Jona, Hosea, Amos & Jesaja, Micha

(Huiswerk vragen)

Jesaja (6): roeping, opdracht, persoon?

Welke lessen van Jona als profeet?

De profeet:

• ontvangt specifieke en persoonlijke roeping van God.
• staat voor mensen, als iemand die voor God kan staan, vaak ook in de bres �voor mensen richting God.
• Initiatief tot profeet ligt bij God; valse profeet eigent zichzelf het ambt toe.
• 1^e doel en effect van de roeping: introductie in Gods aanwezigheid / ‘raad van de Heer’ staan
• Toegewijd aan God: inzicht, doorzicht en (voor)uitzicht (insight, foresight)
• vertaalt Gods boodschap naar volk en huidige situatie � 🡪 maar, soms met dubbele bodem naar (verre) toekomst
• Predikers, hervormers, geweten van de natie, teken

​

Inhoud boodschappen: 🡪 veel breder dan (verre) toekomst duiden

• Gods heiligheid, Zijn verbond;
• vinger bij zonde van volk: waarschuwen voor komend oordeel.
• oproep tot berouw; proclamatie Gods redding op bekering �🡪 terug naar God.

​

Profetie: God openbaart zich:

Gods handelen – machtig 🡪 Natuur en Geschiedenis

Gods integriteit – voorspelbaar 🡪 Recht en genade

Gods flexibiliteit – persoonlijk 🡪 De Mens bekeert zich – God laat Zijn toorn varen

​

Profetie en Profeet

Hebr 1: God heeft gesproken!!

Op.19:10 Het getuigenis van Jezus is namelijk de geest van profetie

De Koningen & Profeten Parade

Jona

Jona = duif… (argeloos?)

Zoon van Ammitai = de waarheid van God

Uit: Gath-Hachefer = 1 km van Nazareth, internationaal knooppunt. �Profeet in het Noorden / Israël

• Farizeeën: komt er soms een profeet (iets goeds) uit Galilea??

Jona is meer verhaal dan profetie.

Het verhaal 🡪 (wie?)

​

Wonderen:

1. God stuurt een stormwind
2. Besturen van het geworpen lot
3. Jona in zee 🡪 storm gaat liggen
4. God stuurt grote vis: Jona opgeslokt 🡪 vraag: was Jona levend of dood?
5. Na 3 dagen spuugt vis Jona (aan land) uit 🡪 Jona opstanding?
6. Bekering van de hele stad
7. God laat wonderboom in 1 nacht groeien
8. God stuurt een worm naar wortel 🡪 boom gaat dood
9. God stuurt verzengende woestijnwind
10. ‘Bekering’ van Jona

Jona - Tijd

2 Kon.14: Jerobeam II, koning van Israël - 4^e Generatie na Jehu.

​

23 In het vijftiende jaar van Amasja, de zoon van Joas, de koning van Juda, werd Jerobeam, de zoon van Joas, de koning van Israël, koning te Samaria; hij regeerde 41 jaar.

Hij deed wat kwaad is in de ogen des HEREN, hij week niet af van al de zonden die Jerobeam, de zoon van Nebat, Israël had doen bedrijven.

Hij heroverde het gebied van Israël, van de weg naar Hamat tot de zee der Vlakte,� volgens het woord dat de HERE, de God van Israël, gesproken had door zijn knecht, de profeet Jona, de zoon van Amittai, uit Gat-Hachefer.

26 Want de HERE had gezien, dat de ellende van Israël zeer bitter was, dat het met hoog als met laag gedaan was en dat er geen helper was voor Israël. Maar de HERE had niet gezegd, dat Hij de naam van Israël van onder de hemel zou uitwissen; dus verloste Hij hen door Jerobeam, de zoon van Joas.

​

​

🡪 Jona heeft dus meer geprofeteerd, nl over herstel van Israël!

