www.chemistry.ge/school

კლასი: 11

გაკვეთილი: 6

ხსნარის კონცენტრაცია

www.chemistry.ge/school

www.chemistry.ge/school

2

დღეს განვიხილავთ:

• ხსნარის კონცენტრაციის გამოსახვის ხერხებს
• ხსნარის განზავებას

​

რას გვიჩვენებს ხსნარის კონცენტრაცია ?

• ხსნარის კონცენტრაცია - გვიჩვენებს, რა რაოდენობის, მასის ან მოცულობის გახსნილ ნივთიერებას შეიცავს გარკვეული მასის ან მოცულობის ხსნარი.

​

​

www.chemistry.ge/school

3

ხსნარის კონცენტრაციის გამოსახვისათვის ხშირად იყენებენ :

პროცენტულ კონცენტრაციას, ანუ

გახსნილი ნივთიერების მასურ წილს

​

მოლურ კონცენტრაციას

​

​

მასური წილი

• გახსნილი ნივთიერების მასური წილი, ანუ პროცენტული კონცენტრაცია გვიჩვენებს თუ რა მასის გახსნილ ნივთიერებას შეიცავს 100 გ ხსნარი.

www.chemistry.ge/school

4

m_ხს=m_ნ + m(H₂O)

გახსნილი ნივთიერების მასური წილი გამოითვლება შემდეგი ფორმულით:

კონცენტრირებული და განზავებული ხსნარები

• კონცენტრირებულს უწოდებენ ხსნარს, რომელშიც გახსნილი ნივთიერების კონცენტრაცია მაღალია, ხოლო განზავებულია ხსნარი თუ ის გახსნილ ნივთიერებას შედარებით მცირე რაოდენობით შეიცავს

www.chemistry.ge/school

5

კონცენტრირებული და განზავებული ხსნარები

ამოცანის ამოხსნის ნიმუში

რა მოცულობის წყალი და რა მასის საქაროზაა საჭირო, რომ დავამზადოთ საქაროზას 500 გ 15 %-იანი ხსნარი?

www.chemistry.ge/school

6

ამოხსნა

m_ხს=m_ნ + m(H₂O)

m(H₂O) = m_ხს-m_ნ= 500-75 = 425 გ

პასუხი : საჭიროა 75 გ საქაროზა და 425 მლ წყალი.

რადგან წყლის სიმკვრივე არის 1 გ/მლ, ამიტომ უნდა დავამატოთ 425 მლ წყალი

რას გვიჩვენებს მოლური კონცენტრაცია ?

www.chemistry.ge/school

7

ამოცანის ამოხსნის ნიმუში

• რა მასის ლითიუმის ჰიდროქსიდია საჭირო 300 მლ 0.2 მოლი/ლ კონცენტრაციის ხსნარის დასამზადებლად?

www.chemistry.ge/school

8

m= n•M = 0.06•24 გ/მოლი = 1.44 გ

მოც: V= 300 მლ = 0.3 ლ

C=0.1 მოლი/ლ

უ.ვ. m(LiOH)

ამოხსნა

პასუხი: საჭიროა 1.44 გ ლითიუმის ჰიდროქსიდი.

ამოცანის ამოხსნის ნიმუში

• მოცემულია HNO₃-ის 27.00 %-იანი ხსნარი (ρ = 1.160 გ/სმ³). განსაზღვრეთ ხსნარის მოლური კონცენტრაცია.

​

www.chemistry.ge/school

9

ჩავთვალოთ რომ m_ხს = 100 გ მაშინ

პასუხი: მოლური კონცენტრაციაა 5 მოლი/ლ

ამოხსნა

ამოცანის ამოხსნის ნიმუში

• მოცემულია მარილმჟავას 5.51 M ხსნარი, რომლის სიმკვრივეც არის 1.09 გ/სმ³. განსაზღვრეთ ამ ხსნარის პროცენტული კონცენტრაცია.

​

www.chemistry.ge/school

10

ამოხსნა

5.51 მოლი HCl გახსნილია 1 ლ ხსნარში

m(HCl)= 5.51•36.5= 201.1 გ

m_ხს= 1.09•1000=1090 გ

ხსნარებში მოლურ და პროცენტულ კონცენტრაციებს შორის დამოკიდებულება

• ხსნარებში მოლურ და პროცენტულ კონცენტრაციებს შორის დამოკიდებულება გამოისახება შემდეგი ფორმულით:

www.chemistry.ge/school

11

ხსნარის განზავება

• კონცენტრირებული ხსნარისგან რომ დამზადდეს განზავებული ხსნარი ამისთვის კონცენტრირებულ ხსნარს უნდა დაემატოს გამხსნელი.

www.chemistry.ge/school

12

თქვენი აზრით ამ პროცესში როგორ იცვლება ხსნარის კონცენტრაცია, ნივთიერების მოლების რიცხვი და მასა?

ხსნარის განზავება

www.chemistry.ge/school

13

ფორთოხლის წვენის კონცენტრირებული ხსნარის (კონცენტრატის) 4-ჯერ განზავება

3 ქილა წყალი

ფორთოხლის წვენის კონცენტრატის 1 ქილა

4 ქილა ფორთოხლის წვენი

ხსნარის განზავება

• წინა სლაიდზე ნაჩვენებ მიღებულ ხსნარში იზრდება მოცულობა, მცირდება კონცენტრაცია, ხოლო გახსნილი ნივთიერების რაოდენობა იგივე რჩება, ამიტომ შეიძლება ჩავწეროთ გამოსახულება:

www.chemistry.ge/school

14

სადაც:

C₁ - არის საწყისი ხსნარის კონცენტრაცია (მოლი/ლ)

V₁- საწყისი ხსნარის მოცულობა (ლ)

C₂ - საბოლოოს (განზავებული) ხსნარის კონცენტრაცია (მოლი/ლ)

V₂- საბოლოო (განზავებული) ხსნარის მოცულობა (ლ)

​

C₁V₁=C₂V₂

ამოცანის ამოხნის ნიმუში

• რა მოცულობის 10 მოლი/ლ კონცენტრაციის აზოტმჟავას ხსნარია საჭირო 300 მლ 0.2 მოლი/ლ კონცენტრაციის ხსნარის მოსამზადებლად?

www.chemistry.ge/school

15

მოც: C₁=10 მოლი/ლ

C₂= 0.2 მოლი/ლ

V₂= 300 მლ = 0.3 ლ

უ.ვ. V₁

ამოხსნა

C₁V₁=C₂V₂

საიდანაც:

0.06 ლ= 60 მლ

პასუხი : 10 M აზოტმჟავას 60 მლ უნდა განზავდეს წყლით 300 მლ მოცულობამდე.

www.chemistry.ge/school

16

სცადეთ დამოუკიდებლად

ამოცანა 1

მოსწავლემ 20 გ ნატრიუმის ტუტე გახსნა წყალში ისე, რომ ხსნარის მასა 160 გ გახდა. გამოთვალეთ ნივთიერების მასური წილი ხსნარში.

www.chemistry.ge/school

17

ამოცანა 2

გამოთვალეთ ლითიუმის სულფატის მასა მის 220 გ 15%-იან ხსნარში.

www.chemistry.ge/school

18

ამოცანა 3

რა მოცულობის 5M ხსნარი შეიძლება დავამზადოთ 3.5 მოლი გოგირდწყალბადისგან?

www.chemistry.ge/school

19

www.chemistry.ge/school

20

გაქვთ კითხვები?

გმადლობთ ყურადღებისათვის!