1 of 139

Η διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στο Λύκειο σύμφωνα με το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών �ΕΡΑΣΜΙΑ ΒΑΣΜΑΝΟΛΗ �ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.�ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ 3ου ΠΕ.Κ.Ε.Σ. ΑΤΤΙΚΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΑΥΓΟΥΛΕΑ-ΛΙΝΑΡΔΑΤΟΥ

18-2-2023

2 of 139

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Νέα Προγράμματα Σπουδών - Αρχική σελίδα - Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής ...

ΦΕΚ 5257/2021 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΩΝ Α’, Β’ ΚΑΙ Γ’ ΤΑΞΕΩΝ ΛΥΚΕΙΟΥ

3 of 139

Η ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.

ΤΟ ΝΕΟ Π.Σ. ΕΜΠΛΕΚΕΙ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΕ ΜΙΑ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΣΦΑΙΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, ΣΕ ΑΝΟΙΧΤΟ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΤΟ ΝΟΗΜΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ (ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ) ΣΥΝΙΣΤΟΥΝ ΤΙΣ ΔΥΟ ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ (ΑΡΧΑΙΟΓΛΩΣΣΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΙΑ)

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΑ ΟΔΗΓΗΘΟΥΝ ΣΕ ΟΣΟ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΝ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΙΩΣΗ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΑΞΙΩΝ ΕΝΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΩΣ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

4 of 139

ΟΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΕ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ. , Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ (ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕ ΣΤΗ ΝΕ) ΤΡΟΦΟΔΟΤΕΙ ΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΙΒΟΛΟΓΙΑ, ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ, ΣΤΙΣ ΛΕΠΤΕΣ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΥΦΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΟΧΡΩΣΕΙΣ , ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ

Η ΑΕΓΓ ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΔΙΑΜΦΙΣΒΗΤΗΤΟ ΘΕΜΕΛΙΟ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΑΦΟΥ, ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΟΥ ΑΕ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ , ΕΝΣΩΜΑΤΩΝΕΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ.

5 of 139

ΟΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΕ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ

ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΕΙΔΗ (ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ, ΡΗΤΟΡΙΚΗ, ΤΡΑΓΩΔΙΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ) ,ΕΝΙΣΧΥΕΤΑΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ,ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ, ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΤΑΙ Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ, ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΒΑΘΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΖΩΗΣ , ΠΡΟΑΓΕΤΑΙ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ .

6 of 139

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΕΓΓ

Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΕΠΑΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΤΑ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΑ ΩΣ ΕΡΓΑ ΓΛΩΣΣΙΚΑ, ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ.

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΠΟΛΥΠΛΕΥΡΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ (ΓΝΩΣΤΙΚΗ, ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ, ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ)�

7 of 139

ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ. -ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

1.ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ –ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ‘ΟΛΟΥ’

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ –ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΟΛΟΝ (ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ –ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ)

2. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ (ΓΝΩΣΗ, ΕΡΜΗΝΕΙΑ, ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ )

3. ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ -ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ : ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ, ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΡΟΛΩΝ , ΡΗΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΟΓΙΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ

8 of 139

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ –ΕΙΔΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ

1.ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΩΝ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΩΝ ΠΟΙΚΙΛΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΩΝ ΓΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΩΝ. ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΕΡΓΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΕΩΝ (ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ)

2. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ : ΠΟΜΠΟΣ, ΔΕΚΤΕΣ, ΡΗΤΟΙ ΚΑΙ ΑΡΡΗΤΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΗΣ (ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ)

9 of 139

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΕΙΔΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ

3.ΕΡΜΗΝΕΙΑ –ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΕΝΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΗΣΗΣ –ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ (ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ)

4. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΤΗΣ ΑΕ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟ ΤΗΣ ΝΕ –ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΩΝ (ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ) ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ, ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΟΚΙΜΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ (ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ )

10 of 139

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ –ΕΙΔΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ

5. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΠΟΔΟΣΕΩΝ ΕΝΟΣ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΟΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΕΙΝΑΙ ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ , ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΙΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ (ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ/ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ )

11 of 139

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΕΙΔΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ

6. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΣΟ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΙΑ ,ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΑ .ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΕΣ ΟΠΤΙΚΕΣ ΓΩΝΙΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ,ΠΟΥ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΕ ΛΟΓΟΥ (ΚΡΙΤΙΚΟΣ/ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ/ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ)

7. ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΠΟΙΚΙΛΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΑΕΓΓ ΚΑΙ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΑΕ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ , ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (ΚΡΙΤΙΚΟΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ)

12 of 139

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΕΙΔΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ

8. ΧΡΗΣΗ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, ΑΝΑΛΥΣΗ, ΕΡΜΗΝΕΙΑ, ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ .

ΠΑΡΑΓΩΓΗ (ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΩΝ)ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΕ ΨΗΦΙΑΚΗ ΜΟΡΦΗ , ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ)

9. ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ: ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΟΥΝ ,ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ, ΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ, ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΑΝ, ΚΑΙ ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ ΤΙΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΕΥΡΥΝΟΥΝ ΤΙΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ

13 of 139

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΑΕ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.,Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΩΝ ΕΙΔΩΝ (ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ, ΡΗΤΟΡΙΚΗ, ΤΡΑΓΩΔΙΑ,ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ)ΤΗΣ ΑΕ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΣΤΟΧΕΥΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ, ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΜΑ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ (ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΩΝ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΩΝ).

14 of 139

ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΛΕΓΟΝΤΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΤΗΝ ΑΕ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΘΗΚΑΝ ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ , ΜΕ ΟΣΟ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ .

ΠΡΟΒΛΗΘΗΚΕ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΤΗΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥ ΥΠΑΡΞΗ.

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΗΚΕ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ

15 of 139

ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΛΕΓΟΝΤΑΙ ΑΕ ΡΗΤΟΡΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΣΤΑ ΑΕ ΡΗΤΟΡΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΟΠΩΣ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΚΦΑΝΣΗ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ.

Ο ΟΡΘΟΣ ΛΟΓΟΣ ΗΤΑΝ ΤΟ ΚΑΤΕΞΟΧΗΝ ΟΡΓΑΝΟ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΡΗΤΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΗ.

16 of 139

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΕ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ

ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΕ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΑ ΙΔΕΩΔΗ .

Η ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ , ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ,ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΑΔΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΚΑΙ ΛΥΣΗ ΤΡΑΓΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Η ΑΕ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΠΡΟΦΕΡΕΙ ΒΑΘΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΥΣΗ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΘΕΑΤΕΣ.

17 of 139

Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΟΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΗΣ ΑΕ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΑΝ ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ .

ΔΙΕΡΩΤΗΘΗΚΑΝ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΑΝ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΤΗΚΑΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΘΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ.

ΑΝΙΧΝΕΥΣΑΝ ΤΟ ΚΑΛΛΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

18 of 139

ΑΛΛΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΕ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΣΤΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ(ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.)

ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΕΠΑΦΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕ ΑΛΛΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΕ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ

ΣΥΝΤΕΛΕΙΤΑΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΝΘΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ, ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ (ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ)

19 of 139

ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΝΑ ΤΑΞΗ

ΠΑΡΑΘΕΤΟΥΜΕ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΤΡΕΙΣ (3) ΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

20 of 139

ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΗΝ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (ΑΕΓΓ) ΣΕ ΔΥΟ (2) ΑΞΟΝΕΣ :

Α. ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ -ΡΗΤΟΡΙΚΗ: ΛΥΣΙΑ ΚΑΤΑ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΟΥΣ

ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΓΡΑΜΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΝΟΗΜΑΤΙΚΑ, ΑΦΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ ΤΥΡΑΝΝΩΝ.

Ο ΛΥΣΙΑΣ ΚΑΤΗΓΟΡΕΙ ΤΟΝ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗ ΟΤΙ, ΩΣ ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ, ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ ΤΟ ΦΟΝΟ ΤΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ ΤΟΥ .

ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΓΛΩΤΤΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΤΙΚΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΥΘΑΙΡΕΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΤΗΣ ΑΥΤΑΡΧΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΑΝΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ, ΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΛΥΣΙΑ ΣΥΝΟΜΙΛΕΙ ΜΕ ΤΑ ‘ΕΛΛΗΝΙΚΑ’ ΤΟΥ ΞΕΝΟΦΩΝΤΑ, ΟΠΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΚΡΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ ΤΥΡΑΝΝΩΝ ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΜΕΤΟΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

( ΡΕΟΥΣΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΞΕΝΟΦΩΝΤΑ ,ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΗΓΕΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΩΝ, ΘΕΣΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΝΟΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΥ )

Β. ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ, ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ,ΣΥΝΤΑΞΗ)ΜΕΣΩ ΑΝΘΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ(ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ)

21 of 139

ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΗ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ -ΑΕΓΓ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ‘ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ’ (ΙΣΤΟΡΙΑΙ Β’ 34-46)- ΣΟΦΟΚΛΗ ΑΝΤΙΓΟΝΗ

ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΥΝ ΤΙΣ ΕΝΤΟΝΕΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΖΥΜΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ (ΗΘΙΚΑ , ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ),ΤΟΝ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΛΟΓΟ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ

Η ΓΝΩΣΤΟΤΕΡΗ ΘΟΥΚΥΔΙΔΕΙΑ ΔΗΜΗΓΟΡΙΑ , Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ, ΕΞΟΙΚΕΙΩΝΕΙ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΠΟΥ , ΣΥΝΕΧΟΥΝ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΑ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΑ ,ΕΜΠΝΕΟΥΝ ΤΙΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ , ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ‘ΑΝΤΙΓΟΝΗ’ ΦΕΡΝΕΙ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ , ΠΟΥ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ Ο ΚΑΤΕΞΟΧΗΝ ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΗΣ ΦΡΟΝΗΣΗΣ, ΤΗΣ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΘΕΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ . Η ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΙ ΟΚΡΕΟΝΤΑΣ ΒΙΩΝΟΥΝ ΤΡΑΓΙΚΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΒΑΙΝΟΥΝ ΣΕ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΕΣ ΗΘΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΣΚΙΑΓΡΑΦΗΣΗ ΤΟΥ ΗΘΟΥΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ , ΤΗΝ ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΧΝΙΚΟ ΧΕΙΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΤΟΥ ΑΕ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ.

22 of 139

ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΗ Β’ ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΠΑΣ(ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ )

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1.ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΣΙΚΕΛΙΚΑ

ΟΛΟΙΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΠΟΥ ΑΠΕΚΤΗΣΑΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ.

ΜΕΣΑ ΑΠΌ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΥΤΌ ΠΡΟΒΑΛΛΕΤΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΡΗΤΟΡΙΚΗ ,Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΤΥΧΗΣ

2.ΡΗΤΟΡΙΚΗ :ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ‘ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΡΟΔΙΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ’

ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΑΥΤΌ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΒΑΛΛΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΡΗΤΟΡΕΙΑ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ , ΚΙΝΗΤΗΡΙΟΣ ΜΟΧΛΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΜΕΣΟ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΠΟΨΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ .

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΡΗΤΟΡΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ, ΤΟΣΟ ΣΤΙΣ ΡΗΤΟΡΙΚΕΣ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ,ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΓΙΑ ΓΟΝΙΜΕΣ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΜΕ ΑΝΑΛΟΓΕΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΥΡΙΕΣ

Β. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕΣΩ ΑΝΘΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

23 of 139

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΠΑΣ-Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

1. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ (Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ,ΑΠΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ,ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΩΣ Ο ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ, ΠΟΥ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΑΦΥΠΝΙΣΕΙ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΞΕΙ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ, ΜΕ ΑΠΩΤΕΡΟ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΡΕΤΗ.ΕΠΙΣΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΩΣ ΕΝΑΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΠΟΥ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΣΤΑΣΗ ΤΟ ΝΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ

2. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ (Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΤΟΝ ΑΛΛΗΓΟΡΙΚΟ ΜΥΘΟ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ –ΕΝΣΑΡΚΩΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΚΕΙΝΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ, ΠΟΥ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΝΑ ΔΙΑΔΡΑΜΑΤΙΣΕΙ ΤΟΝ ΑΦΥΠΝΙΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ ‘ΚΑΛΛΙΠΟΛΙΝ’.ΜΟΝΟ ΑΥΤΟΣ ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΗΘΙΚΗ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ,ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΔΕΣΜΑ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΛΑΝΗΣ)

24 of 139

Γ ‘ ΟΠΑΣ –Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

3.ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ

4.ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Η ΗΘΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ,Η ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ,ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΤΗΤΑΣ. ΟΙ ΗΘΙΚΕΣ ΑΡΕΤΕΣ ΕΊΝΑΙ ΣΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΡΕΤΕΣ , ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΤΟΝ ΕΝΙΑΙΟ ΣΤΟΧΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ, ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΥΤΥΧΙΑ, ΤΗΝ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ .Η ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΘΕΜΕΛΙΩΝΕΤΑΙ ΩΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ (ΑΣΦΑΛΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ).

ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΠΑΙΔΕΙΑ , ΜΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΜΕΝΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ, ΑΥΤΗ ΠΟΥ ΜΟΡΦΩΝΕΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΙΚΑΝΟΥΣ ΝΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΟΥΝ ΣΤΙΣ ΕΥΘΥΝΕΣ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΑΝΑΛΟΓΟΥΝ ΣΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ.

