1

3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας - Res publica

Μπακάλης Κώστας: history-logotexnia.blogspot.com

◄Ρωμαίοι πολίτες διαβάζουν την Δωδεκάδελτο

https://cognoscoteam.gr/archives/20333

2

• Ποιες πολιτειακές και κοινωνικές εξελίξεις σημειώθηκαν στη Ρώμη από το 509 π.Χ. έως τα τέλη του 3ου αιώνα π.Χ. και πώς συνδέονται με την εσωτερική της οργάνωση και την εξωτερική της επέκταση;

​

Το τέλος της βασιλείας και η πολιτειακή μεταβολή

• Η περίοδος της βασιλείας τελείωσε το 509 π.Χ. μετά από εξέγερση των πατρικίων.
• Η πολιτειακή μεταβολή συμπίπτει με την απομάκρυνση των Ετρούσκων.

Το νέο πολίτευμα: Η Ρωμαϊκή Δημοκρατία

• Το νέο πολίτευμα που εγκαθιδρύθηκε οι Ρωμαίοι το ονόμαζαν δημοκρατία (Res publica).
• Στην πραγματικότητα όμως επρόκειτο για αριστοκρατικό καθεστώς,
• αφού την εξουσία είχαν πλέον οι πατρίκιοι.

Εσωτερικές εξελίξεις και κοινωνικοί αγώνες

• Για δύο περίπου αιώνες η Ρώμη κλυδωνίστηκε στο εσωτερικό από κοινωνικούς αγώνες μέχρι την εξίσωση των πατρικίων με τους πληβείους.

Εξωτερική πολιτική και επεκτατισμός

• Παράλληλα, στο εξωτερικό εγκαινίασε πολιτική κατακτήσεων.
• Μέχρι τα τέλη του 3ου αι. π.Χ. κυριάρχησε στην ιταλική χερσόνησο.
• Αντιμετώπισε νικηφόρα στη δυτική Μεσόγειο τους Καρχηδόνιους.

3

• Ποιες πολιτειακές και κοινωνικές εξελίξεις σημειώθηκαν στη Ρώμη από το 509 π.Χ. έως τα τέλη του 3ου αιώνα π.Χ. και πώς συνδέονται με την εσωτερική της οργάνωση και την εξωτερική της επέκταση;

​

Το τέλος της βασιλείας και η πολιτειακή μεταβολή

• Η περίοδος της βασιλείας τελείωσε το 509 π.Χ. μετά από εξέγερση των πατρικίων.
• Η πολιτειακή μεταβολή συμπίπτει με την απομάκρυνση των Ετρούσκων.

Το νέο πολίτευμα: Η Ρωμαϊκή Δημοκρατία

• Το νέο πολίτευμα που εγκαθιδρύθηκε οι Ρωμαίοι το ονόμαζαν δημοκρατία (Res publica).
• Στην πραγματικότητα όμως επρόκειτο για αριστοκρατικό καθεστώς,
• αφού την εξουσία είχαν πλέον οι πατρίκιοι.

Εσωτερικές εξελίξεις και κοινωνικοί αγώνες

• Για δύο περίπου αιώνες η Ρώμη κλυδωνίστηκε στο εσωτερικό από κοινωνικούς αγώνες μέχρι την εξίσωση των πατρικίων με τους πληβείους.

Εξωτερική πολιτική και επεκτατισμός

• Παράλληλα, στο εξωτερικό εγκαινίασε πολιτική κατακτήσεων.
• Μέχρι τα τέλη του 3ου αι. π.Χ. κυριάρχησε στην ιταλική χερσόνησο.
• Αντιμετώπισε νικηφόρα στη δυτική Μεσόγειο τους Καρχηδόνιους.

4

▲Η επέκταση της Ρώμης στην κεντρική Ιταλική χερσόνησο (4ος αιώνας π.Χ.) και στην Κάτω Ιταλία (αρχές του 3ου αιώνα π.Χ.). Η Ρώμη κυριάρχησε σε αυτές τις περιοχές όταν κατέλαβε τις ελληνικές πόλεις-κράτη της Κάτω Ιταλίας, με τελευταίο τον Τάραντα (272 π.Χ.).

▲ Για να ελέγξει τους εμπορικούς δρόμους στη δυτική Μεσόγειο, η Ρώμη συγκρούστηκε πολεμικά με την Καρχηδόνα, που κυριαρχούσε στην περιοχή αυτή (Καρχηδονιακοί Πόλεμοι). Η Καρχηδόνα νικήθηκε και καταστράφηκε (146 π.Χ.). Την ίδια εποχή η Ρώμη κατέκτησε ολόκληρη σχεδόν την Ιβηρική χερσόνησο, μέρος της νότιας Γαλατίας (σημερινής Γαλλίας), ολόκληρο τον περίγυρο της Αδριατικής Θάλασσας, τον ελλαδικό χώρο και μέρος της Μικράς Ασίας. Πηγή: museduc

5

• Με ποιους θεσμούς και με ποιες κατακτήσεις οι πληβείοι βελτίωσαν τη θέση τους στη ρωμαϊκή κοινωνία από τις αρχές του 5ου έως τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ.
• Οι πληβείοι αγωνίστηκαν δύο περίπου αιώνες για να αποκτήσουν 🠞 πολιτικά δικαιώματα.

