1 of 11

Ο σύλλογος Ζωντανός Ασπροπόταμος απευθύνει ανοικτή πρόσκληση σε όλες και όλους για συγκέντρωση στο Χαλίκι Ασπροποτάμου στη Νότια Πίνδο, την Κυριακή 6 Απριλίου 2025 στις 12:00 στην πλατεία του χωριού.

Θα ακολουθήσει πορεία μέχρι το πανέμορφο σημείο «Ελατάκια» (στο δρόμο για τη Βερλίγκα) που κινδυνεύει να υποστεί ολοκληρωτική περιβαλλοντική καταστροφή, για την κατασκευή Υδροηλεκτρικού Σταθμού του οποίου η δυνητική παραγωγή δεν επαρκεί και ούτε πρόκειται να εξυπηρετήσει ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.

Σας περιμένουμε όλες/όλους πάνω!

Ζωντανός Ασπροπόταμος

Οι πηγές στην... Ιστορία Α΄ Λυκείου

1.2 Μυκηναϊκός πολιτισμός

Βήμα-βήμα στη Γραμμική Β΄: γράφω απάντηση σαν ερευνητής

Ακούστε: https://www.youtube.com/watch?v=R1ebbp0DxVI

Μπακάλης Κώστας: history-logotexnia.blogspot.com

2 of 11

ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΦΑΣΗ ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ

Αντλώντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις γνώσεις σας, να αναφερθείτε:

α. στα χαρακτηριστικά της γραμμικής Β΄ γραφής. (μονάδες 15)

β. στο περιεχόμενο των κειμένων που σώζονται στις μυκηναϊκές πινακίδες γραμμένα σε αυτή τη γραφή. (μονάδες 10)

Μονάδες 25

Η ιδέα των 4 βημάτων από την «Ελευθεροτυπία»

3 of 11

Αντλώντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις γνώσεις σας, να αναφερθείτε:

α. στα χαρακτηριστικά της γραμμικής Β΄ γραφής. (μονάδες 15)

β. στο περιεχόμενο των κειμένων που σώζονται στις μυκηναϊκές πινακίδες γραμμένα σε αυτή τη γραφή. (μονάδες 10)

ΚΕΙΜΕΝΟ

Όλο αυτό το γραφικό σύστημα είναι δύσκαμπτο, αλλά αρκετά εξυπηρετικό για το είδος του υλικού που περιέχουν τα αρχεία. Κύρια ονόματα και τρέχουσες λέξεις γράφονται με συλλαβογράμματα, που έχει καθιερωθεί συμβατικά να τα αποδίδουμε με συλλαβές χωρισμένες με παύλες. Αυτές οι μεταγραφές μας δίνουν μόνο ένα πρώτο νήμα, για να αναζητήσουμε τις δυνατές ερμηνείες των λέξεων. […] Σε πινακίδα της Κνωσού γίνεται λόγος για 237 άνδρες: Πρόκειται για κάτι σαν απογραφή του δυναμικού ενηλίκων ανδρών. Υπάρχει επίσης κατάλογος οικοδόμων τεσσάρων διαφορετικών περιοχών, αλλά οι ομάδες είναι ολιγάριθμες, και δεχόμαστε ότι αυτοί είναι οι τεχνίτες, όχι οι απλοί εργάτες. Στο άλλο μισό μέρος της ίδιας πινακίδας φαίνεται ότι καταγράφεται μια εμπορική πράξη για αγορά αλατιού με ανταλλαγή σε είδος. Πιο συχνά βρίσκουμε πινακίδες με καταστάσεις πληρωμής διαφόρων επαγγελματικών ομάδων σε κριθάρι, αλλά ο αριθμός των μελών τους δεν προσδιορίζεται.

Chadwick, J., Ο Μυκηναϊκός κόσμος, μτφρ. Κ. Ν. Πετρόπουλος, Gutenberg, Αθήνα 1997, σσ. 59 και 151.