25 of 139

Γ’ΟΠΑΣ Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ -ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ, ΟΠΩΣ ΑΥΤΗ ΑΠΟΤΥΠΩΝΕΤΑΙ ΣΕ ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΦΟΡΜΕΣ (ΣΩΚΡΑΤΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ, ΠΛΑΤΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ )

ΚΟΙΝΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ: ΠΟΛΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ, ΠΑΙΔΕΙΑ (ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΣΤΟΧΟΙ), ΑΡΕΤΗ

ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ , ΠΡΑΓΜΑ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΦΟΡΜΗ ΓΙΑ ΓΟΝΙΜΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ.

Η ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΛΟΓΟ(ΣΩΚΡΑΤΗΣ, ΠΛΑΤΩΝ, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ)ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΙ ΤΗ ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.

26 of 139

Γ’ ΟΠΑΣ Β. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕΣΩ ΑΝΘΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ .

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ. ΑΠΟΤΕΛΕΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΛΗΡΟΥΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΤΡΕΙΣ (3) ΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ(ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΘΟΛΟΓΗΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ )

ΣΥΝΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΓΛΩΣΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΙΑΣ.

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΞΟΙΚΕΙΩΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΝΑ ΕΥΡΥ ΦΑΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ, ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ, ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ ΑΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΩΝ , ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΑΡΡΗΚΤΑ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΝΟΗΜΑΤΩΝ , ΓΛΩΣΣΑΣ, ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Κ.ΛΠ.

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΕ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΥΠΟΙΚΙΛΩΝ ΠΤΥΧΩΝ ΤΗΣ ΔΕΝ ΝΟΕΙΤΑΙ ΑΠΟΚΟΜΜΕΝΗ ΑΠΌ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΤΟΥΣ ΠΛΑΙΣΙΟ- Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΣΤΙΑΣΕΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΜΟΡΦΟΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ,ΣΕ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΗΜΗΝ ΤΩΝ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΩΝ.

27 of 139

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΟΠΩΣ ΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟ Π.Σ. –ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΕΣ ΟΠΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΚΟΙΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΡΕΙΣ(3) ΤΑΞΕΙΣ

ΒΑΣΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΕΣ ΟΠΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

  1. ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΚΕΙΜΕΝΟ
  2. ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΩΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
  3. ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΩΣ ΜΟΡΦΗ
  4. ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΩΣ ΠΕΔΙΟ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

28 of 139

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΛΑΙΣΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΛΑΙΣΙΩΣΗ ΚΑΙ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ :

ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΧΩΝ,ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΙΚΗΣ –ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ, ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΙΣΜΟΥ, ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΤΟ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟ .

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗ ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ .

29 of 139

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΛΑΙΣΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

1. ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΟΤΕΡΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΠΟΛΥΠΟΙΚΙΛΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ , ΤΙΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ, ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΚΛΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΤΟΥΣ , ΤΗ ΝΕΑ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΛΗΘΟΥΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ , ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥΣ ,ΤΗΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΕΓΓ

ΑΠΡΟΣΦΟΡΗ Η ΜΟΝΟΜΕΡΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΥΘΕΝΤΙΑ ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΘΕΣΗΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ

2.ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: Η ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΠΟΥ ΣΥΝΔΥΑΖΕΙ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΕΧΕΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΙΣΧΥΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΚΆΘΕ ΜΑΘΗΤΗ.

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ,ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ , ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

30 of 139

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.

1. ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ, ΕΠΙΔΙΩΚΕΤΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΑ , Η ΟΠΟΙΑ ΘΑ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ , ΤΟΣΟ ΣΤΗ ΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΕ ,ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΕΝΣΤΙΚΤΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ .

2. ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΟ ΕΙΔΟΣ

Ο ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΚΑΘΕ ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ /ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟ (ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΗΓΗΣΗ, ΠΕΙΣΤΙΚΗ ΡΗΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ , ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Κ.ΛΠ.) ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΥΙΟΘΕΤΗΣΕΙ Ο/Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ,ΠΡΟΒΑΛΛΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ .

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΩΝ ΚΩΔΙΚΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΓΕΝΟΥΣ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΑΝΗΚΕΙ .

31 of 139

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.

3. ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ : ΤΑ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΑ ΔΕΝ ΘΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ ΩΣ ΤΥΧΑΙΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΠΟΥ ΥΦΙΣΤΑΝΤΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ, ΑΛΛΑ ΘΑ ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥΣ ,ΤΟΣΟ ΣΤΟ ΕΡΓΟ, ΟΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ, ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΗΣ ΑΕ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ.

4. ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ-ΒΙΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ:ΤΟ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΑ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΤΙΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ , ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ , ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΜΕΝΟ ΚΑΤ’ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΒΙΩΝΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ (ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ). ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ , ΙΔΕΩΝ, ΑΠΟΨΕΩΝ, ΔΡΑΣΕΩΝ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ, ΣΚΕΨΕΩΝ ,ΠΟΥ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕ ΟΣΑ ΒΙΩΝΟΥΝ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ

32 of 139

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.

5. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ :ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ, ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΕΚΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΕΜΠΛΟΚΗ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΟΥΝ ΤΙΣ ΗΔΗ ΚΑΤΑΚΤΗΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ , ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΝ ΕΝΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΜΑΘΗΣΗΣ , ΝΑ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΙ ΣΥΝΕΧΩΣ.

33 of 139

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΠΟΘΕΤΕΙΤΑΙ ΣΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΥΜΦΡΑΖΟΜΕΝΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ

Ο ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ , ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΠΟΥ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ

ΤΑ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΑΝΟΙΧΤΑ ΣΕ ΓΟΝΙΜΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ., ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΟΥΝ ΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΕΦΟΔΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ.

34 of 139

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΩΝ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ

ΕΜΦΑΣΗ ΚΑΙ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΜΕ ΑΞΙΕΣ, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΑΛΛΟΥΝ ΤΑ ΑΕ ΕΡΓΑ

ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ –ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΝΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΚΑΙ ΣΤΑΣΗ.

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΤΡΟΝΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ ,ΟΠΩΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ .

ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΡΟΥΣ ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕ ΤΑ ΣΥΜΦΡΑΖΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ,ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ - ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ .

ΚΑΘΕ ΚΕΙΜΕΝΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΝΟΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ , ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΜΕΣΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΜΕ ΤΗ ΕΠΟΧΗ, ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.

35 of 139

ΔΟΜΟΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ –ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ-ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ �

ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΔΟΜΕΣ ,ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ, ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΛΟΥΝ ΤΑ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΦΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥΣ (Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΟΧΙ ΩΣ ΑΥΤΟΤΕΛΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ)

ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ .

ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΥΦΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

36 of 139

ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΑΕ

ΤΟ ΝΕΟ Π.Σ. ΥΠΕΡΒΑΙΝΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΑΕ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΕΝ ΣΤΟΧΕΥΕΙ ΜΟΝΟ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΑΛΛΑ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ, ΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΥΦΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ, ΩΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ, ΠΟΥ ΕΝΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟΥΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΥΣ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥΣ , ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΕΠΙΤΕΥΧΘΟΥΝ Η ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ Η ΕΠΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ .

ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΩΓΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ: ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΝΑ ΟΔΗΓΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ,ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ, ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕ.

37 of 139

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΕ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΑΕ ΓΛΩΣΣΑΣ

1. ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΕΚΤΗΜΕΝΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΕΙΑΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΕΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΕ (ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ)

2. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΕ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ.

Η ΑΕ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ ΟΡΘΟΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΑ ΟΤΑΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΗ ΝΕ (ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ)

38 of 139

ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΗ Ν.ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Η ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΤΗ ΝΕ ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΙ ΜΕ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ (ΟΧΙ ΑΥΤΟΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ,ΑΛΛΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΥ ΟΞΥΝΕΙ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ, ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΝΔΥΝΑΜΩΝΕΙ ΤΗ ΝΟΗΣΗ )

ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ , Η ΟΠΟΙΑ ΟΥΤΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΔΙΔΕΙ ΟΥΤΕ ΤΗ ΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ , ΑΛΛΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΜΠΟΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ.

ΔΕΝ ΕΝΘΑΡΡΥΝΕΤΑΙ Η ΑΠΟΚΑΛΟΥΜΕΝΗ ‘ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ’(ΜΗΧΑΝΙΣΤΙΚΗ, ΒΕΒΙΑΣΜΕΝΗ ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕ ΠΟΥ ΙΣΟΠΕΔΩΝΕΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΚΑΘΙΣΤΟΥΝ ΤΟ ΚΑΘΕ ΚΕΙΜΕΝΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ)

ΔΕΝ ΔΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΟΝΟ ΜΙΑ ‘ΟΡΘΗ’ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ,ΑΛΛΑ ΕΝΙΣΧΥΕΤΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΩΘΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΕ ΔΟΚΙΜΟ ΝΕ ΛΟΓΟ, ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΟΓΟ ΥΦΟΣ, ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΕΙ Η ΠΡΟΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ .

.

39 of 139

ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕ-ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΣ ,ΚΑΘΩΣ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΚΑΙ ΕΝΘΑΡΡΥΝΕΙ ΤΗΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ .

ΕΜΠΛΟΥΤΙΖΕΙ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΓΜΑΤΑ :

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ, ΜΕΘΟΔΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ, ΕΝΤΥΠΟ Ή ΨΗΦΙΑΚΟ ΛΕΞΙΚΟ , ΧΡΗΣΗ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΜΕΣΩΝ, ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΟΓΟΥ ΕΠΟΠΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Κ.ΛΠ

ΚΑΤ’ΑΥΤΌΝ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΟΥΝ ΟΤΙ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΝΕ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΣΗΜΑΝΤΗ ΟΥΤΕ ΤΕΛΕΣΙΔΙΚΗ .

40 of 139

Η ΤΡΙΜΕΡΗΣ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΟ

ΤΡΙΜΕΡΗΣ ΠΟΡΕΙΑ ‘ΟΛΟΝ-ΜΕΡΗ-ΟΛΟΝ

ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΕ ΚΕΙΜΕΝΟΥ (ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ Ή ΑΔΙΔΑΚΤΟΥ)

ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΣΕ ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ:

Μονάδα κατανόησης ενός κειμένου είναι τα "μικροκείμενα" που το συναποτελούν: νοηματικά δηλαδή και μορφικά μικροσύνολα με αρχή, μέση και τέλος.

Στο πλαίσιο του μικροκειμένου οι λέξεις δείχνουν τη σημασία τους, οι προτάσεις καθιστούν ορατή την πορεία και την εξέλιξη του νοήματος, οι κόμποι της

σύνταξης λύνονται. Στη μικροκειμενική ανάγνωση ενός κειμένου η πρόωρη και κατά λέξη μετάφραση αποδεικνύεται καταστροφική.

41 of 139

ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΩΝ ( ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ –ΜΟΡΦΗ –ΣΥΝΟΧΗ-ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ -ΕΡΜΗΝΕΙΑ )

ΣΧΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ –ΨΗΦΙΑΚΑ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ

42 of 139

ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ-ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΨΗΦΙΑΚΑ ΜΕΣΑ

1. Η ΕΝΔΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΑΝΑΖΗΤΟΥΝ ΚΟΙΝΑ ΘΕΜΑΤΑ/ΜΟΤΙΒΑ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ ΤΟΥΣ (ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ).

2.ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ : Η ΑΝΑΘΕΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (ΑΤΟΜΙΚΩΝ Ή ΟΜΑΔΙΚΩΝ) ΚΑΙ Η ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΑΛΟΓΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

3. ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΜΕΣΑ ΕΠΙΤΕΛΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ. :

ΑΝΑΝΕΩΝΟΥΝ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΑΕΓΓ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΟΙΚΙΛΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΩΝ (ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΊΝΑΙ ΕΞΟΙΚΕΙΩΜΕΝΟΙ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ)

ΣΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΣΥΝΤΕΛΟΥΝ:ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ , ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ,ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ,ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ .

43 of 139

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΊΝΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΛΑΙΣΙΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΥΤΩΝ.

ΔΙΑΧΕΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΩΣ ΔΙΑΡΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕ ΠΟΙΚΙΛΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ, ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΠΑΡΕΧΕΙ ΑΝΑΤΡΟΦΟΔΟΤΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΝ (ΑΝΑ)ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΡΟΦΟΔΟΤΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ (ΝΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΤΟΥΣ ΠΟΡΕΙΑ)

ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΣΤΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ(ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ)

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ :Η ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ.

44 of 139

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΙΔΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ:ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ, ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΙΚΗ, ΤΕΛΙΚΗ

ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΜΕ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΚΙΛΩΝ ΤΡΟΠΩΝ /ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ, ΩΡΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ/ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ , ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ, ΕΤΕΡΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ, ΠΙΝΑΚΕΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ –ΡΟΥΜΠΡΙΚΕΣ, ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΤΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΑΔΙΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΑΝΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗΣ ΤΑΞΗΣ

45 of 139

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΤΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ(ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ) ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΩΣ ΒΙΒΛΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΩΡΙΑΙΑΣ ΓΡΑΠΤΗΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ, ΕΑΝ Ο/Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟ ΚΡΙΝΕΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΛΥΣΙΤΕΛΕΣ

ΣΤΗΝ ΑΕΕΓΓ ΟΠΑΣ ΕΠΙΔΙΩΚΕΤΑΙ Η ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΙΟ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΜΟΡΦΟΣΥΝΤΑΚΤΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ, ΤΩΝ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΥΦΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΕ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΙΔΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ .

