2 of 19

เด็กชายภู่เกิดและโตอยู่ทางด้านเหนือของวังหลัง ซึ่งเป็นสถานีรถไฟบางกอกน้อยในปัจจุบัน เล่ากันว่า มารดาเป็นแม่นมของพระองค์เจ้าหญิงจงกล พระธิดาในกรมพระราชวังหลัง ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ ๑)

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

3 of 19

เด็กชายภู่โตอยู่ในวังหลัง และได้เรียนหนังสือกับพระในสำนักชีปะขาว (ปัจจุบันคือวัดศรีสุดาราม) ตามประเพณีของไทยที่ส่งลูกหลานเข้าไปเรียนหนังสือในวัด

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

4 of 19

26 มิถุนายน พ.ศ.2329

(เกิดในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช)�

ประวัติสุนทรภู่ช่วงก่อนรับราชการ

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

5 of 19

�พ.ศ.2349 - นายภู่เดินทางไปหาบิดาที่เมืองแกลง จังหวัดระยอง จึงได้แต่ง นิราศเมืองแกลง�

ประวัติสุนทรภู่ช่วงก่อนรับราชการ

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

6 of 19

พ.ศ.2350 - นายภู่รับราชการเป็นมหาดเล็ก ในพระองค์เจ้าปฐมวงศ์ ตามเสด็จไปบูชาพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี ในวันมาฆบูชาปีนั้นจึงได้แต่งนิราศพระบาท

ประวัติสุนทรภู่ช่วงก่อนรับราชการ

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

7 of 19

ประวัติสุนทรภู่ที่รับราชการในรัชกาลที่ 2 อยู่ 8 ปี

พ.ศ.2359 - เข้าสู่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) นายภู่เข้ารับราชการในกรมพระอาลักษณ์ได้รับตำแหน่งเป็น “ขุนสุนทรโวหาร” เพราะทดลองแต่งกลอนบทละครรามเกียรติ์ต่อจากพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 2 ทรงพระกรุณาฯ ซึ่งเป็นช่วงที่สุนทรภู่มีชื่อเสียง มีชีวิตการงานที่รุ่งโรจน์ได้รับเลื่อนเป็น “หลวงสุนทรโวหาร” ได้รับบ้านประจำตำแหน่งที่ท่าช้าง (อยู่ใกล้วังท่าพระ) มีหน้าที่คอยถวายความคิดเห็นเกี่ยวกับพระราชนิพนธ์วรรณคดีต่างๆ ที่ได้เลื่อนขั้นเพราะแต่งบทกลอนตอนนางสีดาผูกคอตาย และ ศึกสิบขุนสินรถ บรรยายฉากรถศึกของทศกัณฐ์ได้ดี

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

8 of 19

ประวัติสุนทรภู่ที่รับราชการในรัชกาลที่ 2 อยู่ 8 ปี

พ.ศ.2367 - เป็นช่วงปลายรับราชการในรัชกาลที่ 2 คาดว่าสุนทรภู่แต่ง “สวัสดิรักษา” ระหว่างที่ถวายงานเป็นพระอาจารย์ถวายอักษรพระราชโอรสในรัชกาลที่ 2

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

9 of 19

ประวัติสุนทรภู่ช่วงที่บวชอยู่ 18 ปี

พ.ศ.2372 - ระหว่างเปลี่ยนรัชกาล สุนทรภู่บวชเป็นพระภิกษุและได้เป็นพระอาจารย์ถวายอักษรเจ้าฟ้ากลาง คาดว่าระหว่างนั้นได้แต่งเรื่อง เพลงยาถวายโอวาท และได้แต่งโคลงกลอนนิทานไว้มากมาย อาทิ พระอภัยมณี, ลักษวงศ์, สิงหไตรภพ

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

10 of 19

ประวัติสุนทรภู่ช่วงที่บวชอยู่ 18 ปี

พ.ศ.2385 - ก่อนลาสิกขา พบว่าพระสุนทรภู่ได้แต่ง รำพันพิลาป ซึ่งเป็นผลงานที่เพิ่งได้รับการเปิดเผยในปี พ.ศ.2480 ในเกือบ 100 ปีถัดมา โดยพระยาราชสมบัติ (เอิบ บุรานนท์) เป็นผู้มอบต้นฉบับที่พบให้แก่หอสมุดแห่งชาติ นักประวัติศาสตร์สมัยนั้นจึงได้ทราบเป็นหลักฐานเรียงไทม์ไลน์ชีวประวัติของสุนทรภู่ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

