1 of 15

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ�ΕΛΛΑΔΑ 1909-1913

Ενότητα 28 Ελευθέριος Βενιζέλος πρωθυπουργός

Βενιζελική πολιτική 1910-1912

​

Μπακάλης Κώστας (history-logotexnia.blogspot.com)

1

2 of 15

2

3 of 15

3

► Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η επιτροπή παραλαβής του για τη μεταφορά του στην Αθήνα μετά το στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί.

http://eliaserver.elia.org.gr/elia/site/content.php?sel=22&showimg=true&firstDt=0&present=438169

Α. ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

ΑΠΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟ

1909: ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ

4 of 15

Εκλογές 1910

4

  • Βενιζέλος αρνείται πρόσκληση Συνδέσμου για πρωθυπουργός.
  • Διαφωνεί με κατάργηση μοναρχίας..
  • Συμφωνία μεταξύ Συνδέσμου, βασιλιά, κομμάτων & Βενιζέλου να γίνουν εκλογές για ανάδειξη αναθεωρητικής Βουλής.
  • Εκλογές Αυγ. & Νοέμ. 1910.
  • Πλειοψηφία Κόμματος Φιλελευθέρων: νέο κόμμα Βενιζέλου με νέους πολιτικούς.

5 of 15

Εκλογές 1910

5

  • Βενιζέλος αρνείται πρόσκληση Συνδέσμου για πρωθυπουργός.
  • Διαφωνεί με κατάργηση μοναρχίας.
  • Συμφωνία μεταξύ Συνδέσμου, βασιλιά, κομμάτων & Βενιζέλου να γίνουν εκλογές για ανάδειξη αναθεωρητικής Βουλής.
  • Εκλογές Αυγ. & Νοέμ. 1910.
  • Πλειοψηφία Κόμματος Φιλελευθέρων: νέο κόμμα Βενιζέλου με νέους πολιτικούς.

6 of 15

6

◄ Νικόλαος Ζορμπάς:

Επικεφαλής Στρατιωτικού Συνδέσμου

▲ Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε άμαξα (1910).

http://eliaserver.elia.org.gr/elia/site/content.php?sel=22&showimg=true&firstDt=0&present=438227

7 of 15

7

Ο Βενιζέλος υποστηρίζει την ανάγκη πολιτικών μεταρρυθμίσεων.

[Αποσπάσματα από την πρώτη ομιλία του Ελ. Βενιζέλου στον αθηναϊκό λαό (22.8.1910)] Βενιζέλος: ...έδωκα την γνώμην να αφοσιωθή ο Στρατός εις το επείγον έργον της ανασυντάξεως των στρατιωτικών δυνάμεων της χώρας και συγχρόνως έδωκα εις την Επανάστασιν την συμβουλήν να αξιώση και να επιβάλη την σύγκλησιν Αναθεωρητικής Βουλής... Φωναί: Όχι, όχι. Έτεραι φωναί: Σιωπή, σιωπή. Βενιζέλος: ...Αναθεωρητικής Βουλής, ήτις θα προέβαινε εις την αναθεώρησιν των διατάξεων εκείνων του Συντάγματος, την ανάγκην της μεταρρυθμίσεως των οποίων είχε καταδείξη η πείρα ημίσεος σχεδόν αιώνος [...]. Αλλά θα παραγνώριζε τις προφανή αλήθειαν, εάν δεν ανεγνώριζεν ότι εύρυνσις του κύκλου των εργασιών της όπως αναθεωρηθώσι και άλλαι διατάξεις του Συντάγματος μη θίγουσαι ούτε την μορφήν της Πολιτείας, ούτε την Εξουσίαν και το πρόσωπον του Βασιλέως, ούτε την τάξιν της Διαδοχής, ανταποκρίνεται προς ισχυράν αξίωσιν της Κοινής Γνώμης [...]. Βίβλος Ελευθερίου Βενιζέλου, Αθήνα 1964, τόμ. Α‘, σ. 364.

◄ Να μελετήσετε την πηγή. Ποια άποψη υποστηρίζει ο Ελ. Βενιζέλος; Πώς αντιμετωπίζει το αίτημα για σύγκληση συντακτικής Βουλής; Ποιο θεωρεί ότι πρέπει να είναι το εύρος των μεταρρυθμίσεων

8 of 15

► Τι σημαίνει ο όρος χαρισματικός ηγέτης;

«Ο ηγέτης καλείται από τις κοινωνικές δυνάμεις που εκπροσωπεί ή συγκινεί να δώσει λύσεις σε προβλήματα, να ικανοποιήσει αιτήματα, να αντιμετωπίσεις κινδύνους, να ανταποκριθεί στις επιδιώξεις, στα οράματα, στους ανεκπλήρωτους πόθους της κοινότητας. Ο ηγέτης μπορεί να έχει το χάρισμα να ηλεκτρίζει, να παρασύρει, να είναι κατά την έκφραση του Max Weber χαρισματικός ηγέτης. Ο ηγέτης μπορεί να εκφράσει με επιτυχία ή όχι την εποχή του, να εκμεταλλευτεί λιγότερο ή περισσότερο την ευνοϊκή συγκυρία, δεν μπορεί όμως να ξεπεράσει κάποιο όριο. Ο Βενιζέλος ως ηγέτης υπήρξε αποτέλεσμα μιας φάσης κυοφορίας».

