1 of 21

Garbha paribhasha

Prof. K. Bharathi

Head

Dept. of Prasutitantra and Striroga

NIA, Jaipur

2 of 21

Garbha Paribhasha - Definition

शुक्रशोणितजीवसंयोगे तु खलु कुक्षिगते गर्भसञ्ज्ञा भवति|| (Ca. Sha. 4/5) �
कुक्षिगते इति कुक्ष्येकदेशगतगर्भाशयगते| संयोगे इति सम्यग्योगे; तेन जीवस्यातिवाहिकशरीरेण योगःसङ्गृह्यते, न चात्मनो व्यापकत्वेन यो योगो गर्भजनकः| एवम्भूतश्च संयोगो यद्यपि कुक्षावेव भवति, तथाऽपि सिद्धमेवार्थं शिष्यं प्रतिपादयितुं “कुक्षिगते”इति पदं कृतम्||५||

3 of 21

शुक्रशोणितं गर्भाशयस्थमात्मप्रकृतिविकारसम्मूर्च्छितं ‘गर्भ’ इत्युच्यते | �तं चेतनावस्थितं वायुर्विभजति, तेज एनं पचति, आपः क्लेदयन्ति, पृथिवी संहन्ति, आकाशं विवर्धयति; एवं विवर्धितः स यदाहस्तपादजिह्वाघ्राणकर्णनितम्बादिभिरङ्गैरुपेतस्तदा … (Su.. Sha. 5/3)

आत्मप्रकृतिविकारसम्मूर्च्छितमिति आत्माक्षेत्रज्ञः, प्रकृतयः प्रधानादयोऽष्टौ, विकाराः पञ्चभूतान्येकादशेन्द्रियाणि चेति षोडश, तैः सम्मूर्च्छितं मिश्रीभूतं ‘गर्भ’ इति सञ्ज्ञां लभते; एतेन योगिनामुपयोगीपञ्चविंशतिको राशिरुक्तः|

4 of 21

Components in the formation of Garbha

Charaka - Shukra + Shonita + Jiva = Garbha

Garbha

Shukra

Jiva

Shonita

5 of 21

According to Sushruta

SHONITA
SHUKRA
ATMA
GARBHA -EMBRYO

Atma as sukshma sharrera

Shukra Shonita sammurchana (Zygote)

6 of 21

Sukhmashareera includes

Sukshma shareera

Ashta Prakruti

*Avyaktam
*Mahat
*Ahamkara

Panca Tanmatra

Shodasha Vikruti

Dasha Indriya

Manas

Pancha mahabhuta

7 of 21

According to Bhavaprakasha

गर्भाशयगतं शुक्रमार्तवं जीवसञ्जकः ।

प्रकृतिः सविकार च तत्सर्वं गर्भसञ्जकं ।

कालेन वर्द्धितो गर्भो यद्यङ्गोपाङ्गसंयुतः ।

भवेत्तदा स मुनिभिः शरीरीति निगद्यते ।

(Bha. Pra. Pu. 3/63-64)

8 of 21

Hartia – Sequence of entry

Activation of Satva (Due to the energy of Dhatu)
From Satva, Rajas gets activated
Rajas provokes longing for copulation

10 of 21

Synonyms

सूतिमासो वैजननो गर्भो भ्रूण इमौ समौ | �तृतीयाप्रकृतिः शण्ढः क्लीबः षण्डो नपुंसकम् ||३९|| (Amarakosha Manushyavarga)

11 of 21

Zygote and Embryo

The genetic material of the sperm and egg then combine to form a single cell called a zygote and the germinal stage of prenatal development commences.
The zygote possesses half the DNA of each of its two parents.

12 of 21

Zygote and Embryo

The germinal stage refers to the time from fertilization through the development of the early embryo until implantation is completed in the uterus.
An embryo is an early stage of development of a multicellular diploid eukaryotic organism.
In general, in organisms that reproduce sexually, an embryo develops from a zygote, the single cell resulting from the fertilization of the female egg cell by the male sperm cell.�

13 of 21

Description of Zygote and Embryo

प्रथमे~हनि रेतश्च संयोगात् कललं च यत् । जायते बुद्बुदाकारं शोणितश्च दशाहनि।।
घनं पंचदशाहे स्याद्विंशाहे मांसपिण्डकम् । पंचविंशतमे प्राप्ते पंचभूतात्म संभवः ।।
मासेकैन च पिण्डस्य पंचतत्वं प्रजायते ।। (हारीत संहित षष्टस्थान १/१७१९)

15 of 21

https://www.invitra.com/wp-content/uploads/2015/02/Embryo-at-blastocyst-stage.jpg�

16 of 21

Embryo after completion of 8^th week

17 of 21

Video Animation of formation of embryo

https://youtu.be/0xvJ-NNuR6M

18 of 21

Garbhavakranthi

Definition:

It is the process of descent of Atma along with manas, satva, rajo, tamo guna, indriya, panchamahabhuta etc., components in a sequence into the shukrashonita sammurchita mass (Embryo).

19 of 21

Garbhavakkranthi conti…

पुरुषस्यानुपहतरेतसः स्त्रियाश्चाप्रदुष्टयोनिशोणितगर्भाशयाया यदा भवति संसर्गः ऋतुकाले, यदा चानयोस्तथायुक्ते संसर्गेशुक्रशोणितसंसर्गमन्तर्गर्भाशयगतं जीवोऽवक्रामति सत्त्वसम्प्रयोगात्तदा गर्भोऽभिनिर्वतेते, … (Ca. Sha. 3/3)

20 of 21