5ος αιώνας π.Χ. (Αρχές): Η θεσμοθέτηση των Δημάρχων

• Στις αρχές του 5ου αι. π.Χ. κατόρθωσαν να αναδείξουν μια νέα εξουσία,
• που εκπροσωπούσαν οι δήμαρχοι.
• Οι άρχοντες αυτοί που εκλέγονταν για ένα χρόνο είχαν ως κύριο έργο
• την προστασία των πληβείων από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων.
• Θεωρούνταν πρόσωπα ιερά και απαραβίαστα.
• Είχαν το δικαίωμα να αρνηθούν την ψήφιση ενός νόμου,
• όταν αυτός προσέβαλλε τα συμφέροντα των πληβείων (veto)

5ος αιώνας π.Χ. (Μέσα): Η καταγραφή του Δικαίου

• Στα μέσα του 5ου αι. π.Χ., οι πληβείοι με τους αγώνες τους πέτυχαν για πρώτη φορά
• την καταγραφή του εθιμικού δικαίου (Δωδεκάδελτος),
• αποτρέποντας έτσι τις αυθαίρετες δικαστικές αποφάσεις των πατρικίων.

Σε μικρό χρονικό διάστημα καταργήθηκε ο νόμος που δεν επέτρεπε τους γάμους μεταξύ των δύο τάξεων.

4ος αιώνας π.Χ.: Η πολιτική εξίσωση

• Μετά από σκληρούς αγώνες ενός περίπου αιώνα κατόρθωσαν να αποκτήσουν και πολιτική ισότητα.
• Τον 4ο αι. π.Χ. τους παραχωρήθηκε το δικαίωμα να εκλέγονται 🠞 στο αξίωμα του υπάτου.
• Αργότερα, στα τέλη του ίδιου αιώνα, τους παραχωρήθηκε το δικαίωμα να εκλέγονται
• στο αξίωμα του «μεγίστου αρχιερέως».

6

• Με ποιους θεσμούς και με ποιες κατακτήσεις οι πληβείοι βελτίωσαν τη θέση τους στη ρωμαϊκή κοινωνία από τις αρχές του 5ου έως τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ.
• Οι πληβείοι αγωνίστηκαν δύο περίπου αιώνες για να αποκτήσουν 🠞 πολιτικά δικαιώματα.

5ος αιώνας π.Χ. (Αρχές): Η θεσμοθέτηση των Δημάρχων

• Στις αρχές του 5ου αι. π.Χ. κατόρθωσαν να αναδείξουν μια νέα εξουσία,
• που εκπροσωπούσαν οι δήμαρχοι.
• Οι άρχοντες αυτοί που εκλέγονταν για ένα χρόνο είχαν ως κύριο έργο
• την προστασία των πληβείων από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων.
• Θεωρούνταν πρόσωπα ιερά και απαραβίαστα.
• Είχαν το δικαίωμα να αρνηθούν την ψήφιση ενός νόμου,
• όταν αυτός προσέβαλλε τα συμφέροντα των πληβείων (veto)

5ος αιώνας π.Χ. (Μέσα): Η καταγραφή του Δικαίου

• Στα μέσα του 5ου αι. π.Χ., οι πληβείοι με τους αγώνες τους πέτυχαν για πρώτη φορά
• την καταγραφή του εθιμικού δικαίου (Δωδεκάδελτος),
• αποτρέποντας έτσι τις αυθαίρετες δικαστικές αποφάσεις των πατρικίων.

Σε μικρό χρονικό διάστημα καταργήθηκε ο νόμος που δεν επέτρεπε τους γάμους μεταξύ των δύο τάξεων.

4ος αιώνας π.Χ.: Η πολιτική εξίσωση

• Μετά από σκληρούς αγώνες ενός περίπου αιώνα κατόρθωσαν να αποκτήσουν και πολιτική ισότητα.
• Τον 4ο αι. π.Χ. τους παραχωρήθηκε το δικαίωμα να εκλέγονται 🠞 στο αξίωμα του υπάτου.
• Αργότερα, στα τέλη του ίδιου αιώνα, τους παραχωρήθηκε το δικαίωμα να εκλέγονται
• στο αξίωμα του «μεγίστου αρχιερέως».

7

Πολιτική και νομική εξίσωση

Πατρίκιοι και πληβείοι έγιναν ίσοι νομικά και πολιτικά με τα παρακάτω μέτρα:

– Καταγράφηκε το εθιμικό δίκαιο σε 12 πινακίδες, που ονομάστηκαν «δέλτοι» («Δωδεκάδελτος»), για να προστατεύονται οι πληβείοι από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων.

– Καθιερώθηκε το αξίωμα του δημάρχου που προστάτευε τους πληβείους από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων.

– Επιτράπηκε ο γάμος μεταξύ πατρικίων και πληβείων.

– Χαρίστηκαν με νόμο μερικά από τα χρέη οφειλετών (μερική σεισάχθεια).

