SIFAT

(ÖN AD)

Özgür KAYA

Türkçe Öğretmeni

SIFAT (ÖN AD)

• İsimlerin veya zamirlerin önüne gelerek varlıkların rengini, şeklini, durumunu, sayısını vb. niteleyen veya belirten sözcüklere sıfat (ön ad) denir

• Sıfatlar, varlıkları daha iyi anlatabilmek için kullanılan tanıtıcı sözcüklerdir.

• Bütün sıfatlar mutlaka bir ismin veya zamirin önünde yazılmalıdır.

MAVİ EV

İKİ KATLI EV

BİR EV

BAHÇELİ EV

GÜZEL EV

BÜYÜK EV

BU EV

İKİNCİ EV

HANGİ EV?

HİÇBİR EV

Merhaba, benim adım Sıfatiye. Az önce, ekrandaki evin sıfatlarını gördük. Siz de bana uygun sıfatları bulabilir misiniz?

A. Niteleme Sıfatı

A. NİTELEME SIFATI

• Varlıkların rengini, biçimini, şeklini, durumunu gösteren sözcüklere niteleme sıfatı denir.

• İsimlere sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabıdır.

Örnek:

• Küçük kız pembe elbiseler içerisinde çok güzel görünüyordu.

​

Nasıl kız?

Nasıl elbise?

• Yeşil vadinin etrafında sarp dağlar vardı.

​

Nasıl vadi?

Nasıl dağlar?

• Fırtınanın ve karın kapattığı yol araçların ilerlemesine izin vermiyordu.

​

Nasıl yol?

Örnek:

• Herkes yuvarlak masanın etrafında toplansın.
• Uzun boylu adam çocuklara yardım etmiş.
• Kızgın yağa dikkat etmelisin.
• Rahat koltuğa boylu boyunca uzandım.
• Burası güzel bir şehre benziyor.
• Yaşlı kadın ışıklı vitrinler arasında dolaşıyordu.
• Sıcakkanlı insanlar arasında huzurla yaşıyorduk.

B. Belirtme Sıfatları

B. BELİRTME SIFATLARI

• Varlıkları işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlara belirtme sıfatı denir.

• Belirtme sıfatları 4’e ayrılır:

B. BELİRTME SIFATLARI

1. İŞARET SIFATI

• Varlıkları işaret yoluyla belirten sıfatlara işaret sıfatı denir.

• İsimlere sorulan “Hangi?” sorusunun cevabıdır.

• “Bu, şu, o, öteki, beriki, karşıki, öbür” gibi sözcükler işaret sıfatlarıdır.

Örnek:

• Bu konuyu anlayabildiniz mi?

​

Hangi konuyu?

• O tabağı mutfağa götürmelisin.

​

Hangi tabağı?

• Karşıki evi değil öteki evi almak istiyoruz.

​

Hangi evi?

Hangi evi?

Not:

İşaret Zamiri

İşaret Sıfatı

İkisini sakın karıştırma!

• İşaret zamirleri bir ismin yerini tutar.

• İşaret sıfatları mutlaka bir ismin önüne gelmelidir.

İsmin önüne geldiği için İŞARET SIFATI

İsmin yerini tuttuğu için

İŞARET ZAMİRİ

Şunları masanın üzerine bırak.

Şu paketleri masanın üzerine bırak.

Zamir

?

Sıfat

Ötekini almak istiyorum.

Öteki elbiseyi almak istiyorum.

2. SAYI SIFATI

• Varlıkların sayılarını gösteren sıfatlara sayı sıfatı denir.

• Sayı sıfatları da kendi içinde 4’e ayrılır.

2A. ASIL SAYI SIFATI

• İsimleri hiç ek almadan tam sayı olarak belirten sayı sıfatlarına asıl sayı sıfatı denir.

• İsimlere sorulan “Kaç?” sorusunun cevabıdır.

Örnek:

• Her gün sekiz bardak su içmeye çalışıyorum.

​

Kaç bardak?

• Bisiklete iki kişi binmişler.

​

Kaç kişi?

2B. SIRA SAYI SIFATI

• Varlıkların sıralarını belirten sayı sıfatlarına sıra sayı sıfatı denir.

• İsimlere sorulan “Kaçıncı?” sorusunun cevabıdır.

Örnek:

• Altıncı sınıfa gidiyorum.

​

Kaçıncı sınıfa?

• Üçüncü sıradaki çocuğu görüyor musun?

​

Kaçıncı sıradaki?

2C. ÜLEŞTİRME SAYI SIFATI

• Paylaştırma, eşit parçalara bölme anlamı taşıyan sayı sıfatlarına üleştirme sayı sıfatı denir.

• İsimlere sorulan “Kaçar?” sorusunun cevabıdır.

• Üleştirme sayı sıfatları mutlaka yazıyla yazılmalıdır. Rakamla yazılamaz!

Örnek:

• Futbolda takımlar on birer kişiden oluşur.

​

Kaçar kişi?

• İkişer gün arayla oraya geleceğiz.

​

Kaçar gün?

2Ç. KESİR SAYI SIFATI

• İsimleri kesirli sayılarla belirten sayı sıfatlarına kesir sayı sıfatı denir.

• İsimlere sorulan “Kaçta kaç?” sorusunun cevabıdır.