46 of 139

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΝΕΟ Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗΝ Α.Ε.Γ.Γ.ΛΥΚΕΙΟΥ

Τίτλος διδακτικού σεναρίου Β’ Επεισόδιο Στίχοι 450-470 ΑΝΤΙΓΟΝΗ: ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΕΟΝΤΑ

47 of 139

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΤΙΧΟΙ 441-470

ΚΡ. Σὲ δή, σὲ τὴν νεύουσαν εἰς πέδον κάρα,

φῄς, ἢ καταρνῇ μὴ δεδρακέναι τάδε;

ΑΝ. Καὶ φημὶ δρᾶσαι κοὐκ ἀπαρνοῦμαι τὸ μή.

ΚΡ. Σὺ μὲν κομίζοις ἂν σεαυτὸν ᾗ θέλεις

ἔξω βαρείας αἰτίας ἐλεύθερον· 445

σὺ δ᾽ εἰπέ μοι μὴ μῆκος, ἀλλὰ συντόμως,

ᾔδησθα κηρυχθέντα μὴ πράσσειν τάδε;

ΑΝ. Ἤιδη· τί δ᾽ οὐκ ἔμελλον; ἐμφανῆ γὰρ ἦν.

ΚΡ. Καὶ δῆτ᾽ ἐτόλμας τούσδ᾽ ὑπερβαίνειν νόμους; 449

48 of 139

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΤΙΧΟΙ 441-470

ΑΝ. Οὐ γάρ τί μοι Ζεὺς ἦν ὁ κηρύξας τάδε, 450

οὐδ᾽ ἡ ξύνοικος τῶν κάτω θεῶν Δίκη

τοιούσδ᾽ ἐν ἀνθρώποισιν ὥρισεν νόμους,

οὐδὲ σθένειν τοσοῦτον ᾠόμην τὰ σὰ

κηρύγμαθ᾽ ὥστ᾽ ἄγραπτα κἀσφαλῆ θεῶν

νόμιμα δύνασθαι θνητὸν ὄνθ᾽ ὑπερδραμεῖν. 455

Οὐ γάρ τι νῦν γε κἀχθές, ἀλλ᾽ ἀεί ποτε

ζῇ ταῦτα, κοὐδεὶς οἶδεν ἐξ ὅτου ᾽φάνη 457

49 of 139

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΤΙΧΟΙ 441-470

Τούτων ἐγὼ οὐκ ἔμελλον, ἀνδρὸς οὐδενὸς

φρόνημα δείσασ᾽, ἐν θεοῖσι τὴν δίκην

δώσειν· θανουμένη γὰρ ἐξῄδη, τί δ᾽ οὔ; 460

κεἰ μὴ σὺ προὐκήρυξας. Εἰ δὲ τοῦ χρόνου

πρόσθεν θανοῦμαι, κέρδος αὔτ᾽ ἐγὼ λέγω·

ὅστις γὰρ ἐν πολλοῖσιν ὡς ἐγὼ κακοῖς

ζῇ, πῶς ὅδ᾽ οὐχὶ κατθανὼν κέρδος φέρει;

Οὕτως ἔμοιγε τοῦδε τοῦ μόρου τυχεῖν 465

παρ᾽ οὐδὲν ἄλγος· ἀλλ᾽ ἄν, εἰ τὸν ἐξ ἐμῆς

μητρὸς θανόντ᾽ ἄθαπτον ἠνσχόμην νέκυν,

κείνοις ἂν ἤλγουν· τοῖσδε δ᾽ οὐκ ἀλγύνομαι.

Σοὶ δ᾽ εἰ δοκῶ νῦν μῶρα δρῶσα τυγχάνειν,

σχεδόν τι μώρῳ μωρίαν ὀφλισκάνω. 470

50 of 139

ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Ολιστική προσέγγιση των στίχων 450-470 -πολύπλευρη ανάλυση επιμέρους θεματικών πεδίων -ενεργητική εμπλοκή μαθητών -χρήση νέων τεχνολογιών

Η Αντιγόνη διατυπώνει με θάρρος και γενναιότητα το σκεπτικό της αντίστασης στους νόμους του Κρέοντα . Προβάλλει την αιώνια ισχύ των θεϊκών νόμων , στους οποίους μόνο υπακούει. Το συγκεκριμένο απόσπασμα θα συγκριθεί με τους εξής προηγούμενους στίχους:

71-77 του Προλόγου, όπου η Αντιγόνη διατυπώνει την απόφασή της να θάψει τον Πολυνείκη χωρίς τη σύμπραξη της Ισμήνης, γνωρίζοντας ότι θα διαπράξει ‘ιερή παρανομία’, προκειμένου να είναι αρεστή σ’ αυτούς που βρίσκονται στον κάτω κόσμο

Και 370-375 , μεταφρασμένο απόσπασμα από το α’ στάσιμο όπου ο χορός θεωρεί σωστό πολίτη όποιον τηρεί, τόσο το θεϊκό, όσο και τον ανθρώπινο νόμο. Με αυτό το σκεπτικό , ο Κρέων διαπράττει ύβρη απέναντι στο θεϊκό νόμο, απαγορεύοντας την ταφή του Πολυνείκη, και η Αντιγόνη διαπράττει ύβρη απέναντι στον ανθρώπινο νόμο , παρακάμπτοντας την απόφαση του βασιλιά Κρέοντα, .

Στους στίχους , που εξετάζονται στο παρόν σενάριο, καταδεικνύεται, κατά την άποψη της Αντιγόνης, η συγκριτική υπεροχή των άγραπτων και απαρασάλευτων θεϊκών νόμων που έχουν αιώνια ισχύ έναντι των κηρυγμάτων του Κρέοντα.

51 of 139

ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ –ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΟΣΑ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΑΝ - ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Οι μαθητές χρειάζεται να:

Α. Έχουν κατανοήσει τους στίχους 407-440 (περιληπτική διδακτική ενότητα από μετάφραση) και συγκεκριμένα την περιγραφή του φύλακα για την επ’ αυτοφώρω σύλληψη της Αντιγόνης, τη στιγμή που σκέπαζε με χώμα το πτώμα του Πολυνείκη (δεύτερη ταφή), την ομολογία της για την προηγούμενη ταφή ) και τη στιχομυθία Κρέοντα -Αντιγόνης στους αμέσως προηγούμενους στίχους441-449(από το πρωτότυπο). Ο Κρέων τής έδωσε την ευκαιρία να σώσει τον εαυτό της, ρωτώντας την πρώτα αν ομολογεί την πράξη της και κατόπιν αν γνώριζε τη διαταγή του. Αν δεν ομολογούσε την ταφή ή αν απαντούσε ότι δεν γνώριζε τη διαταγή, η εξέλιξη της τραγωδίας δεν θα ήταν η ίδια.

52 of 139

ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ –ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΟΣΑ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΑΝ- ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Εκείνη τον εξόργισε, ομολογώντας την πράξη και δηλώνοντας πως η διαταγή του ήταν γνωστή σε όλους. Η ερώτηση του Κρέοντα στίχος 449 ‘ πώς τόλμησες να παραβείς τη διαταγή μου;’ πυροδότησε την αντίδρασή της στους υπό εξέταση στίχους (450-470)

Β. Οι μαθητές είναι εξοικειωμένοι με τις νέες τεχνολογίες(πλοήγηση στο διαδίκτυο, επεξεργασία και παρουσίαση κειμένων ), , τις δεξιότητες και στρατηγικές που απαιτούνται για την κατάκτηση και τη διαχείριση νέας γνώσης, τη συνεργασία μέσα σε ομάδα.

53 of 139

ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ-ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Στη συγκεκριμένη διδακτική πρόταση, οι μαθητές/ μαθήτριες , στο πλαίσιο της ολιστικής θεώρησης του κειμένου , μέσα από την τριμερή διάκριση (όλον-μέρος -όλον), αναμένεται :

Α. να :συνθέσουν τη δική τους νεοελληνική απόδοση του αποσπάσματος (στίχοι 450-470 ), αφού εντοπίσουν τις λέξεις -κλειδιά του κειμένου και συγκρίνουν με άλλες νεοελληνικές αποδόσεις (βλ. ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα)-στο πλαίσιο του θεματικού πεδίου ‘ το κείμενο ως πεδίο συνάντησης του αρχαίου και του σύγχρονου κόσμου’

Β. να συνδέσουν το συγκεκριμένο απόσπασμα με όσα έχουν προηγηθεί στο χώρο και στο χρόνο (θεματικό πεδίο ‘κείμενο και περικείμενο’) ’

Γ. να κατανοήσουν τις θέσεις της Αντιγόνης στο πλαίσιο του θεματικού πεδίου ‘κείμενο ως περιεχόμενο’ εντάσσοντάς τες στο ‘ήθος ‘ της , όπως παρουσιάστηκε μέχρι τώρα

54 of 139

ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ-ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Δ. να εντοπίσουν γραμματικούς( μορφολογία και σύνταξη) τύπους, αισθητικά/ υφολογικά στοιχεία , εκφραστικά μέσα, με τα οποία ο Σοφοκλής ντύνει τις απόψεις της Αντιγόνης (’λέξη’-θεματικό πεδίο ‘ το κείμενο ως μορφή’) Στο πλαίσιο της διακειμενικότητας, να συγκρίνουν -τους συγκεκριμένους στίχους (450-470)με απόσπασμα από την Αντιγόνη του Μπρεχτ (μετάφραση Αλέξη Σολωμού)

Ε. να κατακτήσουν βιωματικά τη νέα γνώση με εμπλοκή κινηματογράφου και θεάτρου, παρακολουθώντας το συγκεκριμένο απόσπασμα από την ταινία ‘Αντιγόνη’ του Γιώργου Τζαβέλλα(παραγωγής 1961) ή από το ψηφιοποιημένο αρχείο θεατρικών παραστάσεων του Εθνικού Θεάτρου .Υπάρχει η δυνατότητα να δουν το -βίντεο από την παράσταση του 1995 (σκηνοθεσία: Μίνως Βολανάκης) και του 2002 (σκηνοθεσία: Νικαίτη Κοντούρη) -. Θα ζητηθεί να δραματοποιήσουν το διάλογο Αντιγόνης-Κρέοντα (στίχοι 441-470)

55 of 139

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ

Το σενάριο πραγματοποιείται στη σχολική τάξη . Εκτός από το σχολικό εγχειρίδιο, είναι απαραίτητη η χρήση διαδικτύου(διαδραστικός πίνακας, βιντεοπροβολέας ή εργαστήριο πληροφορικής).

56 of 139

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Λαμβάνονται υπόψη οι γνωστικές δεξιότητες, οι ανάγκες και οι ιδιαιτερότητες των μαθητών (αρχή της διαφοροποιημένης μάθησης)

Στο πλαίσιο της διερευνητικής-ανακαλυπτικής μάθησης, οι μαθητές/μαθήτριες κατακτούν τη νέα γνώση με τη βοήθεια του /της εκπαιδευτικού στο ρόλο του διευκολυντή-καθοδηγητή. Οικοδομούν πάνω στην προηγούμενη γνώση (εποικοδομισμός), εργάζονται σε ομάδες(ομαδοσυνεργατική μέθοδος),εμπλέκονται σε διαδραστικές δεξιότητες.Μπορούν να παρουσιάσουν συνθετικές-δημιουργικές εργασίες .Η αξιολόγηση γίνεται με ποικίλους τρόπους (διαμορφωτική αξιολόγηση από τον εκπαιδευτικό , αυτοαξιολογηση-αναστοχασμός, ετεροαξιολόγηση από άλλους μαθητές)

57 of 139

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ

1η Διδακτική ώρα:

Αφόρμηση-Σύνδεση με τα προηγούμενα: Ζητείται από τους μαθητές /τις μαθήτριες να σκιαγραφήσουν το ήθος του Κρέοντα και της Αντιγόνης με βάση τους στίχους που διδάχθηκαν μέχρι τώρα

Περιμένουμε οι μαθητές να μιλήσουν για την πόλη (Κρέων ) και τον

οίκο /οικογένεια(Αντιγόνη) , την αυταρχική εξουσία του τυράννου , την απόφαση της Αντιγόνης να διαπράξει ‘ιερή παρανομία’ (διάρκεια : 10 λεπτά)

58 of 139

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ-ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Παρουσίαση της νέας ενότητας:

Ο /η εκπαιδευτικός διαβάζει με τον κατάλληλο επιτονισμό τους στίχους 450-470.

