​

มาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ

สำนักมาตรการเชิงรุกและนวัตกรรม

สำนักงาน ป.ป.ช.

พ.ร.บ. ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561

มาตรา 32 คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีหน้าที่และอำนาจเสนอมาตรการ ความเห็น และข้อเสนอแนะต่อคณะรัฐมนตรี รัฐสภา ศาล องค์กรอิสระ หรือองค์กรอัยการ ในเรื่องดังต่อไปนี้

​

1) ปรับปรุงการปฏิบัติราชการ หรือวางแผนงานโครงการของส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือหน่วยงานของรัฐ เพื่อป้องกันหรือปราบปรามการทุจริต การกระทำความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ�หรือการกระทำความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม

2) จัดให้มีมาตรการและกลไกที่มีประสิทธิภาพเพื่อป้องกันและขจัดการทุจริตและประพฤติมิชอบทั้งในภาครัฐและภาคเอกชนอย่างเข้มงวด

3) เสนอแนะให้มีการปรับปรุงกฎหมาย กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ หรือมาตรการใดที่เป็นช่องทาง�ให้มีการทุจริตหรือประพฤติมิชอบ หรือเป็นเหตุให้เจ้าหน้าที่ของรัฐไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ให้เกิดผลดี�ต่อราชการได้

​

หน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

มาตรการฯ ที่เคยเสนอคณะรัฐมนตรี

• ข้อเสนอแนะในการป้องกันการทุจริต กรณีการดำเนินตามนโยบายของรัฐบาลในการรับจำนำข้าวเปลือก
• ข้อเสนอเพื่อแก้ไขปัญหาการกำกับดูแลสหกรณ์
• มาตรการป้องกันการทุจริตเพื่อแก้ไขปัญหาการออกเอกสารสิทธิในที่ดินโดยมิชอบ
• ข้อเสนอแนะเพื่อป้องกันการทุจริต เรื่อง การป้องกันและแก้ไขปัญหาการเรียกรับทรัพย์สินหรือประโยชน์ตอบแทนเพื่อโอกาสในการเข้าเรียนในสถานศึกษา (แป๊ะเจี๊ยะ)
• มาตรการป้องกันการทุจริตและการบุกรุกพื้นที่ป่าไม้

ฯลฯ

มาตรการ/ข้อเสนอแนะป้องกันการทุจริต

ความเป็นมา

• ดำเนินการระหว่างปี 2553 – 2558
• คณะกรรมการ ป.ป.ช. ได้รับการร้องเรียนกรณีเจ้าพนักงานที่ดิน และเจ้าพนักงานตรวจท่า กรมเจ้าท่า�ว่ากระทำความผิดฐานทุจริตต่อหน้าที่ เกี่ยวกับการรุกล้ำเข้าไปในพื้นที่ชายหาดและในทะเล
• การร้องเรียนผู้บริหารท้องถิ่น กล่าวหาการกระทำผิดฐานทุจริตต่อหน้าที่
• การร้องเรียนจากประชาชนจังหวัดกาญจนบุรีว่าได้รับความเดือดร้อนจากแพดิสโกเธคและแพคาราโอเกะ
• คณะอนุกรรมการป้องกันการทุจริตด้านความมั่นคง

- ศึกษาพฤติการณ์เรื่องชี้มูล/เรื่องร้องเรียน

- การสำรวจปัญหาจากทุกจังหวัด

- การเชิญหน่วยงานมาให้ข้อมูล

- การประชุมร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัด/ศึกษาสังเกตการณ์ในพื้นที่

​

มาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ

ผลการสำรวจการดำเนินคดีสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ปี 2553 (จำนวน 33 จังหวัด)

หมายเหตุ : ข้อมูลถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2553

ผลการสำรวจการดำเนินคดีสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ปี 2553 (จำนวน 33 จังหวัด)

หมายเหตุ : ข้อมูลถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2553

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

มาตรการป้องกัน

การทุจริต

ปัญหาการจัดการสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ

- ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่�โดยมิชอบ

- เพื่อแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมาย สำหรับตนเองหรือผู้อื่น

- รับ/ให้สินบน

- ตัวการ/ผู้ใช้/ผู้สนับสนุน

- ปัญหาด้านการบริหารจัดการ

(การขาดทรัพยากรทางการบริหาร/เครื่องมือ�/อัตรากำลัง/การมอบอำนาจ ฯลฯ )

- ปัญหาการบังคับใช้กฎหมาย /การตีความกฎหมาย

(การออกคำสั่งทางปกครอง/การดำเนินคดีอาญา�/การตีความกฎหมาย)

- ปัญหาอื่น ๆ (ผู้มีอิทธิพล/การต่อต้านจากประชาชน)

ภาพรวมของข้อเสนอแนะ

ระยะสั้น

ระยะยาว

มาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ

​

- การสำรวจ/จัดทำฐานข้อมูล

- การบังคับใช้กฎหมาย

- การดูดทราย

-การควบคุมมลพิษ

- การจัดการแพลอยน้ำ

- การทบทวนภารกิจที่ถ่ายโอน

ให้ อปท.

