Wypełnienia czasowe

�

MATERIAŁY CZASOWE – zakładane są do ubytku na określony czas w toku prowadzonego leczenia zęba. Inne nazwy to wypełnienia tymczasowe, opatrunki czasowe

​

Materiały te są stosowane między zabiegami (między wizytami).

​

Przebywają w ubytku przez ograniczony czas – parę dni, tygodni lub miesięcy i po tym okresie są zastępowane materiałem stałym)

Funkcja materiałów czasowych �

• odizolowanie ubytku od środowiska zewnętrznego (przed dostępem śliny i innymi czynnikami np. termicznymi)
• utrzymanie w ubytku opatrunku z lekiem
• działanie lecznicze/stymulujące na komórki odontoblasty (wytwarzanie zębiny reparacyjnej w przykryciu pośrednim)
• zabezpieczenie jamy zęba w leczeniu endodontycznym

​

Ze względu na sposób oddziaływania na miazgę materiały do tymczasowego wypełniania mogą być obojętne dla miazgi (pełnią wyłącznie funkcję izolacyjną) oraz mogą mieć działanie lecznicze (in. odontotropowe).

Wymagania stawiane materiałom czasowym

• Proste w przygotowaniu i zakładaniu
• Dobre przyleganie do ścian ubytku (szczelność)
• W miarę odporne na działanie sił żucia
• Nie powinny zmieniać właściwości chemicznych w środowisku jamy ustnej
• Nie powinny wchodzić w reakcje chemiczne z lekami zakładanymi do ubytku
• Być złym przewodnikiem ciepła
• Nie uszkadzać miazgi i dziąsła

​

​

• Nie przebarwiać zęba
• Harmonizowanie z barwą zęba
• Dawać się usuwać z ubytku szybko, łatwo i całkowicie (bez konieczności używania instrumentów mechanicznych)
• Działać korzystnie na tkanki zęba (odontotropowo)
• Nie wpływać na odczucia smaku i nie zmieniać jakości pokarmu
• Niska cena

​

​

​

​

Grupy materiałów opatrunkowych

1. Cement cynkowo- siarczany
2. Masy samoutwardzalne
3. Preparaty ZOE
4. Cementy szkłojonomerowe
5. Gutaperka*
6. Cementy prowizoryczne*

​

* Materiały obecnie praktycznie niestosowane jako wypełnienia czasowe

​

​

Cementy cynkowo-siarczany

Cement cynkowo-siarczany

Wynaleziony w 1879r przez Fletchera stąd powszechna nazwa fleczer.

Inna nazwa to dentyna wodna.

​

Skład:

Proszk: tlenek cynku, bezwodny siarczan cynku, mastyks, sproszkowana guma arabska, dekstryna, magnezja

Może również zawierać tymol, który może być toksyczny dla miazgi i nie powinien być stosowany w próchnicy głębokiej a u dzieci w próchnicy średniej.

​

Płyn: Woda destylowana (aqua destillata, aqua pro injectione), kiedyś płyn zawierał dodatkowo takie składniki jak eugenol, fenol, guma arabska, alkohol, kwas borny

​

Zastosowanie:

• krótkotrwale opatrunki pomiędzy wizytami
• utrzymanie leku np. wkładki dewitalizacyjnej
• cementowanie koron tymczasowych

​

Zarabianie

• Metalową łopatką na matowej powierzchni płytki szklanej ok. 30 sek.
• Czas wiązania po zarobieniu ok. 1,5 do 3 min w zależności od gęstości pasty, temperatury otoczenia, temperatury płynu
• Konsystencja:
• Gęsta pasta- do wypełniania ubytków
• Gęsta śmietana- jako 1 warstwa materiału zakładana na wkładkę dewitalizacyjną lub do cementowania tymczasowego koron

Właściwości

Zalety

• Obojętny dla miazgi i dla dziąsła
• Izoluje ząb przed działaniem bodźców chemicznych i termicznych
• Łatwy do przygotowania
• Łatwy do usunięcia z zęba (bez użycia wiertła)
• Dobrze przylega do ścian ubytku (szczelny przez 5-7 dni)
• Nie wymaga bezwzględnej suchości ubytku, może być zakładany na wkładki nasączone lekiem
• Łatwo wiąże w obecności śliny
• Słabe działanie antybakteryjne (tymol)
• Tani