– Ορίστηκε ότι ο ένας από τους δύο υπάτους θα είναι στο εξής πληβείος.

– Συμφωνήθηκε οι πατρίκιοι να δέχονται τις αποφάσεις των συνελεύσεων των πληβείων

◄ Μπαρτολομέο Μπαρλοκίνι: Η απόσχιση του λαού στον Ιερό Λόφο (1849).

▲ Έκδοση των Δώδεκα Πινάκων στη Ρώμη. Σχέδιο του Silvestre David Mirys (1742-1810). χαραγμένο από τον Claude-Nicolas Malapeau (1755-1803)

8

◄Distributing bread to plebeians

https://en.wikipedia.org/wiki/Plebeians#/media/File:Sale_bread_MAN_Napoli_Inv9071_n01.jpg

9

Η Αρχαία Ρώμη είναι τόσο μακριά από το σήμερα ή μήπως όχι;

Η Αρχαία Ρώμη ανήκει σε έναν εντελώς διαφορετικό ιστορικό χρόνο από τον σημερινό κόσμο. Επομένως, δεν είναι αποδεκτή η άμεση ταύτιση κοινωνικών ομάδων, θεσμών ή προσώπων. Ωστόσο είναι θεμιτή η αναλογία, όταν αυτή χρησιμοποιείται για να φωτίσει μηχανισμούς εξουσίας και κοινωνικές σχέσεις, και όχι για να εξισώσει ανόμοιες εποχές.

​

Μερικά παραδείγματα τηρουμένων βέβαια των αναλογιών:

Σχολείο:

• Οι «Πατρίκιοι»: Τα παιδιά τους πηγαίνουν σε ιδιωτικά σχολεία όπου το διάλειμμα περιλαμβάνει σούσι και συζητήσεις για το ποιο Harvard τους ταιριάζει περισσότερο. Οι «Δήμαρχοι» εκεί είναι οι γονείς τους στο Διοικητικό Συμβούλιο.
• Οι «Πληβείοι»: Πηγαίνουν στο δημόσιο, όπου το "veto" εφαρμόζεται από τον διευθυντή όταν ζητάνε θέρμανση.

Η ηγεσία της χώρας μετά από 30 χρόνια: Νεποτισμός - Οικογενειοκρατία

• Οι «Πατρίκιοι»: Οι γιοι των πατρικίων θα είναι οι ίδιοι που είναι και τώρα, απλώς με λιγότερα μαλλιά. Η εξουσία μεταβιβάζεται σαν οικογενειακό κειμήλιο – από τον πατέρα στον γιό, μαζί με το επώνυμο και το «δαχτυλίδι» της παράταξης.
• Οι «Πληβείοι»: Θα παλεύουν ακόμα να «εκλεγούν δήμαρχοι» (δηλαδή να πάρουν μια προαγωγή), έχοντας στείλει 500 βιογραφικά, ενώ οι Πατρίκιοι έχουν ήδη γίνει «Μέγιστοι Αρχιερείς» (CEOs), επειδή έπαιζαν τένις με τους σωστούς ανθρώπους.

Το τραπέζι:

Οι «Πατρίκιοι»: Τρώνε «βιολογικά» προϊόντα, ακούγοντας κλασική μουσική.

• Οι Πληβείοι: Τρώνε ό,τι είναι σε προσφορά «1+1 δώρο» στο σούπερ μάρκετ΄ και μακαρόνια, ακούγοντας Lex και Bloody Hawk.

Μετακίνηση:

• Οι «Πατρίκιοι»: Μετακινούνται με ηλεκτρικά SUV που κοστίζουν όσο ένα διαμέρισμα ή με business class όπου οι αεροσυνοδοί τους ξέρουν με το μικρό τους όνομα.
• «Οι Πληβείοι»: Ζουν την εμπειρία του «κοινωνικού συνωστισμού» στο λεωφορείο. Εκεί, το "veto" το ασκεί ο οδηγός, όταν κλείνει την πόρτα μπροστά στη μύτη, επειδή το όχημα θυμίζει κονσέρβα με σαρδέλες.

Υγεία:

Οι «Πατρίκιοι»: Αν φταρνιστούν, μπαίνουν σε ιδιωτική κλινική που μοιάζει με ξενοδοχείο 5 αστέρων, μενού από σεφ και νοσοκόμα ανά τετραγωνικό.

• Οι «Πληβείοι»: Περιμένουν στην ουρά των επειγόντων για 8 ώρες.

10

• Ποιες ήταν οι βασικές εξουσίες με τις οποίες οργανώθηκε το ρωμαϊκό κράτος (Res publica) κατά την περίοδο της δημοκρατίας;

Η πολιτική οργάνωση. Την περίοδο της δημοκρατίας το ρωμαϊκό κράτος (Res publica) οργανώθηκε με τις ακόλουθες εξουσίες: ► τους άρχοντες, ► τη σύγκλητο και ► τις εκκλησίες.