Χωρίζει τους μαθητές σε 4 ομάδες των 5 ατόμων. Με βάση τον εντοπισμό των βασικών λέξεων -φράσεων του κειμένου, τα σχόλια του βιβλίου και τις δύο νεοελληνικές αποδόσεις του αποσπάσματος στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα (ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα

Μνημοσύνη-Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας Κ. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΥ -Κ.ΜΑΝΟΥ) , οι δύο πρώτες ομάδες γράφουν τη νεοελληνική απόδοση των στίχων 450-460 και οι άλλες δύο αποδίδουν στη Νέα Ελληνική τους στίχους 460-470(διάρκεια 20 λεπτά)

https://www.greeklanguage.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=154&page=14#m3

59 of 139

ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Κατόπιν οι ομάδες διαβάζουν την μετάφρασή τους και διατυπώνονται σχόλια (ετεροαξιολόγηση)

Τέλος ανατίθενται στις ομάδες οι εξής εργασίες:

Στην 1η ομάδα ανατίθεται η διαγραμματική οργάνωση των επιχειρημάτων της Αντιγόνης (υπεροχή θεϊκού έναντι ανθρώπινου νόμου)-

Στη 2η ομάδα ανατίθεται η σκιαγράφηση του ήθους της Αντιγόνης με αναφορά στα συναισθήματα των θεατών μιας παράστασης. Οι μαθητές , λαμβάνοντας υπόψη τους στίχους 71-75 του προλόγου με τη χαρακτηριστική φράση ‘όσια πανουργήσασα’ γράφουν ένα σύντομο κείμενο με τον τίτλο ‘ιερή παρανομία’.

60 of 139

ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Στην 3η ομάδα ανατίθεται η αναζήτηση γλωσσικών / υφολογικών στοιχείων, εκφραστικών μέσων με τα οποία η Αντιγόνη διατυπώνει την υπεροχή του θεϊκού έναντι του ανθρώπινου νόμου και συγκρίνουν με απόσπασμα από Αντιγόνη του Μπρεχτ.

Στην 4η ομάδα ανατίθεται να γράψουν ένα σύντομο κείμενο με τίτλο: ‘Αντιγόνη-Κρέων :υψίπολις ή άπολις;‘με βάση τους στίχους 370-375 του α΄’ στάσιμου (διάρκεια: 15 λεπτά)

Οι εργασίες μπορούν να ολοκληρωθούν στην ηλεκτρονική τάξη (ασύγχρονα).

61 of 139

2Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ

Αρχικά οι μαθητές παρουσιάζουν τις εργασίες τους ( διάρκεια: 15λεπτά)

Μέσα από την ετεροαξιολόγηση, τις παρατηρήσεις των μαθητών και τις επισημάνσεις του/της εκπαιδευτικού, ολοκληρώνεται η ανάλυση της ενότητας

Ακολουθεί προβολή του συγκεκριμένου αποσπάσματος (στίχοι 441-470) από την ταινία ‘Αντιγόνη’ του Γιώργου Τζαβέλλα (παραγωγής 1961 ) https://www.youtube.com) ή βίντεο από τις παραστάσεις του 1995 και του 2002 (ψηφιοποιημένο αρχείο Εθνικού Θεάτρου )

http://www.nt-archive.gr/playMaterial.aspx?playID=592

Οι μαθητές διατυπώνουν συγκριτικές παρατηρήσεις ( διάρκεια: 20 λεπτά)

Θα ζητηθεί η δραματοποίηση της σκηνής Κρέοντα- Αντιγόνης από μαθητή και μαθήτρια, που επιθυμούν, και θα επακολουθήσει σχολιασμός για τις σκηνοθετικές οδηγίες που θα δίνονταν στους ηθοποιούς μιας παράστασης ( διάρκεια :10 λεπτά)

62 of 139

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Με βάση το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών , στο συγκεκριμένο σενάριο προβάλλονται:

1. Η ολιστική θεώρηση του κειμένου –

2. Η τριμερής πορεία όλον-μέρος-όλον

3. Η σχέση κειμένου -περικείμενου

4. Η επεξεργασία των επιχειρημάτων των ηρώων

5. Η αισθητική αξία της τραγωδίας ‘Αντιγόνη’(υφολογικά στοιχεία, εκφραστικά μέσα)

6. Η ένταξη των γραμματικών τύπων (μορφολογία και σύνταξη) στο πλαίσιο του κειμένου

7. Η σύνδεση με το θέατρο και τον κινηματογράφο

8. Η βιωματική εμπλοκή των μαθητών (δραματοποίηση)-η διάδραση (παρατηρήσεις για τη σκηνοθεσία ):

9. Η ανακαλυπτική -διερευνητική μάθηση(οι μαθητές κατακτούν τη νέα γνώση

10. Η σχέση του αρχαίου με το σύγχρονο κόσμο (νεοελληνικές αποδόσεις)

63 of 139

ΑΕΓΓ Γ’ ΟΠΑΣ –ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΠΡΟΤΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ, ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΠΡΩΤΑ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ ΣΤΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ,ΟΠΩΣ ΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟ Π.Σ. (ΟΔΗΓΟΣ ΑΕΓΓ Γ’ ΟΠΑΣ)

64 of 139

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

1.Ένταξη του αποσπάσματος στο περικείμενο και στα ευρύτερα συμφραζόμενα του φιλοσοφικού έργου ,στο οποίο ανήκει· σύνδεση με προηγούμενες ενότητες .

2. Διερεύνηση και ανάδειξη των αξόνων (λ.χ. μέσω σχηματοποίησης,

απαρίθμησης) της νοηματικής άρθρωσης του Κειμένου Αναφοράς, στην

κατεύθυνση εντοπισμού της κεντρικής θέσης που υποστηρίζει ο φιλόσοφος

65 of 139

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

3.Αντιπαραβολική αξιοποίηση των παράλληλων μεταφράσεων

4. Ερμηνευτικές επισημάνσεις ανά άξονα με έμφαση σε σχόλια που

διευκρινίζουν λέξεις-κλειδιά, αλληγορικούς ή τεχνικούς όρους που

χρησιμοποιεί ο συγγραφέας και συμβάλλουν στην εμβάθυνση στις

φιλοσοφικές του θέσεις.

5. Γενικότερες ερμηνευτικές επισημάνσεις για το σύνολο του Κειμένου

Αναφοράς.

6. Γλωσσικές επισημάνσεις· σύνδεση της φιλοσοφικής διδασκαλίας (του περιεχομένου του λόγου) με τις γλωσσικές επιλογές (λεξιλογικές, γραμματικοσυντακτικές και υφολογικές) του συγγραφέα

66 of 139

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

7.Έλεγχος των παράλληλων μεταφράσεων ως προς την πιστότητα-ακρίβειά

τους

8. Μεταφραστικές δοκιμές.

9. Αναδιατύπωση της κεντρικής θέσης του Κειμένου Αναφοράς, καθώς και των κεντρικών επιχειρημάτων με τα οποία αυτή υποστηρίζεται.

10.Ερμηνευτικές προεκτάσεις από την κειμενοκεντρική ανάλυση στην

επικοινωνιακή δυναμική του κειμένου και στη βιωματική πρόσληψή του.

67 of 139

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΕΙ

Πρώτα απ’ όλα τη διαλεκτική σχέση γραμματειακού έργου και κοινωνίας: το φιλοσοφικό

κείμενο τοποθετείται εντός των ιστορικών και κοινωνικών συμφραζομένων κατά τον χρόνο

συγγραφής, αλλά προσλαμβάνεται κατά τον χρόνο ανάγνωσής του από τον/την μαθητή/-τρια.

Επομένως, είναι σημαντικό να προσδίδεται έμφαση, αφενός στη διάγνωση της τυπολογικής

ταυτότητας του κειμένου, καθώς κάθε κείμενο υπακούει σε θεματικούς και εκφραστικούς

κώδικες του γραμματολογικού είδους και γένους στα οποία ανήκει, κι αφετέρου στη

συνειδητοποίηση ότι ο γλωσσικός κώδικας του κειμένου διαμορφώνεται ανάλογα με τις

συνθήκες σύνταξης και πρόσληψής του και με τις διαφορετικές επικοινωνιακές και θεσμικές

Ανάγκες, που καλείται να καλύψει σε κάθε εποχή. Με αυτό τον τρόπο τα αρχαιοελληνικά

κείμενα παραμένουν ανοιχτά σε γόνιμο διάλογο με το μαθητικό αναγνωστικό κοινό .

68 of 139

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Τα Παράλληλα Κείμενα, αναδεικνύουν την πολυπρισματικότητα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, ο οποίος – όπως κάθε πολιτισμός – διέτρεξε εξελισσόμενος την ιστορική του πορεία μέσα σε μεταβαλλόμενες ιστορικές συνθήκες. Συγχρόνως, αναδεικνύουν τη διαχρονικότητα και την επικαιρότητα των αρχαιοελληνικών κειμένων, τα οποία συνομιλούν με κείμενα από τη νεότερη ελληνική και ξένη γραμματεία.

Με την ανάγνωση του Παράλληλου Κειμένου ,προβάλλει ο διακειμενικός διάλογος και προάγεται η κριτική πρόσληψη του ΚειμένουΑναφοράς από τον/τη μαθητή/-τρια, ενώ συγχρόνως ενισχύονται οι αναγνωστικές του/της δεξιότητες.

Η ενασχόληση με τα Παράλληλα Κείμενα δεν αποσκοπεί σε πλήρη μελέτη ή και εμβάθυνση σε αυτά. Ο /η μαθητής/-τρια αναζητά απλώς θέματα ή μοτίβα που καταρχάςεντοπίστηκαν στο αντίστοιχο Κείμενο Αναφοράς και διερευνά τα κοινά σημεία ή/και τις διαφορετικές εκδοχές τους. Η εξαντλητική και χρονοβόρα μελέτη του Παράλληλου Κειμένου δεν ενδείκνυται.

69 of 139

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ -ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ

Κατά την προσπάθεια κατανόησης του Παράλληλου Κειμένου καλό είναι να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη το ευρύτερο κοσμοθεωρητικό πλαίσιο μέσα στο οποίο παρήχθη .

Γι’ αυτό προηγείται ένα σύντομο εισαγωγικό σημείωμα επεξηγηματικό για το συγκεκριμένο απόσπασμα .

70 of 139

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ –ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ

Άλλο είναι το πλαίσιο για ένα φιλοσοφικό κείμενο της κλασικής εποχής: πολιτειακό πλαίσιο πόλης-κράτους και δημοκρατίας, απουσία μυθολογικών και θεολογικών ερμηνειών, εμπιστοσύνη στον λόγο και ορθολογικότητα, ανθρωποκεντρισμός, κοινωνιοκεντρισμός, άνθρωπος-πολίτης, ισχυρά αξιακά και ηθικά πρότυπα.

Άλλο είναι το πλαίσιο της ελληνιστικής φιλοσοφίας: πολιτειακό πλαίσιο αυτοκρατορικής μοναρχίας, κατάρρευση πόλης-κράτους, σύγκλιση με θρησκείες και μυστικισμός, κοσμοπολιτισμός αλλά και εσωστρέφεια, ανάδυση των άλογων στοιχείων της ανθρώπινης ψυχής,συγκρητισμός(συνένωση θρησκειών και τύπων λατρείας, ειδικότερα στην ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο, με την αφομοίωση στοιχείων ανατολικών θρησκειών) και ανασφάλεια.

.

71 of 139

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ-ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ

Άλλο το πλαίσιο της χριστιανικής γραμματείας : πολιτειακό πλαίσιο ελέω Θεού μοναρχίας, καθοριστικός ρόλος του Θεού σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας, στόχευση στη σωτηρία του ανθρώπου, άνθρωπος-μέλος της εκκλησίας, δυσπιστία προς τον υλικό κόσμο και τις άλογες ροπές της ανθρώπινης ψυχής, κυρίαρχη αξία η αγάπη, θεωρητική καταξίωση της ισότητας.

Άλλο το πλαίσιο του ευρωπαϊκού διαφωτισμού : πολιτειακό πλαίσιο αναδυόμενου εθνικού κράτους (με μοναρχικό ή δημοκρατικό καθεστώς), ορθολογισμός, ατομοκεντρισμός, θεϊσμός( αντίληψη της έννοιας του Θεού ως υπερβατικού και ξέχωρου από τον κόσμο), άνθρωπος-φορέας ατομικών δικαιωμάτων, εμπιστοσύνη στη γνώση και την επιστήμη, αμφισβήτηση παραδεδομένων θεσμών και αξιών, ισότητα και ελευθερία.

72 of 139

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Για την κατάρτιση της απάντησης του/της μαθητή/-τριας στο ερώτημα συσχετισμού του Παράλληλου Κειμένου με το Κείμενο Αναφοράς, συστήνεται να μην επιβληθεί μια αυστηρή τυπολογία. Είναι αυτονόητο ότι τα ίδια τα κείμενα οδηγούν σε διαφοροποιημένες προσεγγίσεις.

Επομένως, κατά την κρίση του/της, ο/η μαθητής/-τρια θα προτάξει το ερώτημα που του δίνεται, και θα προσανατολίσει την ανάγνωσή του με κυρίαρχο αυτό το ερώτημα.

Με βάση τη συνολική κατανόηση του Παράλληλου Κειμένου ,θα προχωρήσει στη συγκριτική ανάγνωση με το Κείμενο Αναφοράς. Θα εστιάσει την προσέγγισή του στους κοινούς όρους που εμφανίζονται στα κείμενα. θα αξιοποιήσει τις κειμενικές αναφορές για την τεκμηρίωση των θέσεών του.

Στην ανάγνωση του Παράλληλου Κειμένου προσέρχεται πάντα ο/η μαθητής/-τρια με τα ερωτήματα: Γιατί το συγκεκριμένο κείμενο επιλέχθηκε ως παράλληλο του Κειμένου Αναφοράς;

Πού έγκεινται οι θεματικές συγκλίσεις των δύο κειμένων;

73 of 139

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΤΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Μια πρώτη απάντηση στα ερωτήματα αυτά αναδύεται από τον εντοπισμό των όρων που χρησιμοποιούνται σε κάθε κείμενο.