​

Ninevé (Mosul), hoofdstad Assur

Ninevé is 1^e stad Gods (met Babel oudst bekende stad): Gen.10:6-12

Gebouwd door Nimrod (rebel), ‘een geweldig jager voor het aangezicht van God’, de eerste machthebber op de aarde en kleinzoon van Cham.

Ninevé is hoofdstad van Assur; erg groot (3 dagreizen om door te trekken) met zo’n 120.000 kinderen ( ~ 600.000 mensen ).

De bloedstad (Nahum) – Assur was berucht wreed en gewelddadig

​

Het Ninevé-syndroom: Waarom had Jona weerzin om naar Ninevé te gaan?

​

Teken van Jona

De vraag om een teken (Mat.12:38-41)

​

Toen antwoordden Hem enige der schriftgeleerden en Farizeeën en zeiden: Meester, wij zouden wel een teken van U willen zien. Maar Hij antwoordde hun en zei: Een boos en overspelig geslacht verlangt een teken, maar het zal geen teken ontvangen dan het teken van Jona, de profeet.

​

Want gelijk Jona drie dagen en drie nachten in de buik van het zeemonster was, zo zal de Zoon des mensen in het hart der aarde zijn, drie dagen en drie nachten.

De mannen van Ninevé zullen in het oordeel opstaan met dit geslacht en het veroordelen; want zij hebben zich bekeerd op de prediking van Jona en zie, meer dan Jona is hier.

​

🡪Jona was getekend door walvis.

• Mogelijk hebben zeelui van storm en overboord gooien verteld.

​

• Type van Jezus’ dood en opstanding (!) : méér dan Jona is hier
• Reactie en bekering van Ninevé: zelfs kinderen en vee!

​

• Hierna is Assur zo’n 40 jaar rustig! Een hele generatie bekeerd.

Lessen uit Jona

(huiswerk)

​

• Welke keuzes maak je?

🡪 Keuzes zijn bepalend

• Bruikbaar voor God?
• Bedoelingen zuiver?
• Boodschap zuiver?�(iets van jezelf erbij)?
• Ga je ook naar .. Vijand?
• Hoe goed ken je God?�Spreek je namens God?
• Vertrouw je de afloop?
• Wat als het anders loopt?
• Is je leven een voorbeeld of wil je illustratie zijn?

​

• … … …

Amos en Hosea – laatste kans profeten

Tijd: ca. 750 v. Christus.

stabiele periode na Jerobeam II, economie Israël (en Juda) floreerde

Assyrië was 40 jaar rustig (Jona), Aram zwak.

Tijdperk opkomst grote rijken:

- (Assyrië), Rome en Carthago gesticht (wegenbouw, Punische oorlog)

- Grieken: begin Olympische Spelen, Griekse taal ingeburgerd: schrijvers en wijsgeren

- China en India in oosten

MAAR ook...

Tijd van staatsgrepen (Zacharia, Sallum, Pekach, Menachem, Pekachja)

Welvaartskloof (arm, rijk)

Moreel laag: corruptie, omkoperij, (seksueel) losbandig, alcohol

Afgoderij uit oost en west

🡪 Herkenbaar in onze tijd? 🡨

Amos – profeet van gerechtigheid

En toen… stond daar ineens een man, Amos = ‘lastdrager’

Een boer: schapenfokker, veehouder + paar vijgenbomen (Am.1:1; 7:14-15).

Uit Tekoa (20 km onder Jeruzalem) 🡪 een Judeeër

In Bethel (Noorden). Hier had Jerobeam II (net als in Dan)…

… eigen altaar met kalverdienst (2 Kon.14:23-29, Am.1:1)

Tijd: (Uzza / eind regering Jerobeam II, ca. 40 jaar ná Jona)

Situatie: Jerobeam veroverde steden terug, tijd van welvaart en… onrecht

​

Boodschap in korte tijd (1 jaar) uitgesproken

Amos gaat op grond van dromen en visioenen (H7)

Stijl: beetje poëtisch, maar vooral scherp! Herhaling ‘om 3 overtredingen, ja om 4..’

