Debat nima?

DEBAT

biror bir voqea, hodisaga yoki mavzuga nisbatan odamlarning turli xil qarashlarni himoya qilishi.

O`yin ishtirokchilari tarkibi

Tasdiq va Inkor jamoa (3 kishidan, o`z nomiga ega bo`lgan);

Ekspertlar (toq sonda 1-11 tagacha);

Timekeeper (vaqt nazoratchisi, nutq yakuniga yetayotganini 2, 1 daqiqa va 30 soniya ko`rsatkichlari bilan ko`rsatib, notiqni ogohlantiradi);

Auditoriya (tomoshabinlar).

Mavzu

Ahamiyatli, bahslasha oladigan, muvozanatlashtirilgan bo’lishi kеrak. Darak gap shaklida (9+/-2) (Ekologik muammolarni yеchish nufuzli yo’nalishlar safiga kiritilishi lozim).

Argument

ATIX asosida tuziladi, loyiha va maqsadga bog’lanishi kеrak.

Argumеntlar yordamida hakamlarni o’z nuqtai-nazaringiz kuchliroq ekanligiga ishontirasiz. Argumеntlar sust yoki kuchli bo’lishi mumkin, lеkin opponеntning hujumiga turib bеrish kеrak, mantiq va hammaga ma'lum bo’lgan faktlar va ma'lumotlar yordamida qo’llab-quvvatlanadi.

ATIX

CHAPPA-ROSTA SAVOLLAR

T 1

I 3

I 2

T 3

T 2

I 1

T 1 – 6 daqiqa

Hamma bilan salomlashadi va o`z jamoasini taqdim etadi.

Debatning mavzusini e’lon qilib, uni tasdiqlaydi va ahamiyatini ochib beradi.

Tushunchalarni ta’riflaydi

Kriteriyni taqdim etib, tasdiqlaydi.

Argumentlarni birma-bir taqdim etadi:

Argument 1 …

Argument 2 … …

Xulosa chiqarib, o`z nutqini quyidagi so`zlar bilan tamomlaydi: “Chappa-rosta savollarga javob berishga tayyorman”.

I 3 ning savollariga javob berib, o`zi I 2 ga savol beradi.

(Barcha argumentlarni faqat T1 taqdim etadi)

I 1 – 6 daqiqa

Hamma bilan salomlashadi va o`z jamoasini taqdim etadi.

Debatning mavzusini e’lon qilib, uni inkor etadi va tarafining ahamiyatini ochib beradi.

Agar T-jamoasining tushunchalarining ta’riflari ma’qul kelmasa, o`z tushunchalarini taqdim etadi.

T jamoaning kriteriysini qabul qiladi yoki o`z kriteriysini taqdim etadi.

T jamoasining hamma argumentlarini birma-bir inkor etadi.

O`z argumentlarini taqdim etadi:

Argument 1…

Argument 2… …

Xulosa chiqarib, o`z nutqini quyidagi so`zlar bilan tamomlaydi: “Chappa-rosta savollarga javob berishga tayyorman”.

T 3 ning savollariga javob berib, T 2 ga savol beradi.

(Barcha argumentlarni va qarama-qarshi argumentlarni I 1 taqdim etadi)

T 2– 5 daqiqa

Hamma bilan salomlashadi.

“rebuttal” qilib, o`z nuqtai nazarini tiklaydi.

O`z argumentlarini yangi dalillar bilan mustahkamlaydi. (Yangi argumentlar kiritmaydi).

O`z argumentlarining ustun ekanligini ko`rsatadi.

Opponentlarini inkor etadi.

Xulosa chiqarib, o`z nutqini quyidagi so`zlar bilan tamomlaydi: “Chappa-rosta savollarga javob berishga tayyorman”.

I 1 ning savollariga javob beradi.

I 2 – 5 daqiqa

Hamma bilan salomlashadi.

“rebuttal” qilib, o`z nuqtai nazarini tiklaydi.

O`z argumentlarini yangi dalillar bilan mustahkamlaydi. (Yangi argumentlar kiritmaydi).

O`z argumentlarining ustun ekanligini ko`rsatadi.

Opponentlarini inkor etadi.

Xulosa chiqarib, o`z nutqini quyidagi so`zlar bilan tamomlaydi: “Chappa-rosta savollarga javob berishga tayyorman”.

T 1 ning savollariga javob beradi.

T 3 - 5 daqiqa

O`yinning natijasini chiqaradi, asosiy to`qnashuv joylarini ochib beradi.

Hakamlarga o`z kriteriysi va argumentlarining ustunligini tasdiqlab beradi.

Opponentlarining nuqtai nazarini inkor etadi, lekin yangi argument keltirmaydi.

O`z nuqtai nazariy chizig`ini tugallaydi. (Boshqa spikerlardan ko`ra bu so`zlarda dalilllar kamroq bo`lishi kerak)

I 1 ga savollar beradi.

O`z chiqishini quyidagi so`zlar bilan tamomlaydi: “Shu sabablarga ko`ra hakamlardan o`z ovozlarini bizning jamoamizga berishini so`raymiz”

I 3 – 5 daqiqa

O`yinning natijasini chiqaradi, asosiy to`qnashuv joylarini ochib beradi.

Hakamlarga o`z kriteriysi va argumentlarining ustunligini tasdiqlab beradi.

Opponentlarining nuqtai nazarini inkor etadi, lekin yangi argument keltirmaydi. T 3 tomonidan keltirilgan yangi dalillarni inkor etmaydi.

O`z nuqtai nazariy chizig`ini tugallaydi. (Boshqa spikerlardan ko`ra bu so`zlarda dalilllar kamroq bo`lishi kerak)

T 1 ga savollar beradi.

O`z chiqishini quyidagi so`zlar bilan tamomlaydi: “Shu sabablarga ko`ra hakamlardan o`z ovozlarini bizning jamoamizga berishini so`raymiz”

• Inkor 2 dan boshlab har bir spiker chappa-rosta savollardan xulosa chiqarishi lozim.
• Chappa-rosta savollar uchun maksimal 3 daqiqa vaqt ajratilgan.
• Har bir jamoaning 8 daqiqa umumiy vaqti bo`lib, jamoa kelishgan holatda ushbu vaqtdan bo`lib foydalanishi mumkin. Faqat T1 nutqidan oldin bu vaqtdan foydalana olmaydi.

Alohida maslahatlar

• Mavzuni to`liq o`rganishga harakat qiling, ko`proq o`qing! Raqibning ehtimoliy zarbalarini hisoblab chiqing va unga tayyorlaning!
• Nutqda gumonsiramang, noaniqliklarga yo`l qo`ymang. “Bo`lishi mumkin”, “kim bilsin”, “raqib jamoa to`g`ri aytayotgandir” kabi jumlalarni ishlatmang!
• To`liq ishonch bilan gapiring!
• Har doim odobni saqlang, asabiylashmang, jahl qilmang!
• O`z nutqingizda o`rinli hazillarni ishlating!
• Tez gapirmang, shoshilmang!
• Raqib jamoaning har bir notig`ining fikriga diqqat qiling, yozib oling!
• Truizm (Alixo`ja-Xo`jaali), tavtoligiya (inkor etib bo`lmas g`oya), maxsus bilimlar, diniy, irqiy manbalardan, yuqori siyosiy nufuzga ega bo`lgan kuchlarga ochiq tanqiddan foydalanmang!
• O`zingizga ishoning! SIZ ENG YAXSHI NOTIQSIZ!!!

Kelajakda yashashni orzu qilgan hayotingni hozirdan boshla! � (Mark Avreliy)

E`tiboringiz uchun

tashakkur!