Επομένως είναι σημαντικό να εξασκηθούν οι μαθητές/-τριες στον εντοπισμό και τη μελέτη των φιλοσοφικών όρων που χρησιμοποιούνται στα Παράλληλα Κείμενα.

74 of 139

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ(ΑΔΙΔΑΚΤΑ) ΣΤΗ Γ’ ΟΠΑΣ

Βασικός στόχος της διδασκαλίας της αρχαιογλωσσίας είναι η ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας του/της μαθητή/-τριας, ώστε να μπορεί να προσεγγίσει ένα κείμενο γραμμένο στην ΑΕ (ακριβέστερα στην αττική διάλεκτο ή την ελληνιστική κοινή) και να το κατανοήσει σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.

Σε αυτή την προοπτική η διδασκαλία του/της εκπαιδευτικού προς τον/την μαθητή/-τρια θα πάρει τη μορφή της συνανάγνωσης ΑΕ κειμένων ,της από κοινού αναζήτησης, με βαθμιαία επιδιωκόμενο σκοπό την αυτενέργεια του/της μαθητή/-τριας.

Όταν ο/η μαθητής/-τρια της ΟΠΑΣ Γ΄ Λυκείου προσέρχεται στην ανάγνωση ενός

ΑΕ μικροκειμένου και ιχνηλατεί με τις δικές του/της δυνάμεις το νόημά του, οφείλει να διαθέτει, να διευρύνει και να επιστρατεύει γνώσεις λεξιλογίου και δομολειτουργικών στοιχείων της ΑΕ (γνώσεις μορφολογίας και σύνταξης).

75 of 139

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ

Όταν, όμως, λέμε «γνώσεις», δεν εννοούμε μόνο την εκμάθηση ή και εμπέδωση κανόνων, τη λελογισμένη απομνημόνευση τύπων, τη δυνατότητα ανάκλησης συγκεκριμένων παραδειγμάτων, την κατάκτηση ενός minimum λεξιλογίου κ.λπ.

Εννοούμε, επίσης, τη δεξιότητα αποτελεσματικής χρήσης των εγχειριδίων αναφοράς: του Λεξικού (έντυπου/ή και ψηφιακού), της Γραμματικής και του Συντακτικού. Αυτά θα πρέπει να βρίσκονται διαρκώς στα χέρια του (πάνω στο θρανίο, και στον υπολογιστή ) και να έχει εξοικειωθεί με τη χρήση τους.

76 of 139

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Γ ‘ΟΠΑΣ-ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

Ο/η εκπαιδευτικός που διδάσκει στην Γ΄ Λυκείου οργανώνει μεθοδικότερα τη διδασκαλία, ενισχύει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό την αυτενέργεια, ενώ συστηματοποιεί τις προγενέστερες γνώσεις με αποτελεσματικό τρόπο.

Ως «κλειδιά» της διδασκαλίας, προκειμένου να «ξεκλειδώσει» ο/η μαθητής/-τρια το ΑΕ κείμενο , αναφέρονται τα εξής:

1.Λεξιλόγιο: Γενικό-ειδικό

Εντοπίζονται: προσηγορικά ονόματα, ουσιαστικά όπως ἀνήρ, γυνή, πόλις, θάλασσα, ναός, ἐκκλησία και επίθετα, λ.χ. ἀγαθός, πονηρός.

Πολλές από αυτές τις λέξεις εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στη ΝΕ, αυτούσιες ή ελαφρώς παραλλαγμένες και αναγνωρίσιμες. Όμως δεν διατηρούν πάντα την ίδια σημασία. Γι’ αυτό το λόγο κρίνεται πολύ σημαντική η συγκριτική μελέτη των ΑΕ και ΝΕ σημασιών

77 of 139

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ-ΡΗΜΑΤΑ

Βασικά ρήματα, που με τον πολλαπλασιασμό τους μέσω της σύνθεσης (κυρίως με πρώτοσυνθετικό προθέσεις), έχουν κυριαρχική βαρύτητα μέσα στα κειμενικά αποσπάσματα, π.χ.βαίνω, βάλλω, ἄγω, ὁρῶ, ἀκούω, λαμβάνω, πράττω, τίθημι, ἵστημι κ.ά.

Πρόκειται για τα λεγόμενα ανώμαλα κατά τον σχηματισμό των χρόνων ρήματα.

Η εξοικείωση του/τηςμαθητή/-τριας με τους αρχικούς τους χρόνους είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την προσέγγιση του οποιουδήποτε ΑΕ κειμένου. Στη γνώση των συγκεκριμένων ρημάτων μπορούν να συμβάλουν τα άφθονα νεοελληνικά παράγωγα και σύνθετα.

78 of 139

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Εντοπισμός συνδέσμων, αριθμητικών, προθέσεων, επιρρημάτων, που επαναλαμβάνονται με μεγάλη συχνότητα στα σωζόμενα αε κείμενα.

Επειδή πρόκειται για γραπτό λόγο, που αξιοποιεί ένα μεγάλο πλούτο αντωνυμικών εκφράσεων, είναι εξαιρετικά σημαντική η σημασιολογική αφομοίωση (όχι απλώς η γνώση των κλίσεων) των ποικίλων αντωνυμιών.

Τα μελετώμενα αρχαιοελληνικά κείμενα στο Λύκειο προέρχονται από συγκεκριμένα γραμματειακά γένη και είδη, τα οποία έχουν το δικό τους εξειδικευμένο λεξιλόγιο

Το βασικό λεξιλόγιο της πεζογραφίας, μικρότερου εύρους από το αντίστοιχο της ποίησης και συχνότερα επαναλαμβανόμενο, μπορεί να κατακτηθεί σε ικανοποιητικό βαθμό, φυσικά με τη συνδρομή έντυπων και ηλεκτρονικώνλεξικών. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα αφηρημένα ουσιαστικά, που αναπτύσσονται στο πλαίσιο συγκεκριμένων γραμματειακών αναγκών. Πρόκειται για λεξιλόγιο κυρίως: στρατιωτικό-πολεμικό, δικανικό ή πολιτικό, φιλοσοφικό.

79 of 139

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ /ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

2. Γραμματική

Η γνώση της γραμματικής της ΑΕ οφείλει να έχει υποστηρικτικό και μόνο ρόλο. Αυτό που προέχει είναι η ικανότητα του μαθητή/-τρια να αναγνωρίζει μέσα στα κειμενικά συμφραζόμενα τους γραμματικούς τύπους· ειδικότερα μάλιστα αυτούς που συναντώνται με μεγάλη συχνότητα.

Η αναγνωριστική ευχέρεια ασφαλώς υποστηρίζεται από την ικανότητα αναπαραγωγής των τύπων (λ.χ. στοχευμένες κλίσεις ονομάτων και ρημάτων)αλλά η αναπαραγωγική ικανότητα μπορεί να νοηματοδοτηθεί μόνο ως (μία ανάμεσα σε άλλες) πρακτική εξάσκησης και εξοικείωσης και όχι ως αυτοτελές ζητούμενο.

Απαιτείται, επομένως , συνειδητή εξάσκηση της αναγνωριστικής δεξιότητας με ανάπτυξη σχετικού ασκησιολογίου, και μάλιστα σε σύνδεση με τα κείμενα. Η αναγνωριστική μελέτη των γραμματικών τύπων μπορεί σταδιακά να εμπλουτίζεται με συντακτικές-νοηματικές παραμέτρους, στη λογική μιας δομολειτουργικής προσέγγισης του κειμένου.

80 of 139

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

3. Συντακτικό

Στην περίπτωση της μελέτης της δομής του κειμένου ,οι διδακτικές και εξεταστικές πρακτικές οδηγούν στην ακραία διδασκαλία μεταγλώσσας και όχι γλώσσας.

Στο πλαίσιο της γλωσσικής διδασκαλίας, η συντακτική θεωρία και ορολογία πρέπει να συμβάλλει στη διάγνωση της σύνδεσης επιμέρους μορφών του λόγου.

Δεν είναι απαραίτητη η εξαντλητική συντακτική αναγνώριση κάθε λέξης, έκφρασης και δομής του κειμένου.

81 of 139

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΜΕΤΡΙΑΣΜΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ-ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ

Ο μετριασμός της αποσπασματικότητας και η αναγκαιότητα του εισαγωγικού σημειώματος

Όπως κάθε κείμενο, θα πρέπει να ενταχθεί στα ιστορικά και κειμενικά συμφραζόμενά του, ώστε να αρθεί, σε κάποιον έστω βαθμό, η αποσπασματικότητά του.

Αυτόν τον ρόλο διεκπεραιώνει ένα λιτό και ακριβές εισαγωγικό σημείωμα, στο οποίο γίνεται αναφορά στον συγγραφέα και το έργο του, καθώς και στα ιστορικά και γραμματειακά δεδομένα.

Σε κάθε εισαγωγικό σημείωμα μπορούμε να διακρίνουμε ενδεικτικά τρία μέρη:

Αναφορά στον συγγραφέα: πότε και πού έζησε και έγραψε, ποιο γένος και είδος γραπτού λόγου καλλιέργησε, σε ποιους απευθυνόταν, κ.ά.

Αναφορά στο έργο και το γραμματειακό του γένος και είδος.

Αναφορά στο περιεχόμενο του αποσπάσματος, σε σχέση με το έργο στο οποίο ανήκει

82 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΠΡΩΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΟΛΙΣΤΙΚΟ

Α. Πρώτο στάδιο προσέγγισης: ολιστικό

1. Επίπεδο ‘μικροκειμένου’. Ολική οπτική επαφή

Πριν από την ενασχόληση με το οποιοδήποτε μικροκείμενο, είναι απαραίτητο να γνωρίζει ο/η εκπαιδευτικός, έστω σε κάποιο βαθμό, το ευρύτερο κείμενο από το οποίο έχει αποσπαστεί το ‘μικροκείμενο’ που καλείται να διδάξει. Η προσφυγή σε μια Γραμματολογία (έντυπη ή/και ηλεκτρονική λ.χ. Ψηφίδες του ΚΕΓ) είναι επιβεβλημένη.

Η προσέγγιση του μικροκειμένου επιβάλλεται να είναι ολιστική.Προτείνεται το κείμενο να είναι άμεσα ορατό, τόσο στον/στην εκπαιδευτικό όσο και στους/στις μαθητές/-τριες. Η αξιοποίηση των ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΜΕΣΩΝ είναι καθοριστική προς αυτήν την κατεύθυνση, καθώς η προβολή του κειμένου (είτε με τη χρήση διαδραστικού πίνακα είτε με τη χρήση βιντεοπροβολέα) επιτρέπει τη διαρκή πρόσβαση σε όλο το μήκος και πλάτος του αποσπάσματος.

83 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΠΡΩΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΟΛΙΣΤΙΚΟ

Ο/η εκπαιδευτικός και οι μαθητές/-τριες μπορούν να μεταβαίνουν από την αρχή στο τέλος και αντιστρόφως, να επισημαίνουν λέξεις που επαναλαμβάνονται, να υπογραμμίζουν συνδέσμους και εσωτερικές αρθρώσεις, να εισδύουν ευκολότερα στη συνοχή και τη συνεκτικότητα της παραγράφου.

Κατ’αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η διαρκής κίνηση από το όλον στο μέρος και αντίστροφα, ενώ ενισχύεται παράλληλα η αυτενέργεια του/της μαθητή/τριας και η συνεργασία των μαθητών/τριών. Επιπλέον, εάν το κείμενο προβάλλεται σε ψηφιακή μορφή ή σε διαδραστικό πίνακα με διαδικτυακή σύνδεση, οι δυνατότητες προσέγγισής του πολλαπλασιάζονται.

Η άμεση αναζήτηση λημμάτων σε ηλεκτρονικά λεξικά πλουτίζει και εμβαθύνει την όλη διαδικασία. Η χρήση συμφραστικών πινάκων, επίσης, θα συμβάλει στην εύρεση παράλληλων χωρίων, εάν το κρίνει απαραίτητο ο/η εκπαιδευτικός στο πλαίσιο της διδασκαλίας ενός γλωσσικού φαινομένου.

. Στο ΝΕΟ Π.Σ. επισημαίνεται η ανάγκη ανανέωσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας και καλύτερης αξιοποίησης του διδακτικού χρόνου. Η ολιστική προσέγγιση του ‘μικροκειμένου’ προϋποθέτει συνεχές δίωρο για τη διδασκαλία του.

84 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ- ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ-ΑΦΗΓΗΣΗΣ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ- ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΜΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ(ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ), ΑΦΗΓΗΣΗ(ΧΡΟΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ-ΧΡΟΝΟΙ ΡΗΜΑΤΩΝ), ΔΙΑΛΟΓΟΣ(ΚΛΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ ), ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ Ή ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΝΕ ΓΛΩΣΣΑ-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

85 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΟΛΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ-ΠΡΟΣΩΠΑ –ΧΩΡΟΣ-ΧΡΟΝΟΣ-ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

Η πρωτογενής ολιστική απόπειρα εστιάζει :

1. σε πρόσωπα ή ομάδες προσώπων (πολίτες μιας πόλης, μέλη και οπαδοί ενός κόμματος, στρατιώτες...). Απαραίτητη η αναφορά σε σχετικούς κειμενικούς δείκτες , δίπλα στα κύρια ονόματα , για τον εντοπισμό των σχέσεων μεταξύ των προσώπων.

2.στον χώρο και τον χρόνο γεγονότων. Προϋποτίθεται η γνώση τρόπων εκφοράς τοπικών και χρονικών προσδιορισμών.

