มาตรฐานและหลักเกณฑ์ปฏิบัติการควบคุมภายในสำหรับหน่วยงานของรัฐ พ.ศ.2561

(ประกาศ 3 ต.ค. 2561)

มาตรฐานและหลักเกณฑ์

การตรวจสอบภายในสำหรับ

หน่วยงานของรัฐ พ.ศ.2561

(ประกาศ 13 พ.ย. 2561)

มาตรฐานและหลักเกณฑ์ปฏิบัติ

การบริหารจัดการความเสี่ยง

สำหรับหน่วยงานของรัฐ

พ.ศ.2561

(ประกาศ 18 มี.ค. 2562)

- แนวคิด

- คำนิยาม

- ขอบเขตการใช้

- วัตถุประสงค์ของ

การควบคุมภายใน

- องค์ประกอบ

ของมาตรฐาน

การควบคุมภายใน

จำนวน 14 ข้อ

- ด้านคุณสมบัติ

- ด้านการปฏิบัติงาน

จำนวน 23 ข้อ

- คำนิยาม

- มาตรฐาน

จำนวน 13 ข้อ

ที่มาและความสัมพันธ์

ของกฎหมาย

​

ที่มา: สรุป/ปรับจาก COSO 2013

โดย ดร.สมมาต คำวัจนัง

​

หน่วยงานของรัฐ

(1) ส่วนราชการ

(2) รัฐวิสาหกิจ

(3) หน่วยงานของรัฐสภา ศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ศาลรัฐธรรมนูญ องค์กรอิสระ

ตามรัฐธรรมนูญและองค์กรอัยการ

(4) องค์การมหาชน

(5) ทุนหมุนเวียนที่มีฐานะเป็นนิติบุคคล

(6) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

(7) หน่วยงานอื่นของรัฐตามที่กฎหมายกำหนด

​

ผู้กำกับดูแล หมายความว่า บุคคล หรือคณะบุคคล ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการกำกับ

ดูแล หรือบังคับบัญชาของหน่วยงานของรัฐ

หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ หมายความว่าผู้บริหาร สูงสุดของหน่วยของรัฐ

ฝ่ายบริหาร หมายความว่า ผู้บริหารทุกระดับของหน่วยของรัฐ

คำนิยาม

การควบคุมภายใน

หมายความว่า กระบวนการปฏิบัติงานที่ผู้กำกับดูแล หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ ฝ่ายบริหารและบุคลากรของหน่วยงานของรัฐจัดให้มีขึ้น เพื่อสร้างความมั่นใจ

อย่างสมเหตุสมผลว่าการดำเนินงานของหน่วยงานของรัฐจะบรรลุวัตถุประสงค์ด้าน

การดำเนินงาน ด้านการรายงานและด้านการปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ และข้อบังคับ

ความเสี่ยง

หมายความว่า ความเป็นไปได้ที่เหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่งอาจเกิดขึ้น

และเป็นอุปสรรคต่อการบรรลุตามวัตถุประสงค์

คณะกรรมการ หมายความว่า คณะกรรมการที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการประเมินผล

การควบคุมภายในของหน่วยงานของรัฐ

​

ผู้ตรวจสอบภายใน หมายความว่า ผู้ดำรงตำแหน่งผู้ตรวจสอบภายในของหน่วยงาน

หรือดำรงตำแหน่งอื่นที่ทำหน้าที่เช่นเดียวกับผู้ตรวจสอบภายใน

ของหน่วยงานของรัฐ

​

คำนิยาม

(ต่อ)

1. ด้านการดำเนินงาน (Operations Objectives) เกี่ยวกับความมีประสิทธิผลและประสิทธิภาพของการดำเนินงานรวมทั้งบรรลุเป้าหมายการดำเนินงานด้านการเงิน การใช้ทรัพยากร การดูแลรักษาทรัพย์สิน การป้องกันหรือลดความผิดพลาด ความเสียหาย การรั่วไหล การสิ้นเปลืองหรือการทุจริตในหน่วยงานของรัฐ

