2 of 56

Nội dung

Gánh nặng toàn cầu của bệnh thận mạn
Chương trình chăm sóc bệnh thận lồng ghép
Thiết lập các chương trình lọc máu
Đảm bảo chất lượng lọc máu
Củng cố dịch vụ lọc máu
Tiếp cận tài chính bền vững
Kết luận

3 of 56

1. GÁNH NẶNG TOÀN CẦU CỦA BỆNH THẬN MẠN

Ước tính có khoảng 850 triệu người mắc bệnh thận mạn
CKD là một yếu tố nguy cơ chính của cao huyết áp, bệnh tim và đột quỵ, khuyết tật và tử vong
CKD phổ biến hơn ở cộng đồng dân cư mà khả năng tiếp cận dịch vụ y tế kém
Ở nước có thu nhập thấp, CKD mắc phải ở người trẻ tuổi, nhất là ở độ tuổi lao động
Trong 3 thập kỷ qua: Tỷ lệ tử vong do CKD không giảm (đối lập với bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn, và ung thư)
CKD là nguyên nhân dẫn đến tử vong đứng thứ 3

4 of 56

1. GÁNH NẶNG TOÀN CẦU CỦA BỆNH THẬN MẠN

Những quốc gia chịu gánh nặng bệnh tật của CKD:

Chỉ số Nhân trắc – Xã hội học (SDI) thấp
Các điều kiện chăm sóc y tế chưa đầy đủ
Dân số già và tỷ lệ bệnh đái tháo đường, cao huyết áp tăng
Thiếu chính sách chăm sóc y tế lồng ghép: Phát hiện sớm, điều trị dự phòng, điều trị đúng thời điểm

Ảnh hưởng lên người bệnh

Giai đoạn sớm: khó phát hiện
GFR<30%: thiếu máu, cường cận giáp, tăng huyết áp nặng, mất dịch, giảm nhận thức và biến chứng tim mạch
GFR<15%: kém ăn, mệt mỏi, thở ngắn, phù toàn thân, chuột rút chân, ngứa, chảy máu, nấc cụt
GFR<10%: Phụ thuộc KRT (RRT)

Chi phí điều trị RRT cao hoặc không đầy đủ

6 of 56

Tại sao người bệnh CKD ở LMIC là đặc biệt dễ tổn thương khi thiếu Bao phủ Y tế Toàn diện (UHC)?

CKD thường không có triệu chứng trong giai đoạn sớm và khi phát hiện đã rất muộn
Khó tiếp cận với phòng ngừa và điều trị làm chậm tiến triển CKD
Khó tiếp cận với thuốc chất lượng tốt với giá cả phải chăng và tính bền vững 🡪 sử dụng thuốc y học cổ truyền.
Thiếu giáo dục sức khỏe 🡪 Thiếu tuân thủ: chế độ ăn, hoạt động thể lực, hút thuốc lá…
Điều trị suy thận dẫn đến kiệt quệ tài chính

7 of 56

TIẾP CẬN TOÀN DIỆN

Phương pháp tiếp cận “toàn bộ hệ thống” và “toàn bộ chính quyền” để phát triển và thực hiện các mục tiêu y tế cộng đồng
Ưu tiên các chương trình phòng ngừa CKD hơn phát triển hoặc mở rộng KRT.
Chương trình chuyên sâu cho phòng ngừa, nhận biết và quản lý của AKI.
Lồng ghép việc phát hiện sớm CKD ở nhóm có nguy cơ bệnh thận vào chương trình quản lý các bệnh mạn tính không lây nhiêm (NCD).
Sử dụng thông số thích hợp của chức năng thận cho phát hiện bệnh ở trẻ em và người lớn.
Đảm bảo tính sẵn có cho chẩn đoán và thuốc cần thiết cho phát hiện và điều trị bệnh thận.
Sự sẵn có lựa chọn điều trị (lọc máu, ghép thận, và quản lý bệnh thận thận trọng)

8 of 56

Nội

2.3 đến 7.1 triệu người ESRD tử vong hàng năm

10 of 56

Nội

Việt Nam 2021:

378.1 BN/triệu dân

Hình 4: tỷ lệ người bệnh ESRD được điều trị KRT mỗi một triệu dân theo quốc gia, 2016

ISN: Sự khác nhau do các yếu tố xã hội và các rào cản trong cấu trúc chăm sóc y tế, chứ không phải là sự khác nhau tỷ lệ phát sinh suy thận thực.

