1 of 39

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG

CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI!

2 of 39

KHỞI ĐỘNG

Quan sát hình ảnh dưới đây và cho biết: Liệu chúng ta có thể xen canh bất kì loài cây nào với nhau? Mô hình trồng xen canh dựa trên cơ sở nào?

3 of 39

BÀI 4.

QUANG HỢP Ở THỰC VẬT

4 of 39

NỘI DUNG BÀI HỌC

I

Khái quát về quang hợp ở thực vật.

II

Quá trình quang hợp ở thực vật

III

Vai trò quang hợp ở thực vật

IV

Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp ở thực vật

V

Thực hành

5 of 39

I

KHÁI QUÁT VỀ QUANG HỢP Ở THỰC VẬT

6 of 39

1. Khái niệm quang hợp

Nêu khái niệm về quang hợp

Viết phương trình tổng quát của quang hợp ở thực vật

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

7 of 39

Khái niệm

Phương trình tổng quát của quang hợp:

Là quá trình lục lạp hấp thụ và sử dụng năng lượng ánh sáng để chuyển hóa CO2 và H2O thành hợp chất hữu cơ (C6H12O6), đồng thời giải phóng O2.

6CO2

12H2O

NLAS

Lục lạp

C6H12O6

6H2O

6O2

8 of 39

Quá trình quang hợp

Ánh sáng

O2

CO2

C6H12O6

Nước

9 of 39

  • Bản chất của quá trình quang hợp là chuyển hoá năng lượng ánh sáng thành năng lượng hoá học tích luỹ trong các hợp chất hữu cơ.
  • Trung tâm của quá trình này chính là hệ sắc tố quang hợp nằm trên mảng thylakoid.

Câu 1: Dựa vào phương trình tổng quát, cho biết bản chất của quá trình quang hợp ở thực vật

mảng thylakoid

10 of 39

2. Hệ sắc tố quang hợp

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

Em hãy quan sát hình 4.2, 4.3, đọc nội dung mục I.1 – SGK tr.26 và hoàn thành Phiếu học tập số 1:

11 of 39

Các sắc tố quang hợp chủ yếu

Vùng ánh sáng tiếp thu

Vai trò của hệ sắc tố

​

​

​

​

​

​

​

Phiếu học tập số 1: Hệ sắc tố quang hợp chủ yếu ở thực vật

Diệp lục a

Diệp lục b

Carotenoid

Vùng màu đỏ và xanh tím.

Vùng màu đỏ và xanh tím.

Vùng màu xanh tím và xanh lục.

Hấp thụ và chuyển hóa năng lượng ánh sáng thành năng lượng hóa học.

12 of 39

II

QUÁ TRÌNH QUANG HỢP Ở THỰC VẬT

13 of 39

Năng lượng ánh sáng đã được các sắc tố quang hợp hấp thụ và chuyển hoá như thế nào?

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

NLAS

carotenoid

diệp lục b

diệp lục a

diệp lục a ở trung tâm phản ứng

1. Pha sáng

14 of 39

Cơ chế

Hệ sắc tố quang hợp hấp thụ và chuyển năng lượng ánh sáng thành năng lượng hoá học tích luỹ trong NADPH và ATP, đồng thời giải phóng O2.

Phương trình tổng quát của pha sáng

15 of 39

Câu 2. Cho biết nguyên liệu và sản phẩm của pha sáng.

Nguyên liệu

Nguyên liệu

Sản phẩm

16 of 39

2. Pha đồng hóa CO2

Em hãy đọc mục II.2 – SGK tr.27, 28 và lần lượt thực hiện các nhiệm vụ sau:

Nêu cơ chế và phương trình tổng quát của pha đồng hoá CO2.

Làm việc cá nhân

Việc phân chia thực vật thành các nhóm C3, C4, CAM dựa trên cơ sở khoa học nào?

Làm việc theo cặp

17 of 39

Cơ chế

Sử dụng sản phẩm của pha sáng (NADPH và ATP) để chuyển hóa CO, thành hợp chất hữu cơ (C6H12O6)

Phương trình tổng quát của pha đồng hóa CO2

Quá trình thực hiện:

  • Theo các chu trình khác nhau ở ba nhóm thực vật: thực vật C3, thực vật C4, thực vật CAM.
  • Sự phân chia ba nhóm thực vật dựa trên cơ sở pha đồng hóa CO2 diễn ra ở chất nền của lục lạp.

18 of 39

  • Thực vật C3

Bao gồm

Chu trình thực hiện

Sản phẩm đầu tiên

Phần lớn các loài thực vật phân bố rộng trên thế giới như lúa, khoai tây, rau gốc ôn đới,…

Cố định theo chu trình Calvin.

Hợp chất 3 carbon.

