1 of 51

VIÊM AMIDAN KHẨU CÁI

​

Trình bày: BS Võ Thị Phương Lan

Khoa LCK – Tai Mũi Họng

2 of 51

Nội dung

  1. Đại cương
  2. Giải phẫu
  3. Vai trò của Amidan
  4. Bệnh lý của Amidan
  5. Phẫu thuật cắt Amidan
  6. Các phương pháp cắt Amidan

​

3 of 51

Viêm Amidan khẩu cái

4 of 51

� ĐẠI CƯƠNG

  • Viêm nhiễm vùng họng, viêm amidan là bệnh cảnh hay gặp ở trẻ em
  • Bệnh kéo dài, có thể điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật
  • Biến chứng nguy hiểm của viêm Amidan là amidan quá phát gây tắc nghẽn đường thở, ảnh hưởng đến sự phát triển sọ mặt của bệnh nhân.

5 of 51

GIẢI PHẪU

  • Vòng Waldeyer gồm có: 2 Amidan khẩu cái, một Amidan lưỡi và một Amidan họng mũi ( VA )

6 of 51

Amidan dính sát vào thành bên họng và có bao dễ bóc tách �Hố Amidan gồm 3 loại cơ: cơ khẩu cái, cơ khẩu cái họng và cơ siết họng trên�Thần kinh: TK lưỡi họng (IX) + TK khẩu cái (V2) + TK lưỡi (V3)

7 of 51

Động mạch vào nuôi Amidan

  • Có 3 động mạch chui vào cực dưới Amidan:
  • Nhánh Amidan của đm lưỡi trước
  • Nhánh động mạch khẩu cái lên và
  • Nhánh Amidan của động mạch mặt
  • Cực trên: động mạch họng lên và

động mạch khẩu cái xuống

( nhánh của động mạch hàm trong)

  • Hệ thống tĩnh mạch vào tĩnh mạch lưỡi và hầu

Tất cả chui vào tĩnh mạch cảnh trong

8 of 51

Vai trò của Amidan

  • Amidan khẩu cái được xếp vào bạch mạch lớn thứ nhì trong cơ thể
  • Amidan hoạt động miễn dịch mạnh nhất từ 3 đến 10 tuổi, hoạt động này giảm khi bệnh nhân bị viêm Amidan tái phát nhiều lần
  • Amidan khẩu cái chứa nhiều tế bào lympho B và lympho T
  • Mô Amidan tạo ra IgA chiếm tỉ lệ nhiều nhất,vai trò quan trọng trong miễn dịch của đường hô hấp trên
  • Viêm nhiễm tại các niêm mạc của hốc Amidan gây giảm hoạt động của các tế bào lympho B và nhiệm vụ vận chuyển kháng nguyên cũng bị giảm

​

9 of 51

Bệnh lý của Amidan

  • Viêm - nhiễm khuẩn
  • Quá phát
  • Khối u

10 of 51

Viêm – nhiễm khuẩn

  • Viêm cấp tính
  • Viêm tấy- apxe quanh amidan
  • Viêm cấp tính tái phát
  • viêm mãn- viêm kéo dài
  • Viêm amidan có biến chứng xa

11 of 51

Viêm amidan cấp tính

  • Toàn thân: HC nhiễm trùng
      • Sốt cao, mệt mỏi
      • Vẻ mặt nhiễm trùng
      • CTM: BC cao, ưu thế neutrophile
  • Tại chổ
      • Đau họng, nuốt đau
      • Họng đỏ
      • Amidan sưng to, nung mủ
      • Hạch cổ

12 of 51

Viêm amidan cấp tính

13 of 51

Viêm amidan cấp tính

Tác nhân

  1. Vi khuẩn
      • Strep/pneumo/staph.aureus
      • H. influenzae/ M. Catarrhalis
      • Mucoplasma pneumo/ Clamydia
  2. Virus
      • Myxoviruses/Adenovirus/ Enteroviruses
      • Respiratory syncitial virus/ Rheoviruses

14 of 51

Viêm amidan cấp tính

Chẩn đoán phân biệt

  1. Virus
    • Hội chứng nhiễm siêu vi
    • Triệu chứng viêm long hô hấp trên
    • Khám họng
  2. Vi khuẩn
    • Hội chứng nhiễm trùng
    • Hơi thở hôi
    • Khám họng

