1 of 23

BÀI 38.HỆ NỘI TIẾT Ở NGƯỜI

2 of 23

Hình ảnh người thấp nhất và cao nhất thế giới (Ông Chandra Bahadur Dangi 74 tuổi, người Nepan, cao 51 cm. Ông Sultan Kosen 31 tuổi, người Thổ Nhĩ Kỳ, cao 2,51m)

Điều gì đã khiến họ cao lớn hay thấp bé hơn bình thường?

3 of 23

Hệ nội tiết có vai trò như thế nào đối với cơ thể? Nếu hoạt động của các tuyến nội tiết bị rối loạn thì điều gì sẽ xảy ra?

4 of 23

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

5 of 23

I – Các tuyến nội tiết trong cơ thể con người:

6 of 23

HOẠT ĐỘNG NHÓM BẰNG KĨ THUẬT MẢNH GHÉP

Tuyến

Vị trí

Chức năng

​

​

.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Tuyến yên

Tuyến giáp

Tuyến tụy

Tuyến trên thận

Tuyến sinh dục

Vòng 1 Nhóm chuyên gia: Thảo luận trong 4 phút hoàn thành vị trí và chức năng của tuyến nội tiết.

Nhóm 1: Tuyến yên Nhóm 2: Tuyến giáp

Nhóm 3: Tuyến tụy Nhóm 4: Tuyến trên thận Nhóm 5: Tuyến sinh dục.

Vòng 2: Nhóm mảnh ghép: Thảo luận trong 10 phút hoàn thành nội dung của bảng sau:

7 of 23

Tuyến

Vị trí

Chức năng

​

​

.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Tuyến yên

Nằm ở nền sọ

Tiết các hormone kích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác. Đồng thời tiết ra hormone ảnh hưởng đến sự tăng trưởng cơ và xương, trao đổi glucose, các chất khoáng, trao đổi nước và co thắt các cơ trơn

Tuyến giáp

Nằm trước sụn giáp của thanh quản

Tiết hormone thyroxin, có vai trò quan trọng trong trao đổi chất và chuyển hoá ở tế bào.

Tuyến tụy

Tuyến trên thận

Tuyến sinh dục

Nằm sau dạ dày, sát thành sau ổ bụng

Tiết hormone glucagon và hoocmôn insulin điều hòa hàm lượng đường trong máu. Insullin chuyển hóa glucose trong máu thành glocogen dự trữ ở gan và cơ, làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng; glicogen có tác dụng ngược lại.

Nằm trên đỉnh 2 quả thận

- Tiết adrenaline và noradrenaline điều hòa hoạt động tim mạch, hô hấp, điều chỉnh hàm lượng đường trong máu.

- Tiết các hormone điều hòa đường huyết, các muối natri, kali trong máu, làm thay đổi các đặc tính sinh dục nam

Nằm trên đỉnh 2 quả thận

Buồng trứng

(ở nữ)

* Tinh hoàn: Tiết hormone sinh dục nam testosterone. Testosterone gây nên những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì nam → thúc đẩy sinh sản

* Buồng trứng: Tiết hoocmôn sinh dục nữ estrogen. Estrogen gây nên những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì nữ → thúc đẩy sinh sản

8 of 23

Vì Tuyến tụy và tuyến sinh dục vừa thực hiện chức năng nội tiết, vừa thực hiện chức năng ngoại tiết.

Vì Hormone có tính đặc hiệu: Mỗi Hormone chỉ tác động đến một hoặc một số cơ quan đích nhất định

CH 1: Vì sao tuyến tụy và tuyến sinh dục được gọi là tuyến pha?

CH 2: Vì sao hormone đi khắp cơ thể nhưng chỉ tác động đến 1 số cơ quan nhất định?

9 of 23

Bệnh khổng lồ là các hội chứng do tiết ra quá nhiều hormone tăng trưởng (cường hormone tăng trưởng) là do tuyến yên

Hormone insulin chuyển hóa glucose trong máu thành glycogen dự trữ nên làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng. Hormone glucagon chuyển hóa glycogen dự trữ thành glucose, nhờ đó làm tăng đường huyết khi đường huyết giảm. Vì vậy, hoạt động của hai hormone này giúp ổn định lượng đường trong máu.

CH 3: Trường hợp người lùn, người khổng lồ đã nêu ở đầu bài do rối loạn của tuyến nội tiết nào trong các tuyến nội tiết trên?

​

CH 4: Vì sao hoạt động của các hoocmon tuyến tụy giúp ổn định hàm lượng đường trong máu? Quá trình tiết hoocmon điều hòa đường huyết bị rối loạn có thể dẫn đến hậu quả gì?

​

10 of 23

- Hệ nội tiết gồm nhiều tuyến nội tiết nằm rải rác trong cơ thể. Các tuyến nội tiết sản xuất ra hoocmôn, hoocmôn được máu vận chuyển đến các cơ quan đích giúp điều hòa, điều chỉnh hoạt động sinh lý của cơ thể.

- Một số tuyến nội tiết trong cơ thể: tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tụy, tuyến trên thận, tuyến sinh dục.

KẾT LUẬN

11 of 23

.

​

​

​

BỆNH LIÊN QUAN ĐẾN HỆ NỘI TIẾT

​

​

​

NGUYÊN NHÂN

​

​

​

BIỂU HIỆN

​

​

​

BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG

​

​

​

​

​

​

.

​

​

Bệnh đái tháo đường

Bệnh bướu cổ

do thiếu Iodine

II. Bệnh liên quan đến hệ nội tiết

Xem video về bệnh tiểu đường, Bướu cổ nghiên cứu thông tin SGK/159 → hoàn thành thông tin về bệnh đái tháo đường và bướu cổ do thiếu Iodine qua bảng dưới đây

12 of 23

VIDEO: BỆNH TIỂU ĐƯỜNG

13 of 23

VIDEO: BỆNH BƯỚU CỔ

14 of 23

.

