CHÀO ĐÓN CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!
KHỞI ĐỘNG
Hình 2.1. Cây ăn quả được nhân giống bằng phương pháp ghép
Cây mít thường được nhân giống bằng phương pháp ghép (Hình 2.1). Em hãy kể tên một số loại cây ăn quả được nhân giống bằng phương pháp này.
Một số loại cây ăn quả được nhân giống bằng phương pháp ghép
Cây cam
Cây nhãn
Cây vải
BÀI 2
NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH
CÂY ĂN QUẢ
Một số phương pháp nhân giống vô tính cây ăn quả
I
Nhân giống
cây ăn quả
II
NỘI DUNG BÀI HỌC
I
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP
NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH CÂY ĂN QUẢ
Đọc thông tin trong SGK và thực hiện yêu cầu:
Nhóm 1 và 2: tìm hiểu về phương pháp giâm cành.
Nhóm 3 và 4: tìm hiểu về phương pháp chiết cành.
Nhóm 5 và 6: tìm hiểu về phương pháp ghép.
Nội dung | Giâm cành | Chiết cành | Ghép |
Khái niệm |
|
|
|
Thời vụ |
|
|
|
Ưu điểm |
|
|
|
Hạn chế |
|
|
|
Dụng cụ |
|
|
|
Vật liệu |
|
|
|
Chọn cây |
|
|
|
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Các nhóm A, B, C, D hoàn thành phiếu học tập số 1.
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Nhóm :.............................................................................................. | |||
Nội dung | Giâm cành | Chiết cành | Ghép |
Khái niệm | Tạo cây con từ đoạn cành hoặc đoạn rễ đã cắt rời khỏi cây mẹ. | Kích thích cho ra cành rễ trên cây mẹ rồi cắt đoạn cành đã có sẵn rễ từ cây mẹ để có cây con. | Dùng bộ phân sinh dưỡng của cây này ghép lên cây khác để tạo cây mới. |
Thời vụ |
|
|
|
Ưu điểm | Đơn giảm, dễ làm, hệ số nhân giống cao. | Cây non khoẻ, nhanh cho quả. | Cây ghép khoẻ, rễ khoẻ, thích ứng cao. |
Hạn chế | Rễ kém hơn, cây dễ mang bệnh từ cây mẹ | Rễ kém hơn, hệ số nhân giống thấp, dễ mang bệnh. | Đòi hỏi kĩ thuật cao. |
Dụng cụ |
|
|
|
Vật liệu | Đất sạch, tơi, xốp, thoát nước tốt - đất phù sa. Thuốc kích thích ra rễ, nước | Đất bó bầu: đất + mùn độ ẩm 70-80%, túi nylon, dây. Thuốc kích thích ra rễ | Dây buộc |
Chọn cây | Cành bánh tẻ (chanh, cam, khế,...) | Cành bánh tẻ (chanh, cam, khế,...) | Cây làm gốc ghép, cành lấy để ghép cùng họ. VD: đào - mai hay cam-bưởi. |
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Nhóm :.............................................................................................. | |||
Nội dung | Giâm cành | Chiết cành | Ghép |
Hạn chế | Rễ kém hơn, cây dễ mang bệnh từ cây mẹ | Rễ kém hơn, hệ số nhân giống thấp, dễ mang bệnh. | Đòi hỏi kĩ thuật cao. |
Dụng cụ |
|
|
|
Vật liệu | Đất sạch, tơi, xốp, thoát nước tốt - đất phù sa. Thuốc kích thích ra rễ, nước | Đất bó bầu: đất + mùn độ ẩm 70-80%, túi nylon, dây. Thuốc kích thích ra rễ | Dây buộc |
Chọn cây | Cành bánh tẻ (chanh, cam, khế,...) | Cành bánh tẻ (chanh, cam, khế,...) | Cây làm gốc ghép, cành lấy để ghép cùng họ. VD: đào - mai hay cam-bưởi. |
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Nhóm :.............................................................................................. | |||
Nội dung | Giâm cành | Chiết cành | Ghép |
Vật liệu | Đất sạch, tơi, xốp, thoát nước tốt - đất phù sa. Thuốc kích thích ra rễ, nước | Đất bó bầu: đất + mùn độ ẩm 70-80%, túi nylon, dây. Thuốc kích thích ra rễ | Dây buộc |
Chọn cây | Cành bánh tẻ (chanh, cam, khế,...) | Cành bánh tẻ (chanh, cam, khế,...) | Cây làm gốc ghép, cành lấy để ghép cùng họ. VD: đào - mai hay cam-bưởi. |
NHIỆM VỤ
Thực hiện giâm cành, chiết cành ở nhà. Khi thực hiện cần phải ghi lại hình ảnh, video, quá trình thực hiện. Các nhóm làm báo cáo thực hành theo mẫu.
