4 of 26

PERANAN SEMANTIK

Semantik merupakan satu daripada cabang ilmu linguistik yang memfokuskan kajian kepada makna yang terkandung dalam sesuatu bahan bahasa, pada peringkat kata, frasa, klausa atau ayat.
Proses komunikasi hanya dikatakan berjaya apabila makna yang ingin kita sampaikan kepada pendengar atau pembaca dapat difahami sebagaimana yang kita kehendaki
Makna harus ditafsirkan menurut prosedur yang standard atau sebagaimana yang telah diterima pakai oleh masyarakat pengguna bahasa tersebut

5 of 26

SEJARAH SEMANTIK

A) Pentakrifan Istilah Semantik
Semantik di dalam bahasa Indonesia berasal dari bahasa Inggeris semantics, dari bahasa Yunani Sema (Nomina) ‘tanda’: atau dari verba samaino ‘menandai’, ‘berarti’
Proses pentafsiran makna atau maklumat melibatkan satu urutan gerak laku yang kompleks, iaitu melibatkan proses mempersepsi rangsangan deria oleh ingatan deria, dan seterusnya penganalisisan makna oleh ingatan jangka pendek dan ingatan jangka panjang.
Selepas mengikuti satu urutan pemprosesan maklumat, baharulah makna sesuatu rangsangan bahasa dapat digarab dengan baik

6 of 26

B) Bidang Kajian Ilmu Semantik

Istilah semantik baru muncul pada tahun 1984 yang dikenal melalui American Philological Association ‘organisasi filologi amerika’ dalam sebuah artikel yang berjudul Reflected Meanings: A point in Semantics
Istilah semantik sendiri sudah ada sejak abad ke-17 bila dipertimbangkan melalui frase semantics philosophy
Reisig (1825) sebagai salah seorang ahli klasik mengungkapkan konsep baru tentang grammar (tata bahasa) yang meliputi tiga unsur utama, yakni etimologi, studi asal-usul kata sehubungan dengan perubahan bentuk maupun makna; sintaksis, tata kalimat dalam semasiologi, ilmu tanda (makna)

7 of 26

Semantik dan Makna

Palmer (1992), istilah semantik merujuk kepada bidang kajian makna. Istilah ini merupakan istilah yang agak baharu dalam bidang linguistik.
Istilah semantik mula-mula diperkenalkan oleh M. Breal daripada kata Perancis semantique. Kini istilah semantik digunakan untuk merujuk kepada kajian makna dalam bidang linguistik. Kata semantik juga diertikan sebagai “ilmu tentang makna atau erti”.

Kajian mengenai makna telah dilakukan oleh ahli-ahli bahasa dan falsafah sejak zaman Yunani dan Romawi lagi. Tetapi sejarah semantik moden bermula dari abad ke-19. Pada zaman Yunani dan Romawi pula, perubahan makna kata menjadi perhatian pusat ahli-ahli falsafah

8 of 26

Aspek Ketaksaan – Makna

Ketaksaan merujuk kepada perkataan atau ayat yang mempunyai lebih daripada satu makna.
Ketaksaan juga dapat diklasifikasikan kepada dua jenis:
i. Ketaksaan leksikal
Ii. Ketaksaan struktur

9 of 26

Semantik dan Linguistik

Linguistik ialah kajian tentang bahasa secara saintifik. Bahasa Melayu jelas mempunyai makna yang sedia ada dan penambahan makna melalui proses akronim, pengimbuhan, penggandaan, dan pemajmukan.
Semantik adalah sebahagian daripada linguistic. Bidang semantik amat penting kerana dalam kajian bahasa, ianya tidak akan menjadi sempurna jika tidak ada unsur makna. Semantik turut menjadi bidang yang amat penting dalam tatabahasa, dan tanpanya, kita mungkin akan dapat membina atau melafazkan ayat atau pun ujaran yang tepat dari segi rumusnya tetapi tidak tepat dari segi ilmu semantik.

10 of 26

Semantik dan Sejarah

Sebelum tahun 1930, kajian semantik telah memberi fokus dalam aspek kajian tradisional, iaitu perubahan makna.
Tetapi, selepas tahun 1930, perubahan telah berlaku dan semantik juga sudah mula melihat masalah deskriptif dan struktur dalam semantic
Menurut Ullmann (1996), kajian semantik selepas tahun 1950 tidak lagi memberi perhatian terhadap perubahan makna dan sebab-sebabnya. Sebaliknya, kajian mula beralih kepada aspek dalaman tentang perbendaharaan kata dan juga daripada prinsip umum kepada kajian bahasa yang tertentu

11 of 26

BAB 2

MAKNA LEKSIKAL DALAM BAHASA MELAYU
2.1 Pengenalan
2.2 Sinonim
2.3 Antonim
2.4 Polisem
2.5 Homonim
2.6 Hiponim

12 of 26

PENGENALAN

Dalam sesuatu bahasa, perbendaharaan kata bukanlah tersusun dalam satu senarai yang panjang dan mendatar.
Ia juga bukan menegak secara homogen iaitu mengandungi semua perkataan dalam sesuatu bahasa itu, seperti tersusunnya dalam bentuk kamus.
Sebaliknya, susunannya adalah secara berlapis dalam bentuk strata yang banyak serta mempunyai hubungan konsepsi antara satu sama lain.