15 of 51

Viêm amidan cấp tính�chẩn đoán phân biệt

16 of 51

Viêm amidan cấp tính

Chẩn đoán phân biệt

1. Bạch hầu

      • Sốt cao, đau họng
      • Vẻ mặt nhiễm trùng, nhiễm độc
      • giả mạc họng, amidan
      • Corynebacterium diphtheria

17 of 51

18 of 51

Viêm Amidan cấp tính�Bạch hầu

19 of 51

Viêm Amidan cấp tính

Chẩn đoán phân biệt

2. Hội chứng tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn

      • Sốt, mệt mỏi, chán ăn, đau họng
      • Nổi hạch cổ, gan – lách to
      • CTM: tăng lymphocytes
      • Đo kháng thể EBV

20 of 51

Viêm Amidan cấp tính

Chẩn đoán phân biệt

3. Viêm họng loét miệng Vincent

      • đau, sưng nướu răng, chảy máu, hơi thở hôi
      • Vết loét nướu răng vào viền nướu có thể lan đến họng amidan.
      • VK Bacillus fusiformis , Borrelia vincentii

21 of 51

Viêm Amidan cấp tính

Điều trị

  • Toàn thân
    • Kháng sinh: β – Lactam, Macrolide
    • Kháng viêm: NSAIDs, Steroid
    • Hạ sốt, giảm đau: acetaminophen
    • Nâng đỡ
  • Tại chổ
    • Súc họng miệng: Normal saline, Orofar, Betadine mouth wash
    • Thuốc ngậm: kháng viêm, giảm đau

22 of 51

Viêm tấy – apxe quanh Amidan

  • Cơ năng
      • HC nhiễm trùng
      • Đau họng, khó nuốt
      • Giọng ngậm hạt
      • Khó thở
  • Thực thể
      • Sưng phồng trụ trước, lưỡi gà
      • Chọc hút ra mủ
      • Hạch cổ

23 of 51

Viêm tấy – apxe quanh Amidan

24 of 51

Viêm tấy – apxe quanh Amidan

  • Biến chứng
    • Nhiễm trùng huyết – Shock nhiễm trùng
    • Viêm tấy- apxe lan rộng: nhiễm trùng cổ sâu, trung thất...
  • Điều trị
    • Kháng sinh, kháng viêm, giảm đau
    • Rạch dẫn lưu apxe
    • Cắt amidan ngừa tái phát (6 tuần)

25 of 51

Viêm Amidan mạn tính

Viêm cấp tái phát

    • Những đợt viêm cấp
    • Giữa hai đợt viêm hoàn toàn bình thường
    • Chẩn đoán khi:
        • 3-4 đợt viêm / năm or
        • ≥ 2 đợt viêm / năm x 2 năm or
        • ≥ 1 đợt viêm / năm x 3 năm
    • Điều trị đợt cấp
    • Chỉ định phẩu thuật

26 of 51

Viêm Amidan mạn tính

Viêm mạn kéo dài

    • Đau họng > 1 tháng
    • Amidan:
      • Xuất tiết bã đậu tạo hốc
      • Thâm nhiễm đỏ vùng quanh Amidan
      • Dãn mạch máu trên bề mặt

​

​

27 of 51

Viêm Amidan mạn tính

28 of 51

Viêm Amidan mạn tính

29 of 51

Viêm Amidan mạn tính

30 of 51

Viêm Amidan mạn tính

Viêm mạn kéo dài

    • Điều trị nội khoa
      • Kháng sinh
      • Súc họng
      • Thời gian điều trị 4 tuần
    • Phẩu thuật
      • Điều trị nội khoa không hiệu quả
      • Bệnh kéo dài trên 12 tuần

31 of 51

Nhiễm trùng Amidan – biến chứng xa

Cơ chế

      • Lan tràn nhiễm khuẩn qua máu (giai đoạn cấp) => nhiễm trùng huyết lan đến: phổi, gan…
      • Tự miễn dịch nguồn gốc từ Streptococcus β-hemolytic group A => viêm màng tim, màng khớp, cầu thận, thấp…