4 of 11

Αντλώντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις γνώσεις σας, να αναφερθείτε:

α. στα χαρακτηριστικά της γραμμικής Β΄ γραφής. (μονάδες 15)

β. στο περιεχόμενο των κειμένων που σώζονται στις μυκηναϊκές πινακίδες γραμμένα σε αυτή τη γραφή. (μονάδες 10)

ΚΕΙΜΕΝΟ

Όλο αυτό το γραφικό σύστημα είναι δύσκαμπτο, αλλά αρκετά εξυπηρετικό για το είδος του υλικού που περιέχουν τα αρχεία. Κύρια ονόματα και τρέχουσες λέξεις γράφονται με συλλαβογράμματα, που έχει καθιερωθεί συμβατικά να τα αποδίδουμε με συλλαβές χωρισμένες με παύλες. Αυτές οι μεταγραφές μας δίνουν μόνο ένα πρώτο νήμα, για να αναζητήσουμε τις δυνατές ερμηνείες των λέξεων. […] Σε πινακίδα της Κνωσού γίνεται λόγος για 237 άνδρες: Πρόκειται για κάτι σαν απογραφή του δυναμικού ενηλίκων ανδρών. Υπάρχει επίσης κατάλογος οικοδόμων τεσσάρων διαφορετικών περιοχών, αλλά οι ομάδες είναι ολιγάριθμες, και δεχόμαστε ότι αυτοί είναι οι τεχνίτες, όχι οι απλοί εργάτες. Στο άλλο μισό μέρος της ίδιας πινακίδας φαίνεται ότι καταγράφεται μια εμπορική πράξη για αγορά αλατιού με ανταλλαγή σε είδος. Πιο συχνά βρίσκουμε πινακίδες με καταστάσεις πληρωμής διαφόρων επαγγελματικών ομάδων σε κριθάρι, αλλά ο αριθμός των μελών τους δεν προσδιορίζεται.

Chadwick, J., Ο Μυκηναϊκός κόσμος, μτφρ. Κ. Ν. Πετρόπουλος, Gutenberg, Αθήνα 1997, σσ. 59 και 151.

5 of 11

Αντλώντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις γνώσεις σας, να αναφερθείτε:

α. στα χαρακτηριστικά της γραμμικής Β΄ γραφής. (μονάδες 15)

β. στο περιεχόμενο των κειμένων που σώζονται στις μυκηναϊκές πινακίδες γραμμένα σε αυτή τη γραφή. (μονάδες 10)

α. Αποκορύφωμα όλων των ερευνών που αφορούν το μυκηναϊκό πολιτισμό ήταν η αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β΄ γραφής από τον Μ. Ventris και τον J. Chadwick (1952). Η γραμμική Β' χρησιμοποιήθηκε από ειδικευμένους γραφείς στα μυκηναϊκά ανάκτορα. Η ανάγνωση των πινακίδων που βρέθηκαν στην Πύλο, στην Κνωσό, στις Μυκήνες και στη Θήβα έδειξε ότι η γραμμική Β' είναι συλλαβική γραφή. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι επικύρωσε την ελληνικότητα του μυκηναϊκού πολιτισμού. Αποδείχθηκε ότι τα σύμβολα της αποδίδουν λεξεις της ελληνικής γλώσσας. Αποδίδουν στην πραγματικότητα μια πρώιμη μορφή της ελληνικής γλώσσας, αρχαιότερη και από εκείνη των ομηρικών επών.

β. Οι πληροφορίες, ωστόσο, που μας δίνουν οι πινακίδες έχουν λογιστικό περιεχόμενο, είναι δηλαδή κατάλογοι αντικειμένων και περιουσιακών στοιχείων ηγεμόνων ή εμπόρων της εποχής εκείνης. Έχουν διαβαστεί, επίσης, ονόματα θεών και ανθρώπων που μας είναι γνωστά από τα έπη. Πρέπει να επισημανθεί ότι μέχρι σήμερα οι πινακίδες δε μας έχουν δώσει ένα συνεχές κείμενο.

6 of 11

ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΦΑΣΗ: ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: Κείμενο βιβλίου + μεταβατική φράση + κείμενο πηγής

Συνθέτω

την απάντησή μου

α. Αποκορύφωμα όλων των ερευνών που αφορούν το μυκηναϊκό πολιτισμό ήταν η αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β΄ γραφής από τον Μ. Ventris και τον J. Chadwick (1952). Η γραμμική Β' χρησιμοποιήθηκε από ειδικευμένους γραφείς στα μυκηναϊκά ανάκτορα. Η ανάγνωση των πινακίδων που βρέθηκαν στην Πύλο, στην Κνωσό, στις Μυκήνες και στη Θήβα έδειξε ότι η γραμμική Β' είναι συλλαβική γραφή. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι επικύρωσε την ελληνικότητα του μυκηναϊκού πολιτισμού. Αποδείχθηκε ότι τα σύμβολα της αποδίδουν λεξεις της ελληνικής γλώσσας. Αποδίδουν στην πραγματικότητα μια πρώιμη μορφή της ελληνικής γλώσσας, αρχαιότερη και από εκείνη των ομηρικών επών.