13 of 26

Sinonim

Sinonim merujuk kepada perkataan yang mempunyai makna yang serupa atau sama. Sebagai contoh, apabila kita menyukai seseorang kita boleh mengasihinya atau menyintainya ataupun menyayanginya. Kasih, cinta dan sayang adalah tiga perkataan yang dianggap mempunyai makna yang sinonim
Secara umumnya, sinonim disebut sebagai perkataan seerti, misalnya perkataan ‘kereta’ dan ‘motokar’, ‘sejuk’ dan ‘dingin’,

14 of 26

JENIS SINONIM

Dalam semantik, ada beberapa jenis sinonim, iaitu :
sinonim pinjaman,
Sinonim konteks,
Sinonim laras sosial, dan
Sinonim kolokasi.

15 of 26

JENIS SINONIM

Sinonim Konteks	Perkataan ‘jemput’ dan ‘undang’ banyak digunakan dalam konteks protokol. Sebenarnya, ‘jemput’ digunakan dalam konteks lisan, manakala ‘undang’ dalam konteks tulisan. Ini bermakna konteks mewujudkan perkataan yang sama makna.
Sinonim Laras Sosial	Perkataan-perkataan tersebut digunakan dengan berdasarkan status. Misalnya ‘penyanyi’ ialah orang yang ‘bernyanyi’ manakala ‘biduan’ bermaksud ‘status’ yang tinggi dalam profesionalisme seni.
Sinonim Pinjaman	‘Belalang’ bermakna pepatung dalam kebanyakan dialek Melayu. Walau bagaimanapun, dalam dialek Perak, ‘belalang’ bermakna ‘cakcibau’. Dalam dialek Kedah, ‘batas’ ialah ‘jalan raya’, yang maksud konvensionalnya ialah ‘timbunan tanah yang menjadi sempadan petak-petak sawah’.
Sinonim Kolokasi	Sinonim jenis ini wujud dalam konteks penggunaan yang tersendiri. Contohnya perkataan ‘banyak’ dan ‘ramai’ mempunyai makna yang sama. Contoh ayat, “Banyak kilang kekurangan tenaga pekerja mahir” dan “Ramai pelajar yang gembira setelah memperoleh pencapaian baik dalam peperiksaan tersebut.

16 of 26

Antonim

Istilah antonim merujuk kepada pertentangan makna antara perkataan yang terdapat dalam sesuatu bahasa.
Perkataan-perkataan yang mempunyai makna yang berbeza ini biasanya wujud secara berpasangan.
Ini bermaksud, fenomena keantoniman makna ini wujud secara berkontras satu lawan satu
Sebagai contoh;
 Tua dikontraskan dengan muda
 Sakit pula dikontraskan dengan sembuh
Secara umumnya, antonim disebut sebagai perkataan berlawanan, misalnya sejuk lawannya panas, baik lawannya jahat

17 of 26

JENIS ANTONIM

Terdapat beberapa jenis antonim seperti: (a) Antonim pasangan komplemen (b) Antonim hubungan darjah (c) Antonim hubungan bertentangan

Antonim pasangan komplemen	Antonim pasangan komplemen merupakan pasangan perkataan berlawanan yang saling melengkapi antara satu sama lain. Cotohnya, perkataan tidur-jaga, hidup-mati, duduk-bangun, tajam-tumpul
Antonim hubungan darjah	Jenis kedua ialah pasangan kata antonim yang menunjukkan hubungan darjah seperti perkataan besar-kecil, tebal-nipis, tinggi-rendah, panjang-pendek, kurus-gemuk dan sebagainya. Makna kata adjektif yang menunjukkan pasangan kata ini mempunyai hubungan rujukan dengan benda yang dimaksudkan
Antonim hubungan bertentangan	Jenis pasangan kata antonim yang ketiga dinamakan hubungan bertentangan. Dalam hal ini, kedua-dua pasangan kata itu dari segi semantiknya membawa makna yang setara, misalnya beri-terima, jual-beli, murid-guru, majikan-pekerja

18 of 26

Polisem

Istilah polisem merujuk kepada satu perkataan yang mempunyai beberapa makna.

Ini bermaksud, kalau kita melihat entri makna dalam kamus, kata yang tergolong dalam kategori polisem akan mempunyai beberapa entri makna.

19 of 26

Homonim

Istilah homonim pula merujuk kepada kata yang mempunyai sebutan dan ejaan yang sama tetapi berbeza lapangan maknanya.
Homonim berbeza daripada polisem kerana kata polisem walaupun berbeza maknanya tetapi lapangan semantiknya hampir sama.