Về nhà
SẢN PHẨM
Báo cáo thực hành: cần thể hiện đủ các nội dung: tên bài, tên nhóm thực hiện, thời gian, địa điểm, dụng cụ, vật liệu, cây sử dụng; các bước thực hiện, sản phẩm cuối cùng; kết luận-đánh giá- bài học rút ra.
Bản phân công nhiệm vụ, kế hoạch thực hiện trong nhóm.
II
NHÂN GIỐNG CÂY ĂN QUẢ
1. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp giâm cành
CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
Bước 1. Chọn một đoạn cành dài 20 cm, cắt xén 450
Bước 2. Cắt bỏ ½ số lá của cành giâm.
Bước 3. Nhúng đoạn cành vào hợp chất ra rễ khoảng 2s.
Bước 4. Để ráo trước khi ngâm.
Bước 5. Giâm cành vào khay trấu.
Chuẩn bị khay giâm
Trấu ngâm trước 2 – 3 ngày, bọc nylon giữ ấm.
CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
Bước 6. Cành giâm đã được giâm vào khay trấu.
Bước 7. Trùm kín bao nylon giữ ẩm.
Bước 8. Đặt khay giâm nơi mát.
Bước 9. Kiểm tra sự ra rễ của cành giâm.
PHIẾU ĐÁNH GIÁ THỰC HÀNH GIÂM CÀNH
Tiêu chí đánh giá | Điểm đánh giá | ||
1 | 2 | 3 | |
Đúng yêu cầu về nội dung |
|
|
|
Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu đầy đủ |
|
|
|
Thao tác đúng các bước, đúng kĩ thuật |
|
|
|
Sản phẩm đạt yêu cầu kĩ thuật |
|
|
|
Đảm bảo an toàn, vệ sinh |
|
|
|
Đánh giá chung cuộc |
|
|
|
Nhóm…
BÁO CÁO THỰC HÀNH GIÂM CÀNH
Nhóm:...........................................................................................................................
Thành viên:...................................................................................................................
Thời gian:.........................Địa điểm:..............................................................................
I. Bảng phân công nhiệm vụ
Họ và tên | Công việc phụ trách |
Nguyễn Văn A | Quay video, chuẩn bị vật liệu. |
Nguyễn Văn B | Chuẩn bị vật liệu và dụng cụ. |
Nguyễn Văn C | Thực hiện giâm cành. |
Nguyễn Văn D | Thực hiện giâm cành. |
II. Chuẩn bị
1. Vật liệu
- Mẫu thực vật: Cành bánh tẻ cây ổi.
- Giá thể: Đất thịt nhẹ phối xơ dừa, trấu hun theo tỉ lệ 3:1:1.
- Vật liệu khác: Thuốc kích thích ra rễ, nước sạch.
2. Dụng cụ
- Dao, kéo, bình tưới nước, lọ thuỷ tinh, túi bầu
III. Các bước tiến hành
Bước 1: Chọn cành giâm
Chọn cành bánh tẻ có đủ mắt, cành khoẻ, không bị sâu bệnh.
