Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία είναι ο οδικός χάρτης για να καταστεί βιώσιμη η οικονομία της ΕΕ, μετατρέποντας τις κλιματικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις σε ευκαιρίες και καθιστώντας τη μετάβαση δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς για όλους.

​

Αναγνωρίζοντας ότι η κλιματική αλλαγή και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος αποτελούν υπαρξιακές απειλές για την Ευρώπη και τον κόσμο, η EGD παρέχει μια φιλόδοξη δέσμη μέτρων, ακολουθούμενη από το σχέδιο δράσης για την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ. Αυτά τα μέτρα περιλαμβάνουν τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την επένδυση στην έρευνα και την καινοτομία αιχμής και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης.

​

Η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και η επίτευξη της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη κοινωνία απαιτεί σημαντικές επενδύσεις, έρευνα και καινοτομία, νέους τρόπους παραγωγής και κατανάλωσης, διαχείριση των απορριμμάτων και αλλαγές στον τρόπο που εργαζόμαστε, μετακινούμαστε και συμβιώνουμε.

​

Δεδομένου ότι τα στερεά απόβλητα, τα λύματα, η παροχή νερού, η ενεργειακή απόδοση, η ατμοσφαιρική ρύπανση – όλα αυτά επηρεάζουν την κλιματική αλλαγή, η EGD συμπεριλαμβάνει το περιβάλλον (απόβλητα και ανακύκλωση) μεταξύ των βασικών τομέων δράσης για να επιτευχθεί κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050.

Αύξηση του επιπέδου φιλοδοξίας της ΕΕ για το κλίμα για το 2030 και το 2050

Εφοδιασμός με καθαρή, προσιτή και ασφαλή ενέργεια

Κινητοποίηση της βιομηχανίας για μια καθαρή και κυκλική οικονομία

Οικοδόμηση και ανακαίνιση κτιρίων με αποδοτικό τρόπο ως προς την κατανάλωση ενέργειας και πόρων

Φιλοδοξία μηδενικής ρύπανσης για ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από τοξικές ουσίες

Διατήρηση και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας

Από «το αγρόκτημα στο πιάτο»: σχεδιασμός ενός δίκαιου, υγιεινού και φιλικού προς το περιβάλλον συστήματος τροφίμων

Επιτάχυνση της μετάβασης στη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα

Η ΕΕ ως παγκόσμιος ηγέτης

Ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

Μετασχηματισμός της οικονομίας της ΕΕ για βιώσιμο μέλλον

Χρηματοδότηση της μετάβασης

Να μη μείνει κανείς στο περιθώριο

(Δίκαιη Μετάβαση)

Επενδυτικό σχέδιο «Βιώσιμη Ευρώπη»

Το σύστημα τροφίμων

Η πλήρης διαδικασία

Η παραγωγή και η κατανάλωση δεν είναι τα μόνα στάδια που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

​

Η επεξεργασία, η διανομή και η διαχείριση των απορριμμάτων είναι επίσης ζωτικά μέρη του κύκλου.

Συστήματα Τροφίμων και Κλιματική Αλλαγή�Εκπομπές Αερίων Θερμοκηπίου μέσω του Κύκλου του Άνθρακα

• Περισσότερο από το 30% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προέρχεται από τη γεωργία και αυτό το ποσοστό αναμένεται να αυξηθεί.

​

• Στην ΕΕ, το ποσοστό αυτό είναι 10,3%

Πηγή: Farm to Fork Strategy, https://ec.europa.eu/food/system/files/2020-05/f2f_action-plan_2020_strategy-info_en.pdf

​

Πηγή: www.siencefacts.net

Ο Αντίκτυπος των Συστημάτων Τροφίμων �Στο περιβάλλον

• Η παραγωγή τροφίμων απαιτεί ενέργεια και η γεωργική βιομηχανία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ορυκτά καύσιμα.
• Τα συστήματα τροφίμων απορροφούν σημαντικές ποσότητες φυσικών πόρων (νερό, λιπάσματα κ.λπ.).
• Η έντονη γεωργική δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει σε μετατόπιση ή απώλεια βιοποικιλότητας.
• Τα φυτοφάρμακα, τα λιπάσματα και τα θρεπτικά συστατικά επιδεινώνουν την ποιότητα του νερού, του αέρα και του εδάφους.
• Η διάβρωση του εδάφους αποτελεί σοβαρή απειλή, παρά τη βελτίωση που καταγράφεται στις χώρες της ΕΕ.

​

Πηγές: Eurostat SDG2 Statistics Explained, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=SDG_2_-_Zero_hunger#Zero_hunger_in_the_EU:_overview_and_key_trends

Farm to Fork Strategy, https://ec.europa.eu/food/system/files/2020-05/f2f_action-plan_2020_strategy-info_en.pdf

Photo by: Tim Glass – Adobe Stock.com

Ο Αντίκτυπος των Συστημάτων Τροφίμων�Στην οικονομία

Οι αθέμιτες αλυσίδες παραγωγής και εφοδιασμού τροφίμων δεν επιτρέπουν δίκαιες οικονομικές αποδόσεις και ευημερία, ειδικά για τους παραγωγούς.