3. στις κεντρικές ενέργειες των προσώπων(ρηματικοί τύποι)

86 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-�ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ : ΑΠΟ ΤΟ ΟΛΟΝ ΣΤΟ ΜΕΡΟΣ

Β. Δεύτερο στάδιο κατανόησης: από το όλον στο μέρος

1. Οι παράγραφοι και οι συνδέσεις τους

Εντός ενός μικροκειμένου συναντώνται πιθανώς μία ή δύο παράγραφοι (σπανιότερα τρεις).

Αυτές προσεγγίζονται με βάση τις γνώσεις για τη δομή και ανάπτυξη των παραγράφων, που έχει αποκτήσει ο/η μαθητής/-τρια μέσα από ΝΕ κείμενα.

87 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ-ΠΕΡΙΟΔΟΙ-ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ

Οι περίοδοι και οι συνδέσεις τους. Η λογική-νοηματική ροή και οι παρατακτικοί σύνδεσμοι

Απλή μετάβαση σε κάτι καινούργιο: δέ, καί, (μεταβατικοί), γάρ (διηγηματικό).

Αντίθεση, εναντίωση ή διαφορά (αλλά και απλή προσθήκη): δέ (αντιθετικό), ἀλλά, μέντοι, μήν, ἀλλὰ μήν, καίτοι, καίπερ, καὶ μήν, οὐ μὴν ἀλλά, ὅμως.

Αιτιολόγηση: γάρ (αιτιολογικό). Το γὰρ χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τη σύνδεση περιόδων ( ή ημιπεριόδων), και όχι για τη σύνδεση προτάσεων εντός των περιόδων. Ο σύνδεσμος γὰρ υποστηρίζει και άλλες λειτουργίες: α) βεβαίωση, επαναδιατύπωση, β) επεξήγηση, γ) παρένθεση.

Διατύπωση συμπεράσματος ή αποτελέσματος: ἄρα, δή, οὖν, τοίνυν, οὔκουν (= λοιπόν δεν…), οὐκοῦν (= λοιπόν), τοιγάρτοι, τοιγαροῦν

88 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ –ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΕΡΙΟΔΩΝ-ΔΡΩΝΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

Επίπεδο περιόδων

Τα δρώντα πρόσωπα και οι αντωνυμίες

Σε ιστορικά και ρητορικά (ιδίως δικανικά) μικροκείμενα είναι απαραίτητο να μελετηθούν

προσεκτικά τα αναφερόμενα πρόσωπα. Ποιοι πρωταγωνιστούν στο συγκεκριμένο

απόσπασμα; Τι γνωρίζουμε γι’ αυτούς από το εισαγωγικό σημείωμα; Ποια σχέση τούς συνδέει;

Ο εντοπισμός αυτών των σχέσεων αποτελεί συχνά το κλειδί κατανόησης του κειμένου.

89 of 139

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Στο επίπεδο των περιόδων αυτό που κυριαρχεί είναι οι αντωνυμίες.

Είναι σημαντικό ο μαθητής/ η μαθήτρια να κατευθυνθεί προς την αναγνώριση του προσώπου ή πράγματος που «κρύβεται» πίσω από κάθε αντωνυμία.

Θα πρέπει, όμως, να συνειδητοποιήσει ο/η μαθητής/-τρια τι ακριβώς σημαίνουν τα ονόματα των αντωνυμικών ειδών (δεικτική, επαναληπτική, οριστική, αυτοπαθητική, αλληλοπαθητική) και σε τι ακριβώς διαφέρουν μεταξύ τους αυτά τα είδη.

90 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΟΙ ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ

Μερικά καθοριστικά ερωτήματα προς μια ουσιαστικότερη διδασκαλία και βαθύτερη κατανόηση των αντωνυμιών και των λειτουργιών τους είναι τα ακόλουθα:

Πού «δείχνουν» οι δεικτικές αντωνυμίες;

Πώς λειτουργεί η αντωνυμία αὐτός/αὐτή/αὐτό; Ως οριστική ή ως επαναληπτική (ουσιαστικά

προσωπική);

Γιατί χρησιμοποιήθηκε αυτοπαθητική αντωνυμία; Τι θα άλλαζε στο νόημα εάν αντί αυτής είχε χρησιμοποιηθεί το οὗτος, αὕτη, τοῦτο ή το αὐτός/αὐτή/αὐτό;

Γιατί ο συγγραφέας χρησιμοποίησε την αλληλοπαθητική αντωνυμία; Με άλλα λόγια, σε ποια πρόσωπα που ενεργούν και πάσχουν αμοιβαία αναφέρεται;

Για ποιον ή ποιους κτήτορες μιλούν μέσα στο μικροκείμενο οι κτητικές; Τι σημαίνει «για έναν κτήτορα» και τι «για πολλούς»; Ποιο είναι το κτήμα για το οποίο γίνεται λόγος;

Με ποιον τύπο της αντωνυμίας οὗτος αντιστοιχούν οι τύποι του γ΄ προσώπου της προσωπικής (οὗ, οἷ/οἱ, ἕ, σφεῖς σφῶν σφίσι, σφᾶς);

91 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις

Ο ΑΕ γραπτός λόγος, ως γνωστόν, προτιμά συχνά την υποτακτική δομή σε αντίθεση με τον ΝΕ λόγο που προτιμά την παρατακτική δομή (συχνά ακόμη και στη γραπτή του μορφή). Έτσι, ο σύγχρονος αναγνώστης, ειδικά ο/η μαθητής/-τρια, δυσκολεύεται να χειριστεί ολιστικά τον αρχαιοελληνικό μακροπερίοδο λόγο, και υποχρεούται να μελετήσει με ιδιαίτερη προσοχή τη διαδοχή και εξάρτηση των προτάσεων μέσα σε μια περίοδο.

Η μελέτη αυτή πρέπει να επικεντρώνεται καταρχάς στην καθοριστική διάκριση ονοματικών

και επιρρηματικών δευτερευουσών προτάσεων.

Κατόπιν πρέπει να εντοπισθούν οι ρηματικοί τύποι τους οποίους προσδιορίζουν οι δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις .

92 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η διδασκαλία των δευτερευουσών προτάσεων (η μελέτη των συνδέσμων με τους οποίους εισάγονται , οι βασικοί τρόποι εκφοράς και η σημασία τους) δεν μπορεί να μετατίθεται στο τέλος της διδασκαλίας του συντακτικού, τη στιγμή που σε κάθε ‘μικροκείμενο’ υπάρχουν αλλεπάλληλες δευτερεύουσες.

Σε κείμενα με εκτεταμένο δίκτυο δευτερευουσών προτάσεων είναι χρήσιμη η διαγραμματική αποτύπωση κάθε περιόδου είτε στον συμβατικό πίνακα είτε με τη χρήση των Ψηφιακών Μέσων

93 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ-ΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ

Επίπεδο πρότασης

Το ρηματικό σύνολο

Το ρήμα είναι ο κύριος φορέας του νοήματος μιας πρότασης και οι ρηματικοί τύποι στο σύνολό τους (ρήματα κύριων και δευτερευουσών προτάσεων, απαρέμφατα και μετοχές) αποτυπώνουν τη ροή της σκέψης του συγγραφέα. Η πολυπλοκότητα του κλιτικού συστήματος, σε συνδυασμό με τον λεγόμενο ανώμαλο σχηματισμό των χρόνων, καθιστούν απαραίτητη τη μεθοδική προετοιμασία των μαθητών/-τριών για την αναγνώριση των ρηματικών τύπων

94 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ

Η προετοιμασία αυτή περιλαμβάνει την απομνημόνευση των αρχικών χρόνων ικανού αριθμού ρημάτων με έμφαση σε αυτά που συναντώνται συχνά στα κείμενα.

Στην εκπαιδευτική πράξη έχει δοθεί, δυστυχώς, ιδιαίτερη έμφαση στην παραγωγή τύπων των συγκεκριμένων ρημάτων μέσα από τις χρονικές και εγκλιτικές αντικαταστάσεις, οποίες τείνουν να αποτελούν αυτοσκοπό, και συχνά ο/η μαθητής/τρια καλείται να αναπαραγάγει τύπους των οποίων η συχνότητα εμφάνισης σε κείμενα αττικών πεζογράφων είναι απειροελάχιστη έως μηδενική.

Αντ’αυτού θα έπρεπε να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην άσκηση του/της μαθητή/-τριας να αναγνωρίζει ποιο ρήμα έχει μπροστά του κάθε φορά, τον χρόνο και τηνέγκλισή του.

95 of 139

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ-ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ-ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ-ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΑ

Υποκείμενα και αντικείμενα/κατηγορούμενα

Σε επίπεδο περιόδου οι ρηματικοί τύποι αποτυπώνουν τη διαδοχή των περιγραφόμενων

πράξεων (σε αφηγηματικό λόγο), τη ροή των επιχειρημάτων (σε λόγο πειθούς), υποστηρίζουν

τις εικόνες (σε περιγραφικό λόγο).

Επομένως απαιτείται , η ανεύρεση του υποκειμένου και του αντικειμένου των ρημάτων ή του κατηγορουμένου των συνδετικών ρημάτων.

Ο εντοπισμός των υποκειμένων και των αντικειμένων διευκολύνεται από την έρευνα που

έχει προηγηθεί πάνω στα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στο πλαίσιο του συγκεκριμένου

μικροκειμένου, είτε αυτά αναφέρονται ονομαστικά είτε αντωνυμικά. Ασφαλώς προϋποτίθεται

και μια θεωρητική προεργασία εστιασμένη στην απρόσωπη σύνταξη (και γενικότερα τη σύνταξη

με ειδικό ή τελικό απαρέμφατο ή δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις) και στις πλάγιες

πτώσεις και τη λειτουργία τους ως αντικειμένων.

96 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Το νόημα των ρηματικών τύπων διαγράφεται πληρέστερα μέσω των ποικίλων

επιρρηματικών προσδιορισμών, που συγκεκριμενοποιούν τη λειτουργία του ρηματικού τύπου μέσα στα συμφραζόμενα.

Σε αυτό το πλαίσιο, κύριο ζητούμενο είναι η μελέτη των λογικών δομών που αποτυπώνονται σε επιρρηματικούς προσδιορισμούς.

97 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ

Οι υποθετικοί λόγοι ως δομές σκέψης

Οι υποθετικοί λόγοι συνιστούνχαρακτηριστικές επιλογές του συγγραφέα και αποκαλύπτουν το ουσιαστικό νόημα τωνσκέψεών του, το πώς επιλέγει ο ίδιος να προβάλει στους δέκτες τον ίδιο του τον λόγο.

Επομένως έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην κατεύθυνση της κατανόησης του μικροκειμένου,

Η σπουδαιότητα των υποθετικών λόγων παρουσιάζεται ιδιαίτερα ενισχυμένη σεκείμενα πειθούς (λ.χ. δικανικούς λόγους ή φιλοσοφικούς διαλόγους και πραγματείες), όπου οι υποθετικοί λόγοι βρίσκονται στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας.

98 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΥΠΟΘΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΩΝ

Είναι δύσκολο να θυμάται ο/η μαθητής/-τρια τις μορφές υποθετικών λόγων, εάν δεν μάθει να τις συνδέει κάθε φορά με το νόημα του μικροκειμένου στο οποίο τις συναντά και ιδιαίτερα με τις επικοινωνιακές προθέσεις του εκάστοτε πομπού του λόγου.

99 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΤΟ ΟΝΟΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ-Η ΜΕΤΟΧΗ

Το ονοματικό σύνολο

Στην άμεση πρόσληψη του νοήματος συμβάλλει η ολοκληρωμένη εικόνα του υποκειμένου (προσώπου, πράγματος ή αφηρημένης έννοιας) με τους ποικίλους προσδιορισμούς του. Πρόκειται είτε για ομοιόπτωτους ή ετερόπτωτους προσδιορισμούς είτε για αναφορικές μετοχές συνημμένες σε αυτό είτε για ονοματικές αναφορικές προτάσεις που αποδίδονται σε αυτό. Επειδή η κλιτή μετοχή είναι μια δομή λόγου που σπανίζει στη ΝΕ, πρέπει να γίνει ειδική εξάσκηση των μαθητών στη χρήση της(εντοπισμός υποκειμένου μετοχών).

100 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΤΡΙΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ :ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟ ΟΛΟΝ-ΕΝΔΟΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Τρίτο στάδιο κατανόησης: Από το μέρος στο όλον

Παράφραση (η πρώτη δοκιμαστική-προφορική μετάφραση)

Είναι γεγονός ότι η ενδογλωσσική μετάφραση παρουσιάζει αυξημένες δυσκολίες λόγω των σημασιολογικών αλλαγών τις οποίες υπέστησαν οι λέξεις μέσα στη μακραίωνη ιστορία της ελληνικής γλώσσας. Δεν έχουμε πάντοτε την τύχη να μπορούμε να αποδίδουμε εύστοχα την αρχαιοελληνική λέξη με την ίδια στη ΝΕ.

Επιπροσθέτως, σημαντικές δυσκολίες ανακύπτουν από τη διαφορετική συντακτική φιλοσοφία της ΑΕ και της ΝΕ. Η ΑΕ είναι μια πυκνή συνθετική γλώσσα , ενώ η ΝΕ είναι μια αναλυτική γλώσσα .

101 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΕΝΔΟΓΛΩΣΣΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Η ενδογλωσσική μετάφραση είναι μια επίπονη για τον/την μαθητή/τρια διαδικασία.