11 of 56

Các rào cản dẫn đến hao hụt tiến triển tiếp cận KRT

Sự nghèo nàn
Gánh nặng bệnh tật cao
Thiếu tiếp cận với điều trị phòng ngừa
Gánh nặng tài chính của điều trị
Trẻ em, phụ nữ
Người dân tộc thiểu số
Người sống ngoài vòng pháp luật

12 of 56

MỘT SỐ SỐ LIỆU TẠI 28 TỈNH BẮC VÀ BẮC TRUNG BỘ

Trung bình: 308.6 người TNT/triệu dân

14.787 bệnh nhân HD

132 bệnh nhân PD

2300 bệnh nhân ghép thận

114/326 (34.5%)

r=0.52, 95%CI 0.18-0.75, P<0.005

13 of 56

2. LỌC MÁU TRONG CHĂM SÓC THẬN LỒNG GHÉP

14 of 56

15 of 56

Nội

Phân tích các chỉ số theo Mô hình tổ chức các đơn vị lọc máu

Hình 1: Tỷ lệ bệnh nhân/bác sỹ
Hình 2: Tỷ lệ máy thận/bác sỹ
Hình 3: Tỷ lệ bệnh nhân/điều dưỡng
Hình 4: tỷ lệ bệnh nhân/máy thận

🡺 Gợi ý: Mô hình tổ chức thận tiết niệu, thận nhân tạo cho hiệu quả sử dụng các nguồn lực tốt hơn Hồi sức cấp cứu

16 of 56

Nguyên tắc của KRT trong khuôn khổ chăm sóc thận lồng ghép

Phát triển mô hình tổ chức phù hợp đảm bảo tài chính.
Điều trị làm chậm tiến triển bệnh thận là có hiệu quả, giá thành rẻ, dễ dàng lồng ghép trong các chương trình NCD của quốc gia. Ưu tiên chăm sóc phòng ngừa.
Các chương trình KRT nên được phát triển và phát triển ghép thận cho toàn bộ người bệnh phù hợp.
Xây dựng tiêu chuẩn tiếp cận với KRT, phù hợp với các chỉ số xã hội, minh bạch, nhất quán và công bằng.
Người bệnh suy thận không tiếp cận được, hoặc không ưu tiên KRT, có thể nhận được lợi ích từ quản lý thận thận trọng.
PD nên được ưu tiên ở LIC và LMIC (phù hợp hơn nếu chi phí toàn bộ thấp hơn)
Đánh giá y tế kỹ thuật (HTA) hoặc chi phí và kết quả so sánh PD với HD ở một số điều kiện pháp lý nơi mà PD không đắt tiền

17 of 56

Thiết lập các chiến lược quốc gia và giám sát chăm sóc thận

Xây dựng tiêu chuẩn chăm sóc thận lồng ghép

Thực hiện chăm sóc thận lồng ghép

Cải thiện chất lượng liên tục và bền vững

Đo lường kết quả

Xác định gánh nặng AKI, CKD, ESRD

Những công việc cần làm

What? Làm cái gì?

Who: Ai làm?

How: làm như thế nào?

18 of 56

Xác định gánh nặng

Ai?	Như thế nào?
Các cơ quan quản lý y tế Các hội Nghề nghiệp: Thận tiết niệu, TNT, LMB Các bệnh viện Nhà cung cấp dịch vụ lọc máu	Đăng ký khai báo dữ liệu CKD/suy thận Tiến hành khảo sát y tế Nghiên cứu dịch tễ, xác định yếu tố nguy cơ Xác định cộng đồng nguy cơ (tìm kiếm ca bệnh)

20 of 56

Thiết lập các chiến lược quốc gia và giám sát chăm sóc thận lồng ghép

Các cơ quan quản lý y tế Các hội Nghề nghiệp: Thận tiết niệu, TNT, LMB Các cơ quan HTA Cơ quan kế hoạch, các nhà kinh tế Tổ chức bảo hiểm Chính phủ, bệnh viện, chương trình y tế	Chương trình phòng ngừa NCD/CKD, sử dụng các chương trình để khuyến khích các nhóm đa ngành Đảm bảo sự sẵn có của các phương tiện chẩn đoán và thuốc thiết yếu Xác định tính khả thi và tính bền vững của KRT HTA để xác định chiến lược tốt nhất cho phân phối KRT Thúc đẩy kỹ thuật ghép thận Vận động cho sản xuất vật tư lọc máu tại địa phương Giám sát và thúc đẩy các chương trình KRT