Η παραγωγικότητα στη γεωργία της ΕΕ έχει αυξηθεί. Δεν ακολουθούν σχετικές επενδύσεις.

Ο COVID επιδεινώνει τα πράγματα, λόγω της οικονομικής ύφεσης.

Πηγές: Eurostat SDG2 Statistics Explained, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=SDG_2_-_Zero_hunger#Zero_hunger_in_the_EU:_overview_and_key_trends

Farm to Fork Strategy, https://ec.europa.eu/food/system/files/2020-05/f2f_action-plan_2020_strategy-info_en.pdf

Ο Αντίκτυπος των Συστημάτων Τροφίμων�Στους ανθρώπους

Περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού της ΕΕ είναι υπέρβαρο και κάθε έβδομο άτομο είναι παχύσαρκο.

Η επισιτιστική βοήθεια είναι σημαντική για ορισμένους ανθρώπους σε πολλά κράτη μέλη.

Την ίδια στιγμή, 33 εκατ. άνθρωποι δεν μπορούν να αγοράσουν ένα ποιοτικό γεύμα κάθε δεύτερη μέρα.

Πρέπει να αλλάξουμε τις διατροφικές μας συνήθειες…

Πηγές: Eurostat SDG2 Statistics Explained, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=SDG_2_-_Zero_hunger#Zero_hunger_in_the_EU:_overview_and_key_trends

Farm to Fork Strategy, https://ec.europa.eu/food/system/files/2020-05/f2f_action-plan_2020_strategy-info_en.pdf

Εργαλεία για την επίτευξη ενός βιώσιμου συστήματος τροφίμων

• Νομική Βάση: Κοινή Γεωργική και Αλιευτική Πολιτική.
• Πλαίσιο: Στρατηγική Farm to Fork .
• Χρηματοδότηση της ΕΕ: Το Ταμείο Συνοχής & Ευρωπαϊκό γεωργικό ταμείο αγροτικής ανάπτυξης (EAFRD).
• Χρηματοδότηση: Ιδιωτικές Επενδύσεις.
• Απαραίτητα στοιχεία: Έρευνα, καινοτομία και τεχνολογία.

Από το αγρόκτημα στο πιάτο: καθιστώντας βιώσιμο το�σύστημα τροφίμων της ΕΕ�Στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας

Οι στόχοι της ΕΕ είναι να μειώσει το περιβαλλοντικό και κλιματικό αποτύπωμα του συστήματος τροφίμων της ΕΕ και να ενισχύσει την ανθεκτικότητά του, να διασφαλίσει την επισιτιστική ασφάλεια, να οδηγήσει σε μια παγκόσμια μετάβαση προς βιώσιμα συστήματα τροφίμων και να προσφέρει νέες ευκαιρίες στους παραγωγούς του.

Πηγή: Farm to Fork Strategy, https://ec.europa.eu/food/system/files/2020-05/f2f_action-plan_2020_strategy-info_en.pdf

Στρατηγική από το Αγρόκτημα στο Πιάτο�Με μια ματιά

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία στοχεύει στη δημιουργία ενός δίκαιου, υγιεινού και φιλικού προς το περιβάλλον συστήματος τροφίμων, το οποίο θα:

​

• έχει ουδέτερο ή θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο και βοηθήσει στον μετριασμό και την προσαρμογή της κλιματικής αλλαγής·
• αναστρέψει την απώλεια βιοποικιλότητας·
• διασφαλίζει την επισιτιστική ασφάλεια, τη διατροφή και τη δημόσια υγεία, επιβεβαιώνοντας ότι όλοι έχουν πρόσβαση σε επαρκή, ασφαλή, θρεπτικά και βιώσιμα τρόφιμα·
• διατηρήσει την οικονομική προσιτότητα των τροφίμων και, ταυτόχρονα, θα δημιουργήσει δίκαιες οικονομικές αποδόσεις, θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού της ΕΕ και θα προωθήσει του δίκαιου εμπορίου, παγκοσμίως.