20 of 26

Hiponim

Hiponim ialah kata yang maknanya terangkum dalam makna kata yang lain.
Secara umumnya, hiponim merupakan kata umum yang mempunyai hubungan kekeluargaan dengan kata-kata yang lebih khusus

21 of 26

BAB 3

MAKNA AYAT DALAM BAHASA MELAYU

3.1 Pengenalan
3.2 Makna Ayat
3.3 Kerangka Generatif Chomsky

22 of 26

Makna Ayat

Makna merupakan satu unsur penting dalam mana-mana ujaran atau tulisan.
Semua bahasa bergantung kepada makna dalam perkataan dan ayat
Setiap perkataan dan setiap ayat lazimnya dikaitkan sekurang-kurangnya dengan satu makna
Dalam bahasa Melayu, makna ayat boleh dibahagikan kepada dua iaitu makna konotatif dan makna denotatif.

makna konotatif	suatu makna yang bukan makna sebenarnya dan merujuk pada hal yang lain Zgusta (1971:38) berpendapat bahawa makna konotatif itu adalah suatu makna bagi semua komponen yang ada pada kata yang ditambah beberapa nilai dasar yang biasanya berfungsi menandai.
makna denotatif.	Makna denotatif adalah makna dalam alam wajar secara eksplisit. Makna wajar ini adalah makna yang sesuai dengan apa adanya. Denotatif adalah suatu pengertian yang terkandung dalam sebuah kata secara objektif. Seringkali juga makna denotatif itu disebut, maka makna konseptual, makna denotasi atau makna kognitif ini turut kerana dilihat dari sudut yang berbeza

23 of 26

Kerangka Generatif Chomsky

Kerangka Generatif iaitu kemampuan berbahasa, perlakuan berbahasa, struktur dalaman dan struktur luaran.
Kemampuan berbahasa ialah segala pengetahuan yang terdapat dalam otak manusia secara sedar dan tidak sedar.
Proses ini juga mengkaji tentang bagaimana proses mengujarkan bahasa yang terdapat dalam bentuk rumus-rumus.
Perlakuan bahasa ini mengkaji bagaimana cara seseorang itu mengujarkan bahasa dan bahasa apa yang diujarkan serta mampu didengar oleh orang lain.
Seterusnya, strukrur dalaman pula wujud daripada kemampuan seseorang untuk berbahasa serta bagaimana cara menyusun ayat-ayat untuk diujarkan.
Konsep yang terakhir iaitu struktur luaran ini wujud daripada ujaran bahasa yang dikeluarkan oleh seseorang iaitu apa yang diujarkan.

24 of 26

Teori Transformasi generatif

Teori Transformasi Generatif ini dipelopori oleh Noam Chomsky iaitu seorang ahli psikolinguistik yang berasal dari Amerika Syarikat.
Chomsky telah mencipta dan memperkenalkan satu bidang linguistik baharu yang diberi nama tatabahasa generatif berdasarkan teori yang beliau usahakan sepanjang tahun 1950- an.
Chomsky berpendapat bahawa kanak-kanak dilahirkan dengan alat pemerolehan bahasa yang dikenali sebagai LAD (Language Acquisition Devise).
Beliau telah menerbitkan teori yang dipanggil tatabahasa transformasi generatif tersebut dalam bukunya yang bertajuk Syntactic Structures (1957) dan Aspects of the Theory of Syntax (1965).

25 of 26

Analisis Transformasi Generatif

Bagi Chomsky manusia dilahirkan dengan kecekapan semula jadi untuk berbahasa
Bagi penutur asli, mereka mempunyai kecekapan berbahasa ini iaitu competense. Kecekapan ini merupakan satu set implisit iaitu dinyatakan secara tidak langsung atau tidak secara terang-terangan.
Penguasaan bahasa berdasarkan penguasaan bahasa pertama dahulu
Analisis Transformasi Generatif bertujuan untuk membentuk rumus-rumus sesuatu bahasa dengan lengkap berdasarkan pengetahuan penutur natif sesuatu bahasa.
Tatabahasa transformasi generatif melihat ayat sebagai mengandungi dua peringkat. Pertama, peringkat struktur dalaman, iaitu struktur yang biasanya mengandungi bentuk ayat dasar atau ayat inti yang diperlukan untuk membentuk semantik ayat.
Kedua, peringkat struktur permukaan, iaitu struktur ayat yang biasanya telah mengalami perubahan daripada struktur dalamannya, dan merupakan bentuk ayat yang sebenarnya akan diucapkan oleh si penutur, dan yang diperlukan untuk ditafsirkan oleh bahagian bunyi bahasa

26 of 26

Ciri-ciri Teori

 Penutur jati berupaya menggunakan bahasa apabila berhadapan dengan pelbagai keadaan.
 Bahasa adalah sistem tentang rumus-rumus bahasa.
 Ayat mempunyai struktur dalaman dan permukaan.
 Pengetahuan bahasa merupakan suatu fenomena mental.
 Bahasa bersifat sejagat dan kreatif.
 Penutur dilahirkan dengan kecekapan semulajadi.