​

• Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι άρχοντες του ρωμαϊκού κράτους κατά την περίοδο της δημοκρατίας και ποιες αρμοδιότητες ασκούσαν;

Οι άρχοντες του ρωμαϊκού κράτους

► Οι άρχοντες του ρωμαϊκού κράτους ήταν πολλοί. ► Εκπροσωπούσαν την εκτελεστική εξουσία της πολιτείας.

Οι δύο ύπατοι.

• Οι σπουδαιότεροι ήταν: οι δύο ύπατοι, που εκλέγονταν για ένα χρόνο αρχικά.
• Συγκέντρωναν όλες τις εξουσίες που προηγουμένως είχε ο βασιλιάς.
• Είχαν μεγαλοπρεπή εμφάνιση και ακολουθούνταν από δώδεκα ραβδούχους.

Ο δικτάτορας

• Όταν η πολιτεία βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση, τότε για έξι μήνες όλες οι εξουσίες παραχωρούνταν σε έναν εκλεγμένο άρχοντα από τους υπάτους που ονομαζόταν δικτάτορας.

Το αξίωμα των τιμητών

• Μεγάλης σπουδαιότητας αξίωμα ήταν το αξίωμα των τιμητών.
• Ήταν δύο και εκλέγονταν για δεκαοκτώ μήνες.

Ως έργο τους είχαν:

• Την τίμηση των πολιτών, δηλαδή την κατάταξή τους ανάλογα με τα περιουσιακά τους στοιχεία.
• Τη σύνταξη του καταλόγου των συγκλητικών, δηλαδή όριζαν ποιοι από τους άρχοντες είχαν το δικαίωμα να εισέλθουν στη σύγκλητο.
• Την κατάρτιση του προϋπολογισμού του κράτους.
• Την επίβλεψη των ηθών, δηλαδή είχαν τη δικαιοδοσία να στερήσουν τα πολιτικά δικαιώματα σ' όποιον πολίτη επιδείκνυε ανήθικη συμπεριφορά.

Άλλοι άρχοντες

• Υπήρχαν και άλλοι άρχοντες,
• όπως οι δήμαρχοι, οι πραίτωρες, οι ταμίες, οι ανθύπατοι, με μικρότερης σημασίας αξιώματα.

11

• Ποιες ήταν οι βασικές εξουσίες με τις οποίες οργανώθηκε το ρωμαϊκό κράτος (Res publica) κατά την περίοδο της δημοκρατίας;

Η πολιτική οργάνωση. Την περίοδο της δημοκρατίας το ρωμαϊκό κράτος (Res publica) οργανώθηκε με τις ακόλουθες εξουσίες: ► τους άρχοντες, ► τη σύγκλητο και ► τις εκκλησίες.

​

• Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι άρχοντες του ρωμαϊκού κράτους κατά την περίοδο της δημοκρατίας και ποιες αρμοδιότητες ασκούσαν;

Οι άρχοντες του ρωμαϊκού κράτους

► Οι άρχοντες του ρωμαϊκού κράτους ήταν πολλοί. ► Εκπροσωπούσαν την εκτελεστική εξουσία της πολιτείας.

Οι δύο ύπατοι.

• Οι σπουδαιότεροι ήταν: οι δύο ύπατοι, που εκλέγονταν για ένα χρόνο αρχικά.
• Συγκέντρωναν όλες τις εξουσίες που προηγουμένως είχε ο βασιλιάς.
• Είχαν μεγαλοπρεπή εμφάνιση και ακολουθούνταν από δώδεκα ραβδούχους.

Ο δικτάτορας

• Όταν η πολιτεία βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση, τότε για έξι μήνες όλες οι εξουσίες παραχωρούνταν σε έναν εκλεγμένο άρχοντα από τους υπάτους που ονομαζόταν δικτάτορας.

Το αξίωμα των τιμητών

• Μεγάλης σπουδαιότητας αξίωμα ήταν το αξίωμα των τιμητών.
• Ήταν δύο και εκλέγονταν για δεκαοκτώ μήνες.

Ως έργο τους είχαν:

• Την τίμηση των πολιτών, δηλαδή την κατάταξή τους ανάλογα με τα περιουσιακά τους στοιχεία.
• Τη σύνταξη του καταλόγου των συγκλητικών, δηλαδή όριζαν ποιοι από τους άρχοντες είχαν το δικαίωμα να εισέλθουν στη σύγκλητο.
• Την κατάρτιση του προϋπολογισμού του κράτους.
• Την επίβλεψη των ηθών, δηλαδή είχαν τη δικαιοδοσία να στερήσουν τα πολιτικά δικαιώματα σ' όποιον πολίτη επιδείκνυε ανήθικη συμπεριφορά.

Άλλοι άρχοντες

• Υπήρχαν και άλλοι άρχοντες,
• όπως οι δήμαρχοι, οι πραίτωρες, οι ταμίες, οι ανθύπατοι, με μικρότερης σημασίας αξιώματα.

