BÀI 38.HỆ NỘI TIẾT Ở NGƯỜI
Hình ảnh người thấp nhất và cao nhất thế giới (Ông Chandra Bahadur Dangi 74 tuổi, người Nepan, cao 51 cm. Ông Sultan Kosen 31 tuổi, người Thổ Nhĩ Kỳ, cao 2,51m)
Điều gì đã khiến họ cao lớn hay thấp bé hơn bình thường?
Hệ nội tiết có vai trò như thế nào đối với cơ thể? Nếu hoạt động của các tuyến nội tiết bị rối loạn thì điều gì sẽ xảy ra?
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I – Các tuyến nội tiết trong cơ thể con người:
HOẠT ĐỘNG NHÓM BẰNG KĨ THUẬT MẢNH GHÉP
Tuyến | Vị trí | Chức năng |
| | . |
| | |
| | |
| | |
| | |
Tuyến yên
Tuyến giáp
Tuyến tụy
Tuyến trên thận
Tuyến sinh dục
Vòng 1 Nhóm chuyên gia: Thảo luận trong 4 phút hoàn thành vị trí và chức năng của tuyến nội tiết.
Nhóm 1: Tuyến yên Nhóm 2: Tuyến giáp
Nhóm 3: Tuyến tụy Nhóm 4: Tuyến trên thận Nhóm 5: Tuyến sinh dục.
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép: Thảo luận trong 10 phút hoàn thành nội dung của bảng sau:
Tuyến | Vị trí | Chức năng |
| | . |
| | |
| | |
| | |
| | |
| |
Tuyến yên
Nằm ở nền sọ
Tiết các hormone kích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác. Đồng thời tiết ra hormone ảnh hưởng đến sự tăng trưởng cơ và xương, trao đổi glucose, các chất khoáng, trao đổi nước và co thắt các cơ trơn
Tuyến giáp
Nằm trước sụn giáp của thanh quản
Tiết hormone thyroxin, có vai trò quan trọng trong trao đổi chất và chuyển hoá ở tế bào.
Tuyến tụy
Tuyến trên thận
Tuyến sinh dục
Nằm sau dạ dày, sát thành sau ổ bụng
Tiết hormone glucagon và hoocmôn insulin điều hòa hàm lượng đường trong máu. Insullin chuyển hóa glucose trong máu thành glocogen dự trữ ở gan và cơ, làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng; glicogen có tác dụng ngược lại.
Nằm trên đỉnh 2 quả thận
- Tiết adrenaline và noradrenaline điều hòa hoạt động tim mạch, hô hấp, điều chỉnh hàm lượng đường trong máu.
- Tiết các hormone điều hòa đường huyết, các muối natri, kali trong máu, làm thay đổi các đặc tính sinh dục nam
Nằm trên đỉnh 2 quả thận
Buồng trứng
(ở nữ)
* Tinh hoàn: Tiết hormone sinh dục nam testosterone. Testosterone gây nên những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì nam → thúc đẩy sinh sản
* Buồng trứng: Tiết hoocmôn sinh dục nữ estrogen. Estrogen gây nên những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì nữ → thúc đẩy sinh sản
Vì Tuyến tụy và tuyến sinh dục vừa thực hiện chức năng nội tiết, vừa thực hiện chức năng ngoại tiết.
Vì Hormone có tính đặc hiệu: Mỗi Hormone chỉ tác động đến một hoặc một số cơ quan đích nhất định
CH 1: Vì sao tuyến tụy và tuyến sinh dục được gọi là tuyến pha?
CH 2: Vì sao hormone đi khắp cơ thể nhưng chỉ tác động đến 1 số cơ quan nhất định?
Bệnh khổng lồ là các hội chứng do tiết ra quá nhiều hormone tăng trưởng (cường hormone tăng trưởng) là do tuyến yên
Hormone insulin chuyển hóa glucose trong máu thành glycogen dự trữ nên làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng. Hormone glucagon chuyển hóa glycogen dự trữ thành glucose, nhờ đó làm tăng đường huyết khi đường huyết giảm. Vì vậy, hoạt động của hai hormone này giúp ổn định lượng đường trong máu.
CH 3: Trường hợp người lùn, người khổng lồ đã nêu ở đầu bài do rối loạn của tuyến nội tiết nào trong các tuyến nội tiết trên?
CH 4: Vì sao hoạt động của các hoocmon tuyến tụy giúp ổn định hàm lượng đường trong máu? Quá trình tiết hoocmon điều hòa đường huyết bị rối loạn có thể dẫn đến hậu quả gì?
- Hệ nội tiết gồm nhiều tuyến nội tiết nằm rải rác trong cơ thể. Các tuyến nội tiết sản xuất ra hoocmôn, hoocmôn được máu vận chuyển đến các cơ quan đích giúp điều hòa, điều chỉnh hoạt động sinh lý của cơ thể.
- Một số tuyến nội tiết trong cơ thể: tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tụy, tuyến trên thận, tuyến sinh dục.
KẾT LUẬN
.
BỆNH LIÊN QUAN ĐẾN HỆ NỘI TIẾT | NGUYÊN NHÂN | BIỂU HIỆN | BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG |
| | | |
| | . | |
Bệnh đái tháo đường
Bệnh bướu cổ
do thiếu Iodine
II. Bệnh liên quan đến hệ nội tiết
Xem video về bệnh tiểu đường, Bướu cổ nghiên cứu thông tin SGK/159 → hoàn thành thông tin về bệnh đái tháo đường và bướu cổ do thiếu Iodine qua bảng dưới đây
VIDEO: BỆNH TIỂU ĐƯỜNG
VIDEO: BỆNH BƯỚU CỔ
.