32 of 51

Quá phát Amidan

  • Khái niệm quá phát
  • Quá phát sinh lý
  • Quá phát bệnh lý

33 of 51

Quá phát Amidan

1. Khái niệm quá phát

    • Bình thường không vượt quá trụ trước
    • Eo họng
    • Chia làm 4 mức độ

34 of 51

Quá phát Amidan

35 of 51

Quá phát Amidan

36 of 51

Quá phát Amidan

2. Quá phát sinh lý

    • Quá phát đơn thuần
    • Hai amidan to nhẹ
    • Không biểu hiện tắc nghẽn
    • Không có hiện tượng viêm

​

37 of 51

Quá phát Amidan

3. Quá phát bệnh lý

    • Hai amidan to nhiều
      • Biểu hiện tắc nghẽn
      • Thở: ngủ ngáy, ngưng thở, rối loạn giấc ngủ...
      • Nuốt: vướng, nghẹn, khó
      • Nói: giọng mũi kín
      • Phát triển khối sọ mặt

38 of 51

Quá phát Amidan

  • Amidan to bất thường một bên
      • Không biểu hiện viêm cấp
      • Kèm theo hạch cổ
      • Chỉ định sinh thiết

39 of 51

Quá phát Amidan

40 of 51

Phẫu thuật cắt Amidan

41 of 51

Phẫu thuật cắt Amidan

    • Chống chỉ định
      • Bệnh nội khoa trong thời kì nặng: suy tim, suy thận, lao phổi, suy gan
      • Các bệnh lây và bệnh do ký sinh trùng
      • Bệnh máu khó đông, sốt xuất huyết, bệnh bạch cầu và các bệnh rối loạn đông máu, hemophilie

42 of 51

Phẫu thuật cắt Amidan

  • Chỉ định cắt Amidan tuyệt đối:
    • Hội chứng ngưng thở khi ngủ
    • Dị dạng sọ mặt
    • Bệnh lý ác tính của Amidan
    • Xuất huyết Amidan

43 of 51

Phẫu thuật cắt Amidan

  • Chỉ định cắt Amidan tương đối
    • Amidan quá phát gây tắc nghẽn đường hô hấp trên, khó nuốt, rối loạn giọng nói
    • Viêm Amidan tái phát nhiều lần ( 7 lần/ năm hoặc 5 lần/ năm trong 2 năm liên tiếp hoặc 3 lần/ năm trong 3 năm liên tiếp)
    • Viêm Amidan do nhiễm liên cầu tan huyết nhóm A
    • Áp xe quanh Amidan
    • Hôi miệng khó điều trị

​

44 of 51

Phẫu thuật cắt Amidan

Biến chứng:

  • Biến chứng trong lúc phẫu thuật: chảy máu, tổn thương thanh quản: co thắt thanh quản hoặc phù nề thanh quản do đặt ống NKQ
  • Biến chứng sau phẫu thuật: Chảy máu, nhiễm trùng, đau sau mổ, phù nề lưỡi gà, biến chứng hô hấp xảy ra ngay sau mổ
  • Biến chứng kéo dài sau phẫu thuật: co thắt cơ hầu họng, mất vị giác, tái phát viêm Amidan do cắt sót

45 of 51

Các phương pháp cắt Amidan

  • Phổ biến nhất hiện nay là cắt Amidan gây mê nội khí quản qua đường mũi, các phương pháp có thể
    • Cắt theo phương pháp bóc tách thòng lọng
    • Cắt Amidan bằng dao điện một cực ( monolar)
    • Cắt Amidan bằng dao điện 2 cực đơn giản ( bipolar)
    • Cắt Amidan bằng dao điện 2 cực cải tiến ( Coblator)
    • Cắt Amidan bằng dao mổ siêu âm

46 of 51

47 of 51

48 of 51

49 of 51

50 of 51

Bàn luận

  • 4/2022 – 9/2022: tổng số ca Amidan đã cắt 33 ca
  • Biến chứng chủ yếu: đau sau mổ, 2 ngày sau bé sinh hoạt bình thường
  • Biến chứng chảy máu sau mổ: 0 ca
  • Các biến chứng khác không ghi nhận
  • Mục tiêu: tăng lượt phẫu thuật cắt Amidan trong năm 2023, tăng lượt phẫu thuật yêu cầu
  • Người giới thiệu phẫu thuật yêu cầu cắt Amidan: 20%*1.500.000

51 of 51