12

ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΟ 31

Στη διάρκεια του Λατινικού πολέμου ο ύπατος Τίτος Μάνλιος, που καταγόταν από αριστοκρατική γενιά, είχε την αρχηγία του ρωμαϊκού στρατού. Κάποτε που έφευγε από το στρατόπεδο διέταξε να μην εμπλακεί κανείς σε μάχη. Λίγο αργότερα όμως ο γιος του πέρασε έφιππος μπροστά από το στρατόπεδο των εχθρών και ο αρχηγός τους τον προκάλεσε σε μάχη με αυτά τα λόγια: «Ας μονομαχήσουμε, για να κριθεί από την έκβαση της μονομαχίας πόσο ο Λατίνος στρατιώτης ξεπερνά το Ρωμαίο σε ανδρεία!». Τότε ο νεαρός όρμησε στον αγώνα παρά τη διαταγή του υπάτου έχοντας εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και παρακινημένος  από την επιθυμία να πολεμήσει. Όντας δυνατότερος από τον εχθρό του  τον διαπέρασε με το δόρυ του και τον γύμνωσε από τα όπλα του. Αμέσως οι εχθροί ζήτησαν τη σωτηρία στη φυγή . Όταν όμως ο ύπατος γύρισε στο στρατόπεδο, τιμώρησε με θάνατο το νεαρό, που χάρη σ` αυτόν οι εχθροί είχαν τραπεί σε φυγή .

13

▲Ρωμαίος ύπατος συνοδεία 12 ραβδούχων

https://blogs.sch.gr/garitatzis/2021/11/02/res-publica-2/#prettyPhoto

14

◄Cincinnatus, Lucius Quinctius

Lucius Quinctius Cincinnatus (left) accepting the position of dictator of Rome from the Senate, undated woodcut

https://www.britannica.com/place/Roman-Republic.

15

▲ Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα

• https://lexicon-antiquum.vercel.app

Σπύρος Ζήνδρος

▲ Πώς θα ερμηνεύατε το γεγονός ότι σήμερα —όπως δείχνει σχετικά πρόσφατη σφυγμομέτρηση— ένα ποσοστό πολιτών θεωρεί πως «σε ορισμένες περιπτώσεις η δικτατορία είναι προτιμότερη από τη δημοκρατία», και με ποια ιστορικά τεκμήρια και δημοκρατικά επιχειρήματα θα αντικρούατε τα σχετικά αφηγήματα που διακινούνται στα κοινωνικά δίκτυα;

16

• Ποιος ήταν ο ρόλος της Συγκλήτου στη ρωμαϊκή πολιτεία κατά την περίοδο της δημοκρατίας και ποιες αρμοδιότητες ασκούσε;

Η σύγκλητος εκπροσωπούσε την ιστορική συνέχεια του ρωμαϊκού κράτους.

• Αποτελούνταν από ισόβια μέλη (τριακόσια στον αριθμό), που προηγουμένως είχαν διατελέσει ανώτατοι άρχοντες.
• Ήταν σώμα με νομοθετική και εκτελεστική εξουσία και με μεγάλη δύναμη καθ' όλη τη διάρκεια της δημοκρατίας.
• Σπουδαίο ρόλο, ωστόσο, διαδραμάτισε και κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους.
• Είχε δικαιοδοσίες σε θέματα οικονομικά, θρησκευτικά και εξωτερικής πολιτικής.
• Οι αποφάσεις της, τα συγκλητικά δόγματα, είχαν ισχύ νόμου.

​

• Ποιες ήταν οι τρεις εκκλησίες που λειτούργησαν στο ρωμαϊκό κράτος την περίοδο της δημοκρατίας και ποιες αρμοδιότητες είχε καθεμία από αυτές;

Στο ρωμαϊκό κράτος λειτούργησαν προοδευτικά τρεις εκκλησίες.

Η φρατρική,

• που ήταν η συνέλευση των πατρικίων,
• έχασε τη δύναμή της την περίοδο της δημοκρατίας·
• διατηρήθηκε μόνο από σεβασμό στην παράδοση.

Η λοχίτιδα 

• ήταν η συνέλευση όλων των στρατευμένων πολιτών, πατρικίων και πληβείων.
• Οι αποφάσεις της παίρνονταν κατά λόχους.
• Εξέλεγε τους υπάτους, τους τιμητές και τους πραίτωρες.

Η φυλετική

• στην αρχή ήταν η συνέλευση των πληβείων,
• μετά όμως την εξίσωση των τάξεων την αποτέλεσαν όλοι οι Ρωμαίοι.
• Συγκεντρώνονταν κατά φυλές, ανάλογα δηλαδή με τον τόπο της κατοικίας τους.
• Στη δικαιοδοσία της ήταν η ψήφιση των νόμων και η εκλογή των κατώτερων αρχόντων.

17

• Ποιος ήταν ο ρόλος της Συγκλήτου στη ρωμαϊκή πολιτεία κατά την περίοδο της δημοκρατίας και ποιες αρμοδιότητες ασκούσε;

Η σύγκλητος εκπροσωπούσε την ιστορική συνέχεια του ρωμαϊκού κράτους.

