ELLERİMİZİN KORUNMASI

Çalışmalarda Ellerin Korunması Eğitimi

Haziran 2013

Bayram Varol

​

​

İSTATİSTİK 2009-2010-2011 Yaralanan Vücut Parçasına Göre�

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

• 64 300 yaralı vücut parçası
• 34 500 (el kol omuz)
• 17 000 el yaralanması
• 12 000 parmak yaralanması

​

​

2

ROBOTLAR ASLA ELİN ÖZELLİĞİNE SAHİP OLAMAZ

3

DOKUNMA

​

KAVRAMA

​

KENDİMİZİ İFADE ETME

​

HİSSETME

​

Uzuv kaybının asla telafisi yoktur..

4

ELLERİMİZ : EN MÜKEMMEL MAKİNEDEN DAHA HASSASTIRLAR

El, insan vücudunun ve kişinin özelliklerini yansıtan en önemli organlardan bir tanesidir. Kişinin vücut sağlığına dikkat edip etmediği, mesleği, genel hassasiyet durumu gibi pekçok şey ellerinden anlaşılabilir.��

5

En fazla zarar gören organımız : ELLERİMİZ

• Eller ve parmaklar iş kazalarından en fazla zarar gören organlardır. Bunun neden böyle olduğu da aşikardır. Çünkü ellerin kullanılmadığı bir çalışma hemen hemen hiç yoktur ve eller için olası tehlike her zaman zannettiğinizden de yakındır.

​

6

MAKET BIÇAĞI KESİĞİ

AVUÇ İÇİ KESİĞİ

Derin Kesikli Bir Kaza

Yaralanma Nedenleri - Etkenler

7

Tehlikeler

• Keskin aletlerle oluşan kesikler
• Dönen makine parçalarına elini kaptırma
• Enerjili sistemler
• Darbeler
• Sıkıştırmalar
• Portatif elektrikli aletlerin yanlış kullanımı, elektrikli aletlerle çalışma
• Sıcak maddelerle temas
• Kostik veya aşındırıcı maddelerle temas

Tehlikeler

• Sivri uçlu el aletleri
• Çapaklar -kıymıklar
• Çarpmalar
• Darbeler
• Kötü hijyen şartları
• Tekrarlanan hareketler/ yetersiz tasarımlar
• Yanlış giysi sonucu yaralanmalar
• Hatalı el ve vücut pozisyonu
• Maket bıçakları

​

KAZA HABERİ

8

Yaralanma Şekilleri

Burkulma ve İncinmeler

KIRIKLAR

Yanıklar

Egsamalar

Kesikler

En fazla zarar gören organımız..

10

Yanık Cilt

Deri Nakli

En fazla zarar gören organımız..

11

Yüzük Parmağının Kopması

Yüzük Parmağının Kopması

En fazla zarar gören organımız..

12

Yüzük Parmağının Kopması

Kimyasal Yanığı

ÇALIŞMAYA BAŞLAMADAN ÖNCE

13

• Ellerinle çalışmaya başlamadan önce tehlikeyi gözlemle ve tespit et, sonra ellerini tehlikeye sokacak Tehlike Bölgesinden uzak tutacak iş pratiğini geliştir.

​

• Aklınız ellerinizi tehlikelerden uzak tutacak en önemli emniyet cihazınızdır. Gerektiğinde size alarm vererek ellerinize tehlike oluşturabilecek durumlardan uzak durmanızı sağlayacaktır.

ÇALIŞMAYA BAŞLAMADAN ÖNCE

14

• Keskin objelerle elinizin kesilmesi ihtimali varsa,

​

• Sıcak maddelerle veya kimyasallarla elinizin yanması ihtimali varsa,

​

• Objeler arasında sıkışması ihtimali varsa,

​

• Darbe alma ihtimali varsa , gerekli önlemleri almadan İŞE SAKIN BAŞLAMAYIN!!

ELLLERİN KORUNMASI

15

TEMEL KURAL

16

Ne yaparsanız yapın ellerinizi TEHLİKE BÖLGESİNDEN

uzak tutun.

