Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Μορφή – Θεματολογία - Τεχνική

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Τα σχέδια των βοτσαλωτών δεν είναι μοτίβα χωρίς κάποια έννοια. Όπως σε κάθε τέχνη έτσι και εδώ, το καθετί  έχει την θέση του και τη δική του ερμηνεία. Με τα σχέδια εξηγείται η χρήση της αυλής από τον επισκέπτη και διευκολύνεται.

Μετά την αυλόπορτα ξεκινά η βοτσαλωτή αυλή με την ημερομηνία κατασκευής, τα αρχικά του ιδιοκτήτη ή τη λέξη 'ΧΑΙΡΕΤΕ'. Ο επισκέπτης έχει μια πληροφόρηση ή ένα καλωσόρισμα.

Πληροφόρηση:

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Στάση: μετά την πληροφόρηση, υπάρχει ένας μικρός ή μεγάλος κύκλος που δηλώνει την στάση. Δηλαδή αφού εισέλθει ο επισκέπτης έχει ανάγκη να σταθεί κάπου, για να αποφασίσει που θα πάει.

Πληροφόρηση

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Κίνηση: Μετά τη στάση ακολουθεί ένας άλλος κύκλος ή ξεκινάει ένα επαναλαμβανόμενο θέμα πολλαπλάσιο ή ίσο με το βήμα ενός μέσου ανθρώπου.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Κίνηση

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Όλα τα υπόλοιπα τμήματα μιας αυλής ή η έλλειψη των παραπάνω χαρακτηριστικών ονομάζονται απλώς γεμίσματα ή παραστόλια.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Τα βοτσαλωτά εκτός από τη διακοσμητική τους χρησιμότητα διέπονται από κανόνες λειτουργικότητας.

Η ψυχολογία του επισκέπτη σε έναν ιδιωτικό χώρο – αυλή αλλάζει γι’ αυτό και το θέμα – τα σχέδια στόχευαν στη θετική επίδρασή τους.

Οι περισσότερες αυλές που σώζονται σήμερα χρονολογούνται από το 1881 και μετά. Ο σεισμός του 1881 κατέστρεψε όχι μόνο τα σπίτια αλλά και τα βοτσαλωτά. Όσα σώθηκαν άρχισαν σιγά σιγά να ξηλώνουν.

​

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Μορφολογία Βοτσαλωτών

Μελετώντας τα απομεινάρια των βοτσαλωτών μπορούμε να διαπιστώσουμε πολλά στοιχεία για την μορφολογία και τα χαρακτηριστικά τους. Χωρίζονται σε δύο κατηγορίες : Στα βοτσαλωτά πριν τον σεισμό του 1881 και σε αυτά μετά τον σεισμό.

Τα θέματα των βοτσαλωτών πριν το σεισμό είναι απλά, αυθόρμητα, πηγαία και ζωντανά, χωρίς τη χρήση φόρμας ή πατρόν. Συνήθως χαράσσονται επιτόπου και υπερισχύει το μαύρο χρώμα που είναι το φόντο στο οποίο τοποθετούνται τα άσπρα βότσαλα. Το μέγεθος των βότσαλων που χρησιμοποιούνται είναι 7 - 9 cm.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Μετά το σεισμό, η μορφή των βοτσαλωτών παρουσιάζει τις εξής διαφορές :

Τα βότσαλα είναι μικρότερα με θέματα περισσότερο αυστηρά και ψυχρά. Η μορφή τους είναι σχηματοποιημένη με χρήση πατρόν. Τα βότσαλα που χρησιμοποιούνται για το σχέδιο είναι μαύρα, πάνω σε άσπρο φόντο.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Θέματα των Βοτσαλωτών

1. Η Κληματίδα είναι το χαρακτηριστικότερο θέμα της χιώτικης αυλής και δεν συναντιέται πουθενά αλλού. Υπάρχει ένας βασικός κορμός σε σχήμα S που επαναλαμβάνεται. Μέσα στο χώρο που αφήνουν οι βραχίονες του S, τοποθετούνται ποικίλα στρογγυλά θέματα όπως μαργαρίτες, που μόνα τους χωρίς τον κορμό, και σε μεγαλύτερες διαστάσεις τα συναντούμε ξανά στην αυλή ως δηλωτικά «στάσης».

Τα θέματα χωρίζονται σε επτά κατηγορίες:

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

2. Γραμμικά λέγονται τα θέματα που χρησιμοποιούνται για να ορθογωνίζεται ο χώρος. Επαναλαμβάνονται, π.χ. μαίανδρος, δίσκος, ίσιες γραμμές, κλαδάκια, κ.α.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

3. Κυκλικά. Λέγονται τα θέματα, στα οποία χρησιμοποιούνται μαργαρίτες, κύκλοι, ακτίνες κ.α. σε μικρές ή μεγάλες διαστάσεις 1-6 m για να δηλώσουν «στάση».