Zijn prediking irriteert m.n. de gevestigde stand - priesters (Amasja)

​

​

​

Amos: ‘laatste kans’-profeet

Boodschap: God gaat oordelen 🡪 tenzij bekering

Beeld: God als brullende leeuw! Tegen..

1. Onmenselijkheid van Israëls buren (Damascus, Gaza, Tyrus)

2. Schandelijk gedrag van Israëls neven (Edom, Ammon, Moab)

3. Ontrouw Israëls zuster (Juda), Ongevoeligheid van Israël.

Laatste boodschap hard: visioen rijp fruit (klinkt als ‘einde’) �🡪 Israël rijp voor oordeel

​

• Grotere verantwoordelijkheid (verbond): grotere straf.

Voedseltekort (tegen vruchtbaarheidscultus)

Gebrek aan water

Zieke en vernielde oogsten (sprinkhanen, meeldauw)

Plagen en vijandelijke invallen

Stormen en vuur

Enorme aardbeving (250 jaar later spreekt Zacharia over DE aardbeving)

Verbanning

Zwaarder

Amos - Indeling

Sleutelvers: �“Doe van Mij weg het getier van uw liederen, het getokkel van uw harpen wil ik niet horen. �Maar laat het recht als water golven, en gerechtigheid als een immer vloeiende beek.” (Amos 5:23-24)

Hoopvol slot, geciteerd in Hand.15:15-20 “Hierna zal Ik terugkeren en de vervallen hut van David weer opbouwen, en wat daarvan is afgebroken, weer opbouwen en Ik zal hem weer oprichten, opdat de mensen die overgebleven zijn, de Heere zouden zoeken, en alle heidenen over wie Mijn Naam uitgeroepen is, spreekt de Heere, Die dit alles doet. Aan God zijn al Zijn werken van eeuwigheid bekend – Daarom.. Uit de heidenen die zich tot God bekeren, niet lastig moet maken…” (zie Amos 9:11-12)

Hosea– profeet van ontferming

Hosea = de HEER redt (vgl Jozua, Jezus), zoon van Beëri

Tijd: 750-725 v Christus, ca. 10 jaar na Amos� = Jerobeam II (Israël); Uzzia, Jotam, Achaz, Hizkia (Juda)

Tijd van verval, staatsgrepen, Assyrië rukt op naar westen

Net als Amos is Hosea ‘laatste-kans’ profeet. Uit het Noorden.

​

Boodschap:

Verbondsliefde (chesed) tussen God en Israel.

Israëls ontrouw, onafhankelijkheid, intriges, afgoderij, immoreel, onwetend, ondankbaar

• Gods trouw vs Israëls ontrouw (tucht, eerherstel). God wil niet straffen, maar moet wel. �Uitblijven antwoord op uitnodiging…

Stijl: emotioneel, vlammend, (profetieën) hak op tak

​

Sleutelvers: “Daarom, zie, Ik zal haar lokken, en haar leiden in de woestijn, en spreken tot haar hart. Ik zal haar aldaar haar wijngaarden geven, en het dal Achor maken tot een deur der hoop. Dan zal zij daar zingen als in de dagen van haar jeugd, als ten dage toen zij trok uit Egypte” (Hos.2:13-14)

Hosea – leven = voorbeeld

Zéér opvallend: trouwen met ontuchtige vrouw.

​

De kinderen:

1. Jizreël (God zaait het) - onhandelbaar, opstandig kind (vaak straf)

2. Lo-Ruchama (geen ontferming) – verwaarloosd kind (geen liefde moeder)

3. Lo-Ammi (niet mijn volk) – verstoten kind (Hosea was niet de vader)

(vgl. 1 Pet.2:10)

De vrouw (Gomer):

1. De kinderen klagen haar aan (leefstijl en gedrag)

2. Hosea straft haar voor kwalijke gedrag

3. Uiteindelijk eer-herstel

• boodschap: aangeklaagd, aangepakt, aangenomen.

