ΠΟΤΕ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ Η ΑΠΟΚΡΙΕΣ

Το έθιμο έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και πιθανότατα έχει σχέση με τελετές φυλετικής μύησης όπως η τελετή ενηλικίωσης κατά την οποία ο νέος, ντυμένος με γυναικεία ρούχα και οδηγούμενος από ανύπανδρους άντρες της φυλής, θα μυηθεί με τη σειρά του στα μυστικά της, θα αποβάλει τη γυναικεία ενδυμασία και θα μεταμορφωθεί σε άνδρα.

ΕΘΙΜΑ ΣΤΗ ΕΛΛΑΔΑ

Από τα πιο γνωστά πανελλαδικά έθιμα, που διατηρούνται αυτούσια ως τις μέρες μας κατά τις απόκριες, είναι το γαϊτανάκι. Δεκατρία άτομα χρειάζονται γι’ αυτόν το χορό. Ο ένας κρατά ένα μεγάλο στύλο στο κέντρο, από την κορυφή του οποίου κρέμονται 12 μακριές κορδέλες, διαφορετικού χρώματος η καθεμιά. Οι κορδέλες αυτές λέγονται γαϊτάνια και δίνουν το όνομά τους στο έθιμο. Οι υπόλοιποι δώδεκα χορευτές κρατούν από ένα γαϊτάνι και χορεύουν σε ζευγάρια.

ΕΘΙΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Καθώς κινούνται γύρω από το στύλο, κάθε χορευτής εναλλάσσεται με το ταίρι του. Έτσι, πλέκουν τις κορδέλες πάνω του δημιουργώντας χρωματιστούς συνδυασμούς. Όταν πια οι κορδέλες τυλιχτούν στο στύλο και οι χορευτές χορεύουν όλο και πιο κοντά σε αυτόν, τότε ο χορός τελειώνει και το στολισμένο γαϊτανάκι μένει να θυμίζει το αποκριάτικο πνεύμα.

ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ� Γενίτσαροι και Μπούλες, Νάουσα ��

Πρόκειται για το δρώμενο που δίνει έντονο χρώμα στο Καρναβάλι της Νάουσας και χρονολογείται από το 18ο αιώνα, αν και οι ρίζες του χάνονται στις διονυσιακές γιορτές. Στην πραγματικότητα είναι ένα χορευτικό δρώμενο με στοιχεία που τηρούνται αναλλοίωτα και ακολουθούν την αυστηρή προφορική παράδοση.

ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ�Γενίτσαροι και Μπούλες, Νάουσα

• Τα στοιχεία αυτά είναι: το μπουλούκι των χορευτών, στο οποίο μπαίνουν υπό προϋποθέσεις μόνον όσοι έχουν την αποδοχή της ομάδας και πάντως μόνο νέοι άνδρες, την νύφη-Μπούλα υποδύεται πάντα κάποιος άνδρας, η ένδυση υπακούει σε αυστηρούς πατροπαράδοτους κανόνες, το τελετουργικό παραμένει το ίδιο στο πέρασμα των χρόνων.

ΞΑΝΘΗ

Κάθε χρόνο το τέλος του καρναβαλιού στην Ξάνθη σηματοδοτεί το «κάψιμο του Τζάρου». Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς στη γέφυρα του ποταμού Κόσυνθου, ντόπιοι και επισκέπτες παρακολουθούν να καίγεται ο Τζάρος. Ο Τζάρος είναι ένα ανθρώπινο ομοίωμα τοποθετημένο πάνω σε έναν σωρό από πουρνάρια. Σκοπός είναι να ξορκιστεί το κακό που στη προκειμένη περίπτωση είναι η απομάκρυνση των ψύλλων το καλοκαίρι. Το έθιμο κρατάει χρόνια καθώς το έφεραν οι πρόσφυγες από το Σαμακόβ της Ανατολικής Θράκης και ζωντανεύει κάθε χρόνο από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού.

�

ΣΕΡΡΕΣ�ΤΟ ΚΑΨΙΜΟ ΤΟΥ ΨΥΛΛΟΥ

​

​

Το έθιμο «Το κάψιμο του ψύλλου» αναβιώνει σε κανονικές  συνθήκες την Τσικνοπέμπτη στην κεντρική πλατεία της Αλιστράτης. Από πολύ παλιά υπήρχε συνήθεια στην Αλιστράτη κατά τη διάρκεια των Απόκρεω, να ανάβουν φωτιές στ’ αλώνια ή σε άλλους ελεύθερους χώρους, και να πηδούν μικροί και μεγάλοι από πάνω για να «καούν οι ψύλλοι», οι οποίοι ταλαιπωρούσαν τότε τον κόσμο. Το έθιμο αυτό μετεξελίχθηκε σήμερα σε «κάψιμο του ψύλλου». Την Τσικνοπέμπτη κάτοικοι της Αλιστράτης δημιουργούν στην κεντρική πλατεία ένα μεγάλο σωρό από πουρνάρια. 

ΚΟΖΑΝΗ�Ο «ΦΑΝΟΣ» ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

Ο “Φανός” της Κοζάνης 

Η κοζανίτικη Αποκριά είναι το πιο γνήσιο, λαϊκό και αυθεντικό έθιμο της πόλης. Ένα ζωντανό έθιμο που στηρίζεται στην αυθόρμητη συμμετοχή των κατοίκων, αναβιώνοντας μια παράδοση, οι ρίζες της οποίας χάνονται στα βάθη του χρόνου. Γλέντι και ξεφάντωμα με φαγητό, κρασί, χορό, τραγούδι και αθυροστομία χωρίς όρια είναι τα χαρακτηριστικά των εκδηλώσεων.

​

Ο “Φανός” της Κοζάνης 

​

«Οι Φανοί» είναι μεγάλες φωτιές που ανάβουν στις διάφορες γειτονιές της Κοζάνης και οι ντόπιοι τραγουδούν αποκριάτικα τραγούδια (στο τοπικό ιδίωμα), που σατιρίζουν καταστάσεις και πρόσωπα. Κατά τη διάρκεια της Αποκριάς, κάθε μέρα μια γειτονιά ανάβει τον δικό της «Φανό», ενώ το βράδυ της Κυριακής (της Μεγάλης Αποκριάς) ανάβουν όλοι οι «Φανοί» σ' όλες τις γειτονιές και η πόλη ζει ένα ξέφρενο παραδοσιακό γλέντι ως το πρωί.

ΓΑΪΤΑΝΑΚΙ

Το γαϊτανάκι είναι χορός, που χορεύεται κυρίως την περίοδο της αποκριάς. Οι συμμετέχοντες χορεύουν γύρω από ένα κοντάρι δεμένο με πολύχρωμες κορδέλες. Ο κάθε συμμετέχοντας κρατάει στο χέρι του μία από αυτές, και έτσι κατά την περιστροφή τους οι κορδέλες τυλίγονται στο κοντάρι.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ�ΤΑ ΧΑΣΚΑ

Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς λάμβανε χώρα στα θεσσαλονικιώτικα σπίτια το εν λόγω έθιμο. Σε ένα ξύλο έδεναν έναν σπάγκο και από αυτόν κρεμούσαν είτε ένα αυγό, είτε ένα κομμάτι χαλβά. Οι παρευρισκόμενοι έπρεπε να το δαγκώσουν χωρίς να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους.

Ήταν μία παρουσίαση από τις μαθήτριες του Ε2� �Γραμματίκα Ζωής �Μπαστούνη Πελαγίας����