• Αποτελούνταν από ισόβια μέλη (τριακόσια στον αριθμό), που προηγουμένως είχαν διατελέσει ανώτατοι άρχοντες.
• Ήταν σώμα με νομοθετική και εκτελεστική εξουσία και με μεγάλη δύναμη καθ' όλη τη διάρκεια της δημοκρατίας.
• Σπουδαίο ρόλο, ωστόσο, διαδραμάτισε και κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους.
• Είχε δικαιοδοσίες σε θέματα οικονομικά, θρησκευτικά και εξωτερικής πολιτικής.
• Οι αποφάσεις της, τα συγκλητικά δόγματα, είχαν ισχύ νόμου.

​

• Ποιες ήταν οι τρεις εκκλησίες που λειτούργησαν στο ρωμαϊκό κράτος την περίοδο της δημοκρατίας και ποιες αρμοδιότητες είχε καθεμία από αυτές;

Στο ρωμαϊκό κράτος λειτούργησαν προοδευτικά τρεις εκκλησίες.

Η φρατρική,

• που ήταν η συνέλευση των πατρικίων,
• έχασε τη δύναμή της την περίοδο της δημοκρατίας·
• διατηρήθηκε μόνο από σεβασμό στην παράδοση.

Η λοχίτιδα 

• ήταν η συνέλευση όλων των στρατευμένων πολιτών, πατρικίων και πληβείων.
• Οι αποφάσεις της παίρνονταν κατά λόχους.
• Εξέλεγε τους υπάτους, τους τιμητές και τους πραίτωρες.

Η φυλετική

• στην αρχή ήταν η συνέλευση των πληβείων,
• μετά όμως την εξίσωση των τάξεων την αποτέλεσαν όλοι οι Ρωμαίοι.
• Συγκεντρώνονταν κατά φυλές, ανάλογα δηλαδή με τον τόπο της κατοικίας τους.
• Στη δικαιοδοσία της ήταν ► η ψήφιση των νόμων και ► η εκλογή των κατώτερων αρχόντων.

18

◄Από τα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. οι ρωμαϊκές επαρχίες χωρίζονταν στις αυτοκρατορικές επαρχίες, οι οποίες ελέγχονταν απ’ ευθείας από τον αυτοκράτορα, και στις συγκλητικές επαρχίες που ελέγχονταν από τη Σύγκλητο. Πηγή: museduc

ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ

19

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

• ρωμαϊκή δημοκρατία (Res publica) #30737, #29292,  #28664,  #28652, #26375

«[…] Το νέο πολίτευμα … οι πατρίκιοι […]».

• δήμαρχοι (Res publica) #35195, #34189, #33044, #30401, #29538,  #29034, #23732, #23999

«*…+ Οι άρχοντες αυτοί … των πληβείων (veto). *…+»

• δικαίωμα veto (δημοκρατική Ρώμη) #24298

«[…] Στις αρχές του 5ου π.Χ. … (veto) […]».

• Δωδεκάδελτος #35599,  #34190, #34187, #32309,  #29054,  #26893, #25426

«[…] Στα μέσα του 5ου αι. π.Χ. ... των πατρικίων […]».

• ύπατοι (Res publica) #35190, #31666, #24228

«*…+ Οι δύο ύπατοι εκλέγονταν … από δώδεκα ραβδούχους. *…+»

• Δικτάτορας #35295, #32302, #32290, #31665, #31626,  #30399, #29816, #29533, #27935, #27934, #27788, #27579, #25203, #23736, #24227, #23712

«[…] Όταν η πολιτεία … δικτάτορας […]».

• Τιμητές #34172, #33065, #28658, #23738

«[…] Μεγάλης σπουδαιότητας αξίωμα … επιδείκνυε ανήθικη συμπεριφορά […]»

• φρατρική εκκλησία#32529, #33084, #25425, #23711

«[…] Η φρατρική… παράδοση […]»

• λοχίτιδα εκκλησία #32425, #34179, #33095, #29534, #29030,  #28659,  #27933, #27931, #26373, #25418, #24231, #24234, #23715

«[…] H λοχίτιδα … πραίτωρες […]».

• φυλετική εκκλησία #30398

«[…] φυλετική … των κατώτερων αρχόντων […]»

20

Η φυλετική εκκλησία ήταν αρχικά η συνέλευση των πληβείων, μετά όμως την εξίσωση των τάξεων την αποτέλεσαν όλοι οι Ρωμαίοι. #35288

Σ

Το αξίωμα του δημάρχου εμφανίζεται στη Ρώμη στις αρχές του 5ου αι.π.Χ. και ήταν αποτέλεσμα των κοινωνικών αγώνων των πληβείων  #34190

Σ

Οι τιμητές είχαν ως κύριο έργο την προστασία των πληβείων από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων. #34178

Λ

Οι τιμητές αναλάμβαναν για έξι μήνες την εξουσία, όταν η ρωμαϊκή πολιτεία βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση. #34177, #29048

Λ

Η φρατρική εκκλησία ήταν η συνέλευση των πατρικίων, η οποία στην περίοδο της δημοκρατίας (Res publica) διατηρήθηκε από σεβασμό στην παράδοση. #31664

Σ

Οι τιμητές αναλάμβαναν για έξι μήνες την εξουσία όταν η Ρωμαϊκή πολιτεία βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση. #31663

