ZAMİR

(ADIL)

Özgür KAYA

Türkçe Öğretmeni

ZAMİR (ADIL)

İsimlerin yerine kullanılan, geçici olarak isimlerin yerini tutan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Zamirler dörde ayrılır:

1. Kişi Zamiri

1. KİŞİ ZAMİRİ

İnsan isimlerinin yerini tutan zamirlere kişi (şahıs) zamiri denir.

Türkçede 6 tane kişi zamiri vardır:

Örnek:

• Benim de gelmemi ister misin?
• Senin arkadaşların nerede?
• O da kitap okuyacakmış.
• Biz hafta sonu parka gideceğiz.
• Siz de bizimle gelir misiniz?
• Onlar bu milletin geleceğidir.

Not:

«Kendi» sözcüğü de kişi zamirleri arasında kabul edilir ve dönüşlülük zamiri olarak adlandırılır.

​

• Örnek:
• Sadece kendini düşünerek hareket etmemelisin.
• Bizimle gelmek istemiyorsa kendi bilir.

2. İşaret Zamiri

2. İŞARET ZAMİRİ

Varlıkların isimlerini söylemeden işaretle göstermeye yarayan zamirlere işaret (gösterme) zamiri denir.

«Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, karşıki» gibi sözcükler, en sık kullanılan işaret zamirleridir.

Örnek:

• Bu, senin çantan mı? («Bu» zamiri çanta isminin yerini tutmuş.)

• Şunu uzatır mısın? («Şu» zamiri kalem isminin yerini tutmuş.)

​

• Onları mutfağa götürmesine yardım et. («O» zamiri tabaklar isminin yerini tutmuş.)

​

• Buraya seneye de gelelim mi? (İzmir’e)

​

• Şundan bana da verir misin? (Kiraz)

• Onu değil de ötekini giyersen daha çok yakışır. (Giysi)

​

Not:

Kişi Zamiri

İşaret Zamiri

O, ONLAR

• Bu zamirler, insan isimlerinin yerini tutuyorsa kişi zamiridir.

• Bu zamirler, insan dışı varlıkların isimlerinin yerini tutuyorsa işaret zamiridir.

İnsan dışı varlıkların isimlerinin yerini tuttuğu için İŞARET ZAMİRİ

İnsan isimlerinin yerini tuttuğu için KİŞİ ZAMİRİ

Onu ders çalışırken gördüm.

Onu cüzdanıma koyarken düşürmüşüm.

O , ONLAR

Onları da yemeğe çağırmak istiyorum.

Onları dolaba yerleştirir misin?

3. Belgisiz Zamir

3. BELGİSİZ ZAMİR

Hangi varlığın yerini tuttuğu tam olarak belli olmayan zamirlere belgisiz zamir denir.

“Kimi, çoğu, bazıları, şey, herkes, hepsi, hiç kimse, birçoğu, biri” gibi sözcükler, en sık kullanılan belgisiz zamirlerdir.

Örnek:

• Arkadaşlarımdan birkaçı yarın bize gelecekmiş. (Birkaçı ama kimler?)

• Biri beni sormuş. (Bir insan ama kim?)

• Herkes buraya gelsin. (Herkes ama kimler?)

• Dün yaşanılanları hiç kimse hatırlamıyormuş.(İnsanlar ama kimler?)

• Bu, benim en sevdiğim şey. (Bir şey ama ney?)

• Kimi hemen küsüverir. (İnsanlar ama kimler?)

4. Soru Zamiri

4. SORU ZAMİRİ

İsimlerin yerini soru yoluyla tutan zamirlere soru zamiri denir.

“Kim, kime, ne, nereye, nerede, hangisi, kaçı?” gibi sözcükler, en sık kullanılan soru zamirleridir.

Örnek:

• Bugün pazara kim gidecek?

• Nereden geliyorsun böyle?

• Evet, ne söylemek istiyorsun?

• Yarın kaçınız bizimle gelecek?

• Hangimiz sevmiyoruz ki kitap okumayı?

ZAMİRLER

• Arkadaşlar akşam dışarıya çıkacakmış.

• Onlar akşam dışarıya çıkacakmış. (Kişi zamiri)
• Birileri akşam dışarıya çıkacakmış. (Belgisiz zamir)
• Kim akşam dışarıya çıkacakmış? (Soru zamiri)

​

ZAMİRLER

• Kitapları evde unutmuşum.

• Onları evde unutmuşum. (İşaret zamiri)
• Bazılarını evde unutmuşum. (Belgisiz zamir)
• Hangilerini evde unutmuşum? (Soru zamiri)

​

DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER.

BAŞA DÖNELİM.

ETKİNLİĞE GEÇELİM.

Verilen cümlelerdeki zamirlerin altını çizip türlerini yanlarına yazalım.

• Arkadaşım bana hediye almış.

• Şunları da götürelim mi?

• Dolaptakilerden hangilerini alacağız?

• Ödevlerini kendin yapmalısın.

• Arkadaşlarımdan birkaçını uzun zamandır görmüyorum.

• Onu değil ötekini istiyorum.

• Daha neler göreceğiz bakalım.

• O da sizinle gelmek istiyor.

DOĞRU YANITLARI GÖSTER.

Ve işte yanıtlar…

• Arkadaşım bana hediye almış. 🡪 Kişi zamiri

• Şunları da götürelim mi? 🡪 İşaret zamiri

• Dolaptakilerden hangilerini alacağız? 🡪 Soru zamiri

• Ödevlerini kendin yapmalısın. 🡪 Kişi zamiri (Dönüşlülük zamiri)

• Arkadaşlarımdan birkaçını uzun zamandır görmüyorum. 🡪 Belgisiz zamir

• Onu değil ötekini istiyorum. 🡪 İşaret zamiri

• Daha neler göreceğiz bakalım. 🡪 Soru zamiri

• O da sizinle gelmek istiyor. 🡪 Kişi zamiri

TEBRİK EDERİM.

BURAYA KADAR BAŞARIYLA GELDİYSEN KONUYU ANLADIN DEMEKTİR.

Özgür KAYA

Türkçe Öğretmeni