станц барьж орон сууцжуулбал: өрх 3.7 дахин нэмэгдэж 12,291 өрх. Гэр хорооллоор тооцвол 7,970 өрх ба энэ хэмжээгээр яндан бууруулах

​

Цагаан давааны хий хадгалах, дахин хийн төлөвт хувиргах байгууламж:

Хамрах өрхийн тоо 6,837 ба энэ хэмжээгээр яндан бууруулах

​

Нийт буух нийт яндангийн тоо 14,807

Хэрэв дээрх яндан буухгүй нэг өрх жилд дунджаар 2.8-3.8 тонн нүүрс хэрэглэнэ гэж тооцвол хагас коксын нийт хэрэглээ 41,459-56,266 тонн

• Нийслэлээс олгох татаасны хэмжээг ихдээ 37-51 тэрбум төгрөг буюу дээрх яндан буурснаас энэ хэмжээний татаасын хэмнэлт үүсэх боломж бүрдүүлнэ.

ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ

НИЙГМИЙН НӨЛӨӨЛЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ

Эх сурвалж. Investment Case for Air Pollution Reduction in Mongolia | United Nations Development Programme, UNDP (2024)

НИЙСЛЭЛИЙН ЗАСАГ ДАРГЫН

ТАМГЫН ГАЗАР