ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΠΛΟΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Κωνσταντίνα Σπύρου

Όλγα Κωστοπούλου Συλβέστρου

Τριήρης

• Η τριήρης ήταν αρχαίο κωπήλατο πολεμικό πλοίο με τρεις σειρές κωπηλατών, το οποίο ήταν πλήρως επανδρωμένο και μπορούσε να πλεύσει με πρωτοφανή για τα δεδομένα της εποχής ταχύτητα και έλκει την προέλευσή του από την Κόρινθο. Πρόκειται για εξέλιξη της διήρους η οποία κυριαρχούσε, ήδη, στη Μεσόγειο Θάλασσα, με ιδιαίτερη χρήση από τους αρχαίους Έλληνες και τους Φοίνικες.

Πεντηκόντορος

• Η πεντηκοντόρος ήταν τύπος αρχαίας ελληνικής γαλέρας, που χρησιμοποιήθηκε από την αρχαϊκή εποχή και μπορεί να υπήρχε και στα ομηρικά έπη.
• Πριν από την Αρχαϊκή εποχή ο Όμηρος στην Ιλιάδα του αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια του Τρωικού Πολέμου υπήρχαν πλοία με διάφορους αριθμούς κουπιών. Ο μικρότερος αριθμός που αναφέρεται ήταν τα είκοσι που ονομάζονταν εικοσικόντορες, όπως το πλοίο που μετέφερε τη Χρυσηίδα πίσω στον πατέρα της. Το πλοίο του Οδυσσέα αναφέρεται ότι είχε πενήντα κουπιά οπότε για αυτό υποθέτουμε ότι ήταν πεντηκόντορος .Οι πεντηκόντοροι εμφανίστηκαν σε μια εποχή που δεν γινόταν ακόμη διάκριση ανάμεσα στα εμπορικά και στα πολεμικά πλοία. Τα σκάφη ήταν ευέλικτα με μακρά ακτίνα δράσης που χρησιμοποιήθηκαν για εμπόριο, πειρατεία και πολεμικές επιχειρήσεις. Μετέφεραν αγαθά ή και στρατιώτες

Διήρης

• Πολεμικό κωπήλατο πλοίο με δύο σειρές κουπιών σε κάθε πλευρά. Πρόκειται για επαναστατική επινόηση κατά τον 8ο αι. π.Χ. που προσέδιδε στο σκάφος διπλάσια κινητήρια ισχύ χωρίς αύξηση του μήκους του. Αυτό ήταν ένα σημαντικό πλεονέκτημα στις καταδιώξεις των πειρατών και στους εμβολισμούς των αντιπάλων.

Ημιολία

• Ήταν γρήγορο και ευέλικτο κωπήλατο πλοίο, ενώ είναι πιθανόν να κατασκευάστηκε πρώτη φορά τον 4ο αι. π.Χ., από πειρατές στην Καρία. Η ημιολία είχε μιάμιση σειρά κουπιών και μπορούσε να χρησιμοποιεί τα πανιά πολύ αποτελεσματικότερα από τα άλλα πλοία. Κατά την αρχαιότητα, εκτός από τους πειρατές της ανατολικής κυρίως μεσογείου, το καράβι αυτό χρησιμοποίησαν ο Μέγας Αλέξανδρος, αλλά και οι Ρωμαίοι, ως πολεμικό και μεταφορικό αντίστοιχα. Η χρήση του ωστόσο, με αρκετές όμως τροποποιήσεις, έφτασε μέχρι τα νεότερα χρόνια. Η γνωστή μας σκούνα, ονομάζεται αλλιώς ημιολία και συνδέεται με το ομώνυμο αρχαίο πλοίο.

Εμπορικά πλοία

• Τα εμπορικά πλοία χρησιμοποιούνταν για την μεταφορά εμπορικών αγαθών. Οι συνθήκες που επικρατούσαν σε ένα αρχαίο εμπορικό πλοίο εξασφάλιζαν μάλλον στοιχειώδεις ανέσεις, αν και ορισμένα πλοία φαίνεται πως διέθεταν καμπίνες και υποδομή για μαγείρεμα.

Ποταμόπλοιο

• Το ποταμόπλοιο είναι ένας ιδιαίτερος ναυπηγικός τύπος πλοίου προορισμένου να εκτελεί ταξίδια σε ποτάμια. Πρόκειται για πλοίο πλατύ με μικρό βύθισμα, χωρίς καρίνα, που χρησιμοποιείται για μεταφορές μέσα σε ποτάμια, εκεί όπου τα κανονικά πλωτά δεν μπορούν να ταξιδέψουν λόγου βάθους. Η κίνηση των ποταμόπλοιων γίνεται με μηχανές κυρίως, αλλά μερικές φορές και με ρυμούλκηση ή πρόωση από άλλα πλωτά, οπότε το σκάφος ονομάζεται απλώς ποταμοφορτηγίδα.

Ιστιοφόρα

• Ως Ιστιοφόρο χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε σκάφος ή πλωτό ναυπήγημα που αποκλειστικό μέσο πρόωσής του έχει την αιολική ενέργεια (τον άνεμο) επί των ιστίων του (πανιά) τα οποία και φέρει, εξ ου και η ονομασία του. Αποτελεί τη 2η εξελικτική βασική κατηγορία τύπων πλοίων, μετά το "κωπήλατο" και πριν από το "μηχανοκίνητο.

Σχεδία

Η σχεδία είναι το αρχαιότερο και πιο απλό μέσο για υδάτινες μεταφορές. Δημιουργείται από ξύλα που συνδέονται μεταξύ τους έτσι ώστε να σχηματίσουν μια πλωτή εξέδρα. Κάποιες σχεδίες είναι φτιαγμένες για να πλέουν με το ρεύμα του ποταμού, ενώ άλλες διανύουν μεγάλες αποστάσεις χρησιμοποιώντας πανιά και κουπιά. Χρησιμεύει για την μεταφορά ανθρώπων ή εμπορευμάτων. Λόγω της έλλειψης των τοιχωμάτων, στο κέντρο υψώνεται ένας ιστός για την στήριξη ενός πανιού.