19 of 39

  • Thực vật C4

Bao gồm

Chu trình thực hiện

Một số thực vật sống ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới như mía, ngô, rau dền,…

Theo 2 giai đoạn:

CO2

Cố định bởi phosphoenolpyruvate

Hình thành oxaloacetate

Malate

Vận chuyển sang tế bào bao bó mạch.

Pyruvate

CO2

Được cố định và chuyển hóa thành hợp chất hữu cơ theo chu trình Calvin.

20 of 39

  • Thực vật C4

Sản phẩm đầu tiên

Hợp chất 4 carbon.

21 of 39

  • Thực vật CAM

Bao gồm

Chu trình thực hiện

Những thực vật mọng nước sống ở vùng sa mạc khô hạn như xương rồng, dứa, thanh long,…

Theo 2 giai đoạn giống thực vật C4 nhưng khác nhau về thời điểm thực hiện.

Giai đoạn cố định CO2 diễn ra vào ban đêm.

Giai đoạn tổng hợp chất hữu cơ theo chu trình Calvin diễn ra vào ban ngày.

22 of 39

  • Thực vật CAM

Sản phẩm đầu tiên

Hợp chất 4 carbon.

23 of 39

Dựa vào các kiến thức đã tìm hiểu ở trên, em hãy hoàn thành Phiếu học tập số 2: Phân biệt thực vật C3, C4, CAM

Chỉ tiêu phân biệt

Thực vật C3

Thực vật C4

Thực vật CAM

Trạng thái của khí khổng vào ban ngày

 

 

 

Cố định trực tiếp CO2 từ khí quyển theo chu trình Calvin

 

 

 

Sản phẩm đầu tiên hình thành khi cố định CO2 từ khí quyển

 

 

 

Tế bào và thời điểm hấp thụ CO2 từ khí quyển

 

 

 

Tế bào và điểm diễn ra chu trình Calvin.

 

 

 

Ví dụ

 

 

 

24 of 39

Chỉ tiêu phân biệt

Thực vật C3

Thực vật C4

Thực vật CAM

Trạng thái của khí khổng vào ban ngày.

 

 

 

Cố định trực tiếp CO2 từ khí quyển theo chu trình Calvin.

 

 

 

Sản phẩm đầu tiên hình thành khi cố định CO2 từ khí quyển.

 

 

 

Tế bào và thời điểm hấp thụ CO2 từ khí quyển.

 

 

 

Tế bào và điểm diễn ra chu trình Calvin.

 

 

 

Ví dụ

 

 

 

Mở

Đóng một phần

Đóng

Có

Không

Không

3C

4C

4C

Thịt lá, ban ngày

Thịt lá, ban ngày

Thịt lá, ban đêm

Thịt lá, ban ngày

Bao bó mạch, ban ngày

Thịt lá, ban đêm

Lúa, khoai tây, đậu,…

Mía, ngô, kê,…

Xương rồng, dứa, thanh long,...

25 of 39

VAI TRÒ CỦA QUANG HỢP Ở THỰC VẬT

III

26 of 39

Em hãy đọc mục III, quan sát Hình 4.7 – SGK tr.28, 29 và trả lời câu hỏi: Nêu vai trò của quang hợp đối với thực vật, sinh vật và sinh quyển

27 of 39

VAI TRÒ CỦA QUANG HỢP

Đối với thực vật

Đối với sinh vật

Tạo ra năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống và chất hữu cơ.

Đối với sinh quyển

Giúp kiến tạo tế bào và cơ thể thực vật.

Quyết định đến năng suất cây trồng.

Tạo ra O2 chất hữu cơ và năng lượng cung cấp cho các sinh vật khác.

Hấp thụ CO2, giải phóng O2, giúp điều hòa khí hậu và duy trì tầng ozone.

Cung cấp nguồn nguyên liệu và năng lượng cho sinh giới.

28 of 39

Giải thích vì sao quang hợp có vai trò quyết định đến năng suất cây trồng?

Quang hợp cung cấp nguyên liệu hình thành các chất hữu cơ, khoảng 90- 95% vật chất khô của thực vật là chất hữu cơ, vì vậy, quang hợp có vai trò quyết định đến năng suất cây trồng.

29 of 39

MỘT SỐ YẾU TỐ

ẢNH HƯỞNG ĐẾN

QUANG HỢP Ở THỰC VẬT

IV

30 of 39

THẢO LUẬN NHÓM

  • Tìm hiểu nhân tố ánh sáng.
  • Trả lời câu hỏi 5 SGK tr.29.
  • Phân biệt hai khái niệm “điểm bù ánh sáng” và “điểm bão hoà ánh sáng”

Nhóm 1

Em hãy đọc mục IV, quan sát Hình 4.8, 4.9 – SGK tr.29 - 31 và thực hiện nhiệm vụ:

  • Tìm hiểu nhân tố nồng độ CO2.
  • Trả lời câu hỏi 6 SGK tr.30.
  • Phân biệt hai khái niệm “điểm bù CO2” và “điểm bão hoà CO2”.

