Λειτουργία και χρήση της ανθρώπινης φωνής στην εκπαιδευτική διαδικασία

Ενδοσχολική επιμόρφωση εκπαιδευτικών

Στόχοι της επιμόρφωσης:

• Οι εκπαιδευτικοί να αποκτήσουν βασικές γνώσεις για την λειτουργία της ανθρώπινης φωνής
• Να ενημερωθούν για τα πιο συχνά προβλήματα της φωνής
• Να συνειδητοποιήσουν τα λάθη που κάνουν
• Να μάθουν πώς να προφυλάσσουν τη φωνή τους και τις φωνές των μαθητών

Η ανθρώπινη φωνή σαν μοναδικό εργαλείο - μουσικό όργανο

1.Η κατασκευή του γίνεται από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη του οργάνου

​

2.Όλα τα συστατικά μέρη της δομής του βρίσκονται στο ανθρώπινο σώμα

​

3.Η λειτουργία του βασίζεται σε τρεις χωριστούς μηχανισμούς

Οι τρεις μηχανισμοί

-μηχανισμός παραγωγής ήχου

​

-μηχανισμός υποστήριξης ήχου

​

-μηχανισμός παραγωγής λέξεων

​

4.Το όργανο παραγωγής ήχου είναι κατασκευασμένο από μύες, χόνδρους και οστά

​

5.Είναι το μόνο όργανο που παράγει λέξεις

​

6.Το μόνο όργανο που μπορεί να αναπτύσσει καλές ή κακές συνήθειες

​

7.Είναι άμεσα συνδεδεμένο με έναν εγκέφαλο

​

8.Είναι μιμητικό από την φύση του

Ο μηχανισμός παραγωγής ήχου

• Λάρυγγας
• Φωνητικές χορδές
• Μερικοί μύες του λαιμού
• Η ρίζα και το πίσω μέρος της γλώσσας
• Η σταφυλή στο βάθος της στοματικής κοιλότητας
• Η μαλακή υπερώα (ουρανίσκος)

Οι φωνητικές χορδές

Μήκος των φωνητικών χορδών

​

Κατά τη γέννηση 6-8 χιλιοστά

​

Στο τέλος της εφηβείας 8-10 χιλιοστά των κοριτσιών και 15-16 των αγοριών

Πως λειτουργούν;

• Κατά την εισπνοή ανοίγουν κατά τριγωνικό τρόπο

​

• Ακολουθεί μια μικρή στάση-οι φωνητικές χορδές κλείνουν

​

• Ο αέρας, που έρχεται από τους πνεύμονες περνάει ενδιάμεσα από τις κλειστές χορδές και αυτές ξεκινάνε να πάλλονται (80-800 φορές το δευτερόλεπτο)

Οι φωνητικές χορδές σε λειτουργία

Πως γίνεται ο έλεγχος των φωνητικών χορδών;

• Οι μύες εκτελούν εγκεφαλικές εντολές

​

• Η ποιότητα του ήχου καθορίζεται από ορισμένες μυϊκές συσπάσεις μέσα στο λαιμό

​

• Χάρη στην σωστή μυϊκή λειτουργία αλλάζει:

-το τονικό ύψος

-την ένταση

Πως εκπαιδεύουμε μια φωνή;

Πως γίνονται οι αλλαγές στο τονικό ύψος;

Ψηλό τονικό ύψος

-τεντωμένες , μακριές φωνητικές χορδές

​

Χαμηλό τονικό ύψος

-πιο χαλαρές και κοντές φωνητικές χορδές

Από τι επηρεάζεται η λειτουργία των φωνητικών χορδών;

​

Από ότι επηρεάζεται και ο εγκέφαλος:

-από το περιβάλλον

-από συγκίνηση

-από κοινωνικά προβλήματα

-από οικονομικούς και διανοητικούς παράγοντες

Πως διαμορφώνεται ο ήχος;

Ο ήχος που παράγεται στις φωνητικές χορδές κατευθύνεται προς τα κεφαλικά αντηχεία:

