BÀI 16
Link tải các bài giảng khác
Em hãy quan sát các đoạn chương trình được viết bằng các ngôn ngữ lập trình khác nhau trong Hình 16.1 và cho biết câu lệnh trong ngôn ngữ nào dễ hiểu nhất?
Câu lệnh trong ngôn ngữ lập trình Python dễ hiểu nhất.
Hoạt động 1 Tìm hiểu ngôn ngữ bậc cao
1. Ngôn ngữ lập trình là gì? Có những loại ngôn ngữ lập trình nào?
2. Hãy kể tên một số ngôn ngữ lập trình bậc cao mà em biết.
1. - Ngôn ngữ lập trình là ngôn ngữ được dùng để diễn tả các thuật toán sao cho máy tính có thể hiểu và thực hiện được.
- Có 3 loại ngôn ngữ lập trình: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao.
2. Một số ngôn ngữ lập trình bậc cao: Pascal, C/C++, Java, Python,…
- Các lệnh viết bằng ngôn ngữ máy ở dạng mã nhị phân hay hợp ngữ sử dụng một số từ viết tắt (thường là tiếng Anh) không thuận tiện cho việc viết hoặc hiểu.
- Lập trình bằng ngôn ngữ bậc cao: các câu lệnh được viết gần với ngôn ngữ tự nhiên. Tuy nhiên, để máy tính có thể hiểu và thực hiện, các chương trình đó cần được dịch sang ngôn ngữ máy nhờ một chương trình chuyên dụng được gọi là chương trình dịch.
- Các ngôn ngữ lập trình bậc cao như Java, C/C++, Python,... là những ngôn ngữ lập trình thông dụng nhất.
- Python là ngôn ngữ lập trình bậc cao do Guido van Rossum, người Hà Lan tạo ra và ra mắt lần đầu năm 1991.
+ Các câu lệnh của Python có cú pháp đơn giản.
+ Môi trường lập trình Python dễ sử dụng, không phụ thuộc vào hệ điều hành, chạy trên nhiều loại máy tính, điện thoại thông minh, robot giáo dục,… Python có mã nguồn mở nên thu hút nhiều nhà khoa học cùng phát triển.
+ Các thư viện chương trình phong phú về trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, kĩ thuật robot,… Python là ngôn ngữ lập trình được dùng phổ biến trong nghiên cứu và giáo dục.
Câu hỏi (trang 87)
Theo em, viết chương trình bằng loại ngôn ngữ lập trình nào dễ nhất?
A. Ngôn ngữ máy
B. Hợp ngữ
C. Ngôn ngữ lập trình bậc cao
Theo em, viết chương trình bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao là dễ hiểu nhất (đáp án C)
Hoạt động 2 Làm quen với môi trường lập trình Python
1. Tìm hiểu cách viết và thực hiện các lệnh trong môi trường lập trình Python.
2. Phân biệt chế độ gõ lệnh trực tiếp và chế độ soạn thảo chương trình của Python.
| Chế độ gõ lệnh trực tiếp | Chế độ soạn thảo |
Mục đích | Tính toán và kiểm tra nhanh các dòng lệnh. | Viết chương trình có nhiều dòng lệnh. |
Cách thức | Trong một phiên làm việc, gõ lệnh trực tiếp sau dấu nhắc >>> >>> <lệnh Python> | Chọn File/NewFile để mở ra màn hình soạn thảo chương trình. |
Sử dụng | Dấu nhắc <<< | Con trỏ soạn thảo |
1. Môi trường Python có hai chế độ: gõ lệnh trực tiếp và soạn thảo.
2. Phân biệt chế độ gõ lệnh trực tiếp và chế độ soạn thảo chương trình của Python.
2. MÔI TRƯỜNG LẬP TRÌNH PYTHON
Có nhiều phần mềm dùng để soạn thảo Python như: Wingware, PyCharm, Thonny, Visual Studio,…Chúng ta dùng phần mềm Thonny để lập trình.
Môi trường lập trình Python có hai chế độ:
- Chế độ gõ lệnh trực tiếp thường được dùng để tính toán và kiểm tra nhanh các lệnh.
- Chế độ soạn thảo dùng để viết các chương trình có nhiều dòng lệnh.
a) Chế độ gõ lệnh trực tiếp
- Gõ lệnh trực tiếp sau dấu nhắc >>> và nhấn phím Enter để thực hiện lệnh như sau:
>>> <lệnh python>
Ví dụ:
b) Chế độ soạn thảo
- Màn hình làm việc của Thonny có dạng như sau:
Mỗi lệnh trên một dòng.
Khi viết xong chương trình thì có thể lưu tệp và chọn Run để thực hiện.