Λ

Την περίοδο της δημοκρατίας στο ρωμαϊκό κράτος (Res publica) την εξουσία ασκούσαν οι άρχοντες, η σύγκλητος και οι εκκλησίες #31626

Σ

Στη ρωμαϊκή πολιτεία – Res publica, σπουδαιότεροι άρχοντες ήταν οι ύπατοι. #30405

Σ

Κύριο έργο των δημάρχων στη Ρώμη ήταν η προστασία των πληβείων.  #30399

Σ

21

Ο δικτάτορας αναλάμβανε για έξι μήνες την εξουσία, όταν η ρωμαϊκή πολιτεία βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση.  #29820

Σ

Η ρωμαϊκή δημοκρατία (Res publica) στην πραγματικότητα ήταν αριστοκρατικό καθεστώς. #29807

Σ

Στη Ρώμη, κατά την περίοδο της βασιλείας, την εκτελεστική εξουσία ασκούσαν οι δύο ύπατοι.  #29040

Λ

Οι δήμαρχοι στη Ρώμη είχαν ως κύριο έργο την προστασία των πληβείων από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων. #28661, #27935,  #27578  #27578, #26372

Σ

Οι δήμαρχοι αναδείχθηκαν ως νέα μορφή εξουσίας στη Ρώμη, που προστάτευε τους πληβείους από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων. #28655,  #23735

Σ

Την εκτελεστική εξουσία, την περίοδο της δημοκρατίας στη Ρώμη, ασκούσαν οι δύο ύπατοι. #27596

Σ

Οι πληβείοι ήταν οι Ρωμαίοι που ανήκαν στις παλαιές μεγάλες οικογένειες.  #26893

Λ

Την περίοδο της ρωμαϊκής δημοκρατίας (Res publica) καταργήθηκε ο νόμος που απαγόρευε τους γάμους μεταξύ πατρικίων και πληβείων. #26110

Σ

Όταν η ρωμαϊκή πολιτεία (Res publica) βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση, ο λαός εξέλεγε έναν άρχοντα, για να του παραχωρήσει όλες τις εξουσίες. #26106

Λ

22

Στην αρχαία Ρώμη οι τιμητές εκλέγονταν για δεκαοκτώ μήνες. #25424

Σ

Την περίοδο της δημοκρατίας (Res publica) το ρωμαϊκό κράτος οργανώθηκε με τις ακόλουθες εξουσίες: τους άρχοντες, τη σύγκλητο και τη φρατρική συνέλευση. #25417

Λ

Στην αρχαία Ρώμη, η άρνηση ψήφισης νόμου (veto) από τους δημάρχους ήταν ένα μέτρο που προστάτευε τα δικαιώματα των πληβείων. #25202

Σ

Η λοχίτιδα ήταν η συνέλευση όλων των στρατευμένων Ρωμαίων πολιτών, πατρικίων και πληβείων. #23732

Σ

Οι δήμαρχοι, στην αρχαία Ρώμη, υπεράσπιζαν τα δικαιώματα των πληβείων. #23729, #24234

Σ

Πατρίκιοι ήταν όλοι οι νεότεροι κάτοικοι της Ρώμης και των γύρω περιοχών. #24231

Λ

Στην αρχαία Ρώμη oι πληβείοι σταδιακά ήρθαν σε επιμειξίες με τους πατρικίους. #24298

Σ

Κατά την περίοδο της ρωμαϊκής πολιτείας (Res publica) η σύγκλητος εκπροσωπούσε την ιστορική συνέχεια του ρωμαϊκού κράτους. #24161

Σ

Δικτάτορας ήταν ο εκλεγμένος άρχοντας στον οποίον παραχωρούνταν όλες οι εξουσίες, όταν η πολιτεία της Ρώμης βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση.  #24168

Σ

Η ρωμαϊκή κοινωνία την περίοδο της δημοκρατίας (Res publica) οργανώθηκε πολιτικά με τις ακόλουθες εξουσίες: τους άρχοντες, τη σύγκλητο και τις εκκλησίες. #23713

Σ

Οι τιμητές, ανάμεσα στα άλλα καθήκοντά τους, είχαν και την κατάρτιση του προϋπολογισμού του ρωμαϊκού κράτους. #23711

Σ

23

Να επιλέξετε

Υπεύθυνοι για την κατάταξη των πολιτών ανάλογα με τα περιουσιακά τους στοιχεία στην αρχαία Ρώμη ήταν οι: α. δήμαρχοι β. ύπατοι γ. τιμητές δ. πραίτωρες

γ

Ο Ρωμαίος δικτάτορας εκλεγόταν από τους: α. υπάτους β. τιμητές γ. δημάρχους δ. πραίτωρες #35293, #29052

α

Η συνέλευση των στρατευμένων πολιτών της Ρώμης ονομαζόταν: α. φρατρική εκκλησία β. φυλετική εκκλησία γ. λοχίτιδα εκκλησία δ. σύγκλητος #34172