Bước 2: Cắt cành giâm
Cắt vát cành giâm thành từng đoạn 5-10cm, có từ 2-4 lá. Bỏ đoạn ngọn cành và gốc cành sát thân cây mẹ, cắt bớt phiến lá.
Bước 3: Xử lí cành giâm
Nhúng gốc cành giâm vào dung dịch thuốc kích thích ra rễ, sâu từ 1cm đến 2 cm, trong khoảng 5-10 giây.
Bước 4: Cắm cành giâm
Cắm cành giâm hơi chếch, sâu từ 3cm đến 5cm khoảng cách 5cm x 5cm hoặc 10cm x 10cm. Nếu giâm vào túi bầu thì mỗi túi cắm 1 cành, xếp các túi bầu sát nhau để thuận lợi cho việc chăm sóc.
Bước 5: Chăm sóc cành giâm
Tưới nước giữ ẩm. Sâu 10 đến 15 ngày, kiểm tra thấy cành giâm ra rễ nhiều, dài và chuyển màu trắng vàng thì chuyển ra vườn ươm.
IV. Kết luận và đánh giá.
..............................................................................................................................................................................................................................................................................
V. Bài học rút ra
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết cành
Chuẩn bị
Thảo luận, đọc thông tin trong SGK và hoàn thành phiếu học tập số 2.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nhóm:...............................
1. Thao tác chiết cành gồm các bước như sau:
Bước 1 |
|
Bước 2 |
|
Bước 3 |
|
Bước 4 |
|
2. Khác nhau cơ bản giữa giâm cành và chiết cành là: ......................................................................................................................................
CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
Bước 1. Chọn cành
Bước 2. Cạo sạch đến phần gỗ bên trong và để khô 3 – 4 ngày.
Bước 3. Thấm bông gòn với hợp chất ra rễ và thoa lên phía trên vết cắt.
Bước 4. Dùng xơ dừa hoặc rễ lục bình để bó bầu. Bó kín lại bằng bọc nylon.
Bước 5. Cành chiết đã bó bầu bằng bọc nylon.
Bước 6. Cành chiết đã ra rễ sau khi bó bầu 25 ngày
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nhóm:.........................................
1. Thao tác chiết cành gồm các bước như sau:
Bước 1 |
|
Bước 2 |
|
Bước 3 |
|
Bước 4 |
|
2. Khác nhau cơ bản giữa giâm cành và chiết cành là cây con được tạo ra từ đoạn cành/rễ đã tách khỏi cây mẹ và cây con được tạo thành trên thân cây mẹ.
BÁO CÁO THỰC HÀNH CHIẾT CÀNH
Nhóm:...........................................................................................................................
Thành viên:...................................................................................................................
Thời gian:.........................Địa điểm:..............................................................................
I. Bảng phân công nhiệm vụ
Họ và tên | Công việc phụ trách |
Nguyễn Văn A | Quay video, chuẩn bị vật liệu. |
Nguyễn Văn B | Chuẩn bị vật liệu và dụng cụ. |
Nguyễn Văn C | Thực hiện chiết cành. |
Nguyễn Văn D | Thực hiện chiết cành. |
II. Chuẩn bị
1. Vật liệu
- Mẫu thực vật : bưởi, cam, nhãn,..
- Giá thể: đất trộn mùn hữu cơ, thêm nước để độ ẩm đạt 70-80%.
- Vật liệu khác: túi nylon, dây nylon, thuốc kích thích ra rễ.
2. Dụng cụ
- Dao, kéo chiết cành.
III. Các bước tiến hành
Bước 1: Chọn cành chiết
Chọn cành có đường kính 1-2 cm, ở tầng giữa tán và vươn ra ánh sáng, lóng ngắn, cành mập.