Ο συμβιβασμός με το υβρίδιο της «σχολικής μετάφρασης» που έχει τα

χαρακτηριστικά της κατά λέξη απόδοσης, χωρίς όμως να αποκαλύπτει τα ουσιαστικά νοήματα

του μικροκειμένου, δεν αποτελεί λύση. Με άλλα λόγια, η «σχολική μετάφραση» συνιστά μια

μηχανιστική, βεβιασμένη και προφορική μεταγραφή του αρχαίου κειμένου στη ΝΕ,

ισοπεδώνοντας τα στοιχεία που καθιστούν το εκάστοτε κείμενο μοναδικό.

Η «σχολική μετάφραση» αναδεικνύει μόνο και όχι πάντοτε με εύστοχο τρόπο τα ρητά στοιχεία του

κειμένου, ενώ παραγκωνίζει συχνά τα λανθάνοντα, εφόσον αξιοποιεί μόνο τις λέξεις-προτάσεις

του κειμένου, χωρίς να εμβαθύνει στο όλον του και στην ανάδειξη του ύφους του.

102 of 139

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Ζητούμενο παραμένει μια μεταφραστική διαδικασία η οποία ακολουθεί τη μέθοδο των πολλαπλών και εναλλακτικών ερμηνευτικών και μεταφραστικών προσεγγίσεων του κειμένου, με στόχο να απορριφθούν οι εκάστοτε προτεινόμενες άστοχες δοκιμές και να προκριθεί η ευστοχότερη. Η χρήση της μεθόδου της δοκιμαστικής προφορικής παράφρασης θα μπορούσε εδώ να προταθεί.

Η διαδικασία της παράφρασης (πρώτη δοκιμαστική απόπειρα του/της μαθητή/-τριας) ταυτίζεται με την προσεκτική απόδοση του νοήματος σε χαλαρή αντιστοιχία προς τη γραμμικότητα του πρωτοτύπου. Με την παράφραση αποφεύγουμε τη μηχανική διαδικασία μονοσήμαντης απόδοσης λέξεων και συντακτικών δομών της ΑΕ με αντίστοιχες της ΝΕ.

Η παράφραση είναι μια ανοικτή διαδικασία, πολλές φορές ομαδοσυνεργατική, κατά την οποία επιλέγεται ανάμεσα σε εναλλακτικές αποδόσεις εκείνη που σε σωστά νέα ελληνικά εξακολουθεί να μεταφέρει στους δέκτες το μήνυμα του πρωτοτύπου (το συγκεκριμένο μήνυμα να εντάσσεται στην ευρύτητα και στο σύνολό του και όχι σε θραύσματα νοήματος μέσα σε απομονωμένες προτάσεις).

Σε κάθε περίπτωση, η μέθοδος της παράφρασης αποτελεί μόνο ένα διδακτικό βήμα και δεν αναιρεί την υποχρέωση του/της μαθητή/-τριας να ασκηθεί στην βέλτιστη νεοελληνική απόδοση, η οποία χρειάζεται να έχει την ανάλογη γλωσσική ποιότητα και να συνάδει με το ύφος του αρχαιοελληνικού κειμένου.

103 of 139

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Η διδακτική πρόταση, που ακολουθεί, αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα εφαρμογής των

γενικών και ειδικών αρχών του ΠΣ, όπως αυτές περιγράφονται στη Διδακτική πλαισίωση και τον Σχεδιασμό Μάθησης.

Η συγκεκριμένη πρόταση περιλαμβάνει Κείμενο Αναφοράς, Παράλληλο Κείμενο και Κείμενο Αυτενέργειας .

Ως ενδεικτικός διδακτικός χρόνος προτείνονται οι 6 διδακτικές ώρες (μία διδακτική εβδομάδα σύμφωνα με το ισχύον Ωρολόγιο Πρόγραμμα για το τρέχον σχ. έτος, οι οποίες κατανέμονται ως εξής:

3 ώρες για το Κείμενο Αναφοράς (από τις οποίες οι δύο προτείνεται να είναι συνεχόμενο

δίωρο),

1 ώρα για το Παράλληλο Κείμενο,

2 ώρες για το Κείμενο Αυτενέργειας (σε συνεχόμενο δίωρο).

104 of 139

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

.

ΣΤΗ 2Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.΄ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ’Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ- Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ’

8Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ 518b6-519a1 «Δεῖ δή, εἶπον, … καὶ βλαβερὸν γίγνεται»

ΣΤΗΝ 3Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ‘Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ-Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ‘:Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 9 Η ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ:Η ΠΑΙΔΕΙΑ

105 of 139

ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ

Ο/Η εκπαιδευτικός, αρχικά, εντάσσει το απόσπασμα στο περικείμενο και στα ευρύτερα συμφραζόμενα της πλατωνικής Πολιτείας, επιχειρώντας παράλληλα σύνδεση με τις προηγούμενες Διδακτικές Ενότητες. Στην προσπάθειά του αυτή αξιοποιεί το συνδετικό σημείωμα της συγκεκριμένης Ενότητας, τις εισαγωγικές αναφορές του σχολικού βιβλίου, αλλά και όποια άλλα στοιχεία από τη βιβλιογραφία κρίνει ο/η ίδιος/α απαραίτητα.

106 of 139

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ-ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ (ΑΠΟΤΟ ΦΑΚΕΛΟ ΥΛΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 9)

Ο Σωκράτης ερμηνεύει την αλληγορία του σπηλαίου. Η παιδεία είναι αναγκαία για

την ψυχή και τον πολίτη: αφυπνίζει την ψυχή για να μάθει αυτό που ήδη γνωρίζει (από

την πρότερη ζωή της στον υπερουράνιο τόπο). Είναι η περιαγωγή της ψυχής από τα

αισθητά στα νοητά, από τα πάθη στην αρετή, από τη φύση στις Ιδέες· δεν είναι απλώς

μάθηση αλλά μεταστροφή της όλης ύπαρξης. Ο εξαναγκασμός της παιδείας είχε υπονοηθεί στην αλληγορία, κατά τη βίαιη και επώδυνη έξοδο του απελευθερωμένου στην

κακοτράχαλη ανηφόρα, και εκφράζεται σε πολλές μορφές της εκπαίδευσης (στη γυμναστική, τη μουσική, τον χορό)· έχει σκοπό να υποτάξει και να μεταμορφώσει τις

άλογες δυνάμεις της ψυχής.

107 of 139

ΚΕΙΜΕΝΟ

Δεῖ δή, εἶπον, ἡμᾶς τοιόνδε νομίσαι περὶ αὐτῶν, εἰ ταῦτ’ ἀληθῆ· τὴν παιδείαν οὐχ οἵαν

τινὲς ἐπαγγελλόμενοί φασιν εἶναι τοιαύτην καὶ εἶναι. Φασὶ δέ που οὐκ ἐνούσης ἐν τῇ ψυχῇ

ἐπιστήμης σφεῖς ἐντιθέναι, οἷον τυφλοῖς ὀφθαλμοῖς ὄψιν ἐντιθέντες.

Φασὶ γὰρ οὖν, ἔφη.

Ὁ δέ γε νῦν λόγος, ἦν δ’ ἐγώ, σημαίνει ταύτην τὴν ἐνοῦσαν ἑκάστου δύναμιν ἐν τῇ ψυχῇ

καὶ τὸ ὄργανον ᾧ καταμανθάνει ἕκαστος, οἷον εἰ ὄμμα μὴ δυνατὸν ἦν ἄλλως ἢ σὺν ὅλῳ τῷ

σώματι στρέφειν πρὸς τὸ φανὸν ἐκ τοῦ σκοτώδους, οὕτω σὺν ὅλῃ τῇ ψυχῇ ἐκ τοῦ γιγνομένου

περιακτέον εἶναι, ἕως ἂν εἰς τὸ ὂν καὶ τοῦ ὄντος τὸ φανότατον δυνατὴ γένηται ἀνασχέσθαι

θεωμένη· τοῦτο δ’ εἶναί φαμεν τἀγαθόν. Ἦ γάρ;

Ναί

108 of 139

ΚΕΙΜΕΝΟ

Τούτου τοίνυν, ἦν δ’ ἐγώ, αὐτοῦ τέχνη ἂν εἴη, τῆς περιαγωγῆς, τίνα τρόπον ὡς ῥᾷστά τε καὶ ἀνυσιμώτατα μεταστραφήσεται, οὐ τοῦ ἐμποιῆσαι αὐτῷ τὸ ὁρᾶν, ἀλλ’ ὡς ἔχοντι μὲν αὐτό, οὐκ ὀρθῶς δὲ τετραμμένῳ οὐδὲ βλέποντι οἷ ἔδει, τοῦτο διαμηχανήσασθαι.

Ἔοικεν γάρ, ἔφη.

Αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι ἀρεταὶ καλούμεναι ψυχῆς κινδυνεύουσιν ἐγγύς τι εἶναι τῶν τοῦ σώματος—τῷ ὄντι γὰρ οὐκ ἐνοῦσαι πρότερον ὕστερον ἐμποιεῖσθαι ἔθεσι καὶ ἀσκήσεσιν—ἡ δὲ τοῦ φρονῆσαι παντὸς μᾶλλον θειοτέρου τινὸς τυγχάνει, ὡς ἔοικεν, οὖσα, ὃ τὴν μὲν δύναμιν οὐδέποτε ἀπόλλυσιν, ὑπὸ δὲ τῆς περιαγωγῆς χρήσιμόν τε καὶ ὠφέλιμον καὶ ἄχρηστον αὖ καὶ βλαβερὸν γίγνεται.

109 of 139

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ

ΑΠΌ ΤΟ ΦΑΚΕΛΟ ΥΛΙΚΟΥ

Ι.Μ.ΣΚΟΥΤΕΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ι.ΓΡΥΠΑΡΗ

110 of 139

Ι.Μ.ΣΚΟΥΤΕΡΟΠΟΥΛΟΥ

Τότε, είπα, αν τούτα ’δω είναι αληθινά, πρέπει κι εμείς να παραδεχθούμε το εξής σχετικά με

αυτά: Ότι η παιδεία δεν είναι ό,τι ισχυρίζονται γι' αυτήν κάποιοι, οι οποίοι έχουν για επάγγελμά τους την εκπαίδευση. Ισχυρίζονται δηλαδή ότι μέσα στην ψυχή δεν υπάρχει γνώση κι ότι κατά κάποιον τρόπο τη γνώση την βάζουν αυτοί στην ψυχή, περίπου σαν να έβαζαν όραση σε μάτια τυφλών.

Το ισχυρίζονται πράγματι, είπε.

Απεναντίας, η τωρινή διερεύνησή μας, είπα εγώ, δείχνει αυτή τη δύναμη της γνώσης που καθένας έχει μέσα στην ψυχή του, κι επίσης το εργαλείο, με το οποίο καθένας φθάνει στη

μάθηση. Όπως ακριβώς αν δεν υπήρχε άλλος τρόπος να στρέφει κανείς τα μάτια του από το

σκοτάδι στο φως παρά μόνο στρέφοντας ολόκληρο το σώμα, έτσι πρέπει να στραφεί με

ολόκληρη την ψυχή από την περιοχή του γίγνεσθαι προς την άλλη πλευρά, ώσπου να γίνει ικανή η ψυχή να αντέχει να αντικρύζει το ον και το πιο φωτεινό από το ον. και ισχυριζόμαστε ότι αυτό είναι το Αγαθό. Δεν είναι έτσι;

Ναι.

111 of 139

Ι.ΓΡΥΠΑΡΗ

Πρέπει λοιπόν, αν είν’ αυτά αληθινά, να παραδεχτούμε πως η παιδεία δεν είναι τέτοια όπως την λένε πως είναι μερικοί που την έχουν επάγγελμά τους. Γιατί ισχυρίζονται πως επιστήμη δεν υπάρχει μέσα στην ψυχή, αλλά αυτοί την βάζουν, όπως σαν να βάζουν σε τυφλούς την όραση.

Αυτό πραγματικώς λένε.

Ενώ ο δικός μας τώρα ο λόγος θέλει να πει, πως ο καθένας έχει μέσα στην ψυχή του τη δύναμη να μαθαίνει και το κατάλληλο για τη μάθηση όργανο. και όπως, αν δεν ήταν δυνατό να γίνει διαφορετικά, θα έπρεπε να στρέφει κανείς το μάτι του με όλο μαζί το σώμα του από το σκοτεινό στο φωτεινό, έτσι πρέπει να στρέφει γύρω κι αυτή τη δύναμη και το όργανό της με όλη μαζί την ψυχή του από εκείνο που γίνεται προς το καθαυτό ον, ώσπου να κατορθώσει επί τέλους να ατενίζει, χωρίς να υποφέρει, το φωτεινότατο του όντος,που εμείς λέμε πως αυτό είναι το αγαθό. δεν είν’έτσι;

Ναι.

112 of 139

Ι.Μ. ΣΚΟΥΤΕΡΟΠΟΥΛΟΥ

Επομένως η παιδεία, είπα εγώ, θα είναι η τέχνη για αυτό το πράγμα, για τη μεταστροφή της ψυχής, με ποιον τρόπο δηλαδή η μεταστροφή θα συντελεστεί όσο το δυνατόν ευκολότερα και αποτελεσματικότερα, όχι πώς θα εμφυτευθεί στο όργανο αυτό η δύναμη της όρασης, αλλά θεωρώντας δεδομένο ότι το όργανο διαθέτει αυτή τη δύναμη κι ότι απλώς δεν είναι στραμμένο στη σωστή κατεύθυνση και δεν κοιτάζει προς τα εκεί που θα έπρεπε, να μηχανευτεί η τέχνη της παιδείας έναν τρόπο ώστε αυτό να κατορθωθεί. Έτσι φαίνεται, είπε.