​

De man (Hosea):

1. Trouw aan zijn vrouw (ondanks haar ontrouw)

2. Was hard tegen haar (zelfs een tijd zonder man-vrouw omgang)

3. Ze was bang/had ontzag voor hem

• boodschap: trouw, ballingschap, vrees voor God sleutel tot herstel.

Hosea

Relatie als aanschouwend onderwijs bij profeten.

• Jeremia mocht niet trouwen: Gods eenzaamheid zonder Israel
• Ezechiëls vrouw stierf, geen rouw: God beroofd van Zijn volk
• Hosea’s overspelige vrouw: Gods liefde t.o.v. hart van Israël dat zich afkeert (afgoderij)

Indeling:

​

​

​

​

​

Maar toch:

🡪 1. God kan hen niet vrijuit laten gaan (5:10-6:6)

🡪 2. God kan hen niet vergeten (11:1-11)

• 3. God kan hen niet voor schut laten staan (14:1-9)

​

Ca. 10 jaar na (Amos en) Hosea: In 721 v. Christus wordt Israël verslagen door Assur �🡪 in ballingschap – ze zijn nooit meer teruggekeerd!

Jesaja – profeet van heiligheid

Naam: Yesa Yahu: Yahweh is redding… (~ Hosea, Jeshua, Jozua)

Persoon: Zoon van Amos (≠ de profeet), mgl. zoon van koning Joas (??)

🡪 neef van koning Uzzia (Azarja)?

Woonde in Jeruzalem, vertrouwd aan hof en op politieke toneel – toegankelijk o.m. voor Hizkia

​

De evangelist van het Oude Testament

Joden classificeren Jesaja met Mozes en Elia

​

Gezin: Jesaja was getrouwd 🡪 ‘de profetes’ (8:3)

‘Zie, ik en de kinderen die mij de HERE gegeven heeft, zijn tot tekenen en tot zinnebeelden onder Israël vanwege de HERE der heerscharen, die op de berg Sion woont.’ (Jes.8:18)

2 zonen genoemd - samen de boodschap van Jesaja (naar Achaz):

• Maher-shalal-hash-baz = ‘Haastig buit, spoedig roof’ (8:1-4)
• Shear-Jasub = ‘Een rest zal terugkeren’ (7:3)
• mgl. 3^e zoon (?) Immanuël = ‘God met ons’ (7:14)

Jesaja – Tijd & achtergrond

Tijd: Ná Hosea & Amos ( N-rijk). Tijdgenoot van de profeet Micha.

Aram was zwak, Assur rustig (Jona…)

Jesaja grootste profeet (66 H) met langste diensttijd (ca. 740 – 680 v Chr)

Achtergrond:

Uzzia begon goed, werd sterk (beste tijd sinds Salomo), later trots: wilde zelf in tempel offeren en werd hiervoor ter plekke gestraft met melaatsheid. Regeerde 52 jaar. (roeping Jesaja sterfjaar Uzzia)

Jotam nam 10 jaar waar. Was goed en versloeg alle vijanden.

Achaz was slechte koning (20 jaar). Hij riep hulp in van Assur tegen Israël en Syrië en nam altaar van Assur over in tempel. Ondanks waarschuwing Jesaja (Jes.7,8), met verwijzing naar namen van Jesaja’s zonen. Werd verslagen door Edom, Filistijn, Assur.

Hizkia een heel goede – maakte 2 belegeringen Jeruzalem mee door Assur: Stuk geschiedenis in Jes.36-39 en 2 Kon.18-19. Kon onvoldoende hervormen in 29 jaar. Jesaja (30,31) waarschuwt niet te vertrouwen op Egypte.

Manasse (55 jaar koning) bijzonder slecht (afgoderij, moord, etc). Werd gevangen genomen en bekeerde zich. Had zoveel kwaad gedaan, dat ballingschap onafwendbaar was, ondanks bekering en herstel. Hij vergoot veel onschuldig bloed, ook profeten.