Tehlikeli Bölge

Korunmanın Temel Prensipleri

• Farkındalık
• Güvenli İş Pratikleri:

✔Alet muhafazaları

✔ Belirlenmiş halat rotaları

✔ Uygun alet kullanımı

✔ Yeterli hijyenik şartlar

• Vücut ve El Pozisyonu
• Eğitim /Yeterlilik
• Mesafe
• Ekipman koruyuculuğu
• Fiziksel bariyer

Korunmanın İkincil Yolu

​

KKD:

​

• Eldiven gerekiyor mu?
• Doğru eldivenler mi kullanılıyor?

​

TEHLİKE BÖLGESİNDEN UZAK DUR

HER İKİ KORUMADA UYGULAMADA MI?

17

Ellerin Korunması

• İLK ÇÖZÜM ELDİVEN MİDİR?

18

Eldivenler Yetersiz kalabilir.

Ele büyük zararlar veren iş kazalarında eldivenlerin hemen yırtıldığı gözlenmiştir.

Demek ki iş kazalarına karşı eldiven kullanımı daima ikincil yöntem olmalıdır.

​

​

​

İşe uygun eldiven kullanımı çok önemlidir fakat asıl olanın kazaya sebep olabilecek sebepleri ortadan kaldırmaya yönelik birincil korunma yöntemleri olduğu unutulmamalıdır.

​

19

Ellerin Korunması

20

En çok

etkin

En az

Etkin

Teknik Çözümlere Örnekler

21

• Swiçler, swiçli kilitler va kapaklar
• Alarmlar ve yavaş hızda başlatmalar.
• Işık bariyerleri
• İki el kumandalar
• Uzaktan ayarlamalar ve swiçler
• Acil durdurma butonları
• Nipler için muhafazalar
• Tarayıcılar
• Hareketli korumalar
• Kategori 1 bıçakların kullanılması

Birincil Koruma Önlemleri

• Yapılacak işin her basamağı işe başlamadan önce çok dikkatli planlanmış olmalıdır.
• Çalışmaya başlamadan evvel çalışılacak alet edevatın ele zarar verebilecek keskin ve sert kısımları kontrol edilmiş olmalıdır.
• Makinelerin hareketli aksamlarının korumalı olması gerekmektedir, işe başlamadan önce bu da mutlaka kontrol edilmelidir.
• Alet edevatlarla çalışma yapılırken elleri kazalardan uzak tutmak için elle alet arasına konulacak etkili bir koruyucu bulundurmak çok önemlidir.

​

• Tezgahlarda iş yapılırken dağınık ve kirli olmaması gerekir. Dağınık ve kirli çalışma ortamları çalışanın konsantrasyonunu zayıflatarak kazalara zemin hazırlar.

22

Birincil Koruma Önlemleri : KURALLAR

• Hareketli makine parçasına temas YASAKTIR

​

• Hareketli makine parçası kilitleme etiketleme LO –TO uygulaması yapmadan temizlenmez

​

• Silindir – merdane gibi dönen parçalara sadece ÖZEL APARATLARLA müdahale edilmelidir

​

• Makine koruyucularını ayarlamadan çalışmak YASAKTIR

​

• Makine Koruyucusunu iptal etmek –Koruyucusuz çalışmak yasaktır.

​

• Kimyasallarla çalışılırken cilde temasından sakının.

​

• Etil asetatla el –yüz –cilt temizliği yapmak yasaktır. Boya ve solvent ilavesinde ELDİVEN kullanılması zorunludur.

​

• Dışarıdan onaysı el aleti getirilmesi ve el aletlerinde yönetimin haberi olmadan değişiklik yapmak yasaktır
• Tüm işlerde KATEGORİ 1 bıçak kullnılması esastır. Mümkün olmayan durumlarda yaylı bıçaklatr (Kategori 2) izin formu , teslim formu doldurulup gerekli KKE kullanılarak kullanılabilir, iş bitiminde kısım sorumlusuna teslim edilir

23

Hareketli Parça Temizliği

24

Maket Bıçakları

25

LO –TO Kilitleme Etiketleme

26

Elektrik

Basınçlı Hava

Sıcak Akışkan

Doğal Gaz

Kilitlenecek

Basınç Mutlaka Tahliye Edilmelidir

Kimyasallardan korunma

• Kimyasallar ve sıcak yüzeyler büyük yaralanmalara sebep olabilirler.