γ

Υπεύθυνοι για τη σύνταξη του καταλόγου των συγκλητικών ήταν οι: α. δήμαρχοι β. ύπατοι γ. τιμητές δ. πραίτωρες #32308,  #32299,  #24173

γ

Οι ύπατοι κατά την περίοδο της ρωμαϊκής δημοκρατίας: #32294

α. εκπροσωπούσαν την εκτελεστική εξουσία της πολιτείας β. είχαν αναλάβει τη σύνταξη του καταλόγου των συγκλητικών γ. ήταν εκλεγμένοι εκπρόσωποι των πληβείων δ. είχαν την επίβλεψη των ηθών

α

Η λοχίτιδα εκκλησία στην αρχαία Ρώμη εκπροσωπούσε: α. τους πατρικίους β. τους πληβείους γ. το σύνολο των Ρωμαίων δ. όλους τους στρατευμένους πολίτες #31665, #30737

δ

Η Δωδεκάδελτος, που συγκροτήθηκε μετά από αγώνες των πληβείων στην αρχαία Ρώμη, περιείχε για πρώτη φορά την καταγραφή: #31628

α. του εθιμικού δικαίου β. του γραπτού δικαίου γ. των αρχόντων της Ρώμης δ. της ιστορίας της Ρώμης

α

24

Η συνέλευση των πατρικίων, που έχασε τη δύναμή της στην περίοδο τη δημοκρατίας, ονομαζόταν:

α. λοχίτιδα εκκλησία β. φρατρική εκκλησία γ. φυλετική εκκλησία δ. σύγκλητος#29536

β

Οι πατρίκιοι: α. ήταν Λίγουρες στην καταγωγή β. ήταν όλοι οι νεότεροι κάτοικοι της Ρώμης γ. ονομάστηκαν και πλήθος (πληβείοι) δ. ήταν Ρωμαίοι που ανήκαν στις παλαιές μεγάλες οικογένειες. #29039,  #27596

δ

Οι άρχοντες της ρωμαϊκής δημοκρατίας (Res publica) που συγκέντρωναν όλες τις προηγούμενες βασιλικές εξουσίες ήταν οι: #29030, #26373 α. τιμητές β. δήμαρχοι γ. ύπατοι δ. ταμίες

γ

Στη ρωμαϊκή πολιτεία (Res publica) οι δύο ύπατοι: #27792

α. εκπροσωπούσαν τη νομοθετική εξουσία της πολιτείας β. ήταν επιφορτισμένοι με την επίβλεψη των ηθών γ. προστάτευαν τους πληβείους από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων δ. συγκέντρωναν όλες τις εξουσίες που προηγουμένως είχε ο βασιλιάς

δ

Από τις τρεις (3) εκκλησίες που λειτούργησαν προοδευτικά στο ρωμαϊκό κράτος, αυτή που έχασε τη δύναμή της στην περίοδο της δημοκρατίας (Res publica) ήταν η: #27788

α. φυλετική β. λοχίτιδα γ. εκκλησία του δήμου δ. φρατρική

δ

Η Δωδεκάδελτος αποτελεί καταγραφή του εθιμικού δικαίου των: α. Αθηναίων β. Ρωμαίων γ. Σπαρτιατών δ. Θουρίων

#25203

β

Η Δωδεκάδελτος αποτελεί καταγραφή του εθιμικού δικαίου των: α. Αθηναίων β. Ρωμαίων γ. Σπαρτιατών δ. Βυζαντινών #23732

β

25

Ο «δικτάτορας» κατά την περίοδο της δημοκρατίας (Res publica) στη Ρώμη εκλεγόταν από: α. τον δήμαρχο β. τους υπάτους γ. τους τιμητές δ. τους πατρικίους#23710

β

Να κατατάξετε τα ακόλουθα ιστορικά γεγονότα με χρονολογική σειρά, ξεκινώντας από το αρχαιότερο:

α. μεταρρυθμίσεις του Εφιάλτη στην κλασική Αθήνα β. πρώτος ελληνικός αποικισμός γ. συνέδριο της Κορίνθου υπό τον Φίλιππο Β΄ δ. αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β΄γραφής ε. κατάργηση της βασιλείας στη Ρώμη #32425

β, ε, α, γ, δ

α. Ανταλκίδειος ειρήνη β. συνέδριο της Κορίνθου υπό τον Αλέξανδρο γ. σύνθεση ομηρικών επών δ. μάχη της Χαιρώνειας ε. κατάργηση της βασιλείας στη Ρώμη #35190

γ, ε, α, δ, β

Να κατατάξετε τις ακόλουθες ιστορικές περιόδους με χρονολογική σειρά (ξεκινώντας από την αρχαιότερη): α. Αυγούστεια Ρώμη β. Ομηρική εποχή γ. Ελληνιστική εποχή δ. Δημοκρατική Ρώμη ε. Μυκηναϊκή εποχή #23993

ε, β, γ, δ, α

1δ, 2στ, 3α, 4ε, 5β

26

1γ, 2ε, 3δ, 4β, 6α

1ε, 2γ, 3δ, 4β, 5α

2γ, 3ε, 4β, 5α, 6δ

1β, 2ε, 3δ, 4γ, 6α