2. ด้านการรายงาน (Reporting Objectives) เกี่ยวกับการรายงานทาง

การเงินและไม่ใช่การเงิน ที่ใช้ภายในและภายนอกหน่วยงานของรัฐ รวมถึงการ

รายงานที่เชื่อถือได้ ทันเวลา โปร่งใส หรือข้อกำหนดอื่นของทางราชการ

​

3. ด้านการปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบและข้อบังคับ (Compliance Objectives)

เกี่ยวกับการปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับหรือมติคณะรัฐมนตรี

ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน รวมทั้งข้อกำหนดอื่นของทางราชการ

เพื่อให้หน่วยงานของรัฐใช้เป็นกรอบแนวทางในการจัดระบบการควบคุมภายในให้เหมาะสมกับลักษณะ ขนาด และความซับซ้อนของงานในความรับผิดชอบและมีการติดตามประเมินผลและปรับปรุงการควบคุมภายในให้เพียงพอ และเหมาะสม รวมทั้งการปฏิบัติตามอย่างต่อเนื่อง

วัตถุประสงค์ของการควบคุมภายใน

ขอบเขตการใช้มาตรฐานการควบคุมภายใน

1.สภาพแวดล้อมการควบคุมภายใน

(Control Environment)

2.การประเมินความเสี่ยง

(Risk Assessment)

3.กิจกรรมการควบคุม

(Control Activities)

4.สารสนเทศและการสื่อสาร

(Information and Communication)

5.กิจกรรมการติดตามผล

(Monitoring Activities)

ประกอบด้วย

5 หลักการ

ประกอบด้วย

4 หลักการ

ประกอบด้วย

3 หลักการ

ประกอบด้วย

3 หลักการ

ประกอบด้วย

2 หลักการ

องค์ประกอบของมาตรฐานการควบคุมภายใน

5 องค์ประกอบ 17 หลักการ

อำนาจหน้าที่

หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ

​

สรุปข้อมูล/ออกแบบ

โดย

ดร.สมมาต คำวัจนัง

​

สรุป องค์ประกอบ 17 หลักการ

มาตรฐานการควบคุมภายใน ปี 2561

หลักเกณฑ์ปฏิบัติการควบคุมภายใน

สำหรับหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2561

(ข้อ 1-14)

สรุปสาระสำคัญ

ข้อ 1 คำนิยาม

ข้อ 2 วรรคหนึ่ง จัดวางระบบการควบคุมภายในโดยใช้มาตรฐานที่กระทรวงการคลังกำหนด

เป็นแนวทางในการจัดวาง ให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของการควบคุมภายใน***

วรรคสอง หน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นใหม่หรือปรับโครงสร้างองค์กรใหม่ให้จัดวางระบบ

การควบคุมภายให้เสร็จภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ตั้งหรือปรับโครงสร้าง

และรายงานตามข้อ 6 และ ข้อ 7

ข้อ 3 ประเมินผลการควบคุมภายในตามที่หน่วยงานกำหนด อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง

โดยให้รายงานตามข้อ 8 และ ข้อ 9

ข้อ 4 ฝ่ายบริหารเป็นผู้รับผิดชอบ กำกับดูแลให้นำมาตรฐานที่กระทรวงการคลังกำหนด

ใช้เป็นแนวทางในการจัดวางและประเมินผลการควบคุมภายใน

ข้อ 5 หน้าที่คณะกรรมการ

(1) อำนวยการในการประเมินการควบคุมภายใน

(2) กำหนดแนวทางการประเมินในภาพรวมของหน่วยงาน

(3) รวบรวม กลั่นกรอง และสรุปผลการประเมินในภาพรวมของหน่วยงาน

(4) ประสานงานการประเมินกับหน่วยงานในสังกัดที่เกี่ยวข้อง

(5) จัดทำรายงานการประเมินผลในระดับหน่วยงาน

ข้อ 6 รายงานการจัดวางระบบการควบคุมภายในของหน่วยงาน

(1) การรับรองการจัดวางระบบโดยหัวหน้าหน่วยงาน

(2) รายงานการจัดวางระบบ อย่างน้อยแสดงข้อมูล ดังนี้ 2.1) ภารกิจตามกฎหมายหรือ

ตามแผนงานที่สำคัญ 2.2) วัตถุประสงค์การดำเนินงาน 2.3) ข้อมูลสภาพแวดล้อม

2.4) ความเสี่ยงที่สำคัญที่กระทบวัตถุประสงค์ของการควบคุมภายใน

2.5) กิจกรรมการควบคุมที่สำคัญ 2.6) ผู้รับผิดชอบในการควบคุม

ข้อ 7 จัดส่งรายงานการจัดวางระบบการควบคุมภายใน ภายใน 60 วัน นับแต่วันที่จัดวางระบบเสร็จ