- ตรา กม. เฉพาะเรื่องการถมทะเลหรือชายหาด

- จัดตั้งหน่วยงานกลางในการบังคับคดี

- พิจารณาแก้ไขและเพิ่มอัตราโทษความผิดเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ

​

การบริหารจัดการน้ำ�ทั้งระบบ

- ให้มีคณะกรรมการในการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ

- การกำหนดนโยบายแผนงาน/โครงการการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ/

มีส่วนร่วม

- วิเคราะห์ระเบียบกฎหมายในการบริหารทรัพยากรน้ำ

มาตรการระยะสั้น

1. ให้กรมเจ้าท่าและหน่วยงานที่รับผิดชอบสำรวจและตรวจสอบบ้านเรือนประชาชน�ที่ปลูกสร้างล่วงล้ำลำน้ำทั่วประเทศ หากพบว่าเป็นการล่วงล้ำลำน้ำโดยผิดกฎหมาย �ต้องกำหนดมาตรการบังคับให้เป็นไปตามกฎหมาย/การผ่อนผันให้อนุญาตกรณีอยู่มาก่อน พ.ร.บ. การเดินเรือฯ /มีการจัดมาตรการควบคุม/การบุกรุกรายใหม่ต้องแจ้งเตือนให้รื้อถอน

2. ให้กรมเจ้าท่าเป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินการสำรวจ จัดทำแผนที่ และรายละเอียดของสิ่งล่วงล้ำลำน้ำโดยผิดกฎหมายทั่วประเทศ เพื่อนำข้อมูลดังกล่าวมาใช้เป็นฐานในการวางแผนและแก้ไขปัญหาสิ่งล่วงล้ำลำน้ำอย่างเป็นระบบต่อไป /มีแผนปฏิบัติการ และกรอบระยะเวลาที่แล้วเสร็จ

3. กรมเจ้าท่าและหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกับลำน้ำควรจัดทำโครงการสำรวจและตรวจสอบลำน้ำ โดยขอสนับสนุนงบประมาณจากรัฐบาลเพื่อจัดจ้างหน่วยงานภาครัฐหรือภาคเอกชนที่มีขีดความสามารถเพียงพอ /ขอความร่วมมือหน่วยงานรัฐที่ปฏิบัติงานในพื้นที่และประชาชนมีส่วนร่วมในการแจ้งเบาะแส

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

- ขาดการบังคับใช้อย่างจริงจัง/เจ้าหน้าที่ละเว้นการปฏิบัติ/ปล่อยปละ

- ขาดระบบฐานข้อมูลในการบริหารจัดการ/ตรวจสอบ

- อัตรากำลัง/เครื่องมืออุปกรณ์�ไม่เพียงพอ

​

มาตรการระยะสั้น

4. รัฐบาลควรมีการเจราจาทำความตกลงในระดับรัฐบาลกับประเทศเพื่อนบ้านที่มีแม่น้ำเป็นพรมแดนระหว่างประเทศ เพื่อมิให้มีการดูดทราย หรือก่อสร้างสิ่งล่วงล้ำลำน้ำในพื้นที่ที่มีผลกระทบ หรือก่อให้เกิดการพังทลายของตลิ่งในฝั่งของประเทศไทย และควรพิจารณามอบหมาย พร้อมทั้งสนับสนุนงบประมาณให้หน่วยงานที่รับผิดชอบ ในการก่อสร้างพนังกั้นน้ำเพื่อป้องกันการพังทลายของตลิ่ง หรือก่อสร้างเขื่อนกันน้ำเซาะในพื้นที่�ที่มีความเสี่ยงสูงโดยด่วน รวมทั้งส่งเสริมสนับสนุนให้หน่วยงานที่รับผิดชอบ และประชาชนที่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่อยู่ติดริมแม่น้ำหาแนวทางหรือวิธีการป้องกันการพังทลายของตลิ่งที่ได้ผลดี และให้ลงมือปฏิบัติโดยด่วนต่อไป

​

- มีการปล่อยปละละเลยให้มีการรุกล้ำลำน้ำในแม่น้ำที่เป็นเส้นแบ่งพรหมแดนของประเทศ เช่น กรณีแม่น้ำโขง จนทำให้แม่น้ำเปลี่ยนเส้นทาง และทำให้เขตดินแดนของประเทศเปลี่ยนไป ซึ่งส่งผลกระทบต่อ ความมั่นคงของประเทศในที่สุด