​

​

Wady

• Niska wytrzymałość mechaniczna: nietrwały, kruchy
• rozpuszcza się w ślinie (szybko wypłukuje się z ubytku)
• Znaczna ścieralność
• Biały – nieestetyczny
• Uciska na tkanki miękkie i w kontakcie z dziąsłem może powodować odleżyny, powinien być zakładany z kształtką

Preparaty

• Oxydentin (bez tymolu)
• Thymodentin (zawiera tymol)
• Multidentin
• Czerwony – zakładany w przypadku dewitalizacji miazgi
• Biały – zakładany w leczeniu próchnicy zębów
• Żółty – zakładany w leczeniu kanałowym

Preparaty różnią się nie tylko kolorem, ale także składem. Biały Multidentin zawiera tymol, a żółty chinozol.

Materiały samotwardniejące

Masy samoutwardzalne

Nowoczesna postać materiałów na wypełnienia czasowe, która nie wymagają zarabiania

​

​

Ze względu na sposób wiązania dzielą się na:

• twardniejące pod wpływem temperatury i wilgoci w jamie ustnej
• twardniejące pod wpływem światła

​

​

Pasty fleczerowe, in. fleczeropodobne

• nowoczesna forma fleczeru
• nie wymagają wstępnego przygotowania – wkładane bezpośrednio do ubytku, gdzie utwardzają w kontakcie ze śliną i powietrzem
• skład – głównie tlenek cynku, siarczan cynku, siarczan wapnia, wodorotlenek wapnia, plastyfikatory oraz aktywatory reakcji wiązania
• Niektóre preparaty występują w dwóch kolorach: białym i czerwonym

​

Preparaty

Cavit, Cimpat, Coltosol, Provident, Provimat, Plastidentin

​

​

​

Pasty fleczerowe, in. fleczeropodobne

​

Właściwości:

• twarde – należy usuwać wiertłem
• bardziej hermetyczne od fleczeru (większa szczelność)
• Prosta aplikacja (gotowe do użycia, nie wymają zarabiania)
• Wymagają szczelnego zamknięcia opakowania, bo mogą wiązać pod wpływem wilgoci z powietrza
• Krótki termin przydatności (1-2 lata)

​

​

Światłoutwardzalne materiały samotwardniejące

• Podstawowymi ich składnikami są dimetyloakrylany (żywice polimeryzujące pod wpływem światła) oraz tlenek krzemu
• Każdą warstwę należy naświetlać 40 sek.
• W głębokich ubytkach wymagają podkładu z wodorotlenku wapnia
• Szczelne, wytrzymałe mechanicznie
• Mogą być polerowane gumką co ułatwia higienę

​

Preparaty

Fermit, Clip, Fermit N

Cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe (ZnO/E)

Podział cementów tlenkowo-cynkowo-eugenolowych

​

TYP I: konwencjonalne cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe

Zastosowanie

• Czasowe wypełnienie ubytku w głębokich ubytkach
• Podkład w głębokich ubytkach próchnicowych (wolno wiąże i musi być przykryty innym cementem)
• Pośrednie przykrycie miazgi
• Wypełnienie kanału korzeniowego, szczególnie w zębach mlecznych
• Osadzanie koron i mostów, szczególnie tymczasowe

​

TYP II: wzmocnione cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe

Zastosowanie

• Długotrwale szczelne (do 1 roku) opatrunki czasowe
• Podkład pod wypełnienia ostateczna
• Mocowanie koron i mostów

​

​

�Konwencjolnalne cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe (typ I) ��

1. Tlenek cynku z eugenolem

Materiał składa się z:

Proszku: tlenek cynku

Płyn: eugenol

​

Eugenol jest frakcją olejku goździkowego, działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo, zmieszany z tlenkiem cynku tworzy masę wiążącą 12- 24 godz., w jamie ustnej nieco szybciej (woda przyspiesza wiązanie)

​

Przykład

Tlenek cynku firmy Chema Elektromet

​

​

​

​

​

Konwencjolnalne cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe (typ I)�

�

2. Cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy

Wiąże szybciej niż tlenek cynku z eugenolem ponieważ zawiera przyśpieszacze reakcji (akceleratory).