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

4. Συμπληρωματικά λέμε τα θέματα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη περιθωριακών χώρων. Τετραγωνίδια, σταυροί, ρόμβοι, ψαροκόκκαλα κ.α. με γραμμική κατεύθυνση, οι δύο άξονές τους έχουν σταθερή ή εναλασσόμενη κατεύθυνση.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

5. Γωνιακά λέμε τα φυτικά θέματα που χρησιμοποιούνται στις γωνίες των ορθογωνισμένων χώρων.

6. Ζώα: Στις χιώτικες αυλές σπάνια χρησιμοποιούνται θέματα παρμένα από τον κόσμο των ζώων και όταν τα συναντάμε αναφέρονται σε κατοικίδια .

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

A. Γλάστρες: απλές ή σύνθετες, λαϊκότροπες ή σχηματοποιημένες.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

7. Ποικίλα: Είναι τα θέματα που δεν εντάσσονται στις παραπάνω κατηγορίες. Καλύπτουν αδόκιμους χώρους ή και όλη την επιφάνεια της αυλής (κυρίως όταν είναι μικρή). Τέτοια θέματα, συνήθως πολύπλοκα, χαράσσονται την ώρα της κατασκευής και το αισθητικό αποτέλεσμα εξαρτάται από την καλή στιγμή του καλλιτέχνη και είναι ανεπανάληπτα.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Το θέμα των βοτσαλωτών εξαρτάται από το θέμα που επιθυμεί ο εντολοδότης- ο ιδιοκτήτης, από τη νοοτροπία του, την τάξη στην οποία ανήκει, την καλλιέργειά του και, γενικά, τις τοπικές αντιλήψεις για τη διακόσμηση και την τέχνη.

Άλλοτε το θέµα είναι παρµένο από προϊόντα του εξωτερικού, όπως πιάτα, φαγιανς, πορσελάνες πιάτα διακοσµητικά ή σερβίτσια καθηµερινής χρήσης από την Αυστρία, τη Β. Ιταλία κ. ά. Τα πιο πολλά θέµατα είναι κοντά στο µπαρόκ. Είναι ένας τρόπος έκφρασης, που σκοπός του είναι να εντυπωσιάσει µε έντονο δραµατικό και συναισθηµατικό στοιχείο.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Η σύνθεση των θεµάτων αυτών έπεφτε κυρίως στους τοπικούς µαστόρους, που προέρχονταν από δύο κυρίως χωριά της Χίου, τα Θυµιανά και το Νεχώρι. Στις συνθέσεις οι µαστόροι χρησιµοποιούσαν θέµατα κλασικά, όπως διάφορους τύπους µαιάνδρων , τη βυζαντινή κληµατίδα, τα κατοικίδια ζώα, το κυπαρίσσι και το δικέφαλο αετό, µόνο

�

που στα τελευταία αυτά δεν έδιναν ποτέ συµβολική σηµασία.

Μελετώντας βοτσαλωτές αυλές στην περιοχή της Γένουας διαπιστώνουµε οµοιότητες µε αυτές της Χίου.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Τεχνική :

Για να κατασκευαστεί ένα βοτσαλωτό δάπεδο απαιτείται μαστοριά και σκληρή εργασία. Πρέπει να υπάρχει σχέδιο και στη συνέχεια να δουλέψουν ειδικευμένοι εργάτες για να το εκτελέσουν. Οι μάστορες χρησιμοποιούν βότσαλα ποταμού και θάλασσας τα οποία σφηνώνουν όρθια το ένα δίπλα στο άλλο πάνω σε νωπό τσιμέντο που έχουν στρώσει σε έδαφος που πρέπει να είναι σκληρό.

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Για να ολοκληρωθεί ένα τετραγωνικό μέτρο χρειάζεται να δουλέψουν τρεις ώρες τέσσερις εργάτες, οι οποίοι φυσικά θα έχουν δουλέψει κι άλλες ώρες πριν για να συλλέξουν τα βότσαλα, να τα κατανείμουν ανάλογα με το χρώμα και το μέγεθος και να προετοιμάσουν το δάπεδο. Για το λόγο αυτό οι βοτσαλωτές αυλές θεωρούνταν πάντα είδος πολυτελείας. Σήμερα δεν επιτρέπεται πλέον η λήψη βότσαλων από τις παραλίες και τέτοιου είδους κατασκευές γίνονται μόνον με βιομηχανικά υλικά.

πηγές

1. Οι βοτσαλωτές αυλές της Χίου (Μαρία Ξύδα)

2. Οι βοτσαλωτές αυλές (Γιάννης Λουκιανός)

3. Stoupaspaintingonline.wordpress.com

4. Chios.gr

Τα Βοτσαλωτά της Χίου

Μορφή – Θεματολογία - Τεχνική

Σας ευχαριστούμε για την προσοχή σας