​

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะสั้น

5. ในการพิจารณาอนุญาตให้มีการดูดทรายในลำน้ำ สมควรให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยหรือผู้ว่าราชการจังหวัดศึกษาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ที่รับผิดชอบแล้วแต่กรณี แล้วจัดทำสรุปรายงานผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการประกอบกิจการดูดทรายในแหล่งนั้นๆ พร้อมเสนอมาตรการป้องกันและแก้ไข รวมทั้งต้องจัดให้มีการรับฟังความเห็นของราษฎรหรือประชาชนในพื้นที่ด้วย ส่งผลต่อทรัพย์สินและชีวิตความเป็นอยู่อย่างไร สมควรที่จะอนุญาตหรือไม่อย่างไร

คณะกรรมการพิจารณาอนุญาตดูดทรายส่วนกลาง (กพด.) หรือคณะอนุกรรมการพิจารณาอนุญาตดูดทราย (อพด.) ได้ศึกษาประกอบการพิจารณาอนุญาต สำหรับการควบคุมในขั้นตอนการดูดทราย สมควรกำหนดมาตรการเพิ่มเติมเพื่อให้เป็นไปตามระเบียบหรือเงื่อนไขอย่างเคร่งครัด

​

- การอนุญาตให้ดูดทรายในที่ดินของรัฐประเภทดูดทรายแม่น้ำ หลักเกณฑ์ในการพิจารณาอนุญาตฯ มุ่งเน้นที่พื้นที่ในการดูดทรายและวิธีการในการดูดทราย โดยการประกอบกิจการดูดทรายในที่ดินของรัฐนี้ต้องมีใบอนุญาตหลายใบ จึงมีหน่วยงานเข้ามาเกี่ยวข้องหลายหน่วยงาน

- การอนุญาตให้ประกอบกิจการดูดทรายในลำน้ำมีผลกระทบโดยตรงต่อสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร ในพื้นที่ใกล้เคียง แต่ไม่เป็นกิจการที่กฎหมายบัญญัติให้มีการจัดทำรายงานศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะสั้น

6. ให้กรมควบคุมมลพิษ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมกันกำหนดมาตรการควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษที่เป็นสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ เพื่อมิให้เป็นสาเหตุในการก่อมลพิษทางน้ำ

เช่น การกำหนดเป็นนโยบายให้มีการสร้างและใช้ระบบการบำบัดน้ำเสียรวมของชุมชนที่ตั้งอยู่ริมลำน้ำ การเข้มงวดในการใช้มาตรการทางด้านกฎหมายเพื่อควบคุมมลพิษจากสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ เป็นต้น รวมถึงการเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับประชาชนในการการจัดการน้ำเสียอย่างถูกวิธี

- สิ่งล่วงล้ำลำน้ำโดยผิดกฎหมายมีส่วนสำคัญที่ก่อให้เกิดมลพิษทางน้ำ เนื่องจากสิ่งล่วงล้ำลำน้ำเป็นแหล่งกำเนิดมีการระบายน้ำทิ้งโดยไม่มีการบำบัด หรือมีการบำบัดที่ไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการลงสู่แหล่งน้ำ

- รายงานของกรมควบคุมมลพิษเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2553 ได้รายงานว่าสาเหตุสำคัญที่ทำให้คุณภาพน้ำเสื่อมโทรมส่วนใหญ่มาจากน้ำทิ้งชุมชน รวมทั้งน้ำทิ้งจากกิจกรรมอื่นๆ เช่น ด้านอุตสาหกรรม เกษตรกรรม ที่ระบายลงสู่แหล่งน้ำโดยไม่มีการบำบัดน้ำเสียก่อน

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะสั้น

7. ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดร่วมกับหน่วยงานที่รับผิดชอบลำน้ำหรือแหล่งน้ำ ประเมินศักยภาพของแหล่งน้ำหรือลำน้ำที่ได้อนุญาตหรือจะอนุญาตให้มีแพลอยน้ำ แพคนอยู่ หรือแพที่ใช้บริการนักท่องเที่ยว ในลำน้ำหรือแหล่งน้ำในพื้นที่รับผิดชอบว่า มีขีดความสามารถที่เหมาะสมในการรองรับแพลอยน้ำ แพคนอยู่ หรือแพที่ใช้บริการนักท่องเที่ยวได้จำนวนเท่าใด และให้กำหนดมาตรการที่เข้มข้นเพื่อบังคับมิให้มีการกระทำผิดระเบียบกฎหมาย

เช่น การออกระเบียบหรือข้อกำหนดเรื่องการจดทะเบียน การควบคุมด้านความปลอดภัยทางน้ำ การควบคุมการก่อมลพิษทางน้ำและการจัดระเบียบในด้านต่าง ๆ ของแพลอยน้ำ แพคนอยู่หรือแพที่ใช้บริการนักท่องเที่ยว

​

- ประชาชนก่อสร้างเรือแพ หรือแพลอยน้ำเพื่อให้บริการนักท่องเที่ยวโดยไม่ได้รับอนุญาต