Skład

Proszek: tlenek cynku, tlenek magnezu lub dwutlenek krzemu, kalafonia, octan cynku (akcelerator), składniki uszlachetniające, modyfikujące, plastyfikujące, zespalające

Płyn: eugenol lub mieszanina eugenolu z innymi olejkami, oliwa i kwas octowy lodowaty (akcelerator)

Przykłady

Caryosan Rapid i Normal (szybko i wolno wiążący) - preparat obecnie wycofany

​

Reakcja wiązania

Zainicjowanie reakcji następuje w obecności niewielkiej ilości wody.

​

Wodorotlenek cynku eugenolan cynku

​

W warunkach jamy ustnej reakcja nie przebiega do końca i w związanej masie są wolne cząsteczki eugenolu - pacjent czuje smak eugenolu (goździków) ustach.

​

​

Cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe - właściwości

Zalety

• Eugenol ma działanie lecznicze – odontotropowe (stymuluje wytwarzanie zębiny), p/bólowe, p/zapalne, bakteriobójcze
• Tlenek cynku ma działanie wysuszające zębinę próchnicową
• Zapewnia hermetyczność (szczelny)
• Homogenność masy
• Obojętne pH
• Wiązanie w obecności śliny
• Duża trwałość w jamie ustnej (nawet do kilku tygodni)
• Długi czas wiązania – łatwa aplikacja
• Zabezpiecza miazgę przed działaniem czynników chemicznych, termicznych i elektrycznych (dobry izolator)

​

Wady

• Nie może być stosowany pod materiały złożone (kompozyty) ponieważ zaburza ich polimeryzację i przebarwia je
• Wypłukuje ze względu na obecność eugenolu
• Nieprzeźroczysty i matowy
• Mała wytrzymałość mechaniczna
• Można go usunąć tylko maszynowo
• Długi czas wiązania (czysty tlenek cynku wiąże 12-24 godziny, a przy akceleratorach do 3 godzin)
• Długie i pracochłonne zarabianie
• Utrzymujące się zaburzenia smaku
• Eugenol ma właściwości cytotoksyczne

​

Cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy – zasady pracy�

​

​

1. Materiał zarabiamy na płytce szklanej na matowej stronie metalową łopatką
2. Proszek z płynem miesza się w proporcji wagowej 4:1 lub 6:1
3. Mieszanie trwa dość długo 60-90 s
4. Należy stopniowo dodawać proszek aż do uzyskania jednorodnej połyskliwej masy o konsystencji kitu
5. Materiał jest gotowy gdy zacznie się odwarstwiać od płytki a zarabiający poczuje ból ręki
6. Materiał zachowuje plastyczność przez około 3 godziny, należy go przechowywać w zamkniętym szczelnie słoiczku
7. Narzędzia przed myciem powinny zostać oczyszczone z materiału, ponieważ wilgoć przyspiesza wiązanie, a po umyciu należy je odtłuścić alkoholem w celu usunięcia resztek eugenolu
8. Tlenek cynku jest higroskopijny – należy szczelnie zamykać opakowania z proszkiem

​

​

​

Wzmocnione cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe (typ II)

W celu poprawy właściwości cementów ZnO/E a szczególnie wytrzymałości na zgniatanie do materiału dodano kwas orto-etoksybenzoesowy (cement EBA) lub polimer

Skład w cementach EBA

Proszek: tlenek cynku, stopiony kwarc, tlenek glinu, kalafonia

Płyn: eugenol, kwas etoksybenzoesowy

​

Skład w cementach wzmocnionych polimerem

Proszek: tlenek cynku, żywice

Płyn: eugenol, kwas etoksybenzoesowy

​

Przykład: IRM

​

​

Wzmocnione cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe - właściwości

W porównaniu do konwencjonalnych cementów tlenkowo-cynkowo-eugenolowych:

• zwiększona proporcja proszku do płynu (zarabianie w proporcji 7:1)
• zwiększona odporność mechaniczna
• niska rozpuszczalność
• odporność na ścieranie
• krótszy czas wiązania

​