การจัดทำงบทดลอง

หลักสูตร การจัดทำงบการเงิน

เป็นรายงานทางการเงินที่แสดงยอดคงเหลือของทุกบัญชี

ในสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป ณ วันใดวันหนึ่ง เพื่อพิสูจน์ความถูกต้องของการบันทึกบัญชีตามหลักการบัญชีคู่

จำนวนเงินรวมของบัญชีที่มียอดคงเหลือด้านเดบิต

ย่อมเท่ากับ

จำนวนเงินรวมของบัญชีที่มียอดคงเหลือด้านเครดิต

“งบทดลองลงตัว”

งบทดลอง

2

ประโยชน์ของงบทดลอง

1. พิสูจน์ความถูกต้องของการบันทึกบัญชีตามหลักการบัญชีคู่

2. ตรวจสอบการบันทึกบัญชีผิดพลาด หรือมีรายการผิดปกติ

3. ช่วยให้การจัดทำงบการเงินเป็นไปโดยสะดวก รวดเร็วขึ้น

4. คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ใช้ข้อมูลในงบทดลอง

เพื่อวางแผนงาน ติดตามประเมินผล และแก้ไขปรับปรุง

การปฏิบัติงาน

3

รูปแบบของงบทดลอง

งบทดลองที่ใช้อยู่ในสหกรณ์มีหลายรูปแบบ แต่ละรูปแบบ

ใช้ประโยชน์แตกต่างกันขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ใช้ ❶ งบทดลองแบบ 2 ช่อง

❷ งบทดลองแบบ 6 ช่อง

❸ งบทดลองแบบ 8 ช่อง

4

งบทดลอง 2 ช่อง

แสดงยอดคงเหลือของรายการบัญชีต่างๆ

ในสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป ณ วันใดวันหนึ่ง ประกอบด้วย ช่องจำนวนเงิน 2 ช่อง คือ

ยอดคงเหลือเดบิต และยอดคงเหลือเครดิต

5

6

7

8

งบทดลอง 6 ช่อง

แสดงยอดคงเหลือของรายการบัญชียกมาต้นเดือน/ต้นงวด/ต้นปี รายการระหว่างเดือน/ระหว่างงวด/ระหว่างปี และยอดคงเหลือ

ณ วันสิ้นเดือน/สิ้นงวด/สิ้นปี ทำให้เห็นที่มา ความเคลื่อนไหว

ของรายการบัญชี ยอดคงเหลือของแต่ละบัญชีด้านเดบิตและ

ด้านเครดิต

9

10

11

12

งบทดลอง 8 ช่อง

แสดงยอดคงเหลือของรายการบัญชียกมาต้นงวด/ต้นปี

รายการระหว่างต้นงวด/ต้นปีสะสมถึงเดือนก่อน

รายการระหว่างเดือนปัจจุบัน และยอดคงเหลือ ณ วันสิ้นเดือน/สิ้นงวด/สิ้นปี ทำให้เห็นที่มา ความเคลื่อนไหวของรายการบัญชี ตั้งแต่ต้นงวด/ต้นปีถึงเดือนก่อน ความเคลื่อนไหวเดือนปัจจุบัน ยอดคงเหลือของแต่ละบัญชีด้านเดบิต และด้านเครดิต

13

14

15

16

ข้อสังเกตในการจัดทำงบทดลอง

“งบทดลองลงตัว”

ไม่ได้หมายความว่าการจัดทำบัญชีถูกต้องเสมอไป

อาจมีข้อผิดพลาดเกิดขึ้นได้

+ บันทึกบัญชีผิดประเภทด้วยจำนวนเงินที่เท่ากัน

+ ละเว้น / ไม่บันทึกรายการบัญชี

+ ผ่านรายการจากสมุดบันทึกรายการขั้นต้น

ไปสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไปโดยสลับด้านกัน

+ บันทึกตัวเลขผิดด้วยจำนวนเงินที่เท่ากัน

17

บันทึกบัญชีผิดประเภทด้วยจำนวนเงินที่เท่ากัน

ตัวอย่าง

สหกรณ์รับเงินค่าขายสินค้า 500.- บาท

เดบิต เงินสด 500.-

เครดิต ขายสินค้า 500.-

แต่บันทึกบัญชีผิดประเภทเป็นรับเงินค่าบริการ

เดบิต เงินสด 500.-

เครดิต รายได้ค่าบริการ 500.-

18

ละเว้น / ไม่บันทึกรายการบัญชี

ตัวอย่าง

สหกรณ์รับเงินรายได้ค่าเช่า 4,000.- บาท

เดบิต เงินสด 4,000.-

เครดิต รายได้ค่าเช่า 4,000.-

แต่ไม่ได้บันทึกบัญชี

จำนวนเงินในบัญชีดังกล่าวจึงไม่ปรากฏในงบทดลอง

19

บันทึกตัวเลขผิดด้วยจำนวนเงินที่เท่ากัน

ตัวอย่าง

สหกรณ์จ่ายเงินค่าเบี้ยประกันภัย 1,000.- บาท

เดบิต ค่าเบี้ยประกันภัย 1,000.-

เครดิต เงินสด 1,000.-

แต่บันทึกจำนวนเงินผิดเป็น 2,000.- บาท

เดบิต ค่าเบี้ยประกันภัย 2,000.-

เครดิต เงินสด 2,000.-

20

การค้นหาข้อผิดพลาดเมื่องบทดลองไม่ลงตัว

1. บวกเลขในงบทดลองใหม่ทั้งช่องเดบิต - ช่องเครดิต

2. ตรวจดูยอดคงเหลือของแต่ละบัญชีจากสมุดบัญชี

แยกประเภททั่วไปนำมาลงในงบทดลองด้วย

จำนวนเงินถูกต้องหรือไม่

3. ตรวจดูยอดคงเหลือของแต่ละบัญชีจากสมุดบัญชี

แยกประเภททั่วไปนำมาลงในงบทดลอง

ช่องเดบิต หรือช่องเครดิตถูกต้องหรือไม่

4. ตรวจดูรายการบัญชีจากสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป

นำมาลงในงบทดลอง ครบถ้วนทุกบัญชีหรือไม่

21

5. ตรวจดูการคำนวณหายอดคงเหลือของแต่ละบัญชี

จากสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไปถูกต้องและตรงกับ

งบทดลองหรือไม่

6. ตรวจดูการผ่านรายการจากสมุดบันทึกรายการขั้นต้น

ไปบัญชีแยกประเภทที่เกี่ยวข้องด้วยจำนวนเงิน

ที่ถูกต้องหรือไม่ และผ่านรายการไปช่องเดบิต

หรือช่องเครดิตถูกต้องหรือไม่

7. ตรวจดูการบวกเลขในสมุดเงินสดถูกต้องหรือไม่

22

กระดาษทำการงบทดลอง

เป็นเครื่องมือช่วยให้การจัดทำงบการเงินง่าย และสะดวกยิ่งขึ้นโดยนำรายการบัญชีและจำนวนเงินยอดคงเหลือของแต่ละบัญชี ทุกบัญชีจากสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไปมาลงในกระดาษทำการงบทดลอง เรียงตามประเภทของบัญชี แล้วจำแนกรายการบัญชีให้อยู่ในงบการเงินแต่ละประเภท เพื่อจัดทำงบการเงินในรูปของรายงานตามแบบที่ กตส. กำหนด

23

24