​

• Kimyasallarla temas; üretim, inşa, tamir ve bakım çalışmaları esnasında oluşabilir.

​

• Genellikle boya, tiner ve diğer cephe kaplamaları üretimi ya da kullanımı olan iş yerlerinde kimyasal temas sonucu yaralanmalar çok görülür.

​

​

• Fiberglas, cam yünü gibi malzemelerle bir tedbir almadan yapılan çalışmalar ise kaşıntıya, tahrişe ve sonrasında egzamaya sebep olur.

​

• Yanıklar; sıcak yüzeylerle , asit ve bazlarla, aşındırıcı kimyasallarla temas sonucu oluşabilir.

​

• Kimyasal ve sıcak yüzeylere temas sonucu oluşabilecek bu tehlikelere karşı asıl olan birincil korunma, ellerinizi bu tehlikelerden basitçe UZAK TUTMAKTIR.

​

27

Kimyasallardan Korunma

28

Aşağıda ısı veya kimyasal temastan elleri korumak için ilk etapta yapılması gerekenlere örneklerdir.

Zararlı kimyasalları yanık veya egzamaya yol açmayacak olan daha az zararlı kimyasallarla değiştirin.

​

Pense gibi basit aletleri sıcak maddeleri tutmak veya yer değiştirmek için kullanmayı alışkanlık haline getirin.

​

Sıcak maddelerin yanına ‘ SICAKTIR, DİKKAT EDİN’ ibaresi bulunan bir uyarı levhası koyun.

​

Kimyasalları taşımak veya muhafaza etmek için bu tür maddeler için özel olarak üretilmiş kapları kullanın.

​

İyi bir hijyen önemlidir. Kirlenmiş eldivenleri ciltle temas etmeyecek şekilde çıkaracağınız yöntemi bulun.

​

Atıkları yok edeceğiniz iyi bir işyeri atık sisteminin olması da önemlidir.

Kimyasallardan Korunma

29

İkincil korunma yöntemi ise eldiven kullanımı olmalıdır. Fakat eldivenin yapılan işe uygun seçimi çok önemlidir. İşin doğasına göre mesela;

Sıcak metallerle çalışma esnasında deri ağır iş eldivenleri, kimyasallarla çalışırken bu maddelere dayanıklı materyallerden üretilmiş eldivenler kullanılmalıdır.

​

​

Bu malzemeler sentetik veya doğal kauçuk malzemeden yapılmış eldivenler olabilir.

​

​

İşe uygun eldiven tipini belirlemek için iş eldiveninin üreticisinin verdiği Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (MSDS) mutlaka incelenmeli ve ona göre bir karar verilmelidir.

DARBELERDEN KORUNMA

30

• Ellerimizi darbelerden korumamız gerekir.

​

• Kontrol altına alınmamış enerji hiç hesapta olmayan bir şekilde açığa çıkıp yaralanmalara sebep olabilir.

​

• Depolanmış enerji,
• Basınçlı hidrolik yağlarda
• hava kompresörlerinde,
• sıkıştırılmış yaylarda birikmiş kinetik enerji halinde,
• basınç altında işlenmiş kimyasallarda,
• yüksekteki objelerde potansiyel enerji olarak,
• bir alet kullanırken kolumuzda oluşan enerjinin boşalması ile darbe etkisi yaratarak ciddi yaralanmalara sebebiyet verebilir.

Darbelerden Korunma

31

• Ellerimizi depolanmış enerjinin kontrolsüz boşalmasıyla meydana gelen darbelerden nasıl koruyabiliriz?

​

• Bir işe başlamadan önce depolanmış enerji olup olmadığını kontrol etmemiz gerekir.