21 of 56

Các cơ quan quản lý y tế Các hội Nghề nghiệp: Thận tiết niệu, TNT, LMB Nhà xây dựng văn bản pháp luật Hội thận học quốc tế Các tổ chức đa phương (WHO) Các tổ chức tiêu dùng	Các hướng dẫn của quốc gia hoặc toàn cầu (như KDIGO) Hướng dẫn phát hiện và quản lý CKD Tiêu chuẩn điều kiện cơ sở hạ tầng của KRT Thiết lập chương trình lọc máu Hướng dẫn quản lý tối ưu bệnh nhân lọc máu Hướng dẫn quản lý đối tượng ghép và hiến thận Hướng dẫn chăm sóc hỗ trợ thận thận trọng…

Xây dựng tiêu chuẩn của chăm sóc thận lồng ghép

22 of 56

Thực hiện chăm sóc thận lồng ghép

Nhà hoạch định chính sách Các cơ quan pháp luật Nhà cung cấp bảo hiểm Bác sỹ chăm sóc ban đầu hoặc phối hợp Các chuyên gia chăm sóc y tế đa ngành	Đào tạo nhân lực chăm sóc y tế Phát triển mô hình chăm sóc y tế thích hợp của địa phương Các tiếp cận đa ngành, đa chuyên khoa gồm cả chuyên ngành hỗ trợ liên quan Sử dụng công nghệ bền vững Theo dõi chất lượng liên tục

23 of 56

Cải thiện chất lượng liên tục và bền vững

Các cơ quan quản lý y tế Các hội Nghề nghiệp: Thận tiết niệu, TNT, LMB Tổ chức tài chính Tổ chức bảo hiểm Các tổ chức xã hội của người bệnh/dân sự	Đảm bảo kinh phí và chăm sóc sức khỏe Nghiên cứu cơ chế Tiến hành thiết lập các mục tiêu và đo lường hiệu xuất Thiết lập đăng ký khai báo dữ liệu Chương trình kiểm tra độc lập và sàng lọc nhắc lại Phản hồi của tổ chức xã hội dân sự

24 of 56

Đo lường kết quả

Quản lý y tế quốc gia Các hội thận niệu quốc gia ISN/WHO	Theo dõi thường xuyên các kết quả được báo cáo về y tế và bệnh nhân Xuất bản báo cáo dữ liệu đăng ký Dự án quốc gia và quốc tế

25 of 56

Malaysia

1960: tiến hành các kỹ thuật lọc máu

2000:

Số đơn vị TNT: 205

BN: 261 pmp

2016:

Số đơn vị TNT: 758

BN: 1296 pmp

Làm thế nào Malaysia đạt được UHC cho lọc máu?

26 of 56

Quản trị

Thiết lập Sự hợp tác mạnh mẽ giữa:

Chính phủ,
Các tổ chức nghề nghiệp,
Y tế Tư nhân, NGOs,
Nhà sản xuất trang thiết bị y tế địa phương.

Luật y tế được thay đổi để các tổ chức có thể bắt đầu HD
Hợp tác công –tư (PPP) là hình thái chính từ các chính sách sớm hơn.
Thuê các nhà cung cấp tư nhân bởi Phòng dịch vụ công, Tổ chức Bảo Hiểm Xã hội (SOCSO), và Zankat (một loại thuế).

27 of 56

Tài chính và chi trả

Các chi trả công qua chính sách thuế và bảo hiểm y tế xã hội (như SOCSO), là mặt có ưu thế của tài chính.

MOH cung cấp tài chính để phát triển và vận hành các trung tâm lọc máu, đặc biệt là khu vực vùng sâu

Tài chính của lọc máu là một phần của hợp tác công – tư, và các tổ chức phi chính phủ tài trợ cho các hoạt động ở Malaysia.

28 of 56

Đào tạo nhân lực lọc máu

Các chương trình đào tạo được thiết lập cho các chuyên gia thận niệu, điều dưỡng thận niệu, và nhân viên y tế hỗ trợ.

Phân phối và Đảm bảo chất lượng dịch vụ lọc máu

Hướng dẫn thực hành cho điều trị thay thế thận và Tiêu chuẩn Chất lượng Thận nhân tạo được hình thành.

29 of 56

Thông tin Y tế

Một Cơ quan Đăng ký khai báo dữ liệu Thận học Quốc gia được thành lập trong sự hợp tác giữa MOH và Hội Thận học Malaysia

Các chiến lược lồng ghép cho CKD

Kiểm tra các thiết lập chăm sóc ban đầu
Phát triển các hướng dẫn thực hành lâm sàng
Các chính sách hoạt động cho dịch vụ thận học
Chương trình nâng cao nhân thức cộng đồng.

