§37 · ГЕОГРАФИЯ
Қазақстанның
табиғи мұралары
және ЮНЕСКО
Табиғи құндылықты тану, бағалау және қорғау.
БҮГІНГІ САБАҚ
Мұраны
түсінуден
қорғауға дейін
Сабақ мақсаты
Сабақ соңында сендер ЮНЕСКО мұрасының не үшін маңызды екенін түсіндіре аласыңдар.
Түсіну
ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралары туралы түсінік қалыптастыру.
Ажырату
Табиғи және мәдени нысандардың маңызын түсіндіру.
Байланыстыру
Халықаралық конвенцияның тарихын қазіргі қорғау міндетімен байланыстыру.
ҚАЙТАЛАУ
Естеріңе түсіріңіздер
Қазақстанның жеті тарихи-мәдени мұрасын еске түсіріңдер. Бұл нысандар адамзат тарихы мен табиғатын түсінуге қалай көмектеседі?
Қожа Ахмет Ясауи кесенесі
Тамғалы петроглифтері
Сарыарқа далалары мен көлдері
Сонымен қатар: Жібек жолының тарихи орталықтары, Батыс Тянь-Шань және басқа да құнды нысандар.
ТАРИХИ БАҒЫТ
Ортақ мұра
идеясы қалай
пайда болды?
Мәдениет пен табиғатты бірге қорғау.
Дүниежүзілік мұра ұғымы қалай қалыптасты?
1972 жыл
ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра конвенциясы 1972 жылы қабылданды.
Әбу-Симбел
Бастама Мысырдағы Әбу-Симбел ғибадатханаларын Асуан бөгетінің су басуынан құтқару халықаралық науқанынан кейін күшейді.
Ортақ жауапкершілік
Конвенция мәдени және табиғи мұраны бүкіл адамзатқа ортақ құндылық ретінде қорғауды көздейді.
ЮНЕСКО · 2024 ОҚУЛЫҚ ДЕРЕГІ
ЮНЕСКО тізімі: жаһандық ауқым
1192
Дүниежүзілік мұра нысаны
Бұл нысандар 168 елде орналасқан. Ең көп нысаны бар елдер қатарында Италия, Қытай, Германия, Франция және Испания аталады.
Тізім уақыт өте өзгеруі мүмкін; мұндағы көрсеткіш — оқулықтағы 2024 жылғы мәлімет.
БАҒАЛАУ ҚҰРАЛЫ
Табиғи нысан
қашан жаһандық
мәнге ие?
Төрт негізгі өлшемге назар аудар.
Табиғи нысанға қойылатын 4 негізгі өлшем
ҚҰНДЫЛЫҚТЫҢ ӘСЕРІ
Табиғи мұра — елдің бренді
Ерекше қорғалатын нысандар Қазақстанның табиғи келбетін танытады. Бірақ брендтің негізі жарнамада емес, табиғатты сақтау мен жергілікті халыққа пайда әкелетін жауапты туризмде жатыр.
1
Табиғатты сақтау
Қорғалатын аумақтар мен ғылыми бақылау.
2
Экотуризм
Табиғатты бүлдірмей танып-білу.
3
Жергілікті кәсіп
Қауымдастыққа тұрақты мүмкіндік.
ТАЛҚЫЛАУ · 1
Алдымен
сұраққа
ойлан.
Жауапты жұппен салыстыр.
Сұрақ-жауап: 1-бөлім
СҰРАҚ
ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұралар тізімін жүргізуді қай жылдан бастады?
Алғашқы ірі жоба қай елде басталды?
ЖАУАП
1972 жыл
Конвенция 1972 жылы қабылданды. Бастауына Мысырдағы Әбу-Симбел ғибадатханаларын көшіру және сақтау жөніндегі халықаралық жоба түрткі болды.
ТАЛҚЫЛАУ · 2
Сұрақ-жауап: 2-бөлім
Төрт критерийді ретімен атаңдар. Әрқайсысына бір қысқа түсіндірме қосыңдар.
01
Сұлулық
Ерекше табиғи көрініс.
02
Геология
Жер тарихын көрсету.
03
Үдерістер
Экожүйе мен табиғи айналым.
04
Түрлер
Сирек әрі эндемик тіршілік.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ортақ мұраны
қорғау —
ортақ міндет.
Бүгінгі ой: табиғи мұра елдің ғана емес, бүкіл адамзаттың байлығы.
Қорытынды: Табиғи мұра — елдің ғана емес, бүкіл адамзаттың ортақ байлығы. Оны қорғау — бүгінгі ұрпақтың міндеті.
ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ
Қазақстандағы бір табиғи нысанды таңдап, оның ЮНЕСКО талаптарына сәйкестігін 5–6 сөйлеммен түсіндіріңдер. Бір фотосурет немесе шағын карта қосыңдар.