«Πολεμώντας»… �τον πόλεμο!

​

​

​

​

​

​

Δ******* Μ************

Μάθημα: Ελένη

Καθηγήτρια: Παπαγιαννάκη Μαρία

​

Περιεχόμενα

• Αρχαίες τραγωδίες με αντιπολεμικό μήνυμα
• “Ελένη” του Ευριπίδη
• “ Τρωάδες” του Ευριπίδη
• “Ικέτιδες” του Ευριπίδη

• Έργα τέχνης με αντιπολεμικό μήνυμα
• “Guernica” του Pablo Picasso
• “Der Krieg” – “ Sturmtruppe geht unter Gas vor” του Otto Dix
• “War” του Marc Chagall

​

• Λογοτεχνικά κείμενα με αντιπολεμικό μήνυμα
• “Γιατί;” του Γιάννη Μαγκλή
• “Το αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα” του John Boyne
• “ Τα ζα” του Στρατή Μυριβήλη

​

• Τραγούδια με αντιπολεμικό μήνυμα
• “Της Δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ” – Μίκης Θεοδωράκης
• “Imagine” – John Lennon
• “Ο Στρατιώτης” - Μάνος Λοΐζος

• Τέλος

​

​

​

​

ΑΡΧΑΙΕΣ ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ � ΜΕ ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

• ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

​

• ΤΡΩΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

​

• ΙΚΕΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

​

ΕΛΕΝΗ

• Στην α΄ αντιστροφή από το Α΄ Στάσιμο ο Χορός λέει ότι εκτός από την Τροία και η Ελλάδα είναι βουτηγμένη στο πένθος αφού πλήθος Ελλήνων, αν και ήταν οι νικητές του πολέμου, σκοτώθηκαν στον πόλεμο και άλλοι πολλοί πνίγηκαν κατά την επιστροφή τους στην πατρίδα. Ο Μενέλαος μάλιστα περιπλανιέται για χρόνια στην θάλασσα έχοντας μαζί του το ομοίωμα της Ελένης.
• Στην β΄ αντιστροφή από το Α΄ Στάσιμο ο Χορός περιγράφει τα πάθη των ανθρώπων στην Τροία. Επίσης, λέει ότι ο Τρωικός πόλεμος θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί με τον διάλογο. Ο Ευριπίδης παρουσιάζει τον πόλεμο ως μάταιο αφού χιλιάδες άνθρωποι χάθηκαν άσκοπα.

​

ΤΡΩΑΔΕΣ

• Στις Τρωάδες το αντιπολεμικό μήνυμα φαίνεται έντονα στο Α΄ Στάσιμο και ιδιαίτερα στην α΄ στροφή
• Εκεί οι γυναίκες της Τροίας θρηνούν για την κατεστραμμένη πόλη και τη μοίρα τους, εκφράζοντας τον πόνο και την απώλεια που φέρνει ο πόλεμος. Μέσα από αυτόν τον θρήνο αναδεικνύεται καθαρά η καταδίκη του πολέμου.

​

​

ΙΚΕΤΙΔΕΣ

• Στις Ικέτιδες στο Α΄ Στάσιμο και κυρίως στην α΄ στροφή ο Χορός των μητέρων θρηνεί για τα νεκρά παιδιά που χάθηκαν στον πόλεμο, προβάλλοντας τον πόνο, την απώλεια και τη ματαιότητα της σύγκρουσης. Τονίζει ότι καμία μητέρα δεν πρέπει να χάνει το παιδί της στον πόλεμο, τον οποίο παρουσιάζει άδικο και καταστροφικό.

​

ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ

“Guernica” του Pablo Picasso

“Der Krieg” -“Sturmtruppe geht unter Gas vor” του Otto Dix

“War” του Marc Chagall

Guernica

• Η Γκουέρνικα είναι ένα από τα διασημότερα έργα του Πάμπλο Πικάσο (1881-1973). Πρόκειται για μια μεγάλων διαστάσεων ελαιογραφία του 1937 και θεωρείται από πολλούς κριτικούς τέχνης το πιο δυνατό έργο ζωγραφικής με αντιπολεμικό μήνυμα στην ιστορία. Περιγράφει την απανθρωπιά, τη βιαιότητα και την απόγνωση του πολέμου με κυρίαρχες μορφές έναν ταύρο, ένα πληγωμένο άλογο και τέσσερις γυναίκες που ουρλιάζουν κρατώντας νεκρά μωρά.

“Der Krieg” (Ο Πόλεμος)� "Sturmtruppe geht unter Gas vor"�(Οι ειδικές δυνάμεις προελαύνουν μέσα σε αέρια)

• Ο Otto Dix (1891–1969) υπηρέτησε ως στρατιώτης στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και η τέχνη του επηρεάστηκε βαθύτατα από τις φρικαλεότητες που είδε.  Δημιουργημένο το 1924, το έργο αυτό ανήκει στη διάσημη σειρά χαρακτικών με τίτλο Der Krieg (Ο Πόλεμος) και έχει τον τίτλο «Οι ειδικές δυνάμεις προελαύνουν μέσα σε αέρια». Η συγκεκριμένη σειρά αποτελεί ένα ισχυρό αντιπολεμικό μήνυμα, δείχνοντας τον πόλεμο ως έναν εφιάλτη και όχι ως μια ηρωική πράξη. 

WAR

• Ο Marc Chagall (1887-1985) στο συγκεκριμένο έργο που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1964-1966 απεικονίζει τη φρίκη του πολέμου και την προσφυγιά μέσω μιας ονειρικής αλλά και τραγικής οπτικής. Κεντρικά θέματα είναι μια φλεγόμενη πόλη, μια υπερφορτωμένη άμαξα με πρόσφυγες και μια σκηνή σταύρωσης που εξυψώνει τα θύματα σε μάρτυρες.

Λογοτεχνικά κείμενα �με αντιπολεμικό μήνυμα

• “Γιατί;” του Γιάννη Μαγκλή

​

• “Το αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα” του John Boyne

​

• “Τα ζα” του Στρατή Μυριβήλη

“Γιατί;”

• Το “Γιατί;” του Γιάννη Μαγκλή αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά αντιπολεμικά κείμενα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Επικεντρώνεται στον παραλογισμό του πολέμου, ενώ το μονολεκτικό ερώτημα «Γιατί;» λειτουργεί ως μία κραυγή διαμαρτυρίας ενάντια στην σπατάλη της ανθρώπινης ζωής.
• Ένα ενδεικτικό μικρό απόσπασμα του βιβλίου είναι όταν το μικρό παιδί που αποτελεί τον βασικό ήρωα της ιστορίας αναρωτιέται: «Γιατί να σκοτώνονται οι άνθρωποι μεταξύ τους; Γιατί να χάνονται τόσες ζωές άδικα; Πόνος, καταστροφή και θάνατος παντού… και για ποιο λόγο; Κανείς δεν μπορεί να δώσει μια απάντηση που να δικαιολογεί τόση δυστυχία.»

​

“Το αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα”

• «Το αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα» (“The Boy in the Striped Pyjamas”) είναι ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα του Ιρλανδού συγγραφέα John Boyne. Το κύριο αντιπολεμικό μήνυμα στο βιβλίο αυτό έχει να κάνει με την παράλογη φύση του πολέμου που καταρρέει μπροστά στην αθωότητα και την ανάγκη για ανθρώπινη επαφή.
• Ένα ενδεικτικό μικρό απόσπασμα του βιβλίου είναι όταν τα δύο παιδιά – βασικοί ήρωες της ιστορίας, αν και ανήκουν σε διαφορετικά στρατόπεδα, απορούν: «Εμείς δεν θα έπρεπε να είμαστε εχθροί. Δεν καταλαβαίνω γιατί υπάρχει αυτό το σύρμα ανάμεσά μας. Εσύ είσαι σαν κι εμένα· είμαστε απλώς δύο παιδιά.»

“Τα ζα”

• Με τον τίτλο «Τα ζα» (ιδιωματικός τύπος για τα ζώα) αναφερόμαστε στο γνωστό απόσπασμα από το αντιπολεμικό μυθιστόρημα «Η Ζωή εν Τάφω» του Στρατή Μυριβήλη και περιγράφει τη μοίρα των ανυπεράσπιστων ζώων (μουλάρια, άλογα) που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο και υποφέρουν εξίσου με τους ανθρώπους χωρίς όμως να καταλαβαίνουν το γιατί.
• Χαρακτηριστικό απόσπασμα είναι όταν ο αφηγητής/στρατιώτης στοχάζεται δυνατά: «Τα ζα… προχωρούν δίχως να ξέρουν που τα πάνε. Σαν κι εμάς. Κι εμείς τραβάμε χωρίς να ρωτάμε, χωρίς να ξέρουμε το γιατί. Όλοι μαζί, άνθρωποι και ζώα, στο ίδιο κακό μονοπάτι του πολέμου…»

​

​

Τραγούδια με αντιπολεμικό μήνυμα

​

• “Της Δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ” – Μίκης Θεοδωράκης
• “Imagine” – John Lennon
• “ Ο Στρατιώτης” – Μάνος Λοϊζος

“Της Δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ”

• Το “Της Δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ” είναι ένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη από το έργο Άξιον Εστί. Είναι ένας ύμνος στη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την αξιοπρέπεια. Εκφράζει την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον, τον αγώνα ενάντια στην αδικία και την καταπίεση και τη δύναμη του ανθρώπου να αντιστέκεται.
• Στίχοι:

«Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ� Και μυρσίνη συ δοξαστική� Μη παρακαλώ σας μη� λησμονάτε τη χώρα μου…»

“Imagine”

• Το “Imagine” είναι ένα από τα πιο διάσημα τραγούδια του John Lennon (στίχοι και σύνθεση) και θεωρείται ύμνος για την ειρήνη. Γράφτηκε το 1971 και περιγράφει έναν ιδανικό κόσμο χωρίς πολέμους, σύνορα και θρησκείες που χωρίζουν τους ανθρώπους.
• Στίχοι:

“…Imagine all the people livin’ life in peace…

imagine all the people sharing all the world…”

“Ο Στρατιώτης”��

• Ένα από τα πιο συγκλονιστικά τραγούδια του Μάνου Λοϊζου σε στίχους της Κωστούλας Μητροπούλου. Περιγράφει την εσωτερική σύγκρουση και τη θλίψη ενός νέου που αναγκάζεται να φορέσει το χακί. Είναι ένα τραγούδι που μιλά για την ελευθερία της συνείδησης και το δικαίωμα του ανθρώπου να αρνηθεί τη βία, ακόμη και όταν αυτή του επιβάλλεται ως «καθήκον».
• Στίχοι:

  «Το εμβατήριο που του ‘μαθαν να λέει

είναι μονότονο και του ΄ ρχεται να κλαίει

είναι μονότονο και του ΄ρχεται να κλαίει το

το εμβατήριο που του ‘μαθαν να λέει…»

ΤΕΛΟΣ

• Ευχαριστώ για την προσοχή σας