30 of 56

3. THIẾT LẬP CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỌC MÁU

Quyết định số 23/2005/QĐ-BYT

57 bệnh viện thành lập đơn vị thận nhân tạo

Trước khi có Quyết định số 23/2005/QĐ-BYT

13 bệnh viện thành lập đơn vị thận nhân tạo

Thông tư số 43/2013/ TT-BYT

80 bệnh viện thành lập đơn vị thận nhân tạo

31 of 56

3. THIẾT LẬP CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỌC MÁU

Loại hình và vị trí đơn vị	Ưu điểm	Nhược điểm
Đơn vị lọc máu liên quan đến bệnh viện	Chi phí quản lý thấp hơn Phù hợp cho những bệnh nhân có bệnh lý phức tạp, thường xuyên cấp cứu Dễ dàng dùng thuốc	Việc tiếp cận điều trị có thể có nhiều khó khăn hơn Tính cá nhân hóa điều trị ít hơn Phơi nhiễm với nhiều tác nhân gây bệnh trong bệnh viện

32 of 56

3. THIẾT LẬP CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỌC MÁU

Loại hình và vị trí đơn vị	Ưu điểm	Nhược điểm
Đơn vị thận nhân tạo độc lập/vệ tinh/cộng đồng	Dễ dàng tiếp cận Giảm quá tải cho bệnh viện Cá nhân hóa điều trị tốt hơn	Lập kế hoạch và điều tra cẩn thận yêu cầu đảm bảo năng lực với người bệnh phức tạp, thường xuyên cấp cứu Bác sỹ không thường xuyên có mặt tại đơn vị Cần nhân viên được đào tạo và có kinh nghiệm, đặc biệt là ở vị trí xa: nông thôn, miền núi, hải đảo

33 of 56

3. THIẾT LẬP CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỌC MÁU

Loại hình và vị trí đơn vị	Ưu điểm	Nhược điểm
Lọc máu tại nhà	Ít thuốc hơn Cá nhân hóa điều trị tiến hành bởi người bệnh Chi phí nhân công thấp Cho phép chế độ ăn và nước nhiều hơn Kết quả sức khỏe tương tự như ghép thận với một số người bệnh Người bệnh có cuộc sống giống như chưa lọc máu hơn như đi làm Tần xuất lọc máu có thể được điều chỉnh Cảm giác kiểm soát tốt	Cần cơ sở hạ tầng, điện, nước ở nhà phù hợp Bệnh nhân có động lực ổn định, học vấn về y tế tốt Một máy thận nhân tạo cho một người bệnh

34 of 56

3. THIẾT LẬP CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỌC MÁU

Loại hình và vị trí đơn vị	Ưu điểm	Nhược điểm
Lọc màng bụng	Chi phí nhân công thấp Cần ít thuốc hơn Cá nhân hóa điều trị tiến hành bởi người bệnh Bệnh nhân có thể di chuyển và độc lập (nhiều hơn với lọc bằng máy) Người bệnh có cuộc sống giống như chưa lọc máu hơn như đi làm Có thể chỉ cần cơ sở hạ tầng tối thiểu Có thể thực hiện từ xa Chất lượng sống tốt hơn Tâm sinh lý liên tục hơn	Cần các điều kiện ở nhà thích hợp (sạch sẽ, kho dịch lọc) Phù hợp với bệnh nhân ổn định, có thể thực hiện hướng dẫn, khéo léo, hoặc có một người chăm sóc có khả năng Người bệnh có thể thấy thách thức, mất môi trường cộng đồng Cần thận nhân tạo trở lại nếu gián đoạn lọc màng bụng (vấn đề catheter, phẫu thuật ổ bụng, …)

35 of 56

3. THIẾT LẬP CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỌC MÁU

Loại hình và vị trí đơn vị	Ưu điểm	Nhược điểm
Thận nhân tạo di động	Bệnh nhân độc lập	Công nghệ cao, giá thành lớn Không sẵn có

36 of 56

3. THIẾT LẬP CÁC CHƯƠNG TRÌNH LỌC MÁU

Lọc máu Trung tâm

Thận nhân tạo cộng đồng

Thận nhân tạo tại nhà

Lọc màng bụng tại nhà

37 of 56

4. ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG LỌC MÁU