1 of 14

Time for digitalization - eneolit

Đorđe Žerajić, Marko Kujović, Jelena Petrović, Luka Petrović

2 of 14

Uvod

  • Eneolitski period, kalkolitički ili kalkolitski period, odnosno bakarno doba jeste prelazni period koji se nalazi van standarnog sistema tri doba (kameno, bronzano i gvozdeno doba). U ovoj prezentaciji ćemo predstaviti ovo doba i neke njegove ključne odlike.

3 of 14

Bakar na prelazu neolita u eneolit

4 of 14

Bakar na prelazu neolita u eneolit

  • Bakarno doba traje od 2200. do 1700. g.p.n.e
  • Bakar se ne koristi jer je lako savitljiv

i još uvek se koriste kamena oruđa i oružja

  • Kasnije se koristi za proizvodnju bronze

5 of 14

Bakar na prelazu neolita u eneolit

  • Na početku vinčansko-pločničke faze se prvi put koristi bakar (uža Srbija, severoistočna Bosna, Kosmet)
  • Prvo korišćenje se vezuje za period poznog neolita
  • Bakar se češće koristi tek nakon formacije Tisapolgar grupe (bakarni nakit)
  • Mnoge kulture metalizacija zahvata samo periferno; ne menja njihove etničke i kulturne karakteristike (vinčanska, sopotsko-lenđelska, lenđelska grupa; Transdanubija)

6 of 14

Naselja

7 of 14

Naselja

  • Najznačajnija naselja su Gospođinci-

-Parohija i Sirig-Kamendin

  • Iskopavanja ovih naselja ukazuju na

tip naselja sa 10 – 15 kuća

​

8 of 14

Naselja

  • Kuće su bile 10 x 5 metara, u njima su pronađeni delovi ognjišta ili peći
  • Ovo su prvi argumenti o postojanju naselja prototisapolgar faze u Vojvodini
  • Kasnije su u Gospođincima i Sirigu otkrivene specifičnosti o izgradnji kuća
  • Lakše drvene građevine se dižu nego u vinčansko-pločničkim naseljima u podunavlju

9 of 14

Posuđe

10 of 14

Posuđe

  • O početku eneolita možemo da saznamo

analizom keramičke idustrije

  • Postoje sličnosti između zapadne i istočne

Slovačke i Bačke u sastavu materijala za

izradu grnčarije

11 of 14

Posuđe

  • U izradi posuđa se dodaju minerali i bojenje površina opada
  • Posude dobijaju ciglocrvenu i ciglamrku boju
  • Zahvaljujući ovim istraživanjima otkriveno je da je prostor Vojvodine najpogodniji za razvitak eneolita u Panoniji
  • Grnčarija „Gospođinci tipa“ je omogućila da se dokaže postojanje prototisapolgar faze u Vojvodini

​

12 of 14

Tisapolgar grupa

  • Pojava u Mađarskoj tokom eneolitskog perioda
  • Pojavom ove grupe kreću etno-kulturna i ekonomska povezivanja u nekim delovima karpatske kotline
  • Neki naučnici smatraju da Tisapolgar horizont pripada protoeneolitu, a neki da pripada ranom eneolitu
  • Njen položaj je vitalan za uspostavljanje veza između Podunavlja i centralnoevropskog prostora

13 of 14

Tisapolgar grupa

  • Grupa je imala ritual sahranjivanja, mrtvi su se sahvranjivali u nekropole
  • Određenim rasporedom predmeta u grobu se uspostavljala „stalna veza“ između živih i mrtvih članova klana
  • U Vojvodini je otkriveno nekoliko nekropola, ali ta otkrića su nedovoljna za analizu rituala i sigurniji izvori potiču iz Mađarske i Slovačke
  • Pronađeno je postojanje opšte karakteristike izdvajanja posebnog prostora za sahranjivanje

14 of 14

Hvala na pažnji!