- หน่วยงานที่รับผิดชอบลำน้ำไม่สามารถ�ที่จะควบคุมเรือแพเหล่านี้ได้ และมีปัญหาตามมาอีกมากมาย เช่น เสียงดังรบกวนประชาชนที่อาศัยในพื้นที่ ปัญหาเรื่องแพไม่มีความปลอดภัยเท่าที่ควร ปัญหาการปล่อยสิ่งปฏิกูลลงสู่ลำน้ำ

​

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะสั้น

8. ให้กรมเจ้าท่าและหน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ทบทวนภารกิจ �ที่ถ่ายโอนอำนาจให้แก่หน่วยราชการส่วนภูมิภาคและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น�โดยการศึกษาและปรับปรุงหลักเกณฑ์ ระเบียบ วิธีปฏิบัติ สร้างความรู้ความเข้าใจ�อย่างชัดเจน และให้การสนับสนุน ติดตามการทำงานอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง

รวมถึง การส่งเสริมให้หน่วยงานที่รับโอนภารกิจได้มีการเชื่อมโยงบูรณาการการทำงานกับหน่วยงานหรือองค์กรทุกภาคส่วนที่รับผิดชอบเกี่ยวกับลำน้ำในพื้นที่ด้วย

​

- ปัญหาในการอนุญาตให้มีการปลูกสร้างสิ่งล่วงล้ำลำน้ำได้เกิดขึ้น โดยมีผู้ร้องเรียนให้ดำเนินคดีกับผู้บริหารของ อปท. ที่ได้รับมอบอำนาจจากเจ้าท่า กรณีกล่าวหาว่ากระทำความผิดฐานทุจริตฯ ในการอนุญาตให้มีการปลูกสร้างสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ

-การขาดความรู้/ความเข้าใจเรื่องหลักเกณฑ์การอนุญาตฯ หรือไม่มีความชัดเจนในแนวทางปฏิบัติสำหรับผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ของ อปท. หรือความไม่พร้อมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

​

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะสั้น

9. ให้ผู้บังคับบัญชาทุกระดับของกรมเจ้าท่าหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่มีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ กำชับ ควบคุม ดูแลผู้ใต้บังคับบัญชาหรือเจ้าหน้าที่ที่อยู่ในความรับผิดชอบให้ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต หากพบว่ามีผู้กระทำความผิดให้ลงโทษอย่างเด็ดขาดทุกราย และให้ถือว่าเป็นความบกพร่องของผู้บังคับบัญชาด้วย

​

​

- ปัญหาสิ่งล่วงล้ำลำน้ำโดยผิดกฎหมาย มีสาเหตุสำคัญประการหนึ่งมาจากเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบกระทำการทุจริต�ต่อหน้าที่ หรือกระทำความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ หรือเจ้าหน้าที่ละเลยไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ในการจับกุม ควบคุม ดูแล หรือไม่เข้มแข็งในการปฏิบัติหน้าที่

อาจเนื่องมาจากเกรงกลัวผู้มีอิทธิพล�ในพื้นที่ หรือไม่หมั่นตรวจตราหรือปล่อยให้มีการก่อสร้างหรือรุกล้ำลำน้ำหรือพื้นที่�หวงห้าม ซึ่งในบางพื้นที่พบว่าเป็นการรุกล้ำอย่างชัดแจ้งแต่เจ้าหน้าที่ไม่จับกุมหรือไม่เอาใจใส่หรือดำเนินการตามอำนาจหน้าที่

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะยาว

10. ในกรณีที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง ทั้งในด้านความมั่นคง ด้านเศรษฐกิจ หรือความจำเป็นอื่น ที่จะต้องนำพื้นที่โดยการถมทะเลหรือที่ดินชายหาดมาใช้ประโยชน์ รัฐต้องเข้ามาควบคุมการถมทะเล โดยตรากฎหมายเฉพาะสำหรับการถมทะเลหรือชายหาด โดยมีการกำหนดรายละเอียด หลักเกณฑ์ ขั้นตอนอย่างชัดเจน รวมทั้งให้มีหน่วยงานที่ควบคุมเรื่องนี้โดยตรงด้วย

​

​

- การตีความกฎหมายกรณีการถมทะเล ตามมาตรา 117 แห่งพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456

​

​

​

​

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะยาว

11. จัดตั้งหน่วยงานกลางในการบังคับคดี เพื่อรับผิดชอบและทำหน้าที่บังคับคดี ในกรณีมีผู้ฝ่าฝืนหรือ มีผู้กระทำความผิดเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ที่ไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ทางปกครองหรือคำสั่งของศาลที่มีคำสั่งให้รื้อถอนสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ หรือจัดการอื่นใดเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำโดยผิดกฎหมาย ให้กับทุกกระทรวง ทบวง กรม