​

🡪 legende einde Jesaja (Hebr. 11:37 ‘door midden gezaagd’)

​

​

Huiswerk: Jesaja 6 -Roeping en Opdracht

Chronologisch? 🡪 Zo ja, ná 5 Hoofdstukken profetie!!!

1-4 (Komt toch, laten we samen richten): Wee, 5: lied van de wijngaard

​

Roeping: wat gebeurt er?

Ontmoeting met God (in tempel) 🡪 Heilig, Heilig, Heilig

Opvallend in Jesaja🡪 God wordt de Heilige van Israël genoemd

Serafim (‘brandende’) = Cherubim (komen terug in Ezechiël, Openbaring)

​

Jesaja ziet zichzelf:

Onreine lippen (wat? Hij profeteerde al!!) – UNDONE

Vurige kool van altaar.

​

Opdracht

Spreken, maar volk zal niet luisteren (vgl. Joh.12)

‘Maak het hart van dit volk vet, maak zijn oren doof… opdat het met zijn oren niet hore en opdat zijn hart niet versta, zodat het zich niet beker en genezen worde.’

​

​

​

​

​

Jesaja – Indeling: in vergelijking met Bijbel

66 Hfdstukken -in 2 delen: 39 (OT) + 27 (NT)

Overgang (H40): ‘Troost mijn volk’ (of: Adem op!)

De stem die roept in de Woestijn 🡪 Johannes de Doper

baant de weg des Heren, maakt vlak, effent 🡪 bekering, opruimen

En de heerlijkheid des HEREN zal zich openbaren, en al het levende tezamen zal dit zien

Hij zal als een herder zijn kudde weiden, in zijn arm de lammeren vergaderen… �🡪 de Goede Herder

Eind : Oordeel der volken, Nieuw Jeruzalem, alle dingen nieuw (vgl. Openbaring)

Verschil inhoud deel 1 en 2 groot:

• sommigen: 2 of 3 Jesaja’s ? Maar, Jesaja veel geciteerd in NT (als 1 Jesaja)

en Rollen Qumram = Jesaja compleet

INDELING

Jesaja – Meest geciteerde profeet

De evangelist van OT, adelaar der profeten

‘Al zijn je zonden rood als scharlaken, ze worden wit als sneeuw’ (1:18)

‘Zij zullen hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers en hun speren tot snoeimessen’ (2:4)

​

‘Zie, de jonkvrouw zal zwanger worden en een zoon baren; en zij zal Hem de naam Immanuël geven’ (7:14)

‘Het volk dat in duisternis wandelt zal een groot licht zien…’ (9:1)

‘Een kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven; de heerschappij rust op Zijn schouders. En Zijn naam zal zijn: Wonderbare Raadsman, Sterke God, Eeuwige Vader, Vredevorst’ (9:5)

​

‘De geest van de HEER zal op Hem rusten: een geest van wijsheid en inzicht, een geest van kracht en verstandig beleid, een geest van kennis en eerbied voor de HEER’ (11:2)

‘Standvastige zin bewaart Gij in volkomen vrede, omdat men op U vertrouwt’ (26:3)

​

‘… maar wie de HERE verwachten putten nieuwe kracht. Zij varen op met vleugelen als arenden. Zij lopen maar worden niet moe, zij wandelen maar worden niet mat’ (40:31)

​

‘Hoe welkom is de vreugdebode, die over de bergen komt aangesneld, die vrede aankondigt en goed nieuws brengt’ (52:7)

‘Zoekt de HERE, terwijl Hij Zich laat vinden; roept Hem aan, terwijl Hij nabij is. … zoals de hemelen hoger zijn dan de aarde, zo zijn mijn wegen hoger dan uw wegen en mijn gedachten dan uw gedachten’ (55: 6,9)

​

‘De arm van de HEER is niet te kort om te redden, zijn gehoor niet te zwak om te luisteren, maar…’ (59:1)