-η στοματική κοιλότητα

-η ρινική κοιλότητα

​

για διαμόρφωση και ενίσχυση

Κεφαλικά αντηχεία

Freddie Mercury

Μαρία Κάλλας

Μηχανισμός υποστήριξης ήχου

Αποτελείται από:

-τους πνεύμονες

-την τραχεία, που οδηγεί στους πνεύμονες

-τους μύες του διαφράγματος

-τους κοιλιακούς μύες

Θωρακική κοιλότητα

Ποιος είναι ο σωστός τρόπος αναπνοής;

• διαφραγματική (χαμηλή) αναπνοή

​

• η εισπνοή-όσο να μυρίσουμε ένα λουλούδι

​

• όχι παραφουσκωμένα πνευμόνια ( η μεγάλη ποσότητα αέρατος δημιουργεί βίαιο άνοιγμα )

​

• όχι σκληρή ατάκα

​

​

​

Η ανατομία της φωνής-μια μικρή επανάληψη

Ξεχωριστή φροντίδα των φωνητικών χορδών

Ποιες ομάδες ανθρώπων την χρειάζονται;

• Εκπαιδευτικοί
• Δικηγόροι
• Ηθοποιοί
• Τραγουδιστές
• Ιερείς
• Ψάλτες
• Χορωδούς
• Εκφωνητές
• Πολιτικούς

Υγιεινή των φωνητικών χορδών

1. Καλή φυσική κατάσταση του οργανισμού και συντονισμένες αλληλεπιδράσεις πολλών φυσικών λειτουργιών

2.Η ασθένεια οποιουδήποτε τμήματος του οργανισμού μπορεί να αντανακλά στη φωνή

3.Η απουσία άσκησης των μυών της κοιλιάς και του θώρακα εξασθενίζει την πηγή δύναμης της φωνής.

4.Το μεγαλύτερο βάρος

Φλεγμονή του Ανωτέρου Αναπνευστικού�

1. Οξείες και χρόνιες φλεγμονές μύτης, ιγμορείων και λαιμού επηρεάζουν άμεσα τη φωνή

2. Ο βήχας και η προσπάθεια καθαρισμού του λαιμού τραυματίζουν τις φωνητικές χορδές και δημιουργούν βραχνάδα

3. Τα φλέματα ή η αλλεργία έχουν τα ίδια αρνητικά αποτελέσματα.

Προβλήματα στη στοματική κοιλότητα

1.Παθήσεις των δοντιών- κακή υγεία του στόματος και του φάρυγγα-λάρυγγα

2. Η δυσλειτουργία των μυών του προσώπου, της γλώσσας και του φάρυγγα - άμεση επίδραση στη φωνή.

3. Γάστρο-ισοφαγική παλινδρόμηση -χρόνια λαρυγγίτιδα

4. Βαρηκοΐα-λανθασμένες εντολές στις φωνητικές τους χορδές.

​

​

​

Ψυχολογικοί παράγοντες

• Η ανθρώπινη φωνή είναι έντονα ευαίσθητος μεταφορέας συναισθημάτων
• Το άγχος της παράστασης
• Η ανασφάλεια, η καταπίεση, η απόρριψη
• Η κατάθλιψη (Μαρία Κάλλας)

​

​

Ενδοκρινολογικές διαταραχές�

• Eεπιδρούν στα υγρά των φωνητικών χορδών. Mεταβάλλουν τον όγκο και το σχήμα τους με άμεση αλλαγή στη φωνή.
• Διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδή αδένα και του επιπέδου των ανδρογόνων και των οιστρογόνων
• Η γυναικεία φωνή επηρεάζεται από την περίοδο, την εγκυμοσύνη και τη χρήση αντισυλληπτικών.
• Τα αναβολικά επίσης αλλάζουν τη φωνή.