11 of 19

ประวัติสุนทรภู่ช่วงที่บวชอยู่ 18 ปี

พ.ศ.2394 - เปลี่ยนรัชกาลอีกครั้ง พระสุนทรภู่ลาสิกขา รับราชการเป็นเจ้ากรมอาลักษณ์ฝ่ายพระราชวังบวร ได้รับบรรดาศักดิ์เป็น “พระสุนทรโวหาร” ได้แต่งนิราศ 2 เรื่อง คือ นิราศเมืองเพชร และ นิราศพระประธม

บ้างก็ว่าบั้นปลายชีวิตสุนทรภู่อาศัยอยู่ในเขตพระราชวังเดิม ใกล้หอพระยามณเฑียรบาล (บัว) ถึงแก่อนิจกรรมในปี พ.ศ.2398 สิริอายุ 69 ปี แต่ข้อมูลจากสารานุกรมไทยฉบับเยาวชน ระบุว่า สุนทรภู่ซื้อบ้านอยู่ย่านธนบุรี และเสียชีวิตที่บ้านนี้เมื่ออายุ 80 ปีเศษ

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

12 of 19

ผลงานสุนทรภู่ที่โดดเด่น คือ “พระอภัยมณี”

บทกลอนนิทานเรื่องนี้ได้รับการยกย่องครั้งแรกจากวรรณคดีสโมสร ว่าเป็นสุดยอดวรรณคดีไทยประเภทกลอนนิทาน และเรื่องนี้ได้รับการแปลเป็นภาษาต่างประเทศ และในปี พ.ศ.2529 สุนทรภู่ได้รับการยกย่องจากยูเนสโกให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกด้านวรรณกรรม ความโดดเด่นของ “พระอภัยมณี” แสดงให้เห็นว่าสุนทรภู่เป็นผู้ที่มีความสนใจในเทคโนโลยีและนวัตกรรมสมัยใหม่จากชาวต่างชาติที่เข้ามาเผยแพร่ในพระนครในสมัยนั้น คาดว่าสุนทรภู่จะพูดภาษาอังกฤษได้ และได้แลกเปลี่ยนความรู้กับชาวต่างชาติ ดังสังเกตเห็นได้จากตัวละครผู้หญิงที่ขึ้นมาเป็นผู้นำ เป็นเจ้าเมือง และมีสิทธิ์ตัดสินใจ แตกต่างจากสตรีไทยในยุคนั้น ที่จะต้องอยู่กับเหย้า เฝ้ากับเรือน ไม่มีบทบาทขึ้นมาทำงานเทียบเท่าผู้ชายได้

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

13 of 19

ผลงานสุนทรภู่ทั้งหมด

นิราศ 9 เรื่อง ได้แก่

นิราศเมืองแกลง (พ.ศ.2349)�นิราศพระบาท (พ.ศ.2350)�นิราศภูเขาทอง (ประมาณ พ.ศ.2371)�นิราศสุพรรณ (ประมาณ พ.ศ.2374)�นิราศวัดเจ้าฟ้า (ประมาณ พ.ศ.2375)�นิราศอิเหนา (คาดว่าเป็นสมัยรัชกาลที่ 3)�รำพันพิลาป (พ.ศ.2385)�นิราศพระประธม (พ.ศ.2385)�นิราศเมืองเพชร (พ.ศ.2388)

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

14 of 19

นิทานกลอน 5 เรื่อง

โคบุตร พระอภัยมณี พระไชยสุริยา ลักษณวงศ์ สิงหไกรภพ

ผลงานสุนทรภู่ทั้งหมด

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

15 of 19

สุภาษิต 3 เรื่อง

สวัสดิรักษา เพลงยาวถวายโอวาท สุภาษิตสอนหญิง

ผลงานสุนทรภู่ทั้งหมด

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

16 of 19

บทละคร 1 เรื่อง

อภัยนุราช

ผลงานสุนทรภู่ทั้งหมด

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

17 of 19

บทเสภา 2 เรื่อง

ขุนช้างขุนแผนตอนกำเนิดพลายงาม เสภาพระราชพงศาวดาร

ผลงานสุนทรภู่ทั้งหมด

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

18 of 19

บทเห่กล่อมพระบรรทม 4 เรื่อง

เห่เรื่องพระอภัยมณี เห่เรื่องโคบุตร เห่เรื่องจับระบำ เห่เรื่องกากี

ผลงานสุนทรภู่ทั้งหมด

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก

19 of 19

ตามรอยรำลึกถึงสุนทรภู่ ได้ที่ไหนบ้าง

1. อนุสาวรีย์สุนทรภู่ จ.ระยอง�2. วัดกระแสร์คูหาสวรรค์ จ.ระยอง�3. ถ้ำจัน จ.เพชรบุรี�4. รอยพระพุทธบาท จ.สระบุรี�5. พิพิธภัณฑ์สุนทรภู่ วัดเทพธิดาราม กรุงเทพมหานคร

เพจสื่อการสอนครูตัวเล็ก