Πηγή: European Commission, Food safety sector, https://ec.europa.eu/food/horizontal-topics/farm-fork-strategy_el

Ο δρόμος για την επιτυχία�Δεσμεύσεις και σχέδια δράσης

Μέσω της Στρατηγικής Farm to Fork η Επιτροπή έχει δεσμευθεί:

​

• Να επιτευχθεί η χρήση τουλάχιστον του 25% της γεωργικής γης της ΕΕ με βιολογική γεωργία και να αυξηθεί σημαντικά η βιολογική υδατοκαλλιέργεια έως το 2030.
• Να ενισχύσει τη δράση της για μείωση της συνολικής χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων κατά 50% και της χρήσης πιο επικίνδυνων φυτοφαρμάκων κατά 50% έως το 2030.
• Να αναπτύξει, μαζί με τα κράτη μέλη, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για τη διαχείριση των θρεπτικών συστατικών για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από τα θρεπτικά συστατικά.
• Να προτείνει μια εναρμονισμένη υποχρεωτική διατροφική επισήμανση στο μπροστινό μέρος της συσκευασίας.
• Να αποσαφηνιστούν οι κανόνες ανταγωνισμού για συλλογικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να προωθηθεί η βιωσιμότητα στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.

Προσδοκώμενη νομοθεσία�Τροποποιήσεις και νέες εισαγωγές

Επιπλέον, η Επιτροπή σχεδιάζει:

• Να προτείνει ένα νομοθετικό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων πριν από το τέλος του 2023.
• Να αναθεωρήσει της υφιστάμενης νομοθεσίας για την καλή διαβίωση των ζώων, σχετικά με τη διατροφή, τη φαρμακευτική αγωγή, τη μεταφορά και τη σφαγή.
• Να αναπτύξει ενός Κώδικα Δεοντολογίας της ΕΕ για υπεύθυνη επιχειρηματική πρακτική και πρακτική μάρκετινγκ.
• Να θέσει τα ελάχιστα υποχρεωτικά κριτήρια για βιώσιμες προμήθειες τροφίμων στην εστίαση ιδρυμάτων, είτε σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.
• Να αναθεωρήσει τη νομοθεσία για τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα για τη βελτίωση της ασφάλειας των τροφίμων και της δημόσιας υγείας και τη συμβολή στη μείωση των απορριμμάτων τροφίμων.
• Να εργαστεί για μια νομοθετική πρωτοβουλία για την αντικατάσταση των πιάτων μιας χρήσης, των συσκευασιών και των μαχαιροπίρουνων από επαναχρησιμοποιήσιμα προϊόντα στον τομέα των τροφίμων και ποτών.

​

Απαραίτητα συστατικά

• Έρευνα & καινοτομία: θα πρέπει να ενθαρρύνονται οι λύσεις για επαρκή διατροφή, ποιότητα τροφίμων, εφαρμογές κυκλικής οικονομίας στη γεωργία κ.λπ.
• Τεχνολογία: το γρήγορο Διαδίκτυο θα επιτρέψει την απομακρυσμένη επίβλεψη των καλλιεργειών, θα μειώσει το κόστος και θα προωθήσει τη χρήση τεχνολογιών αιχμής, όπως οι δορυφόροι και η τεχνητή νοημοσύνη στη γεωργία.
• Επενδύσεις: θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα ασφαλές περιβάλλον για τη διευκόλυνση της ιδιωτικής χρηματοδότησης που, με τη σειρά της, θα προωθήσει την καινοτομία.
• Συμβουλευτικές υπηρεσίες: πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες ανάγκες του καθενός, ώστε να είναι παραγωγικές.
• Κοινή χρήση δεδομένων και γνώσης: μεταξύ των παραγωγών, των κρατών μελών και της ΕΕ, για την προώθηση βέλτιστων πρακτικών και την αποφυγή λαθών.
• Νέες δεξιότητες: οι αγρότες, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και οι έμποροι λιανικής θα πρέπει να εκπαιδευτούν μέσω του Enterprise Europe Network και της Skill Agenda της Επιτροπής.
• Διεθνής συνεργασία: θα πρέπει να επιτευχθεί μια παγκόσμια, δίκαιη μετάβαση σε βιώσιμα συστήματα τροφίμων.

Τοπικές Αρχές�Πώς μπορούν να συνεισφέρουν

Οι τοπικές αρχές, οι συνελεύσεις και οι κοινότητες θα πρέπει:

• Να συμμετέχουν σε συζητήσεις, για να συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας βιώσιμης πολιτικής για τα τρόφιμα στο μέλλον.
• Να ενημερώνουν τους τοπικούς παραγωγούς και τις επιχειρήσεις, σχετικά με τις ευκαιρίες απόκτησης γνώσεων και δεξιοτήτων, που σχετίζονται με τις προτεραιότητες της Στρατηγικής Farm to Fork.
• Να παρέχουν ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων, ενημερώνοντας και παρακινώντας τις τοπικές κοινωνίες για τον τρόπο χρήσης του.
• Να εκπαιδεύουν τις τοπικές κοινωνίες για το πώς να κάνουν πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές, εξηγώντας την επισήμανση στις ετικέτες και ενημερώνοντας τους ανθρώπους για τις διατροφικές ανάγκες.
• Να βελτιώνουν τη διαθεσιμότητα και την τιμή των υγιεινών επιλογών σε καντίνες σχολείων και δήμων.