Ερεθιστικό περιβάλλον

• Παλιές αίθουσες με βαριές κουρτίνες και μοκέτες-ερεθισμό του λαιμού ή μπούκωμα της μύτης σε περίπτωση αλλεργίας

​

• Ψυχρός αέρας και η θέρμανση με κλιματισμό ξηραίνουν τον βλεννογόνο και προκαλούν γδάρσιμο του λαιμού και τάση για βήχα.

​

• Καυσαέρια, καθαριστικά, μούχλα�

Άλλοι παράγοντες

• Κάπνισμα-προκαλεί υπεραιμία, ελαφρό οίδημα και γενικευμένη φλεγμονή του φωνητικού αγωγού από τον καπνό και τη θερμότητα του τσιγάρου.
• Φάρμακα

-αντιϊσταμινικά - ξηραίνουν τον βλεννογόνο

-διουρητικά - προκαλούν αφυδάτωση και ξηρότητα του βλεννογόνου.

- ασπιρίνη, αντιφλεγμονώδη και μερικά ψυχοτρόπα και καρδιολογικά φάρμακα επηρεάζουν τις φωνητικές χορδές.

-χρήση ορμονών και αντισυλληπτικών επηρεάζει τη φωνή.

​

​

Τροφές που επηρεάζουν τη φωνή

• Γάλα και τα παγωτά - αυξάνουν την ποσότητα των εκκρίσεων των βλεννογόνων
• Σοκολάτα - φαρυγγολαρυγγική παλινδρόμηση
• Ξηροί καρποί- ερεθίσουν τον λάρυγγα, προκαλούν ξηρότητα
• Πικάντικα φαγητά - ερεθίζουν τον βλεννογόνο και προκαλούν παλινδρόμηση
• Δίαιτες ταχείας απώλεια βάρους- προβλήματα στη φωνή.
• Αλκοολούχα ποτά-μειώνουν τις εκκρίσεις και ξηραίνουν τις φωνητικές χορδές.� �

Προχωρημένη ηλικία

• Μειώνεται η δύναμη των μυών της κοιλιάς
• Τα πνευμόνια χάνουν την ελαστικότητά τους
• Ο βλεννογόνος των φωνητικών χορδών ατροφεί
• Η βλέννα του λάρυγγα αλλάζει χαρακτήρα και οι μύες του λάρυγγα χάνουν τον όγκο και τον τόνο τους
• Αλλάζει το ορμονικό περιβάλλον
• Τα αποτελέσματα της ηλικίας είναι περισσότερο εμφανή στη γυναικεία φωνή

Σύμπτωμα παθήσεων των φωνητικών χορδών

• Βραχνάδα, που διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες

​

• Άμεση συμβουλή με ΟΡΛ

- ενδοσκόπηση του λάρυγγα

- στροβοσκόπηση

Προβλήματα των φωνητικών χορδών

• Όζους (οζίδια)
• Πολύποδες
• Κύστες
• Οίδημα Reinke
• Παράλυση
• Κακοήθες βλάβες (καρκίνος)

​

​

Όζους (Οζίδια)

Τί τους προκαλεί

Κακή χρήση της φωνής:

• να φωνάζετε συνθήματα
• να φωνάζετε σε αθλητικές συναντήσεις
• Να μιλάτε συνεχόμενα χωρίς διαλείμματα
• να μιλάτε σε θορυβώδη κλαμπ ή μπαρ
• να μιλάτε υπερβολικά στο αυτοκίνητο ή το αεροπλάνο
• να προσπαθείτε να σας ακούσουν σε θορυβώδη μέρη όπως στα μπαρ, στα γήπεδα, στα αεροπλάνα και σε μεγάλες οικογενειακές συγκεντρώσεις
• να φωνάζετε με το φτέρνισμα
• να τραγουδάτε σε ανοιχτούς χώρους χωρίς κατάλληλες ηχητικές εγκαταστάσεις
• να βήχετε συνέχεια (να ζητήσετε βοήθεια για το χρόνιο βήχα)
• να καθαρίζετε συνέχεια τον λαιμό σας
• να τραγουδάτε όταν έχετε πονόλαιμο
• να μιλάτε ή να τραγουδάτε όταν έχετε λαρυγγίτιδα
• να τραγουδάτε ψηλότερα ή χαμηλότερα από εκεί που νιώθετε άνετα
• να τραγουδάτε περισσότερο από όσο μπορείτε