​

• Ne var ki depolanmış enerji her zaman kolayca fark edilemez.

​

• Bir cihazın elektrik düğmesi kapatılmış olabilir fakat hidrolik silindir içinde bize bir darbe yaratacak bir basınç hala mevcut olabilir.

​

• Çatlamış ve sızdırmakta olan bir valf kapatılmış bile olsa bir basınç etkisi yaratabilir.

​

• İyi yerleştirilmemiş bir malzeme öngörülemeyen bir şekilde devrilebilir.

Depolanmış Enerji

32

• Depolanmış enerji boşalması ile meydana gelen darbelerle yaralanan elleri korumak için göz önüne alınması gereken iş yeri pratikleri şunlardır:
• Ellerinizi tehlike bölgesine koymadan önce enerji kaynaklarını kilitleyin,
• Ekipmanda olası birden fazla enerji kaynağının varlığını araştırın,
• Silindirlerde, boru hatlarında vs. olabilecek enerji kaçaklarını göz ününde bulundurun,
• Alternatif besleme ünitelerini, baypasları veya tamamıyla kapatılmamış vanaları gözden kaçırmayın,
• Bir objeye itme ve çekme gibi bir kuvvet uyguladığınız zaman hesapta olmayan bir kayma ya da devrilme olabileceğini hesaba katın,
• Ellerinizi yükseğe asılı objelerin altında tutmayın,
• Yerçekiminin gücünü unutmayın, yüksekten düşen, yuvarlanan objeler olabilir,
• Daima yapacağınız işe uygun ve iyi şartlarda muhafaza edilmiş aletleri kullanın,
• Şunu unutmayın ki eldivenleriniz size her konuda mutlak bir koruma sağlayamaz, özellikle de depolanmış enerjinin var olduğu hallerde.

​

ELLERİNİZİ TEHLİKELİ BÖLGEDEN UZAK TUTUN

Sıkışmalarla Olan El Yaralanmaları

33

Ellerinizi birkaç dakikalığına inceleyin

• Elleriniz sizin ve geçmişinizin hakkında çok şey anlatır, önemli ipuçları verir.

​

• Çoğu kişi gibi sizin de ellerinizde bir ya da daha fazla yara izi muhakkak vardır.

​

• Her bir yara izinin de size hatırlatacağı özel bir hikayesi bulunur.

​

• Bu yara izleri ellerinizi sıkıştırmanızın sonucunda oluşmuş olabilir.

​

​

• Sıkıştırmaya vereceğimiz en klasik örnek kapanan kapılara ellerinizi sıkıştırdığınız zamanlardır. Elleriniz o sırada aslında hiç de olmaması gereken bir yerde bulunuyordur!!

​

TEHLİKELİ BÖLGEDEN UZAK DUR

Sıkışmalarla Olan El Yaralanmaları

34

​

• Ellerin sıkışması endüstride karşılaşılan en önemli kazalardandır.
• Mesela;
• Preste ellerini sıkıştıran bir çalışan yukarıdaki fotoğrafta görüldüğü gibi ellerinin sakat kalacak kadar yaralanmasına sebep olabilir.
• Kapının çarpmasını önlemek isteyen bir çalışan elini kapı ve duvar arasına sıkıştırıp, ağır yaralayabilir.

​

• Tüm bu örneklerde görüldüğü gibi eldiven kullanımı yaralanmaları önlemede ancak küçük bir role sahiptir.
• Kazaları önlemenin anahtarı çalışmaya başlamadan önce ellerin sıkışıp zarar görmesine yol açabilecek tehlikeleri fark etmek olacaktır.
• Bu noktalar belirlenmeli ve ne şekilde bertaraf edilebileceği işe başlamadan önce kararlaştırılmalıdır.