โดยการกำหนดหลักเกณฑ์ ระเบียบหรือมาตรการบังคับให้ผู้กระทำความผิดเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ และหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ผู้มีหน้าที่ดำเนินการไม่ต้องรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดขึ้น เว้นแต่เป็นการกระทำโดยเจตนาที่จะให้เกิดความเสียหายเกินสมควรแก่วิสัยและพฤติการณ์

​

- หน่วยงานที่รับผิดชอบได้ออกคำสั่งทางปกครองให้รื้อถอนภายในเวลาที่กำหนด หรือกรณีที่มีการดำเนินคดีถึงที่สุดโดยศาลมีคำสั่งบังคับคดีให้ผู้กระทำผิดรื้อถอนออกไป แต่ผู้กระทำผิดไม่ดำเนินการตามคำสั่งทางปกครองหรือคำสั่งของศาล

- หากเป็นกรณีการถมทะเลหรือล่วงล้ำลำน้ำโดยมิชอบด้วยกฎหมายที่มีเนื้อที่เป็นจำนวนมาก หรือปลูกสร้างอาคารขนาดใหญ่รุกล้ำลำน้ำหรือทะเล หน่วยงานที่รับผิดชอบจะทำการรื้อพื้นดินที่ถมหรือรื้ออาคารออกทั้งหมดจะมีปัญหาในการปฏิบัติเป็นอย่างมาก

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

มาตรการระยะยาว

12. พิจารณาแก้ไขและเพิ่มอัตราโทษของความผิดเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำโดยผิดกฎหมายและให้ถือว่าความผิดเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำโดยผิดกฎหมายเป็นความผิดต่อเนื่อง จนกว่าจะมีการรื้อถอนหรือแก้ไขให้ถูกต้อง

​

- ความผิดเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำตามพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456 มีโทษสถานเบาและมีอายุความทางคดีเพียง 1 ปี หรือ 5 ปี ตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 ที่นับแต่วันที่มีการก่อสร้างเสร็จ ทำให้ผู้ฝ่าฝืนหรือกระทำความผิดขาดความเกรงกลัว เนื่องจากมีความคิดว่าแม้จะกระทำความผิดและถูกดำเนินคดีแล้ว ก็ยังมีความคุ้มค่าเมื่อเปรียบเทียบกับผลประโยชน์ที่ได้รับ

​

ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช.

สภาพปัญหา

ข้อเสนอแนะ

ผลการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี

คณะรัฐมนตรี มีมติเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2558 รับทราบเกี่ยวกับการดำเนินการตามมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ตามที่กระทรวงคมนาคมเสนอไว้ชั้นหนึ่งก่อน และให้เร่งดำเนินการจัดประชุมร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และจัดทำรายงานผลการพิจารณาฯ ให้ครบถ้วน

- กระทรวงคมนาคมจัดประชุมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสังกัดเกี่ยวกับมาตรการดังกล่าว โดยที่ประชุมมติให้กรมเจ้าท่า ซึ่งเป็นหน่วยงานในสังกัดกระทรวงคมนาคมที่มีภารกิจเกี่ยวกับการดูแล รักษา ป้องกันและรับผิดชอบเป็นหน่วยงานหลักเพื่อพิจารณาดำเนินการ และให้ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ เพื่อบูรณาการในภาพรวม และจัดทำ �“แผนบูรณาการมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ” เพื่อรวบรวมให้เสนอรายงานให้คณะรัฐมนตรีต่อไป

ผลการพิจารณาของกระทรวงคมนาคม ที่เสนอคณะรัฐมนตรี

ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2559

กรมเจ้าท่า ซึ่งได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมได้พิจารณารับความเห็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดไปพิจารณา�ในภาพรวม โดยได้จัดทำ แผนบูรณาการมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ออกเป็น 5 แผนงาน ดังนี้

ผลการพิจารณาของกระทรวงคมนาคม ที่เสนอคณะรัฐมนตรี

ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2559

กรมเจ้าท่า ซึ่งได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมได้พิจารณารับความเห็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดไปพิจารณา�ในภาพรวม โดยได้จัดทำ แผนบูรณาการมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ออกเป็น 5 แผนงาน ดังนี้

ผลการพิจารณาของกระทรวงคมนาคม ที่เสนอคณะรัฐมนตรี

ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2559

กรมเจ้าท่า ซึ่งได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมได้พิจารณารับความเห็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดไปพิจารณา�ในภาพรวม โดยได้จัดทำ แผนบูรณาการมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ออกเป็น 5 แผนงาน ดังนี้

ผลการพิจารณาของกระทรวงคมนาคม ที่เสนอคณะรัฐมนตรี

ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2559

กรมเจ้าท่า ซึ่งได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมได้พิจารณารับความเห็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดไปพิจารณา�ในภาพรวม โดยได้จัดทำ แผนบูรณาการมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ออกเป็น 5 แผนงาน ดังนี้

ผลการพิจารณาของกระทรวงคมนาคม ที่เสนอคณะรัฐมนตรี

ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2559

กรมเจ้าท่า ซึ่งได้รับมอบหมายจากกระทรวงคมนาคมได้พิจารณารับความเห็นของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดไปพิจารณา�ในภาพรวม โดยได้จัดทำ แผนบูรณาการมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ออกเป็น 5 แผนงาน ดังนี้

z

เสนอมาตรการฯ ตาม ม. 32

แห่ง พ.ร.บ. ป.ป.ช.