Bước 2: Khoanh vỏ
Dùng dao khoanh vỏ cành chiết ở vị trí cách chạc khoảng 10-15cm. Độ dài phần khoanh từ 3cm đến 5cm. Bóc hết lớp vỏ, cạo sạch phần vỏ sát phần gỗ. Để từ 2 đến 3 ngày cho khô vết khoanh.
Bước 3: Bó bầu
Bôi thuốc kích thích ra rễ vào phần trên của vết cắt khoanh vỏ hoặc trộn cùng với giá thể bó bầu. Bỏ giá thể vào phần đã khoanh vỏ, bọc túi nylon ra ngoài và dùng dây nylon buộc chặt hai đầu.
Bước 4: Cắt và giâm cành chiết
Khi nhìn qua túi nylon thấy rễ xuất hiện ngoài bầu có màu vàng ngà ( 30-60 ngày từ ngày bó bầu) thì cắt cành chiết ra khỏi cây, bóc túi nylon bó bầu rồi đem giâm trong nhà có mái che.
IV. Kết luận và đánh giá.
..............................................................................................................................................................................................................................................................................
V. Bài học rút ra
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp ghép
Chuẩn bị
Cây làm gốc ghép (cây cùng họ)
Dây buộc, nylon
Dao ghép
Kéo cắt cành
Thảo luận, đọc thông tin trong SGK và hoàn thành phiếu học tập số 3.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Nhóm:...............................
1. Thao tác ghép cành gồm các bước như sau:
Bước 1 |
|
Bước 2 |
|
Bước 3 |
|
Bước 4 |
|
2. Khác nhau giữa ghép với giâm, chiết cành là
......................................................................................................................................
BÁO CÁO THỰC HÀNH GHÉP CÀNH
Nhóm:...........................................................................................................................
Thành viên:...................................................................................................................
Thời gian:.........................Địa điểm:..............................................................................
I. Bảng phân công nhiệm vụ
Họ và tên | Công việc phụ trách |
Nguyễn Văn A | Quay video, chuẩn bị vật liệu. |
Nguyễn Văn B | Chuẩn bị vật liệu và dụng cụ. |
Nguyễn Văn C | Thực hiện ghép cành. |
Nguyễn Văn D | Thực hiện ghép cành. |
II. Chuẩn bị
1. Vật liệu
- Cây làm gốc ghép, cành để lấy mắt là cành bánh tẻ của một số loại cây ăn quả phổ biến ở địa phương. Gốc ghép và mắt ghép phải cùng họ. Mắt ghép từ cây đầu dòng, mắt ngủ đã nổi rõ.
- Dây buộc vật liệu tự huỷ hoặc nylon.
2. Dụng cụ
- Dao, kéo chiết cành.
III. Các bước tiến hành
Bước 1: Lấy mắt ghép
Trên cành lấy mắt ghép, dùng dao cắt lấy một miếng vỏ dài khoảng 1,5-2 cm, có chứa mầm ngủ và một ít gỗ.
Bước 2: Chọn vị trí tạo miệng ghép.
Chọn chỗ thân tương đối thẳng, cách mặt bầu gốc ghép khoảng 15-20cm. Dùng dao cắt một miếng vỏ trên gốc ghép (như lấy mắt ghép) để tạo miệng ghép. Miếng vỏ này lớn hơn một ít so với mắt ghép.
Bước 3: Mắt ghép
Đặt mắt ghép áp vào miệng ghép đã mở trên gốc ghép rồi dùng dây buộc quấn kín và ép chặt mặt ghép vào gốc ghép.
Bước 4: Chăm sóc cây ghép.
Sau khi ghép khoảng 15-20 ngày, dùng kéo cắt bỏ phần ngọn của gốc ghép ở phía trên mắt ghép khoảng 1,5 – 2cm, tháo bỏ dây buộc. Thường xuyên cắt bỏ các mầm không phải là mầm ghép. Khi mắt ghép bắt đầu bật mầm, tưới phân NPK bổ sung để thúc mầm ghép sinh trưởng.