​

BỆNH LIÊN QUAN ĐẾN HỆ NỘI TIẾT

​

NGUYÊN NHÂN

​

BIỂU HIỆN

​

BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG

​

​

​

​

​

​

.

​

​

Bệnh đái tháo đường

Bệnh bướu cổ do thiếu Iodine

II. Bệnh liên quan đến hệ nội tiết

Xem video về bệnh tiểu đường, nghiên cứu thông tin SGK/159 → hoàn thành thông tin về bệnh đái tháo đường và bướu cổ do thiếu Iodine qua bảng dưới đây

Rối loạn chuyển hóa glucozơ trong máu.

Ăn nhiều, uống nhiều nước, đi tiểu nhiều, sụt cân, mù lòa…

- Có chế độ ăn uốn hợp lý: hạn chế đường, muối, tăng cường chất xơ…

- Luyện tập TDTD…

Do thiếu iodine nên TH không được tiết ra → tuyến yên tiết TSH tăng cường hoạt động của tuyến giáp → tuyến giáp phình to

- Trẻ em chậm lớn, trí tuệ kém phát triển

- Người lớn: Trí nhớ giảm sút, hoạt động thần kinh suy giảm.

Khẩu phần ăn bổ sung nguyên tố iodine, hạn chế thực phẩm không có lợi cho tuyến giáp.

15 of 23

1. Bổ sung thức ăn có chứa Iodine trong khẩu phần ăn

BIỆN PHÁP

TÁC DỤNG

Giúp cho các cơ quan trong cơ thể có thời gian nghỉ ngơi.

2. Đề xuất biện pháp phòng tránh các bệnh liên quan đến hệ nội tiết giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, nêu tác dụng của mỗi biện pháp.

2. Hạn chế tiêu thụ thức ăn có hàm lượng đường cao

3. Tiêm phòng vắc -xin

4. Ngủ đủ giấc

……..

Phòng tránh bướu cổ

Tránh tuyến tụy hoạt động quá mức gây suy tụy

Bảo vệ tuyến yên không bị tổn thương bởi virut, vi khuẩn.

16 of 23

KẾT LUẬN

Hoạt động của các tuyến nội tiết rối loạn → ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa trong cơ thể → gây nên nhiều bệnh cho cơ thể như tiểu đường, bướu cổ do thiếu iodine, người cao hoặc lùn hơn bình thường.

Để phòng tránh các bệnh nội tiết cần có lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý, tránh các chất độc hại, luyện tập TDTT, khám sức khỏe định kì…

17 of 23

LUYỆN TẬP

Luật chơi: Cả lớp chia thành 2 đội chơi. Mỗi đội sẽ có 2 phút để trả lời 10 câu hỏi. Kết thúc thời gian đội nào có số đáp án đúng nhiều nhất sẽ thắng cuộc.

​

18 of 23

BẮT ĐẦU

19 of 23

Câu 1: Tuyến giáp tiết ra Hormone gì?

Câu 2: Tuyến Tụy là tuyến nội tiết hay ngoại tiết?

Câu 3: Tuyến Tụy có thể tiết ra loại Hormone nào?

Câu 4: Tên một loại Hormone do tuyến giáp tiết ra.

Câu 5: Trong các tuyến nội tiết sau, tuyến nào không

phải là tuyến pha: Tuyến yên, tuyến sinh dục, tuyến tụy

Câu 6: Khi đói thì tuyến tụy tiết ra glucagon có

tác dụng gì?

Câu 7: Tuyến sinh dục có ở nam hay nữ?

Câu 8: Loại Hormone kích thích sản sinh tinh trùng.

Câu 9: Bệnh tiểu đường là do rối loạn chuyển

hóa loại cacbohydrate nào?

Câu 10: Chỉ cần một lượng nhỏ Hormone cũng gây

ra hiệu quả rõ rệt. Đây là đặc tính gì của Hormone?

​

ĐỘI A

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

CHÚC MỪNG

20 of 23

Câu 1: Tuyến nội tiết đóng vai trò điều hòa

hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác

Câu 2: Tuyến giáp là tuyến nội tiết hay ngoại tiết?

Câu 3: Loại Hormon tuyến Yên tiết ra ảnh hưởng đến cơ và xương?

Câu 4: Tuyến trên thận có thể tiết ra loại Hormone nào?

Câu 5: Trong các tuyến nội tiết sau, tuyến nào là tuyến pha: Tuyến yên, tuyến sinh dục, tuyến tụy

Câu 6: Hoocmôn insulin do tuyến tuỵ tiết ra có

tác dụng sinh lí như thế nào?

Câu 7: Tuyến sinh dục sẽ tiết Hormone gây ra

những biến đổi tuổi dậy thì ở nam hay nữ?

Câu 8: Loại Hormone kích thích sự phát triển và rụng trứng?

Câu 9: Thiếu Iodine sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến

tuyến nội tiết nào?

Câu 10: Mỗi loại Hormone chỉ tác động đến một hoặc một số cơ quan đích nhất định. Đây là đặc tính gì của Hormone?

ĐỘI B

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

CHÚC MỪNG

21 of 23

VẬN DỤNG

22 of 23

Tìm hiểu tình hình mắc bệnh tiểu đường, bướu cổ do thiếu iodine qua bảng sau:

Tên bệnh

Tỉ lệ

Người mắc bệnh

Độ tuổi

Nguyên nhân

Tình trạng bệnh (Nhẹ/nặng/

có biến chứng)

Giải pháp hạn chế

tỉ lệ mắc bệnh

 

 

 

 

 

 

DỰ ÁN

23 of 23

THANK YOU!