Σύμφωνα μάλιστα με τα δεδομένα της πηγής, το συγκεκριμένο γραφικό σύστημα χαρακτηρίζεται «δύσκαμπτο», αν και ήταν αρκετά εξυπηρετικό για την τήρηση αρχείων. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι κύρια ονόματα και τρέχουσες λέξεις γράφονται με συλλαβογράμματα, τα οποία αποδίδουμε με συλλαβές χωρισμένες με παύλες. Οι μεταγραφές αυτές, όπως σημειώνεται, μας δίνουν μόνο ένα πρώτο νήμα για την ερμηνεία των λέξεων.

7 of 11

ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΦΑΣΗ: ΠΑΡΑΘΕΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: Κείμενο βιβλίου + μεταβατική φράση + κείμενο πηγής

Συνθέτω

την απάντησή μου

β. Οι πληροφορίες, ωστόσο, που μας δίνουν οι πινακίδες έχουν λογιστικό περιεχόμενο, είναι δηλαδή κατάλογοι αντικειμένων και περιουσιακών στοιχείων ηγεμόνων ή εμπόρων της εποχής εκείνης. Έχουν διαβαστεί, επίσης, ονόματα θεών και ανθρώπων που μας είναι γνωστά από τα έπη. Πρέπει να επισημανθεί ότι μέχρι σήμερα οι πινακίδες δε μας έχουν δώσει ένα συνεχές κείμενο.

Πέρα από τα όσα σημειώθηκαν, είναι αναγκαίο να επισημανθεί και με βάση τα δεδομένα της πηγής ότι σε πινακίδα της Κνωσού γίνεται λόγος για 237 άνδρες, γεγονός που θυμίζει απογραφή του δυναμικού ενηλίκων. Ακόμη, αναφέρονται κατάλογοι οικοδόμων από τέσσερις διαφορετικές περιοχές, οι οποίοι θεωρούνται τεχνίτες, ενώ στο ίδιο κείμενο καταγράφεται και μια εμπορική πράξη για αγορά αλατιού με ανταλλαγή σε είδος. Επιπλέον, συχνά απαντούν πινακίδες που παραδίδουν καταστάσεις πληρωμής διαφόρων επαγγελματικών ομάδων σε κριθάρι, αν και δεν καθορίζεται ο ακριβής αριθμός των μελών τους.

8 of 11

Ο μαθητής:

  • Θα πρέπει να έχει κατανοήσει επακριβώς τι ζητά η ερώτηση.
  • Να συμπεριλάβει όλες τις πληροφορίες του σχολικού βιβλίου.
  • Να σταχυολογήσει από το παράθεμα επίσης τις σχετικές πληροφορίες, αποφεύγοντας τη γενικόλογη αναφορά.
  • Να αποφεύγει την αυτούσια αντιγραφή τμημάτων της πηγής.
  • Να ιεραρχεί, να ομαδοποιεί τις πληροφορίες, να επισημαίνει ένα νέο ή διαφορετικό από την ιστορική αφήγηση στοιχείο.

9 of 11

ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΦΑΣΗ: ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: Κείμενο βιβλίου + μεταβατική φράση + κείμενο πηγής

Συνθέτω

την απάντησή μου

α. Αποκορύφωμα όλων των ερευνών που αφορούν το μυκηναϊκό πολιτισμό ήταν η αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β΄ γραφής από τον Μ. Ventris και τον J. Chadwick (1952). Η Γραμμική Β΄ χρησιμοποιήθηκε από ειδικευμένους γραφείς στα μυκηναϊκά ανάκτορα και η ανάγνωση των πινακίδων που βρέθηκαν στην Πύλο, στην Κνωσό, στις Μυκήνες και στη Θήβα έδειξε ότι είναι συλλαβική γραφή. Όπως μάλιστα διευκρινίζεται και στην πηγή, το συγκεκριμένο γραφικό σύστημα χαρακτηρίζεται «δύσκαμπτο», αν και αρκετά εξυπηρετικό για την τήρηση αρχείων. Επιπλέον, κύρια ονόματα και τρέχουσες λέξεις γράφονται με συλλαβογράμματα, τα οποία αποδίδουμε με συλλαβές χωρισμένες με παύλες. Οι μεταγραφές αυτές δίνουν μόνο ένα πρώτο νήμα για την ερμηνεία των λέξεων. Το σπουδαιότερο, ωστόσο, είναι ότι η αποκρυπτογράφηση επικύρωσε την ελληνικότητα του μυκηναϊκού πολιτισμού, καθώς αποδείχθηκε ότι τα σύμβολα της Γραμμικής Β΄ αποδίδουν λέξεις της ελληνικής γλώσσας· πρόκειται δηλαδή για μια πρώιμη μορφή της ελληνικής γλώσσας, αρχαιότερη ακόμη και από εκείνη των ομηρικών επών.