Nhóm 2

31 of 39

THẢO LUẬN NHÓM

  • Tìm hiểu nhân tố nhiệt độ.
  • Trả lời câu hỏi 7 SGK tr.31.

Nhóm 3

Em hãy đọc mục IV, quan sát Hình 4.8, 4.9 – SGK tr.29 - 31 và thực hiện nhiệm vụ:

  • Tìm hiểu biện pháp kĩ thuật và công nghệ nâng cao năng suất cây trồng.
  • Trả lời câu hỏi 8 SGK tr.31.

Nhóm 4

32 of 39

1. Ánh sáng

Ảnh hưởng

  • Trực tiếp: phản ứng phân li nước, mức độ kích thích của các phân tử diệp lục, sự đóng mở khí khổng.
  • Gián tiếp: hàm lượng CO2 trong tế bào.

Phân biệt

Điểm bù ánh sáng

Điểm bão hòa ánh sáng

Cường độ ánh sáng mà tại đó cường độ quang hợp và cường độ hô hấp bằng nhau.

Cường độ ánh sáng mà tại đó cường độ quang hợp đạt cực đại.

Mỗi loài thực vật thích nghi với cường độ ánh sáng có điểm bù ánh sáng và điểm bão hoà ánh sáng khác nhau.

33 of 39

Trả lời câu hỏi 6

  • Điểm bù CO2 là nồng độ CO2 mà tại đó lượng CO2 sử dụng cho quá trình quang hợp tương đương với lượng CO2 tạo ra trong quá trình hô hấp.
  • Khi tăng nồng độ CO2 thì cường độ quang hợp cũng tăng tỉ lệ thuận, sau đó tăng chậm cho tới khi đến giá trị bão hòa (khoảng 0,06 – 0,1%).

34 of 39

2. Nồng độ CO2

Đặc điểm

  • Nguồn cung cấp: không khí.
  • Nồng độ CO2 trong không khí: 0,039%.
  • Nồng độ thấp nhất để cây quang hợp: 0,008% - 0,01%.

Phân biệt

Điểm bù CO2

Điểm bão hòa CO2

Nồng độ CO2 mà tại đó cường độ quang hợp và cường độ hô hấp bằng nhau.

Nồng độ CO2 mà tại đó cường độ quang hợp cực đại. Nếu vượt quá trị số bão hoà, cường độ quang hợp cũng không tăng thêm.

35 of 39

Trả lời câu hỏi 5

  • Cường độ ánh sáng, thành phần quang phổ và thời gian chiếu sáng đều ảnh hưởng đến quá trình quang hợp ở thực vật.
  • Hiệu quả của quang hợp tăng khi tăng cường độ ánh sáng và đạt giá trị cực đại ở điểm bão hoà ánh sáng, vượt qua điểm bão hoà ánh sáng, cường độ quang hợp có thể bị giảm.

36 of 39

3. Nhiệt độ

Đặc điểm

  • Nhiệt độ tối ưu phụ thuộc vào loài thực vật và môi trường sống của chúng.

Ngưỡng nhiệt tối ưu

Thực vật C3

Thực vật C4

Thực vật CAM

20 – 30 oC

25 – 35 oC

30 – 40 oC

Ngoài ba yếu tố trên, hàm lượng nước và các nguyên tố khoáng cũng có sự ảnh hưởng đến quá trình quang hợp ở thực vật.

37 of 39

Trả lời câu hỏi 7

to tăng

Cường độ quang hợp tăng

Vượt qua ngưỡng nhiệt tối ưu

Cường độ quang hợp bắt đầu giảm

38 of 39

4. Biện pháp kĩ thuật và công nghệ cao năng suất cây trồng

Biện pháp

Cách thực hiện

Cải tạo tiềm năng của cây trồng

  • Chọn tạo giống có cường độ quang hợp cao.
  • Chọn tạo giống cây kết hợp với biện pháp canh tác.

Tăng diện tích lá

  • Tưới nước, bón phân kết hợp chăm sóc và loại bỏ sự cạnh tranh dinh dưỡng của cỏ dại, sinh vật gây bệnh cho lá.

Sử dụng hiệu quả nguồn sáng

  • Chọn giống cây phù hợp ở các mùa khác nhau.
  • Bố trí hàng, luống phù hợp.

Tăng cường nguồn sáng.

  • Sử dụng nguồn sáng có bước sóng phù hợp với từng loại cây trồng

39 of 39

BÀI HỌC KẾT THÚC!

CẢM ƠN CÁC BẠN

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE!