1 of 19

ЯБЫК ОРЛЫКЛЫ (ЧӘЧӘКЛЕ) ҮСЕМЛЕКЛӘР БҮЛЕГЕ

2 of 19

АЛМАГАЧ

ЧИЯ

ИМӘН

ЭНҖЕ

ҮГИ АНА ЯФРАГЫ

3 of 19

«Чәчәкләр, үсегез, чәчәкләр,�Дәрт биреп безнең шат күңелгә.�Сезгә бу шатлыклар, рәхәтләр�Бит җиңеп алынган гомергә»�Муса Җәлил

4 of 19

5 of 19

ЧӘЧӘКТӘН СЕРКӘЛӘНҮ ҺӘМ АТАЛАНУ НӘТИҖӘСЕНДӘ ҖИМЕШ БАРЛЫККА КИЛӘ, Ә ҖИМЕШ ЭЧЕНДӘ ОРЛЫКЛАР ФОРМАЛАША.

6 of 19

Ябык орлыклы үсемлекләрнең төп билгеләре

1. Ябык орлыклы үсемлекләрнең 250 мең төре бар;

2. Аларның органнары үсеш алган (тамыр, сабак, яфрак, чәчәк);

3. Чәчәкләре бар, шуңа да аларны чәчәкле үсемлекләр дип тә атыйлар;

4. Җимешләре бар. Җимеш чәчәктән серкәләнү һәм аталану нәтиҗәсендә барлыкка килә;

5. Күптөрле экологик шартларга әйбәт яраклашканнар;

6. Серкәләнү җил ярдәмендә, яки бөҗәкләр, кошлар һәм башка хайваннар катнашында башкарыла;

7. Төрле яшәү формаларына ия: үләннәр, куаклар, агачлар.

​

7 of 19

МӘК

БЕРЬЕЛЛЫК ҮСЕМЛЕКЛӘР

КУКУРУЗ

КЫЯР

ҖИТЕН

КЫЧЫТКАН

8 of 19

КИШЕР

ИКЕЕЛЛЫК ҮСЕМЛЕКЛӘР

​

КӘБЕСТӘ

ЧӨГЕНДЕР

ШАЛКАН

КАНӘФЕР

9 of 19

ЭНҖЕ

КҮПЬЕЛЛЫК ҮСЕМЛЕКЛӘР

​

РОМАШКА

ИМӘН

КАРЛЫГАН

СИРЕНЬ

10 of 19

1нче бирем

Чәчәкле үсемлекләр сезгә инде яхшы таныш. Алар табигатьтә һәм кеше тормышында нинди роль башкаралар?

11 of 19

1нче бирем

  • Алар кеше өчен ризык булып тора (Яшелчәләр, җиләк-җимеш, май, икмәк культуралары);
  • Сәнәгать өчен чимал (җитен, мамык, шикәр чөгендере);
  • Авыл хуҗалыгы хайваннары өчен азык (азык чөгендере, турнепс);
  • Декоратив әһәмият;
  • Дару үләннәре.

12 of 19

2нче бирем

Бу нинди үсемлек?

  1. Әлеге үсемлеккә багышлап XX гасыр башында Франциядә бәйрәмнәр уздырганнар, һәм П.И.Чайковский аңа үз әсәрен багышлый.
  2. Риваятькә ышансак, Алла бар тереклеккә якшәмбе көнне ял итәргә боера, ә бал кортлары бу боерыкны үтәми. Шуңа да алар әлеге үсемлекнең нектарын эчми, бу үсемлекне бары тик төклетуралар гына серкәләндерә.
  3. Әлеге чәчәк инкыйлаб символы булып сайланган.

13 of 19

Бу нинди үсемлек?

  1. Энҗе чәчәк
  2. Тукранбаш
  3. Канәфер

14 of 19

3нче бирем.

Хаталарны табыгыз.

1.Чәчәкле үсемлекләр – түбән төзелешле үсемлекләр, аларның чәчәкләре, орлыклы җимешләре була.

2.Чәчәкле үсемлекләрнең төрле формалары бар: бу берьеллык, күпьеллык һәм меңьеллык үсемлекләр.

3.Чәчәкле үсемлекләрне икенче төрле ачык орлыклы дип атыйлар.

4.Бу үсемлекләрнең эволюцион күзлектән иң борынгы һәм күп санлы төркеме.

​

15 of 19

Хаталарны табыгыз.

1.Чәчәкле үсемлекләр – түбән югары төзелешле үсемлекләр, аларның чәчәкләре, орлыклы җимешләре була.

2.Чәчәкле үсемлекләрнең төрле формалары бар: бу берьеллык, күпьеллык һәм меңьеллык икееллык һәм күпьеллык үсемлекләр.

3.Чәчәкле үсемлекләрне икенче төрле ачык ябык орлыклы дип атыйлар.

4.Бу үсемлекләрнең эволюцион күзлектән иң борынгы яшь һәм күп санлы төркеме.

​

16 of 19

4нче бирем

Уйлап карагыз. Ни өчен кыр үләннәре саклауга мохтаҗ?

17 of 19

Уйлап карагыз. Ни өчен кыр үләннәре саклауга мохтаҗ?

Күпчелек кыр үләннәре, мәсәлән, Ромашка, Кыңгырау чәчәк, Сары мәтрүшкә – күпьеллыклар.

Шуңа да алар бер ел эчендә орлык биреп үсеп җитешә алмый. Моңа озак вакытлар, уңай шартлар кирәк була.

18 of 19

5нче бирем

Чәчәкле үсемлекләрнең бирелгән исемлектәге органнарын рәсемнең билгеләмәләре итеп урнаштырыгыз: чәчәк, сабак, тамыр, яфрак, җимеш һәм орлыклар.

19 of 19

ЧӘЧӘК

ҖИМЕШ ҺӘМ ОРЛЫКЛАР

ЯФРАК

САБАК

ТАМЫР