Πως αντιμετωπίζονται;

• Αφωνία για ένα μήνα
• Αποφυγή καταπόνησης του λάρυγγα
• Φωνοθεραπεία-ορθοφωνία

​

• Μικροχειρουργικές επεμβάσεις-μόνο σε ειδικές περιπτώσεις με την προϋπόθεση ο ασθενής να μάθει την σωστή χρήση της φωνής (ξαναβγαίνουν)

Πολύποδες των φωνητικών χορδών

Τί τους προκαλεί;

Περιγραφή

Μικροσκοπικό εξόγκωμα, που μπορεί να φτάσει σε μέγεθος ενός φουντουκιού

​

Τραυματισμό των φωνητικών χορδών από

-ουρλιαχτά

-έντονο βήχα

Αντιμετώπιση-χειρουργική

Τι να μην κάνετε μετά ;

απλώς μη φωνάζετε!

Κύστη των φωνητικών χορδών

Τί είναι οι κύστες;

• Καλοήθες μάζες με υγρό, που σχηματίζονται πάνω στις φωνητικές χορδές

​

Τι τους προκαλεί;

• -σοβαρό φωνητικό τραυματισμό
• -έντονο βήχα
• -αιμορραγία των φωνητικών χορδών

Οίδημα Reinke

Τί το προκαλεί;

• Συσσώρευση υγρού, που προκαλεί διόγκωση των φωνητικών χορδών

​

Το κάπνισμα

• -ο καπνός περιέχει τοξίνες και ερεθιστικές ουσίες, που προκαλούν φλεγμονή
• -η θερμότητα του τσιγάρου

Φροντίδα της φωνής

Πρέπει:

• να ελέγξετε το στρες, μην το κρύβετε
• κάντε γυμναστική να μειώσετε το στρες
• ξεκουραστείτε αρκετά
• να είστε χαρούμενοι και καλά με τον εαυτό σας
• να γελάτε αρκετά, αλλά με σωστό τρόπο
• να τρώτε σωστά
• αποφεύγετε τα γαλακτοκομικά πριν από τις παραστάσεις
• να φροντίζετε το σώμα σας όπως ένα πολύτιμο όργανο
• να χρησιμοποιείτε υγραντήρα στο υπνοδωμάτιό σας κατά τους χειμερινούς μήνες
• εάν παίρνετε αντισυλληπτικά συμβουλευτείτε τον ειδικό Ωτορινολαρυγγολόγο
• πίνετε αρκετό νερό, 6-8 ποτήρια τη μέρα
• τα ούρα σας να είναι διαυγή σαν το νερό (όσο πιο κίτρινα είναι, τόσο περισσότερο νερό χρειάζεστε)

​

Τα συνηθισμένα λάθη μας:

​

Δάσκαλοι - μαθητές

• Στην σχολική τάξη
• Σε σχολικές γιορτές
• Σε αθλητικές εκδηλώσεις
• Σε εκπαιδευτικές εκδρομές

Πώς να βελτιώσουμε την πειθαρχεία;

• Βάλτε όρια! Σκεφτείτε πότε υπάρχει απόλυτη ησυχία στην τάξη σας;
• -συζήτηση και κανονισμό στην αρχή της σχολικής χρονιάς
• -σύστημα επιβράβευσης σωστής συμπεριφοράς
• προσαρμόστε την ένταση και το τονικό ύψος της φωνής σας (ιδιαιτερότητα της ελληνικής γλώσσας)
• χρήση κουδουνιών με διαφορετικό τονικό ύψος (όπως στην έναρξη μιας όπερας)

​

​

Χρήση μουσικής

Χρήση μουσικής