สรุปสาระสำคัญ

(ต่อ)

ข้อ 8 รายงานประเมินผลการควบคุมภายใน ประกอบด้วย*****

(1) การรับรองว่าการควบคุมภายในเป็นไปตามมาตรฐานและหลักเกณฑ์ปฏิบัติที่กำหนด

(2) การประเมินองค์ประกอบของการควบคุมภายใน ประกอบด้วย (2.1) สภาพแวดล้อม

ของการควบคุม (2.2) การประเมินความเสี่ยง (2.3) กิจกรรมการควบคุม

(2.4) สารสนเทศและการสื่อสาร (2.5) กิจกรรมการติดตามผล

(3) การประเมินผลการควบคุมภายในของภารกิจตามกฎหมายหรือตามแผนการดำเนินงาน

(4) ความเห็นของผู้ตรวจสอบภายในเกี่ยวกับการสอบทานการควบคุมภายใน

ข้อ 9 วรรคหนึ่งให้คณะกรรมการของหน่วยงานของรัฐ ตามข้อ (1) เสนอรายงานการประเมิน

ตาม ข้อ 8 ต่อหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ พิจารณาลงนามและจัดส่งให้ผู้กำกับดูแลและ

กระทรวงเจ้าสังกัด ภายใน 90 วัน นับแต่วันสิ้นปีงบประมาณหรือสิ้นปีปฏิทิน

ข้อ 10 วรรคหนึ่ง ให้กระทรวงเจ้าสังกัดรวบรวมและสรุปรายงานการประเมินผลที่ได้รับตาม ข้อ 9

จัดทำรายงานระดับกระทรวงและส่งกระทรวงการคลังภายใน 150 วัน นับแต่วันสิ้นปีงบประมาณ

หรือสิ้นปีปฏิทิน

ข้อ 11 ให้หัวหน้าหน่วยงาน ผู้กำกับดูแล กระทรวงเจ้าสังกัด ใช้ข้อมูลรายงานการประเมินผลการควบคุม

ภายใน เพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุน ขับเคลื่อนการปฏิบัติงานให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ที่กำหนด

ข้อ 12 กรมบัญชีกลางเป็นผู้กำหนดคู่มือหรือแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการควบคุมภายในให้หน่วยงานถือปฏิบัติ

ข้อ 13 กรณีกระทรวงการคลังขอให้หน่วยงานชี้แจงและหรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการควบคุมภายใน

ให้หน่วยงานดำเนินการภายในระยะเวลาที่กระทรวงการคลังกำหนด

ข้อ 14 กรณีหน่วยงานไม่สามารถปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ปฏิบัติการควบคุมภายในที่กำหนด

ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง

ความเสี่ยง

(Risk)

โอกาสที่จะเกิดความเสี่ยง (Probability)

ผลกระทบของความเสี่ยง (Impacts)

ความเสี่ยง (Risk)

หมายความว่า ความเป็นไปได้ที่เหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่งอาจเกิดขึ้นและเป็นอุปสรรคต่อการบรรลุตามวัตถุประสงค์ของหน่วยงาน

ผลกระทบของความเสี่ยง

โอกาสที่จะเกิดความเสี่ยง

การจัดลำดับความเสี่ยง

โดยการพิจารณาจากโอกาสและผลกระทบ

การบริหารความเสี่ยงกับการควบคุมภายใน

โอกาส

ภาวะคุกคาม

สพป. / สพม. / โรงเรียน

การควบคุมภายใน

การบริหารความเสี่ยง

จุดแข็ง

จุดอ่อน

( สมมาต, 2554 )