​

TEHLİKE BÖLGESİNDEN UZAK DUR

Kapma Noktaları

35

• Kapma-yakalama noktaları nedir?
• Kapma noktası tipleri:
• Birbirine temas eden veya etmeyen merdaneler arasında.
• Merdane ve film arasında
• Merdane ve sabit bir parça arasında.
• Kayış kasnak arasında veya zincir arasında.
• Mil, yatak, veya dişliler arasında.
• Makineler
• Baskı makineleri
• Laminasyon, parafin, metalize makineleri
• Extrüzyon makineleri
• Bütün sarıcı ve çözücüler
• Kesme makineleri
• Rotogravüre (prepress teki makineler)

Kapma-yakalama noktaları

​

Kapma-yakalama noktaları

• Malzemenin dar bir aralığa doğru hareket ettiği yer, yani çeken bir merdane. Malzeme ayrıca, parmak, el, kol, gibi bir vucut parçasını çekecek kadar güçlüdür.

3

Örnekler:

​

• Motora bağlı bir

merdane ile

- Avare merdane

​

​

​

• Merdaneler üzerinden � giden film

​

​

​

- Kayış / kasnak

- Zincir ve dişlisi

- Şaft ve yatağı

36

Kapma-yakalama noktalarının tipleri

4

Tip

Tanım

Kayış kasnak, zincir ve dişlisi veya şaft ve yatağı, dişliler arasında.

Avare merdane ve film arasında veya Avare merdane ve sabit bir parça arasında

​

Motora bağlı bir merdane ve film.

Motora bağlı bir merdane ve sabit bir makine parçası

2 merdane farklı hızlarda aynı yönde dönüyor ve motora bağlılar.

2 merdane arasında küçük bir açıklık var ve biri motora bağlı.

2 merdane temas halinde ve biri motora bağlı

1

2

3

4

5

6

7

37

Kapma-yakalama noktalarının tipleri

Tip 1: Temas eden iki merdane /� Üstten Kapma

5

Kauçuk

​

​

Karşı

merdane

38

6

Koruyuculu

Kapma-yakalama noktalarının tipleri

Tip 1: Temas eden iki merdane /� Üstten Kapma

39

⧫ Kapma noktası

7

Kapma-yakalama noktalarının tipleri

Tip 1: Temas eden iki merdane /� Yandan kapma

40

Kapma noktası

Tip 2: Arasında açıklık olan iki merdane/� Yandan ve üstten Kapma

8

⧫ Kapma-yakalama noktaları

Aradaki boşluk çok küçük olduğundan risk var.

41

Kapma-yakalama noktaları

Tip 4: Merdane ve sabit parça arasında

Operatör bezle silindiri silerken ciddi bir kaza olmuştu. �Bezin boşta kalan bir ucu silindir kafasına takıldı ve operatörün elini silindirin altına sıkıştırdı.

9

Avare merdaneleri ile makinenin profili arasında kalan kapma noktası, burada iyi bir şekilde korunmuştur.

​

42

Kapma-yakalama noktaları

Tip 5: Motorlu merdane ve film arasında

10

43

Kapma-yakalama noktaları

Tip 6: Avare merdane ve film

11

Bütün avare merdaneler ve film arasında tehlike yoktur.�Aşağıdakiler dikkate alınarak değerlendirilmelidir:

• Filmin tipi (mukavemeti),
• Makine hızı,
• Filmin gerginliği
• Filmin merdaneye ne kadar sarıldığı (> 90°)
• Ne kadar kolay ulaşılabileceği

44

Kapma noktası�Tip 7: Kayış/zincir ile kasnak arasında�

12

Parmaklar V-kayışa

sıkışmıştır

45

Kapma-yakalama noktaları �Tip 7: Şaft ve Yatağı

13

KORUMASIZ

⧫

⧫

⧫

KORUMALI�Boya haznesinde şaft yatağı koruması

46

Kapma-yakalama noktaları �Resimde kaç tane kapma noktası var?

​

14

Extruderin kafası çıkartıldığı için Kapma-yakalama noktaları ortaya çıkmıştır.

