หน่วยที่ 12

การสึกหรอและการกัดกร่อน

การสึกหรอ

การสึกหรอ หมายถึง การเสื่อมสภาพทางรูปร่างหรือคุณสมบัติภายใน อันเนื่องมาจากการใช้งานในลักษณะต่างๆ เช่น การเสียดสี การกดทับ การกระแทก การดัดงอ การดึง เป็นต้น

- การสึกหรอจากการหมุนสัมผัสในลักษณะเป็นวงกลม

- การสึกหรอจากการถูกเสียดสีจากการเคลื่อนที่เป็นเส้นตรงกลับไปกลับมา

- การสึกหรอจากการกดหรือน้ำหนักของงาน

- การสึกหรอจากการกระแทกระหว่างงานสองชิ้น

- การสึกหรอจากการบิดหรือดัดงอ

- การสึกหรอจากการดึง

ลักษณะและชนิดของการสึกหรอ

การแก้ไขและการป้องกันการสึกหรอ

- ซ่อม ปรับแต่ง หรือเปลี่ยนชิ้นงานใหม่

- เพิ่มคุณภาพของวัสดุงานให้สูงขึ้น ด้วยการเติมสารผสม การนำเหล็กชุบแข็ง รมดำ อบคลายความเครียด ฯลฯ

- ใช้สารหล่อเย็นเพื่อช่วยลดอุณหภูมิ

- ใช้สารหล่อลื่นเพื่อลดการเสียดสี ลดความฝืด

- ใช้งานให้ถูกวิธีโดยศึกษาจากคู่มือแนะนำการใช้งาน

- บำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอด้วยการทำความสะอาด หรือเปลี่ยนสารหล่อลื่นตามคู่มือกำหนด

ภาพที่ 12.1 ตัวอย่างการเติมสารหล่อลื่นในเครื่องจักร�ที่มา HTTP://WWW.AVIATIONSUPPLIES.TZO.COM/COX/INDEX.HTML

การกัดกร่อน

การกัดกร่อน หมายถึง การเสื่อมสภาพของผิวหรือเนื้อของวัสดุชิ้นงาน อันเนื่องมาจากสภาพดินฟ้าอากาศหรือปฏิกิริยาเคมี ทำให้วัสดุชิ้นงานนั้นค่อยๆเสื่อมสภาพลงไปเรื่อยๆ จนไม่สามารถใช้งานได้อีกต่อไป

- การกัดกร่อนจากสภาพดินฟ้าอากาศ เช่น ลม ฝน ความชื้น ความร้อน ไอน้ำทะเล และน้ำ ฯลฯ

- การกัดกร่อนจากปฏิกิริยาทางไฟฟ้าเคมีเนื่องจากค่าประจุไฟฟ้าในตัวของโลหะ 2 ชนิดที่แตกต่างกันนำมาใช้งานติดกัน โลหะที่มีค่าเป็นประจุลบจะเกิดการกัดกร่อนที่ตัวเอง

- การกัดกร่อนเนื่องจากการใช้งานร่วมกับกรด ด่าง หรือสารเคมี เช่น เหล็กยึดแบตเตอรี่รถยนต์ถูกไอน้ำกรดกำมะถันอยู่เป็นประจำ จะเกิดการกัดกร่อนจนขาด

ลักษณะและชนิดของการกัดกร่อน

ภาพที่ 12.2 การกัดกร่อนที่เกิดจากการเสื่อมสภาพของโลหะ�ที่มา HTTP://WWW.TPA.OR.TH/WRITER/READ_THIS_BOOK_TOPIC.PHP?BOOKID=1818

การแก้ไขและการป้องกันการกัดกร่อน

- ถ้าพบตรวจพบการกัดกร่อนให้ทำแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า เช่น ขัด ตกแต่ง เปลี่ยนใหม่ แล้วเคลือบด้วยสารป้องกันการกัดกร่อน

- เลือกใช้วัสดุให้เหมาะสมกับงาน เช่น เลือกใช้สแตนเลสทำถังน้ำ ภาชนะบรรจุอาหาร เพราะสแตนเลสเวลาถูกน้ำขังจะไม่เกิดสนิม

- ชโลมผิวหรือทาผิวด้วยน้ำมันกันสนิม น้ำมันเครื่อง พาราฟีนหรือจาระบี เป็นวิธีป้องกันการกัดกร่อนวัสดุหลังเลิกใช้งาน หรืองานชิ้นใหม่

- ทาหรือพ่นสีเคลือบผิวป้องกันการกัดกร่อน

- เคลือบน้ำยาเพื่อความสวยงาม คงทน ป้องกันการกัดกร่อน ความร้อน

- ป้องกันผิวด้วยวิธีทางเคมี ได้แก่ วิธีรมดำ วิธีชุบฟอสเฟต วิธีอิล็อกซาล และวิธีเคลือบผิวด้วยแมกนีเซียม

- ปิดผิวด้วยโลหะอื่น ได้แก่ การอาบด้วยโลหะเหลว การชุบโลหะ การควบอัดรีดเป็นแผ่น การพ่นพอกด้วยโลหะร้อน และการเคลือบพลาสติก

ภาพที่ 12.3 การใช้น้ำยาหล่อเย็นป้องกันตะกรันและการกัดกร่อน�ที่มา HTTP://CAR.BOXZARACING.COM/KNOWLEDGE/10800

ภาพที่ 12.4 การใช้จารบีเพื่อป้องกันการสึกหรอจากการหมุนของลูกปืน�ที่มา HTTP://WWW.AUTO2DRIVE.COM

ภาพที่ 12.5 การใช้น้ำยาเคลือบเซรามิกเพิ่มความสวยงามคงทน�ที่มา HTTPS://WWW.ALIEXPRESS.COM/CERAMIC-STORAGE-JAR_REVIEWS.HTML

ภาพที่ 12.6 งานชุบผิวโลหะ�ที่มา HTTP://IPLATING.CO.TH/