ระบบควบคุมภายในของหน่วยงานของรัฐ (สพฐ.) ปี 2561

ความเสี่ยงตามภารกิจ

ปัจจัยเสี่ยงภายใน/ภายนอก

ความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้

ปัจจัยเสี่ยงถูกจำกัดหรือลดลง

กิจกรรมการควบคุมที่ลดปัจจัยเสี่ยง

ภารกิจตามกฎหมาย/ตามแผนดำเนินงานภารกิจอื่น ๆที่สำคัญ

การควบคุมภายใน 5 องค์ประกอบ

17 หลักการ

1. ด้านการดำเนินงาน

2. ด้านการรายงาน

3. ด้านการปฏิบัติตามกม.ข้อบังคับ

บรรลุวัตถุประสงค์ของการควบคุมภายใน

สรุปข้อมูล/ออกแบบ โดย ดร.สมมาต คำวัจนัง

ภารกิจ/ขอบข่าย

ประสาน

บริการ

ส่งเสริม สนับสนุน ตรวจสอบ

นิเทศ ติดตาม

วิจัย

ให้คำปรึกษา

ให้การช่วยเหลือ

สถานศึกษา

​

​

​

บทบาทอำนาจหน้าที่

หน่วยงานของรัฐ:

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

บรรลุเป้าหมายและวัตถุประสงค์

คุณภาพ

ตามมาตรฐาน

​

​

1. เป็นกลไกที่จะทำให้หน่วยงาน

ของรัฐบรรลุตามวัตถุประสงค์

การควบคุมภายใน

2. เป็นส่วนประกอบที่แทรกอยู่ในการ

ปฏิบัติงานตามปกติ

3. เกิดขึ้นได้โดยบุคลากรของหน่วยงาน

ของรัฐ/ ผู้กำกับดูแลฝ่ายบริหาร

ผู้ปฏิบัติงานและผู้ตรวจสอบภายใน

4. สามารถให้ความเชื่อมั่นอย่าง สมเหตุ

สมผลว่าจะบรรลุตามวัตถุประสงค์

5. ควรกำหนดให้เหมาะสมกับ

โครงสร้างองค์กรและภารกิจ

แนวคิดการควบคุมภายใน

การควบคุมภายในของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ตามหลักเกณฑ์ ปี 2561

​

​

สรุปข้อมูล/ออกแบบ

โดย

ดร.สมมาต คำวัจนัง

​

​

คุณภาพสถานศึกษา

วัตถุประสงค์

​

​

1. เป็นกลไกที่จะทำให้หน่วยงาน

ของรัฐบรรลุตามวัตถุประสงค์

การควบคุมภายใน

2. เป็นส่วนประกอบที่แทรกอยู่ในการ

ปฏิบัติงานตามปกติ

3. เกิดขึ้นได้โดยบุคลากรของหน่วยงาน

ของรัฐ/ ผู้กำกับดูแลฝ่ายบริหาร

ผู้ปฏิบัติงานและผู้ตรวจสอบภายใน

4. สามารถให้ความเชื่อมั่นอย่าง สมเหตุ

สมผลว่าจะบรรลุตามวัตถุประสงค์

5. ควรกำหนดให้เหมาะสมกับ

โครงสร้างองค์กรและภารกิจ

แนวคิดการควบคุมภายใน

การควบคุมภายในของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสังกัด สพฐ. ตามหลักเกณฑ์ ปี 2561

​

​

สรุปข้อมูล/ออกแบบ

โดย

ดร.สมมาต คำวัจนัง

​

​

กระบวนการบริหาร

และการจัดการ

วัตถุประสงค์

เทคนิคการตัดสินใจทำแผนปรับปรุง

การควบคุมภายใน

ติดตามและประเมินผลกิจกรรมการควบคุมภายใน

ตามมาตรฐานทีกำหนด

เปรียบเทียบกับวัตถุประสงค์และเป้าหมายของภารงาน/กิจกรรมโครงการของหน่วยงานผลลัพธ์เป็นอย่างไร

จัดทำแผนการปรับปรุง

และติดตามผลการควบคุมภายใน

ยังมีกิจกรรมการควบคุมแต่ไม่ต้องจัดทำแผนการปรับปรุง

ไม่บรรลุผล

บรรลุผล

สรุปข้อมูล/ออกแบบ โดย ดร.สมมาต คำวัจนัง

หน้าที่คณะกรรมการประเมินผลการควบคุมภายในของหน่วยงานของรัฐ (ข้อ ๕)

Thank you

for your attention