IV. Kết luận và đánh giá.
..............................................................................................................................................................................................................................................................................
V. Bài học rút ra
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
STT | Tiêu chí đánh giá | Điểm | Nhóm | |||
1 | 2 | 3 | 4 | |||
1 | Phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành viên. Có báo cáo tiến trình hoạt động nhóm. | 1 |
|
|
|
|
2 | Các thành viên trong nhóm tham gia đầy đủ, phối hợp nhịp nhàng; đoàn kết, chủ động, tích cực trong hoạt động nhóm. | 2 |
|
|
|
|
3 | Báo cáo có nội dung chính xác, đầy đủ. Đáp án câu hỏi của hộp chức năng Khám phá đúng, đủ ý. | 2,5 |
|
|
|
|
4 | Báo cáo thu hút, đẹp mắt, sáng tạo và hiệu quả. | 2,5 |
|
|
|
|
5 | Hoạt động tích cực trong giờ học. Có nhiều nhận xét và câu hỏi đóng góp ý kiến cho nhóm bạn. | 2 |
|
|
|
|
| Tổng điểm | 10 |
|
|
|
|
PHIẾU 1. BẢNG ĐÁNH GIÁ CỦA GIÁO VIÊN CHO CÁC NHÓM
STT | Tiêu chí đánh giá | Điểm | Nhóm | |||
1 | 2 | 3 | 4 | |||
4 | Báo cáo thu hút, đẹp mắt, sáng tạo và hiệu quả. | 2,5 |
|
|
|
|
5 | Hoạt động tích cực trong giờ học. Có nhiều nhận xét và câu hỏi đóng góp ý kiến cho nhóm bạn. | 2 |
|
|
|
|
| Tổng điểm | 10 |
|
|
|
|
PHIẾU 2. BẢNG TỰ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
STT | Tiêu chí đánh giá | Nhóm | |||
1 | 2 | 3 | 4 | ||
1 | Làm việc theo đúng kế hoạch, nhiệm vụ được phân công. |
|
|
|
|
2 | Hoàn thiện công việc được giao. |
|
|
|
|
3 | Tích cực tham gia đóng góp ý kiến. |
|
|
|
|
4 | Có ý tưởng mới, hay, sáng tạo đóng góp cho sản phẩm của nhóm. |
|
|
|
|
5 | Tôn trọng ý kiến của các thành viên trong nhóm. |
|
|
|
|
Tổng điểm |
| ||||
PHIẾU 3. BẢNG ĐÁNH GIÁ GIỮA CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM
Tiêu chí
Tên thành viên | Nhiệt tình tham gia công việc | Đưa ra ý kiến và ý tưởng mới | Hợp tác, thân thiện, hỗ trợ các thành viên trong nhóm | Hoàn thành nhiệm vụ được phân công | Tổng điểm |
1................... |
|
|
|
|
|
2................... |
|
|
|
|
|
3................... |
|
|
|
|
|
4................... |
|
|
|
|
|
5................... |
|
|
|
|
|
6................... |
|
|
|
|
|
7................... |
|
|
|
|
|
LUYỆN TẬP
Câu 1: Thời vụ giâm cành thích hợp ở miền Bắc là:
A. vụ Xuân và vụ Thu.
B. vụ Hạ và vụ Thu.
C. vụ Thu.
D. vụ Đông và vụ Xuân.
A. vụ Xuân và vụ Thu.
Câu 2: Nhược điểm của phương pháp giâm cành là
A. Phức tạp khó thực hiện.
B. Hệ số nhân giống tương đối thấp.
C. Bộ rễ phát triển kém hơn cây nhân giống từ hạt.
D. Cây giống khỏe mạnh hơn cây mẹ.
C. Bộ rễ phát triển kém hơn cây nhân giống từ hạt.
Câu 3: Đâu không phải là ưu điểm của phương pháp ghép?
A. Có khả năng thích ứng cao.
B. Có bộ rễ khỏe mạnh.
C. Có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt.
D. Đơn giản, dễ thực hiện.
D. Đơn giản, dễ thực hiện.
Câu 4: Khi giâm cành nên chọn cành như thế nào?
A. Cành trưởng thành.
B. Cành non.
C. Cành bánh tẻ.
D. Cành già.
C. Cành bánh tẻ.
Câu 5: Nhân giống cây ăn quả bằng phương pháp chiết, trộn hỗn hợp bó bầu có độ ẩm là
A. 70 - 80%.
B. 40 - 50%.
C. 60 - 70%.
D. 80 - 90%.
C. 60 - 70%.
Câu 6: Thứ tự các bước tiến hành chiết cành là
A. Khoanh vỏ → Chọn cành chiết → Bó bầu → Cắt và giâm cành chiết.
B. Chọn cành chiết → Khoanh vỏ → Bó bầu → Cắt và giâm cành chiết.
C. Cắt và giâm cành chiết → Chọn cành chiết → Khoanh vỏ → Bó bầu .
D. Chọn cành chiết → Bó bầu → Khoanh vỏ → Cắt và giâm cành chiết.
C. Cắt và giâm cành chiết → Chọn cành chiết → Khoanh vỏ → Bó bầu .
Câu 7: Giống cây thường sử dụng phương pháp giâm cành là
A. vải
B. thanh long.
C. sầu riêng.
D. táo.
D. táo.
Câu 8: Mục đích của việc dùng tấm nylon sinh học hoặc giá thể và buộc cố định bằng dây mềm kín hai đầu cành chiết là gì?
A. Để tránh sâu bọ.
B. Để tránh mất chất dinh dưỡng.
C. Để giữ ẩm, tránh sâu bọ
xâm nhập
D. Để giữ ấm.
C. Để giữ ẩm, tránh sâu bọ
xâm nhập
Câu 9: Tại sao phải cắt bớt phiến lá trước khi giâm cành?
A. Tăng khả năng hút nước của cành giâm.
B. Tăng lực (áp lực) khi cắm cành giâm.
C. Giảm sự thoát hơi nước của cành giâm.
D. Giảm quá trình quang hợp của cành giâm.
C. Giảm sự thoát hơi nước của cành giâm.
Câu 10: Tại sao không phun ướt cây ngay sau khi ghép?
A. Để cho cành ghép không bị rơi ra.
B. Để đỡ mất chất dinh dưỡng.
C. Để không hỏng nylon.
D. Để tránh nước vào vết ghép.
A. Để cho cành ghép không bị rơi ra.
VẬN DỤNG
Câu 1: Mô tả các bước nhân giống một loài cây ăn quả đang được áp dụng tại địa phương hay gia đình em.
Câu 2: Điền “Đ” vào câu đúng và “S” vào câu sai trong các nhận định dưới đây
Nhận định | Đánh giá |
1. Nhân giống vô tính là việc tạo ra cây con từ hạt giống |
|
2. Giâm cành có cây con mọc rễ ngay trên cây mẹ. |
|
3. Mùa xuân là thời điểm thuận lợi cho các phương pháp nhân giống vô tính cây ăn quả. |
|
4. Ưu điểm của ghép là lựa chọn được bộ rễ khoẻ cho cây mới. |
|
5. Ưu điểm của chiết là cây con sạch bệnh, có bộ rễ khoẻ. |
|
6. Nhược điểm của phương pháp ghép là đòi hỏi kĩ thuật cao. |
|
7. Phương pháp ghép cần chuẩn bị giá thể làm bầu đất. |
|
8. Cây nhãn giống vô tính có đặc điểm giống cây mẹ từ cả ưu điểm và nhược điểm. |
|
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!