มอบหมายให้หน่วยงาน�ที่เกี่ยวข้องดำเนินการ

ผลักดัน

ติดตามผล

ประเมิน/รายงานผล

ป.ป.ช. ภาค/จังหวัด

รายงานผล

การติดตามมาตรการฯ ที่ผ่านมา

ผลการติดตามมาตรการฯ ที่ผ่านมา

คณะอนุกรรมการศึกษาเพื่อป้องกันการใช้ประโยชน์ที่ดินของรัฐโดยมิชอบ

การสำรวจจัดทำแผนที่ฐานข้อมูลสิ่งปลูกสร้าง ล่วงล้ำลำแม่น้ำทั่วประเทศ �

(1) จัดการจ้างที่ปรึกษาเพื่อทำการสำรวจ จัดทำแผนที่และรายละเอียดของสิ่งล่วงล้ำลำแม่น้ำประกอบด้วย 3 ระยะ ดังนี้

- ระยะที่ 1 ได้รับการจัดสรรงบประมาณ ในปี 2561 – 2563 วงเงิน 298.50 ล้านบาท พื้นที่ดำเนินการบริเวณร่องน้ำภายในประเทศ (แม่น้ำ) และบริเวณชายฝั่งทะเลรวมระยะทางดำเนินการ 4,747.71 กิโลเมตร

- ระยะที่ 2 ขอรับการจัดสรรงบประมาณเพื่อมาดำเนินการ ในปี 2563 - 2564 วงเงิน 349 ล้านบาท พื้นที่ดำเนินการบริเวณร่องน้ำภายในประเทศ (แม่น้ำและคลอง) บริเวณชายฝั่งทะเลบริเวณเกาะ และบริเวณทะเลสาบ รวมระยะทางดำเนินการ 7,074.37 กิโลเมตร

- ระยะที่ 3 ในปี 2564 –2566 ขอรับงบประมาณวงเงิน 265 ล้านบาท พื้นที่ดำเนินการบริเวณร่องน้ำภายในประเทศ รวมระยะทางดำเนินการ 5,465.08 กิโลเมตร

​

​

• บริเวณชายฝั่งทะเลจังหวัดตราด ระยะทาง 184.00 กิโลเมตร
• บริเวณชายฝั่งทะเลจังหวัดจันทบุรี ระยะทาง 102.00 กิโลเมตร
• บริเวณชายฝั่งทะเลระยอง ระยะทาง 104.00 กิโลเมตร
• บริเวณชายฝั่งทะเลชลบุรี ระยะทาง 28.00 กิโลเมตร

โครงการจ้างที่ปรึกษาสำรวจ จัดทำแผนที่และรายละเอียดของสิ่งล่วงล้ำลำน้ำทั่วประเทศ ระยะที่ 1

4 บริเวณชายฝั่งทะล ระยะทางโดยประมาณ 418 ก.ม.

รายงานผลการดำเนินการตามคำสั่ง คสช. ที่ ๓๒/๒๕๖๐ เมื่อวันที่ ๑๑ เมษายน ๒๕๖๒

ผลการพิจารณาผ่านสามารถแยกตามประเภทได้ ดังนี้

การแก้ไขกฎหมาย

การดำเนินการเกี่ยวกับการควบคุมไม่ให้มีการปลูกสร้างอาคารหรือสิ่งอื่นใดล่วงล้ำลำแม่น้ำ โดยไม่ได้รับอนุญาต หรือปลูกสร้างไม่เป็นไปตามที่ได้รับอนุญาต เพื่อไม่ให้มีการปลูกสร้างเพิ่มเติมจึงได้มีการตราพระราชบัญญัติ�การเดินเรือในน่านน้ำไทย (ฉบับที่ 17) พ.ศ.2560 โดยแก้ไขเพิ่มเติมอัตราโทษ�ให้มีความเหมาะสมกับการแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่ทางน้ำสาธารณะที่เพิ่มมากขึ้น

​

ระเบียบกรมเจ้าท่าว่าด้วยการดำเนินคดีเกี่ยวกับสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ พ.ศ. 2560

ข้อ ๒๕ การบังคับให้มีการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ�ตามมาตรา ๑๑๘ ทวิ วรรคสอง�แห่งพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช ๒๔๕๖ �แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติ�การเดินเรือในน่านน้ำไทย (ฉบับที่ ๑๗) พ.ศ. ๒๕๖๐ �ให้อธิบดีกรมเจ้าท่าแต่งตั้งคณะทำงานชุดหนึ่ง�ประกอบด้วย สำนักกฎหมาย สำนักพัฒนาและบำรุงรักษาทางน้ำ �กองวิศวกรรม กองคลัง และสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาค�และสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาคสาขาในพื้นที่รับผิดชอบ

- คำสั่งกรมเจ้าท่า ที่ 615/2561 เรื่อง แต่งตั้งคณะทำงานเพื่อบังคับ�ให้มีการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ตามคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลให้รื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ เพื่อกำหนดนโยบายและจัดทำแผนการรื้อถอนหรือแก้ไข�สิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ตามคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลให้รื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ��

- โดยมีอำนาจหน้าที่ ดังนี้ � � (๑) กำหนดนโยบายและจัดทำแผนจัดการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำเพื่อให้�เป็นไปตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้รื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ� (๒) จัดทำแผนปฏิบัติการให้สอดคล้องกับแผนจัดการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำเสนอต่ออธิบดีกรมเจ้าท่าเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบ� (๓) จัดหากำลังคน สถานที่ เครื่องมือ วัสดุ ยานพาหนะ และสิ่งอื่นที่จำเป็นต่อการรื้อถอน�หรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ� (๔) เบิกจ่ายเงินทดรองราชการเพื่อทดรองจ่ายสำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ�รื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำตามระเบียบกระทรวงการคลัง� (๕) จัดทำคำขอตั้งงบประมาณสำหรับการดำเนินการตามแผนปฏิบัติการตามกฎหมาย�ว่าด้วยวิธีการงบประมาณ

- โดยมีอำนาจหน้าที่ ดังนี้ (ต่อ)�� (๖) ติดต่อประสานงานกับหน่วยงานของรัฐอื่นเพื่อให้ความช่วยเหลือด้านกำลังคน สถานที่�เครื่องมือ วัสดุ ยานพาหนะ และสิ่งอื่นที่จำเป็นต่อการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ� (๗) ควบคุมกำกับ และเร่งรัดติดตามการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำเพื่อให้เป็นไปตาม�คำพิพากษาหรือคำสั่งให้รื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ� (๘) ติดตามและประเมินผลการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำก่อนรายงานให้�อธิบดีกรมเจ้าท่าและศาลทราบตามลำดับ� (๙) เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ และแถลงข่าวตามที่อธิบดีกรมเจ้าท่ามอบหมาย� (๑๐) รวบรวมค่าใช้จ่ายในการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำทั้งหมดเพื่อใช้สิทธิเรียกร้อง�ในทางแพ่งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองสิ่งล่วงล้ำลำน้ำนั้นเป็นผู้รับผิดชอบชดใช้ค่าใช้จ่ายดังกล่าว� (๑๑) ปฏิบัติการอื่นใดตามที่อธิบดีกรมเจ้าท่ามอบหมาย�

ปัญหาและอุปสรรค

1. การดำเนินการบังคับให้มีการรื้อถอนหรือแก้ไขสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ
2. ขาดเครื่องมือเครื่องจักร
3. อัตรากำลังเจ้าหน้าที่สำนักงานเจ้าท่าภูมิภาคสาขาไม่เพียงพอ
4. การรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างที่อยู่บริเวณภายในทะล
5. เจ้าของหรือผู้ครอบครองไม่ให้ความร่วมมือในการรื้อถอน
6. ขาดผู้ดำเนินการขนย้ายซากอาคาร
7. ระยะเวลารื้อถอนสิ่งล่วงล้ำลำน้ำในแต่ละพื้นที่ต้องใช้ระยะเวลานานพอสมควร

8) พื้นที่บริเวณที่ตั้งของสิ่งปลูกสร้างล่วงล้ำลำน้ำที่ต้องรื้อถอน มีข้อจำกัดในการเข้าถึง

(9) บริเวณที่สิ่งปลูกสร้างตั้งอยู่มีความแตกต่างกัน

(10) การเข้าพื้นที่เพื่อรื้อถอนถูกต่อต้านจากชุมชนในพื้นที่

ปัญหาและอุปสรรค

(11) เจ้าหน้าที่ไม่เพียงพอสำหรับการดำเนินการ รื้อถอน

ซึ่งอาจมีแนวทางแก้ไขโดยการใช้วิธีจ้างเหมา

(12) ระยะเวลาการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างล่วงล้ำลำแม่น้ำมีความแตกต่างกัน

(13) ประชาชนขาดความเข้าใจข้อกฎหมาย

(14) ปัญหาขาดงบประมาณในการดำเนินการรื้อถอน

แนวทางการแก้ไขของกรมเจ้าท่า

(1) จัดสรรกำลังพลให้เพียงพอ เพื่อเข้ารื้อถอนสิ่งปลูกสร้างสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ

(2) จัดตั้งงบประมาณสำหรับดำเนินการสิ่งล่วงล้ำลำน้ำในระยะต่อไป

(3) ขอความร่วมมือจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ ร่วมประชาสัมพันธ์

(4) ทำการสำรวจพื้นที่สิ่งปลูกสร้างล่วงล้ำลำแม่น้ำที่ต้องรื้อถอน

(5) ขอรับการสนับสนุนจากหน่วยงานด้านความมั่นคงในพื้นที่

(6) ศึกษาข้อมูลระยะเวลารื้อถอน รวมถึงงบประมาณที่ชัดเจน

(7) จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนได้รับทราบขั้นตอนการขออนุญาต สิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ข้อกฎหมายและบทลงโทษ

จบการนำเสนอ

แนวทางบูรณาการทำงานบังคับใช้กฎหมาย และการติดตามมาตรการฯ

- มาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับบุกรุกและการใช้ประโยชน์ในที่ดินป่าไม้โดยมิชอบ (อยู่ระหว่างการเสนอคณะกรรมการ

ป.ป.ช./รับฟังความเห็นหน่วยงาน)

- มาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับการขุดดิน ถมดิน และดูดทราย (ดำเนินการในระยะต่อไป)

ประเด็นปัญหาสำคัญที่ค้นพบ (กรณีที่ดินป่าไม้)

1) ประเด็นระบบฐานข้อมูลการครอบครองที่ดิน (รัฐ-เอกชน)

2) ประเด็นการปรับปรุงแนวเขตที่ดินของรัฐ (one map)

3) ประเด็นการผ่อนผัน/การจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน/ประชาชน (หลักเกณฑ์/การตรวจสอบ)

4) ประเด็นการป้องกันและปราบปรามการบุกรุก (การบังคับใช้กฎหมาย/การบูรณาการหน่วยงาน/การระดมสรรพกำลัง)

5) ประเด็นหลักเกณฑ์ในการพิจารณาอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์

6) ประเด็นทัศนคติ/จิตสำนึก/ความรู้/ความเข้าใจของเจ้าหน้าที่รัฐและประชาชน

คณะอนุกรรมการศึกษาเพื่อป้องกันการใช้ประโยชน์ที่ดินของรัฐโดยมิชอบ

​

แนวทางบูรณาการทำงานบังคับใช้กฎหมาย และการติดตามมาตรการฯ

ประเด็นปัญหาการบุกรุกที่ดินของรัฐ

1) ประเด็นระบบฐานข้อมูลการครอบครองที่ดิน (รัฐ-เอกชน)

2) ประเด็นการปรับปรุงแนวเขตที่ดินของรัฐ (one map)

(เร่งรัดในการดำเนินการ/ที่แล้วเสร็จควรนำมาใช้/เปิดเผยให้ทุกภาคส่วนสามารถเข้าถึงได้)

3) ประเด็นการผ่อนผัน/การจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน/ประชาชน (หลักเกณฑ์/การตรวจสอบ)

4) ประเด็นการป้องกันและปราบปรามการบุกรุก (การบังคับใช้กฎหมาย/การบูรณาการหน่วยงาน/การระดมสรรพกำลัง) (เพิ่มการบังคับใช้กฎหมายอื่น ๆ /พิจาณาให้นายอำเภอ ผู้ว่าจังหวัด /จัดทำแผนบูรณาการปฏิบัติการของจังหวัดฯ โดยให้หน่วยงานความมั่นคงเป็นหลัก/ กำหนดตัวชี้วัดของผู้ว่า จำนวนพื้นที่ที่ถูกบุกรุก)

5) ประเด็นหลักเกณฑ์ในการพิจารณาอนุญาต

6) ประเด็นทัศนคติ/จิตสำนึก/ความรู้/ความเข้าใจของเจ้าหน้าที่รัฐและประชาชน

(บูรณาการเครือข่ายของภาคส่วนอื่น ๆ เช่น ทสม. อสม. รสทป. เด็กและเยาวชนเป็นต้น)

คณะอนุกรรมการศึกษาเพื่อป้องกันการใช้ประโยชน์ที่ดินของรัฐโดยมิชอบ

​

พื้นที่สาธารณะประโยชน์

ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1304

นายอำเภอ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

ตาม พรบ. ลักษณะการปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457

​

พื้นที่ป่า

ตาม. พรบ.ป่าไม้ พ.ศ. 2484

กรมป่าไม้

พื้นที่ทรัพยากร

ทางทะเลและชายฝั่ง

ตาม พรบ. ส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

พื้นที่ ตาม พรบ. การเดินเรือในน่านน้ำไทย

พ.ศ. 2456 มาตรา 117

กรมเจ้าท่า