47

15

Kapma-yakalama noktaları �3 adet tip 1, 1 adet tip 6 ve 1 adet tip 2

48

Kapma-yakalama noktaları �Ek notlar

​

16

• Filmin kuvveti�Birçok durumda filmin kendisi yeteri kuvvete sahiptir ve bir vücut parçasını içeri çekecek kadar gerginliği vardır.
• Statik �Film üzerindeki statik elektrik giysinizi kapma noktasına doğru çekebilir, merdaneye sıkıştırabilir. Böylece bir el veya kolunuz kapma-yakalama noktasına girebilir.
• Boşluk �Koruyucu ile merdaneler arasındaki boşluk bir kaç milimetreyi geçmemelidir.
• Saç ve giysiler�Dağınık, gevşek veya dökümlü giysiler ve saçınız tehlike oluşturmaktadır. (Örneğin, kravat, bol önlükler, kıyafet kol manşetleri vs)

49

Kapma-yakalama noktaları �Etiketleme

​

17

• Korumasız olan 1-5 ve 7 tiplerinin etiketlenmesi zorunludur.
• Tip 6 incelenmeli; belirgin bir tehlike yoksa (filmin tipi, yerin ölçüleri, hız, vs) etiketleme zorunlu değildir.

Tip

Tanım

Kayış kasnak, zincir ve dişlisi veya şaft ve yatağı, dişliler arasında.

Avare merdane ve film veya Avare merdane ve sabit bir parça

​

Motora bağlı bir merdane ve film.

​

Motora bağlı bir merdane ve sabit bir makine parçası

2 merdane farklı hızlarda aynı yönde dönüyor ve imotora bağlılar.

2 merdane arasında küçük bir açıklık var ve biri motora bağlı.

2 merdane temas halinde ve biri motora bağlı

1

2

3

4

5

6

7

50

Kapma noktası örnekleri�Rotogravure Baskı

18

Korumalı�Boya haznesi ve Muhafaza birlikte kaptırma tehlikesini önlemiştir. Film korumanın arkasından gidiyor.

Korumasız

51

Kapma noktası örnekleri �Flexo baskı

19

Korumasız

Korumalı

52

Kapma noktası örnekleri �Extrüzyon laminasyonu

20

Safety�Distance

Korumasız

Korumalı�

53

Kapma noktası örnekleri �Extrüzyon / Laminasyon

21

Üsten Korumalı�Yandan Korumasız

Kısmen Korumalı �Kapma noktasına erişim üst taraftan hala mümkün.

54

Kapma noktası örnekleri �Sarıcı - Çözüçü

22

Muhafazsız

Korumalı�Işık bariyeri, işaretli alana girildiği

anda makineyi durdurur.

​

55

Kapma noktası örnekleri �Kesme

23

Korumasız

Korumalı

56

Kapma noktası örnekleri �Ekstrüzyon

24

Korumasız

Korumalı: lşık bariyeri

57

Kapma noktası

Aksiyon planı önceliklendirilmesi

25

• Muhafazası olmayan 1-5 ve 7 tiplerinin önem sıralamasının yapılması gerekir.

​

• Önem sırası belirlenirken;
• O noktaya ulaşılabilirlik,
• Maruz kalma sıklığı.

​

• Önceliklendirme tablosu oluşturulması tavsiye edilir.

58

Aksiyonların önceliklendirilmesi

26

• Ulaşılabilirlik Kategorileri
• Kolaylıkla ulaşılabilir: Çalışma pozisyonundan erişilirsiniz. �
• Ulaşılabilir: Bir merdivenle veya eğilerek veya � diz çökerek ulaşılabilirsiniz.
• Zor ulaşım: Bir parça sökerek erişirsiniz veya � 2 metrenin üzerindedir veya� Emeklemeniz gerekir.
• Çok zor ulaşım: Tamamen kapalı.� Bir otomatik kilit var.
• Maruz kalma Kategorileri:
• Günde bir kaç kez
• Günde bir kez
• Haftada bir kez
• Ayda bir kez
• Yılda bir kez

59

Önceliklendirme tablosu

27

Tavsiye edilen önceliklendirme tablosu

60

Sorular

Teşekkürler

Teşekkürler

63