Örnek:

• Yıllık kazançtan dörtte bir pay alıyorum.

​

Kaçta kaç pay?

• Akşam yemeğinde yarım ekmek yedim.

​

Kaçta kaç ekmek?

3. BELGİSİZ SIFAT

• Varlıkların çeşitli özelliklerini net olmadan belirten sıfatlara belgisiz sıfat denir.

• «Bir, birkaç, birçok, çoğu, kimi, bazı, bütün, tüm, başka, birtakım, her, hiçbir, herhangi» sözcükleri en sık kullanılan belgisiz sıfatlardır. 

Örnek:

• Bugün hiçbir öğrenci gelmemiş. (Öğrenciler ama hangileri?)

• Bazı günler içim içime sığmıyor. (Günler ama hangileri?)

• Birkaç gün sonra yanına geleceğim. (Birkaç gün ama ne zaman?)

• Kimi günler çok dalgın oluyorum. (Kimi günler ama hangileri?)

• Çoğu sanatçının değeri yaşarken bilinmiyor. (Çoğu sanatçının ama hangileri?)

Not:

Belgisiz Zamir

Belgisiz Sıfat

İkisini sakın karıştırma!

• Belgisiz zamirler bir ismin yerini tutar.

• Belgisiz sıfatlar mutlaka bir ismin önüne gelmelidir.

İsmin önüne geldiği için BELGİSİZ SIFAT

İsmin yerini tuttuğu için

BELGİSİZ ZAMİR

Bazıları dersi çok iyi dinliyor.

Bazı öğrenciler dersi çok iyi dinliyor.

Zamir

?

Sıfat

Hiçbiri madalya kazanamadı.

Hiçbir sporcu madalya kazanamadı.

Not:

Sayı Sıfatı

Belgisiz Sıfat

BİR (1)

• «Bir» sözcüğü önüne geldiği ismin sayısını bildiriyorsa sayı sıfatıdır.

• «Bir» sözcüğü «herhangi bir» anlamına geliyorsa belgisiz sıfattır.

• «Bir» sözcüğünün yerine başka sayı getirebiliyorsak sayı sıfatıdır.

Yerine başka sayı gelemediği için BELGİSİZ SIFAT

Yerine başka sayı gelebildiği için

SAYI SIFATI

Bakkaldan bir ekmek aldım.

Elbet bir gün buraya geleceksin

BİR (1)

Bir tane kalem verir misin?

Bir an bile olsun aklımdan çıkmadı.

üç

dört

4. SORU SIFATI

• Varlıkları soru yoluyla belirten sıfatlara soru sıfatı denir.

• Soru sıfatlarının cevabı yine bir sıfattır.

• Soru sıfatının yerine başka bir sıfat getirerek soru sıfatı olup olmadığını anlayabiliriz.

Örnek:

• Tatilde kaç kitap okudun?

​

üç

• Hangi çocuktu seninle konuşan?

​

Şu

Örnek:

• Neredeki evi beğendiniz?

​

şuradaki

• Nasıl bir tatil hayal ediyorsun?

​

huzurlu

Not:

Soru Zamiri

Soru Sıfatı

İkisini sakın karıştırma!

• Soru zamirleri bir ismin yerini tutar.

• Soru sıfatları mutlaka bir ismin önüne gelmelidir.

İsmin önüne geldiği için SORU SIFATI

İsmin yerini tuttuğu için

SORU ZAMİRİ

Hangisini okuyacaksın?

Hangi kitabı okuyacaksın?

Zamir

?

Sıfat

Kaçı bugün yok?

Kaç öğrenci bugün yok?

DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER.

BAŞA DÖNELİM.

ETKİNLİĞE GEÇELİM.

Verilen cümlelerdeki sıfatların altını çizip türlerini yanlarına yazalım.

• Bu hafta hangi kitabı okuyacaksın?

• Kırmızı elmaları çok sevdik.

• Kardeşim üçüncü sınıfa geçti.

• Birçok insan telefonla fazla zaman geçiriyor.

• Bakkaldan ikişer ekmek aldık.

• Yuvarlak masadaki büyük vazoyu sen mi kırdın?

• O filmi dün izlemiştim.

• Geziye kaç çocuk gelecek?

DOĞRU YANITLARI GÖSTER.

Ve işte yanıtlar…

• Bu hafta hangi kitabı okuyacaksın? 🡪 İşaret sıfatı, soru sıfatı

• Kırmızı elmaları çok sevdik. 🡪 Niteleme sıfatı

• Kardeşim üçüncü sınıfa geçti. 🡪 Sıra sayı sıfatı

• Birçok insan telefonla fazla zaman geçiriyor. 🡪 Belgisiz sıfat

• Bakkaldan ikişer ekmek aldık. 🡪 Üleştirme sayı sıfatı

• Yuvarlak masadaki büyük vazoyu sen mi kırdın? 🡪 Niteleme sıfatı

• O filmi dün izlemiştim. 🡪 İşaret sıfatı

• Geziye kaç çocuk gelecek? 🡪 Soru sıfatı

TEBRİK EDERİM.

BURAYA KADAR BAŞARIYLA GELDİYSEN KONUYU ANLADIN DEMEKTİR.

Özgür KAYA

Türkçe Öğretmeni