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ, Γ. Γιαννόπουλου, Ξ. Οικονομόπουλου, Θ. Κατσουλάκου, σελ.54-55

​

8

9 of 15

9

◄ Η ολομέλεια της επιτροπής για την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1911 που άνοιγε το δρόμο για τον εκσυγχρονισμό των δομών του ελληνικού κράτους.�Αθήνα, Φωτογραφικό Αρχείο Ε.Λ.Ι.Α.�© Ελληνικό Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα.

Β. ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ (1910-1912)

10 of 15

Αναθεώρηση Συντάγματος 1911 – Σε ποια προβλήματα απαντά κάθε ρύθμιση;

10

Υποχρεωτική δωρεάν εκπαίδευση.

Απαγόρευση στρατιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων να εκλέγονται βουλευτές.

Μονιμότητα δημοσίων υπαλλήλων.

Αφαίρεση μεγάλων εκτάσεων γης από ιδιοκτήτες και διανομή σε ακτήμονες.

Αποτελεσματικότερη προστασία ατομικών ελευθεριών.

Προέβλεπε:

  • Καταλυτικός ο ρόλος Κοινωνιολόγων με επικεφαλής τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου

11 of 15

Αναθεώρηση Συντάγματος 1911 – Σε ποια προβλήματα απαντά κάθε ρύθμιση;

11

Υποχρεωτική δωρεάν εκπαίδευση.

Απαγόρευση στρατιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων να εκλέγονται βουλευτές.

Μονιμότητα δημοσίων υπαλλήλων.

Αφαίρεση μεγάλων εκτάσεων γης από ιδιοκτήτες και διανομή σε ακτήμονες.

Αποτελεσματικότερη προστασία ατομικών ελευθεριών.

Προέβλεπε:

  • Καταλυτικός ο ρόλος Κοινωνιολόγων με επικεφαλής τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου

12 of 15

Αναδιοργάνωση ενόπλων δυνάμεων

12

Ισχυρή επιρροή στο στράτευμα

Αξιοποίηση όλων των αξιωματικών

Επαναφορά στην ηγεσία του διαδόχου Κων/νου 🡪 Αντιδράσεις!

  • Ποιες αποτυχίες έχει χρεωθεί ο Κωνσταντίνος ως το 1909;
  • Ποιοι αντιδρούν έντονα στην επαναφορά του;
  • Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, ο ευεργέτης είναι πιο σταθερός και πιστός στη φιλία του σε σχέση με αυτόν που δέχτηκε την ευεργεσία.

13 of 15

Απώτερος σκοπός Βενιζέλου:

13

1. συμβιβαστική στάση με μοναρχία,

2. μέτρα υπέρ των ασθενέστερων κοινωνικών τάξεων,

3. στρατιωτική ανασυγκρότηση χώρας

= συνδέονται με την εκτίμησή του ότι η Ελλάδα σύντομα θα έπρεπε να πάρει μέρος σε πόλεμο για να επιτύχει εθνικούς της στόχους

14 of 15

Απώτερος σκοπός Βενιζέλου:

14

1. συμβιβαστική στάση με μοναρχία,

2. μέτρα υπέρ των ασθενέστερων κοινωνικών τάξεων,

3. στρατιωτική ανασυγκρότηση χώρας

= συνδέονται με την εκτίμησή του ότι η Ελλάδα σύντομα θα έπρεπε να πάρει μέρος σε πόλεμο για να επιτύχει εθνικούς της στόχους

15 of 15

Εκλογές 1912

15

  • Μάρτιος 1912: Εκλογές και θρίαμβος του Κόμματος των Φιλελευθέρων
  • Η ριζικότερη ανανέωση της πολιτικής με την εκλογή πολλών νέων βουλευτών
  • Μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας πίστευε ότι ο Βενιζέλος ήταν ο ηγέτης που μπορούσε να λύσει τα μεγάλα κοινωνικά και εθνικά ζητήματα.

► Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε πίνακα του διάσημου Γάλλου ζωγράφου Blauche. http://anemourion.blogspot.gr/2015/03/1864-1936.html