3 of 23

Er bod 600 mlynedd wedi mynd heibio ers cyfnod Owain Glyndŵr, mae’n parhau i fod yn un o brif arwyr Cymru.

4 of 23

Roedd yn arweinydd a unodd bobl Cymru a’u harwain yn erbyn rheolaeth Lloegr.

5 of 23

Nid ydym yn sicr pryd na lle y ganed Owain Glyndŵr. Y dyddiadau mwyaf tebygol yw 1349,1354 neu 1359.

6 of 23

Ers marwolaeth Llywelyn ein Llyw Olaf yn 1282, roedd nifer o agweddau ar reolaeth y Saeson oedd yn creu anfodlonrwydd ymhlith y Cymry.

7 of 23

Roedd Tad Owain yn ddisgynnydd Tywysog Powys. Roedd ei fam yn ddisgynnydd Tywysog y Deheubarth.

8 of 23

https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-49664500

Sycharth

9 of 23

Owain Glyndŵr’s coat of arms. This mount from a sword belt or horse harness was found at Harlech Castle, north Wales, which was taken by Glyndŵr in 1404.

Mae’r artiffactau yma yn San Ffagan yng Nghaerdydd

10 of 23

Dysgodd sut i ymladd wrth ymuno â byddin brenin Lloegr.

11 of 23

Fe wnaeth bywyd Owain newid wrth cael dadl gyda cymydog o’r enw Reginald de Grey o Rhuthin am dir. Penderfynodd brenin Lloegr ochri gyda Reginald de Grey gan ei fod yn ffrind iddo.

Yn llygaid y Cymry ac Owain roedd y goron Saesnig yn annheg.

12 of 23

Rhedodd pobl anhapus o bob math o fywyd i ymuno ag achos Owain.

Llosgodd Owain

Glyndwr castell

Rhuthun i’r llawr.

13 of 23

Yn 1400-01, dechreuodd Owain Glyndŵr ar gwrs a fyddai dod yn un o'r cyfnodau mwyaf dramatig yn hanes Cymru.

14 of 23

�

Roedd brenin Lloegr na’i filwyr yn medru dod o hyd i Owain a’r fyddin. Roedd y Cymry yn adnabod yr ardal, y mynyddoedd a’r tir. Roedd byddin mawr Lloegr ddim wedi paratoi ar gyfer tiroedd Cymru.

15 of 23

Galwodd Senedd yn Machynlleth yn 1404. Cafodd Owain ei wneud yn Dywysog Cymru. Roedd e eisiau Senedd i Gymru, Eglwys i Gymru, dwy brifysgol.

16 of 23

Aneurin Jones

17 of 23

��Ac wedyn,�Harlech,�Caernarfon�BrynGlas,�Aberhonddu�Llanymddyfri�Llandeilo�Caerfyrddin�Castell Newydd Emlyn�Cydweli�Aberystwyth�Machynlleth�Bangor

1401- 1409

18 of 23

Rheolau y Brenin Harri’r IV i’r Cymry’n unig

Dim dal swydd bwysig
Dim cynnal cyfarfodydd
Dim bod yn gariswn castell
Dim noddi beirdd
Dim gwisgo arfau ar y ffordd neu mewn marchnad
Dim prynu tir yn Lloegr na threfi yng Nghymru

19 of 23

Nid yw pethau’n mynd yn dda...1408-1409

Colli Brwydrau
Colli teulu, Tudur ei frawd wedi ei ladd a’i fab Gruffudd yn y carchar. Ei ferched a thair wyres yn y carchar yn Llundain
Mwy o arian ac adnoddau gyda’r Saeson
Y Ffrancwyr wedi mynd adref
Lloegr yn atal bwyd i’r Cymry

20 of 23

Wnâi ddim ildio...

Ble mae e?

Cuddio?

“Chi a gododd yn rhy gynnar”

21 of 23

Ond fe ddaeth syniadau Owain yn wir...

22 of 23

Arweinydd Gwrthryfel yn erbyn y Saeson

Unodd Cymru

O flaen ei amser

Prifysgolion Cymru – Aberystwyth 1872, Bangor a Chaerdydd 1884

Eglwys i Gymru 1920

Senedd i Gymru

1 of 23

2 of 23