KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I.

II.

NỘI DUNG BÀI HỌC

Vật nhiễm điện

Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

I. Vật nhiễm điện

• Thí nghiệm 1

Chuẩn bị:

• Một chiếc đũa bằng .bằng nhựa, một chiếc đũa bằng thuỷ tinh
• Một mảnh vải len (hoặc dạ) và một mảnh vải lụa.
• Một số mẩu giấy vụn.

Tiến hành:

• Đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu giấy (Hình 20.1), có hiện tượng gì xảy ra không?
• Cọ chiếc đũa nhựa vào mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó đưa lại gần các mẩu giấy vụn, quan sát hiện tượng xảy ra.

• Thí nghiệm 1

Tiến hành:

• Làm thí nghiệm tương tự, thay đũa nhựa bằng đũa thuỷ tinh được cọ xát vào mảnh vải lụa, quan sát hiện tượng xảy ra.

• Thí nghiệm 1

Mô tả thí nghiệm

• Ban đầu, đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu giấy, ta thấy không có hiện tượng gì xảy ra.
• Khi cọ chiếc đũa nhựa vào mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó đưa lại gần các mẩu giấy vụn, ta thấy đũa nhựa hút các mẩu giấy vụn làm các mẩu giấy vụn bám vào đầu của đũa nhựa.

• Khi làm thí nghiệm với đũa thủy tinh ta cũng quan sát được hiện tượng tương tự như đũa nhựa.

Các vật sau khi bị cọ xát có tính chất hút được các vật khác (mẩu giấy vụn) được gọi là vật nhiễm điện hay vật mang điện tích.

NHẬN XÉT

• Thí nghiệm 2

Chuẩn bị:

• Hai đũa nhựa và một đũa thuỷ tinh
• Mảnh vải len (hoặc dạ) và mảnh vải lụa.
• Giá thí nghiệm và dây treo.

• Thí nghiệm 2

Tiến hành:

• Lấy một đũa nhựa cọ vào mảnh vải len, sau đó treo lên giá thí nghiệm. Lấy chiếc đũa nhựa thứ hai cọ vào mảnh vải len rồi đưa lại gần đầu đũa nhựa kia (Hình 20.2a). Quan sát hiện tượng xảy ra.
• Thay đũa nhựa bằng đũa thuỷ tinh đã cọ vào mảnh vải lụa, rồi đưa lại gần đũa nhựa (Hình 20.2b). Quan sát hiện tượng xảy ra.

b)

a)

Hình 20.2

Kết quả thí nghiệm

Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc đũa nhựa đẩy nhau như ở Hình 20.2a. và hai chiếc đũa nhựa và đũa thủy tinh hút nhau như ở Hình 20.2b.

Vì sao vào những ngày hanh khô, khi chải tóc bằng lược nhựa thì nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra?

Trả lời

Vào những ngày hanh khô, khi chải tóc bằng lược nhựa thì nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra vì khi đó tóc và lược nhựa đã bị nhiễm điện do cọ xát với nhau

Thí nghiệm về nhiễm điện

KẾT LUẬN

- Các vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút được các vật khác được gọi là vật nhiễm điện hay vật mang điện. Hiện tượng đó gọi là hiện tượng nhiễm điện do cọ xát.

- Hai vật nhiễm điện như nhau thì đẩy nhau; hai vật nhiễm điện khác nhau thì hút nhau

II. GIẢI THÍCH SƠ LƯỢC VỀ SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

Trả lời

Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương và vỏ nguyên tử mang điện tích âm

• Hạt nhân nguyên tử gồm các hạt proton mang điện tích dương và neutron không mang điện
• Vỏ nguyên tử gồm các hạt electron mang điện tích âm sắp xếp thành từng lớp

Trả lời

Trong nguyên tử, các electron chuyển động rất nhanh xung quanh hạt nhân không theo một quỹ đạo xác định nào

Trả lời

Cánh quạt điện khi quay cọ xát mạnh với không khí và bị nhiễm điện, vì thế cánh quạt hút các hạt bụi có trong không khí ở gần nó. Lực hút của cánh quạt lên bụi mạnh hơn nhiều lực đẩy của gió lên hạt bụi nên hạt bụi bám vào cánh quạt.

Đặc biệt mép cánh quạt được cọ xát mạnh nhất nên nhiễm điện nhiều nhất. Do đó, chỗ mép cánh quạt hút bụi mạnh nhất và bụi bám ở mép cánh quạt nhiều nhất

EM CÓ BIẾT

Một hiện tượng thiên nhiên đặc biệt phổ biến xảy ra ở khắp mọi nơi trên Trái Đất của chúng ta, đó là sấm sét (Hình 20.3). Sự cọ xát mạnh giữa những giọt nước trong luồng không khí bốc lên cao là một trong những nguyên nhân tạo thành các đám mây dông bị nhiễm điện. Khi hai đám mây tích điện trái dấu lại gần nhau, giữa chúng có hiện tượng phóng tia lửa điện, phát ra ánh sáng chói loà, gọi là sét. Do nhiệt độ cao của tia lửa điện, không khí dãn nở đột ngột, phát ra tiếng nổ gọi là sấm.

Hiện tượng sấm sét lúc trời mưa dông

EM CÓ BIẾT

• Điện nghiệm dùng để phát hiện một vật có nhiễm điện hay không
• Nguyên tắc hoạt động: Khi thanh A nhiễm điện thì hai lá kim loại cũng nhiễm điện và nhiễm điện cùng dấu nên chúng đẩy nhau (xoè ra).

• Để kiểm tra một vật có nhiễm điện hay không, người ta đưa vật chạm vào quả cầu B, nếu hai lá kim loại xoè ra thì chứng tỏ vật có nhiễm điện; góc xoè của hai lá kim loại càng lớn thì vật nhiễm điện càng mạnh (Hình 20.4b).

TỔNG KẾT

TƯỚI HOA TRONG CHẬU

Câu hỏi 1: Có thể làm nhiễm điện cho một vật bằng cách

A. Cọ xát vật

B. Nhúng vật vào nước đá

C. Cho chạm vào nam châm

D. Nung nóng vật

A. Cọ xát vật

Câu hỏi 2: Vào những ngày như thế nào thì các thí nghiệm về sự nhiễm điện do cọ xát thực hiện dễ thành công?

A. Trời nắng

B. Hanh khô, rất ít hơi nước trong không khí

C. Gió mạnh.

D. Không mưa, không nắng

B. Hanh khô, rất ít hơi nước trong không khí

Câu hỏi 3: Trong một số ngành sản xuất, nhiều khi người ta thấy có các tia lửa phóng ra giữa dây kéo và ròng rọc. Giải thích vì sao?

A. Ròng rọc và dây kéo bị nóng lên do cọ xát.

B. Nhiệt độ trong phòng khi ấy tăng lên.

C. Ròng rọc và dây kéo bị nhiễm điện do cọ xát.

D. Do cọ xát mạnh.

C. Ròng rọc và dây kéo bị nhiễm điện do cọ xát.

Câu hỏi 4: Trong các kết luận sau đây, kết luận nào sai?

A. Các vật đều có khả năng nhiễm điện.

B. Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.

C. Nhiều vật sau khi bị cọ xát trở thành các vật nhiễm điện.

D. Trái Đất hút được các vật nên nó luôn luôn bị nhiễm điện.

D. Trái Đất hút được các vật nên nó luôn luôn bị nhiễm điện.

Câu hỏi 5: Cọ xát hai thanh thủy tinh vào vải lụa thì

A. Hai đầu các thanh thủy tinh đều nhiễm điện dương

B. Hai đầu các thanh đã cọ xát đều đẩy các mẩu giấy vụn

C. Hai đầu đã cọ xát hút nhau

D. Hai đầu các thanh để gần nhau hút nhau

A. Hai đầu các thanh thủy tinh đều nhiễm điện dương

VẬN DỤNG

Câu 1: Hãy khoanh và từ “Đúng” hoặc “Sai” các câu dưới đây nói về sự nhiễm điện do cọ xát

VẬN DỤNG

Câu 2: Hai vật đều bị nhiễm điện do cọ xát để gần nhau thì chúng tác dụng với nhau như thế nào?

Trả lời

Hai vật sẽ hút nhau nếu nhiễm điện trái dấu, đẩy nhau nếu nhiễm điện cùng dấu

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

• Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học.
• Làm các bài tập trong SBT
• Tìm hiểu nội dung Bài 21: Dòng điện, nguồn điện

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE BÀI GIẢNG