BỆNH LIÊN QUAN ĐẾN HỆ NỘI TIẾT | NGUYÊN NHÂN | BIỂU HIỆN | BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG |
| | | |
| | . | |
Bệnh đái tháo đường
Bệnh bướu cổ do thiếu Iodine
II. Bệnh liên quan đến hệ nội tiết
Xem video về bệnh tiểu đường, nghiên cứu thông tin SGK/159 → hoàn thành thông tin về bệnh đái tháo đường và bướu cổ do thiếu Iodine qua bảng dưới đây
Rối loạn chuyển hóa glucozơ trong máu.
Ăn nhiều, uống nhiều nước, đi tiểu nhiều, sụt cân, mù lòa…
- Có chế độ ăn uốn hợp lý: hạn chế đường, muối, tăng cường chất xơ…
- Luyện tập TDTD…
Do thiếu iodine nên TH không được tiết ra → tuyến yên tiết TSH tăng cường hoạt động của tuyến giáp → tuyến giáp phình to
- Trẻ em chậm lớn, trí tuệ kém phát triển
- Người lớn: Trí nhớ giảm sút, hoạt động thần kinh suy giảm.
Khẩu phần ăn bổ sung nguyên tố iodine, hạn chế thực phẩm không có lợi cho tuyến giáp.
1. Bổ sung thức ăn có chứa Iodine trong khẩu phần ăn
BIỆN PHÁP
TÁC DỤNG
Giúp cho các cơ quan trong cơ thể có thời gian nghỉ ngơi.
2. Đề xuất biện pháp phòng tránh các bệnh liên quan đến hệ nội tiết giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, nêu tác dụng của mỗi biện pháp.
2. Hạn chế tiêu thụ thức ăn có hàm lượng đường cao
3. Tiêm phòng vắc -xin
4. Ngủ đủ giấc
……..
Phòng tránh bướu cổ
Tránh tuyến tụy hoạt động quá mức gây suy tụy
Bảo vệ tuyến yên không bị tổn thương bởi virut, vi khuẩn.
KẾT LUẬN
Hoạt động của các tuyến nội tiết rối loạn → ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa trong cơ thể → gây nên nhiều bệnh cho cơ thể như tiểu đường, bướu cổ do thiếu iodine, người cao hoặc lùn hơn bình thường.
Để phòng tránh các bệnh nội tiết cần có lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý, tránh các chất độc hại, luyện tập TDTT, khám sức khỏe định kì…
LUYỆN TẬP
Luật chơi: Cả lớp chia thành 2 đội chơi. Mỗi đội sẽ có 2 phút để trả lời 10 câu hỏi. Kết thúc thời gian đội nào có số đáp án đúng nhiều nhất sẽ thắng cuộc.
BẮT ĐẦU
Câu 1: Tuyến giáp tiết ra Hormone gì?
Câu 2: Tuyến Tụy là tuyến nội tiết hay ngoại tiết?
Câu 3: Tuyến Tụy có thể tiết ra loại Hormone nào?
Câu 4: Tên một loại Hormone do tuyến giáp tiết ra.
Câu 5: Trong các tuyến nội tiết sau, tuyến nào không
phải là tuyến pha: Tuyến yên, tuyến sinh dục, tuyến tụy
Câu 6: Khi đói thì tuyến tụy tiết ra glucagon có
tác dụng gì?
Câu 7: Tuyến sinh dục có ở nam hay nữ?
Câu 8: Loại Hormone kích thích sản sinh tinh trùng.
Câu 9: Bệnh tiểu đường là do rối loạn chuyển
hóa loại cacbohydrate nào?
Câu 10: Chỉ cần một lượng nhỏ Hormone cũng gây
ra hiệu quả rõ rệt. Đây là đặc tính gì của Hormone?
ĐỘI A
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
CHÚC MỪNG
Câu 1: Tuyến nội tiết đóng vai trò điều hòa
hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác
Câu 2: Tuyến giáp là tuyến nội tiết hay ngoại tiết?
Câu 3: Loại Hormon tuyến Yên tiết ra ảnh hưởng đến cơ và xương?
Câu 4: Tuyến trên thận có thể tiết ra loại Hormone nào?
Câu 5: Trong các tuyến nội tiết sau, tuyến nào là tuyến pha: Tuyến yên, tuyến sinh dục, tuyến tụy
Câu 6: Hoocmôn insulin do tuyến tuỵ tiết ra có
tác dụng sinh lí như thế nào?
Câu 7: Tuyến sinh dục sẽ tiết Hormone gây ra
những biến đổi tuổi dậy thì ở nam hay nữ?
Câu 8: Loại Hormone kích thích sự phát triển và rụng trứng?
Câu 9: Thiếu Iodine sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến
tuyến nội tiết nào?
Câu 10: Mỗi loại Hormone chỉ tác động đến một hoặc một số cơ quan đích nhất định. Đây là đặc tính gì của Hormone?
ĐỘI B
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
CHÚC MỪNG
VẬN DỤNG
Tìm hiểu tình hình mắc bệnh tiểu đường, bướu cổ do thiếu iodine qua bảng sau:
Tên bệnh | Tỉ lệ Người mắc bệnh | Độ tuổi | Nguyên nhân | Tình trạng bệnh (Nhẹ/nặng/ có biến chứng) | Giải pháp hạn chế tỉ lệ mắc bệnh |
|
|
|
|
|
|
DỰ ÁN
THANK YOU!