Môi trường lập trình Python có 2 chế độ: chế độ gõ lệnh trực tiếp và chế độ soạn thảo.
Câu hỏi (trang 88)
1. Dấu nhắc chính là con trỏ soạn thảo chương trình Python. Đúng hay sai?
2. Việc thực hiện câu lệnh ở chế độ gõ lệnh trực tiếp và chế độ soạn thảo có điểm gì giống và khác nhau?
1. Sai. Vì dấu nhắc dùng trong chế độ gõ lệnh trực tiếp, còn con trỏ soạn thảo được dùng trong chế độ soạn thảo.
2. - Giống nhau: Đều gõ vào các lệnh.
- Khác nhau:
| Chế độ gõ lệnh trực tiếp | Chế độ soạn thảo |
Mục đích | Tính toán và kiểm tra nhanh các dòng lệnh. | Viết chương trình có nhiều dòng lệnh. |
Cách thức | Trong một phiên làm việc, gõ lệnh trực tiếp sau dấu nhắc >>> | Chọn File/New để mở ra màn hình soạn thảo chương trình |
Sử dụng | Dấu nhắc | Con trỏ soạn thảo |
Hoạt động 3 Làm quen với câu lệnh của Python
Quan sát một số lệnh trong chế độ gõ lệnh trực tiếp để biết chức năng của các lệnh này.
Quan sát ví dụ 1 và ví dụ 2 trang 88, ví dụ 3 trang 89
- Python tự nhận biết kiểu dữ liệu.
- Python thực hiện các phép toán ngay trên dòng lệnh.
- Python phân biệt số thực và số nguyên.
- Lệnh print() có chức năng in dữ liệu ra màn hình có thể in ra một hoặc nhiều giá trị đồng thời.
3. MỘT SỐ LỆNH PYTHON ĐẦU TIÊN
- Trong Python, lệnh print() có chức năng đưa dữ liệu ra (xuất dữ liệu).
- Cú pháp lệnh print() như sau:
trong đó v1, v2,..., vn là các giá trị cần đưa ra màn hình.
Câu hỏi (trang 89)
1. Kết quả của mỗi lệnh sau là gì? Kết quả đó có kiểu dữ liệu nào?
2. Lệnh sau sẽ in ra kết quả gì?
1. Kết quả lần lượt là:
2. Kết quả in ra là:
Nhiệm vụ: Sử dụng chế độ soạn thảo chương trình của Python để tạo, nhập và chạy chương trình đầu tiên có tên Bai1.py như sau:
Hướng dẫn.
Bước 1: Nháy đúp chuột vào biểu tượng để khởi động.
Bước 2: Chọn chế độ soạn thảo chương trình của môi trường lập trình Python.
Bước 3: Nhập nội dung chương trình như bên dưới.
Bước 4: Chọn File/Save hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + S để lưu tệp.
Bước 5: Chọn Run/Run current script hoặc nhấn phím F5 để thực hiện chương trình.
Bước 6: Để kết thúc một phiên làm việc, nháy nút [x] ở góc trên bên phải màn hình hoặc chọn File/ Exit.
1. Hãy viết lệnh để tính giá trị của các biểu thức sau trong chế độ gõ lệnh trực tiếp của Python:
a) 10 + 13 b) 20 – 7
c) 3 × 10 – 16 d) 12/5 + 13/6
2. Các lệnh sau có lỗi không? Vì sao?
3. Viết các lệnh in ra màn hình thông tin như sau:
a) 1 × 3 × 5 × 7 = 105 b) Bạn Hoa năm nay 16 tuổi.
1. Gõ lần lượt từng phép tính thu được kết quả:
2. Cả hai lệnh đều bị lỗi.
- Lệnh thứ nhất: hai phép toán đặt cạnh nhau.
- Lệnh thứ hai: sửa “Nguyễn Việt Anh” thành ‘Nguyễn Việt Anh’.
3. Viết các lệnh in ra màn hình các thông tin:
a)
b)
a) Chế độ gõ lệnh trực tiếp
b) Chế độ soạn thảo
3. Một số lệnh Python đầu tiên
Thực hành
Luyện tập
1. Làm phần VẬN DỤNG (SGK trang 90)
2. Xem trước bài 17 (SGK trang 91)
Biến và lệnh gán
Các em làm 10 câu hỏi trắc nghiệm Online để củng cố bài.
1. Đăng nhập vào trang thaycai.net
2. Nháy chuột vào Học Online
3. Nháy chuột vào 2. Ai nhanh hơn? Ôn bài vui nhộn tin học 10 – sách Kết nối tri thức
4. Nháy chuột vào 16. Trắc nghiệm: Bài 16-Ngôn ngữ lập trình bậc cao và Python