10 of 11

ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΦΑΣΗ: ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: Κείμενο βιβλίου + μεταβατική φράση + κείμενο πηγής

Συνθέτω

την απάντησή μου

β. Οι πληροφορίες που μας δίνουν οι μυκηναϊκές πινακίδες έχουν κυρίως λογιστικό περιεχόμενο, καθώς αποτελούν καταλόγους αντικειμένων και περιουσιακών στοιχείων ηγεμόνων ή εμπόρων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως σημειώνεται και στην πηγή, αποτελεί μια πινακίδα της Κνωσού όπου γίνεται λόγος για 237 άνδρες, κάτι σαν απογραφή του δυναμικού ενηλίκων, αλλά και κατάλογοι οικοδόμων από τέσσερις διαφορετικές περιοχές, οι οποίοι φαίνεται πως ήταν τεχνίτες. Έχουν επίσης διαβαστεί ονόματα θεών και ανθρώπων γνωστών από τα έπη, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί κάποιο συνεχές κείμενο. Στο ίδιο πλαίσιο, σε άλλη πινακίδα καταγράφεται εμπορική πράξη για αγορά αλατιού με ανταλλαγή σε είδος, ενώ αρκετές φορές συναντούμε καταστάσεις πληρωμής επαγγελματικών ομάδων σε κριθάρι, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται ο ακριβής αριθμός των μελών τους.

11 of 11

Παρατίθενται στη συνέχεια ορισμένες εκφράσεις που μπορούν να αξιοποιήσουν οι υποψήφιοι, προκειμένου να επιτευχθεί η επαρκής νοηματική σύνδεση των δεδομένων του βιβλίου με τις πληροφορίες της πηγής:

  • Σύμφωνα [μάλιστα και] με τα δεδομένα / στοιχεία που εξάγουμε / συνάγουμε / αντλούμε από το ιστορικό παράθεμα / πηγή …
  • Ανάλογες / Σχετικές / Παραπλήσιες είναι και οι πληροφορίες που παρέχει το ιστορικό παράθεμα / πηγή …
  • Η συγκεκριμένη άποψη μπορεί να τεκμηριωθεί βάσει της σχετικής μαρτυρίας που παρέχει το ιστορικό παράθεμα…
  • Τα όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως γίνονται τεκμαρτά / κατανοητά / αντιληπτά κι από το κείμενο του ιστορικού παραθέματος …
  • Ενισχυτικά / Προς επίρρωση των συγκεκριμένων δεδομένων, το ιστορικό παράθεμα καταγράφει ανάλογες πληροφορίες …
  • Πραγματικά / Όντως / Ειδικότερα / Γενικότερα / Συγκεκριμένα / Τελικά / Καταληκτικά / Ανακεφαλαιωτικά / Συνολικά / Επιπρόσθετα / Διευκρινιστικά / Συμπερασματικά / Επεξηγηματικά / Αντίθετα / Συμπληρωματικά είναι δυνατόν / είναι αναγκαίο / είναι εύλογο / είναι σημαντικό / να επισημανθεί / να σημειωθεί ότι …
  • Πρέπει / Οφείλει βέβαια / οπωσδήποτε / πάντως / φυσικά / εν τέλει / ίσως / πιθανόν να λάβει κανείς υπόψη το γεγονός ότι και στο ιστορικό παράθεμα διατυπώνονται παρόμοιες / παραπλήσιες / πανομοιότυπες πληροφορίες …
  • Πέρα από τα όσα σημειώθηκαν, είναι αναγκαίο να επισημανθεί / διευκρινιστεί / σημειωθεί και με βάση τα δεδομένα του κειμένου της πηγής ότι …
  • Η συγκεκριμένη άποψη / πληροφορία μπορεί να ερμηνευτεί / ενισχυθεί με σχετική παραπομπή σε ανάλογες πληροφορίες του ιστορικού κειμένου…
  • Οι προαναφερθείσες απόψεις / στοιχεία έρχονται σε [πλήρη / μερική] συμφωνία / σε ευθεία αντίθεση / συγκλίνουν / αποκλίνουν / διαφοροποιούνται / ταυτίζονται με όσα καταγράφονται στο ιστορικό παράθεμα…