1 of 14

Cymraeg

​

Uwch Gyfrannol

​

Siwan

​

Pwysigrwydd Act 3

​

​

​

​

​

​

​

​

2 of 14

Cynnwys y sesiynau:

​

Cymraeg Uwch Gyfrannol

Sesiwn 1 – ‘Siwan’ Cyfeiriadaeth a Delweddau

Sesiwn 2 – ‘Siwan’ Pwysigrwydd Act 3

Sesiwn 3 – Defnyddio Iaith – adolygu a chywiro

​

Cymraeg Safon Uwch

Sesiwn 1 – Adnabod y Gynghanedd

Sesiwn 2 – Cefndir Dafydd ap Gwilym a Trafferth mewn Tafarn

Sesiwn 3 – Gwerthfawrogi Rhyddiaith

​

​

​

​

​

​

​

​

​

3 of 14

Uwch Gyfrannol: Cymraeg

Nod y sesiwn–Trafod pwysigrwydd Act 3 yn y ddrama‘Siwan’.

4 of 14

Pethau i’w cofio

  • Sgwrs arwyddocaol rhwng Alis a Llywelyn. Alis yn cynghori
  • Pellter Siwan a Llywelyn
  • Cyfaddawd mawr Llywelyn a Siwan
  • Araith Llywelyn/Cyffes cariad
  • Dymuniad olaf Siwan

​

5 of 14

Cyffes cariad Llywelyn – tud 80

Arglwyddes, doedd ein priodas ni’n ddim byd ond gwleidyddiaeth ac roedd gwahaniaeth o bum mlynedd ar hugain rhyngom ni o ran oed. Wel, mae hynny’n digwydd yn aml i bobl fel ni, dioddef ac adeiladu gyda’n gilydd wrth i ni greu cytundeb rhwng gwledydd.

  • Ond pan ddest ti yma i Eryri yn wyryf ifanc, hardd, roeddwn i wedi fy syfrdanu. Ond ddywedais i ddim byd am fy nheimladau, doeddwn i ddim eisiau rhoi braw i ti gyda chusanau trwsgl a chofleidiau chwyslyd. Rheolais f’emosiynau ac roeddwn i’n araf, yn gwrtais ac yn ffurfiol gyda thi. Doeddwn i ddim eisiau i ti fy ngweld i’n ffiaidd.

​

6 of 14

Cyffes cariad Llywelyn – tud 80

Stopiodd dy nerfusrwydd a thyfodd dy hyder, ac roeddwn i’n teimlo fel petaet ti’n gallu fy nioddef i o gwmpas y lle yn y cefndir. Addolais i ti o bell, heb ddweud bron dim. Stopiais fy hun rhag dweud geiriau cariadus a thynnais i ti i mewn i fy mywyd trwy ddilyn dy gyngor wrth drefnu fy nheulu a’r deyrnas. Rhoddais bob cyfle i ti ddefnyddio dy ymennydd gwych.

Dw i’n cofio pan ddest ti adre ar ôl i ti berswadio dy dad i dynnu’n ôl rhag ymosod ymhellach arnom. Roeddet ti’n bymtheg oed a newydd gael Dafydd ddeufis ynghynt. Dest ti adre wedi achub fy mywyd a sicrhau llwyddiant tywysogaeth Dafydd. Y noson honno ti wnaeth fy nghofleidio i a doeddwn i ddim yn gallu siarad oherwydd ‘mod i mor hapus. Cedwais reolaeth arnaf i fy hun; –

Ar ôl y noson honno roeddwn i’n llwyddiannus yn erbyn fy ngelynion, cymerais diroedd Ceredigion, Powys a Deheubarth yn rhan o’r deyrnas, a hynny i gyd i Dafydd yn unig. Roedd hyn yn erbyn ein traddodiad ni’r Cymry, ac er i mi ddigio fy nheulu, mynnais fod Dafydd a’i ach bur yn cael ei gydnabod gan frenin Lloegr a’r Pab.

Gwnes hyn i hyn i gyd er mwyn dangos cymaint oeddwn i’n dy garu di.

​

7 of 14

Dyfyniadau Allweddol

  • Neilltuaeth, nid carchar Llywelyn wrth Alis
  • Seremoni yw byw i deulu brenhinol Alis wrth Llywelyn
  • Dechrau nabod ei gilydd mae pob gwr a gwraig, boed bythefnos neu ugain mlynedd Llywelyn wrth Alis
  • roedd hi’n ifanc ei hysbryd cyn ei charchar Alis wrth Llywelyn
  • Mae etifeddiaeth Dafydd yn y fantol Siwan wrth Llywelyn
  • Gan wybod fod coron Aberffraw a theyrnas Gwynedd Ar antur enbyd y crogais i Gwilym Brewys Llywelyn wrth Siwan

8 of 14

Dyfyniadau Allweddol

  • Rhoddaist iddo farwolaeth dihiryn a lleidr pen ffordd… S wrth Ll
  • Drawodd o ar dy feddwl di, Siwan, Y gallai ’mod i’n dy garu fel Gwilym Brewys? Ll wrth S
  • Dd’wedi di wrthyf i beth a welodd Gwilym? Yn enw ugain mlynedd o orwedd ynghyd, Mae gen’ i hawl i wybod. S wrth Ll
  • Roedd dy Wilym yn nes ata’ i, Fe’m gwelodd o fi fel person Ll wrth S
  • Felly’r addolais i di, fy fflam, o bell ac yn fud… Ll wrth S
  • Bernaist yn dy ddirmyg ohonof mai polisi piau fy enaid Ll wrth S

9 of 14

  • Rhyngom yn y gwely os dof bydd drewdod halogiad dy serch. S wrth Ll
  • Rhyngom yn y gwely os doi bydd celain yn crogi wrth raff Ll wrth S
  • Fi yw’r tân sy’n dy grino a’th ladd di,… Ll wrth S
  • Fi yw’r tân sy’n dy grino a’th ladd di,…. …hen wr sy’n fwy o sefydliad nag o ddynoliaeth, y gwleidydd yn y gwely. Ll wrth S

10 of 14

11 of 14

12 of 14

13 of 14

14 of 14