​

​

​

​

​

​

​

Jesaja - Boodschap

De evangelist van OT, profeet van heiligheid

​

Roeping (Jes.6) 🡪 Heiligheid van God (littekens op de mond) 🡪 50x genoemd

🡪 God wordt de Heilige van Israel genoemd

Opdracht (Jes.6) 🡪 Spreken: volk zal niet luisteren (vgl. Joh.12)

​

Bijzonder veel Messiaanse profetiën:

Geboorte (7): maagdelijke geboorte: ‘Immanuël’ � (9) ‘Wonderbare Raadsman, Sterke God, Eeuwige Vader, Vredevorst’

De Knecht des Heren (42, 49, 50): vol van Geest, richter, pijl in koker, luisterend� (en 53) De lijdende Knecht – de straf voor ons was op Hem

Vrederijk, Messias gezalfd (11, 61) – ’De Geest des Heren is op mij, omdat de Here mij gezalfd heeft; Hij heeft mij gezonden om een blijde boodschap te brengen aan… te verbinden… vrijlating… uit te roepen het jaar van het welbehagen des Heren…’ – vgl. begin bediening Jezus (Luc.4)

Maar ook:

Trots en val van Lucifer (14) ‘hoe zijt gij uit de hemel gevallen, gij morgenster’

Nieuwe Jeruzalem (54, 60, 62)

De Hoge Weg (35) ‘daar zal een gebaande weg zijn’

Heil ook voor de heidenen (!!) (56)

Oordeel v.d. wereld (66), en…

‘Ik schep een nieuwe hemel en een nieuwe aarde’ (65)

​

Boodschap🡪 behoud door bekering en geloof

​

​

​

​

​

​

Micha

Naam: Wie is er gelijk aan God.

Tijdgenoot van Jesaja. Ze vullen elkaar aan…

‘En Hij zal richten tussen vele volkeren en rechtspreken over machtige natiën tot in verre landen. Dan zullen zij hun zwaarden tot ploegscharen omsmeden en hun speren tot snoeimessen … en zij zullen de oorlog niet meer leren. Maar zij zullen zitten, een ieder onder zijn wijnstok en onder zijn vijgeboom zonder dat iemand hen opschrikt…’ (Mi 4:1-3 🡺 Jes.2:2-4) …c.q. plegen ‘plagiaat’

Jesaja in Jeruzalem aan hof 🡪 Micha is plattelander, arm

​

Boodschap: gerechtigheid in maatschappij - ‘Micha-zondag’

‘Hij heeft u bekend gemaakt, o mens, wat goed is, en wat de Here van u vraagt: niet anders dan recht te doen en getrouwheid lief te hebben, en ootmoedig te wandelen met uw God.’ (Mi 6:8)

Micha is Wordplayer. ‘In Gat moet je dit niet melden, in Bacho (geween) het niet bewenen; in Bet Leafra (stofhuis) moet je je wentelen in het stof… laat zij die zetelt in Tsaänan (uittocht) niet uittrekken.’ (Mi 1:10-15)

Zonder Micha waren de wijzen niet veel wijzer geworden…

‘En gij, Betlehem Efrata, al zijt gij klein onder de geslachten van Juda, �uit u zal Mij voortkomen die een heerser zal zijn over Israël en �wiens oorsprong is van ouds, van de dagen der eeuwigheid.’ (Mi 5:1)

​

​

​

Tenslotte

Bedankt voor jullie bijdrage!

En de volgende keer:

Jeremia & Klaagliederen,

Habakuk, Sefanja

Huiswerk…

• Informatie uit de Studiemap
• Lees de Roeping van Jeremia. Vergelijk die met de roeping van Jesaja. Noteer overeenkomsten en verschillen
• Lees Habakuk. Probeer de boodschap van Habakuk te verwoorden��

Tenslotte

Bedankt voor jullie bijdrage!

En de volgende keer (10 januari!) alsnog :

Job, Prediker, Hooglied &

​

Huiswerk:

���

Spreuken

​

- Lezen van de map

- En de vraag:

Wat betekenen deze boeken voor jou persoonlijk?