Οι άλλες, τώρα, αρετές, που γενικώς χαρακτηρίζονται ως αρετές της ψυχής, φαίνεται ότι είναι κάπως κοντά στο σώμα ¯γιατί στ’ αλήθεια, ενώ πρωτύτερα δεν υπήρχαν στην ψυχή, ύστερα, με τον εθισμό και την άσκηση, εμφυτεύονται σ’ αυτήν¯, ενώ η φρόνηση κι η γνώση φαίνεται να ριζώνει σε κάτι ασυγκρίτως πιο θεϊκό που ποτέ δεν χάνει τη δύναμή του αλλά που με τη μεταστροφή γίνεται χρήσιμο και ωφέλιμο, κι άλλοτε πάλι άχρηστο και βλαβερό.

113 of 139

Ι. ΓΡΥΠΑΡΗ

Αυτής λοιπόν της περιστροφής θα ήταν τέχνη η παιδεία, με ποιο τρόπο να καταφέρει να μεταστραφεί όσο μπορεί ευκολότερα και ωφελιμότερα η ψυχή, όχι για να της βάλει κανείς μέσα της τη δύναμη να βλέπει, γιατί αυτή την έχει, άλλα για να διορθώσει την κατεύθυνσή της, που δεν είναι σωστά στραμμένη ούτε βλέπει εκεί που έπρεπε.

Έτσι φαίνεται.

Οι άλλες λοιπόν αρετές που λένε της ψυχής φαίνεται να είναι επάνω κάτω όχι πολύ διαφορετικές από του σώματος. γιατί, ενώ πραγματικώς δεν υπάρχουν από μιας αρχής, τις αποκτά κανείς ύστερα με το συνηθισμό και με την άσκηση. Ενώ η αρετή της φρόνησης φαίνεται πως έχει κάποια θεϊκότερη απ’ όλα τ’ άλλα φύση, που ποτέ δε χάνει τη δύναμή της και που αναλόγως της περιαγωγής της άλλοτε γίνεται ωφέλιμη και χρήσιμη και άλλοτε απεναντίας άχρηστη και βλαβερή.

114 of 139

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Η αληθινή παιδεία 518b6-519a1

Το απόσπασμα αυτό ανήκει στο δεύτερο μέρος της αλληγορίας του σπηλαίου: όχι πια στην ίδια τη μυθική αφήγηση, αλλά στην ερμηνεία της από τον Σωκράτη. Εστιάζει στο ζήτημα της παιδείας που αποτελεί το κεντρικό της θέμα, όπως το δήλωσε η εισαγωγική πλατωνική φράση του μύθου: παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας.

Η παιδεία, εξάλλου, αποτελεί και κεντρικό θέμα της Πολιτείας, αφού από την παιδεία εξαρτάται η διαχείριση όλων των ζητημάτων τα οποία τίθενται στο πλαίσιο της ιδεατής κοινωνίας που δομούν ο Σωκράτης και οι συνομιλητές

του.

Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να οργανώσει τη διδασκαλία του με βάση την ανάπτυξη της κεντρικής ιδέας (ποια είναι αληθινή παιδεία κατά τον Πλάτωνα) στις τέσσερις παραγράφους του αποσπάσματος και στους αντίστοιχους άξονες:

α. απόρριψη της σοφιστικής παιδείας και πρακτικής (ἐπαγγελλόμενοι),

β. περιγραφή της παιδείας ως μιας εσωτερικής διεργασίας (τὴν ἐνοῦσαν ἑκάστου δύναμιν),

γ. ολιστική προσέγγιση του Αγαθού μέσω της περιαγωγής (: μεταστροφής) της ψυχής,

δ. σημασία του έθους και της άσκησης στη γένεση και προαγωγή των αρετών (πέρα από τη

φρόνηση).

115 of 139

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Και σε αυτή την ενότητα οι γλωσσικές επιλογές και τα εκφραστικά σχήματα που επιλέγει ο Πλάτων, παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον και συμβάλλουν σημαντικά στην καλύτερη κατανόηση εκ μέρους του/της μαθητή/-τριας των φιλοσοφικών νοημάτων. Η αναλογία- παρομοίωση τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη παράγραφο του αποσπάσματος, η αντίθεση ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι (για μια ακόμη φορά), η επανάληψη της πρόθεσης ἐν στην πρώτη παράγραφο, η δεοντική διατύπωση περιακτέον, η χρήση του υπερθετικού βαθμού στα επίθετα, η αντίθεση ανάμεσα στο γίγνεσθαι και το εἶναι είναι καθοριστικοί κειμενικοί δείκτες για την πρόσληψη και την αφομοίωση των επιμέρους νοημάτων.

116 of 139

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ –ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΗΔΗ ΚΑΤΑΚΤΗΜΕΝΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ

Η απόρριψη της σοφιστικής παιδείας και πρακτικής δεν εκπλήσσει τον/την μαθητή/-τρια, καθώς ήδη από την Απολογία(προηγείται στη διδακτέα ύλη) έχει σχηματοποιήσει τη μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στους σοφιστές και στον Σωκράτη. Θα ήταν σωστό, όμως, να αποφευχθεί μια γενικευμένη απόρριψη του σοφιστικού κινήματος. Ο/Η εκπαιδευτικός οφείλει να υπενθυμίσει στους/στις μαθητές/-τριες ότι ,τόσο στην Απολογία όσο και στην Πολιτεία, οι σοφιστές παρουσιάζονται μέσα από την οπτική του κυριότερου φιλοσοφικού τους αντιπάλου: του Πλάτωνα. Γι’ αυτό χωρίς λεπτομερειακές αναφορές ονομάτων είναι παιδαγωγικά χρήσιμο να γίνει σύντομη αποτίμηση της συνεισφοράς των σοφιστών στην αρχαιοελληνική διανόηση, και ιδιαίτερα στη λειτουργία της δημοκρατίας και των αξιών που αυτή πρεσβεύει. Η αξιοποίηση Παράλληλων Κειμένων προς αυτή την κατεύθυνση θα ήταν εξαιρετική επιλογή.

117 of 139

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Κυρίαρχη έννοια στη συγκεκριμένη ενότητα είναι η περιαγωγή της ψυχής, η μεταστροφή δηλαδή της ανθρώπινης ψυχής από τα αισθητά στα νοητά, από τα πάθη στην αρετή, από τη Φύση στις Ιδέες. Δεν είναι απλώς μια διαδικασία μάθησης, αλλά συνιστά μια ολιστική (σὺν ὅλῳ τῷ σώματι), βιωματική προσέγγιση του αντικειμένου της γνώσης με συναίρεση των αισθητηριακών και νοητικών γνωστικών δυνατοτήτων του ανθρώπου με απώτερο στόχο τη θέαση του Αγαθού (εἰς τὸ ὂν καὶ τοῦ ὄντος τὸ φανότατον δυνατὴ γένηται ἀνασχέσθαι θεωμένη).

118 of 139

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Αποτελεί άξιο αναφοράς το γεγονός ότι ο/η μαθητής/-τρια, που βιώνει την καθημερινή

εκπαιδευτική διαδικασία περισσότερο ως αποδοχή εξωτερικών ερεθισμάτων και έτοιμων

γνώσεων και λιγότερο ως ενεργοποίηση των εσωτερικών του νοητικών και άλλων δυνάμεων, με αφορμή αυτή την ενότητα έχει την ευκαιρία να προβληματιστεί πάνω σε μια σύγχρονη

παιδαγωγική αρχή. Βέβαια, η αληθινή παιδεία για τον Πλάτωνα (η περιαγωγή της ψυχής)

εξυπηρετεί ένα πολύ συγκεκριμένο οντολογικό επαναπροσανατολισμό: την υπέρβαση της

αισθητής-εμπειρικής πραγματικότητας και τη γνώση των Ιδεών ως θεμέλιο της δίκαιης

συμπεριφοράς. Η περιαγωγή είναι, άλλωστε, η προϋπόθεση για την εκπαιδευτική-πολιτική

αποστολή του φιλοσόφου, όπως αυτή θα παρουσιαστεί στην επόμενη ενότητα ( Η αποστολή των φιλοσόφων 520a6-e2.)

119 of 139

ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΕΠΟΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ/ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ Π.Σ.

Σύμφωνα με την επόμενη διδακτική ενότητα, οι φιλόσοφοι έχουν την ηθική υποχρέωση να ανταποδώσουν την φροντίδα που τους πρόσφερε η πολιτεία, δηλαδή την πολυετή εκπαίδευσή τους (ὑμᾶς δ᾽ ἡμεῖς ὑμῖν τε αὐτοῖς τῇ τε ἄλλῃ πόλει ὥσπερ ἐν σμήνεσιν ἡγεμόνας τε καὶ βασιλέας ἐγεννήσαμεν)·

Μόνον οι φιλόσοφοι διαθέτουν την απόλυτη γνώση, είναι κάτοχοι της αλήθειας (διὰ τὸ

τἀληθῆ ἑωρακέναι καλῶν τε καὶ δικαίων καὶ ἀγαθῶν πέρι) την οποία διατηρούν και μέσα

στο σκοτάδι και την πλάνη του σπηλαίου (συνεθιστέον τὰ σκοτεινὰ θεάσασθαι).

Μόνον οι φιλόσοφοι ,σε αντίθεση με τους ηγέτες της εποχής (σύνδεση με το ιστορικό πλαίσιο),

διαθέτουν την ηθική ποιότητα να ασκούν την εξουσία όχι από προσωπική φιλοδοξία, αλλά

με ανιδιοτέλεια και αλτρουισμό χάριν της πόλεως (ἐν πόλει ᾗ ἥκιστα πρόθυμοι ἄρχειν οἱ

μέλλοντες ἄρξειν, ταύτην ἄριστα καὶ ἀστασιαστότατα ἀνάγκη οἰκεῖσθαι, τὴν δ᾽ ἐναντίους

ἄρχοντας σχοῦσαν ἐναντίως).

120 of 139

ΣΥΝΔΕΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ518b6-519a1ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ

Οι έννοιες του έθους και της άσκησης οι οποίες αναφέρονται στην τελευταία παράγραφο της ενότητας, συνιστούν μια πολύ καλή γέφυρα με τα όσα ο/η μαθητής/-τρια θα μελετήσει στην επόμενη Θεματική Ενότητα, όπου διατυπώνονται οι αντιλήψεις του Αριστοτέλη για την ηθική αρετή , καθώς σε αυτό το σημείο γίνεται από τον Σωκράτη διαχωρισμός ανάμεσα στις αρετές που αναφέρονται στο θυμοειδές και το επιθυμητικόν και προάγονται μέσω του έθους και της άσκησης, και στη διανοητική (λογική) ικανότητα (φρόνηση) η οποία είναι έμφυτη και μπορεί να αποβεί ανάλογα με τη διαχείρισή της από τον άνθρωπο ,είτε χρήσιμη και ωφέλιμη, είτε άχρηστη και βλαπτική. Με άλλα λόγια, οι αριστοτελικές αναφορές στα Ηθικά Νικομάχεια αποτελούν ένα υπόμνημα σε αυτό το χωρίο της Πολιτείας.

121 of 139

ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΟ ΑΙΜΙΛΙΟΣ Ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΡΟΥΣΣΟ ΜΕΤΑΦΡ. Σ.ΚΟΝΔΗ

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΝΩΣΗ

Αν βοηθήσετε το μαθητή σας να μάθει να παρατηρεί τα φυσικά φαινόμενα, θα του αναπτύξετε γρήγορα την περιέργεια. Αλλά για να τροφοδοτήσετε την περιέργειά του δεν πρέπει να βιάζεστε να την ικανοποιήσετε. Τοποθετήστε τον μπροστά στα προβλήματα και αφήστε τον μόνο του να τα λύσει. Η γνώση του δεν πρέπει να προέρχεται από τη δική σας διδασκαλία αλλά από τη δική του κατανόηση. Δεν πρέπει να μαθαίνει τη γνώση, αλλά να την ανακαλύπτει . Εάν στο μυαλό του μαθητή η λογική αντικατασταθεί με το κύρος του δασκάλου, τότε ο μαθητής θα πάψει να σκέπτεται και θα γίνει φορέας της αντίληψης των άλλων.

122 of 139

ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

Η ενδεικτική διδακτική πρόταση ολοκληρώνεται με ένα Κείμενο Αυτενέργειας το οποίο «συνομιλεί» τόσο με το Κείμενο Αναφοράς όσο και με το Παράλληλο Κείμενο. Στον βαθμό που ο/η εκπαιδευτικός κρίνει ότι είναι εφικτή μια νοηματική συνοχή (έστω και χαλαρή) μεταξύ των τριών κειμένων, είναι παιδαγωγικά ορθότερο και αποτελεσματικότερο για την οργάνωση της διδασκαλίας να την αξιοποιεί ενισχύοντας τον ενιαίο χαρακτήρα του μαθήματος

123 of 139

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ �ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ ΠΕΡΙ ΑΝΤΙΔΟΣΕΩΣ

ΙΣΟΚΡ 15.186–190

https://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?t=280

Φυσικό τάλαντο, άσκηση, εκπαίδευση: ποιο είναι σημαντικότερο για την ευδοκίμηση στη ρητορική;

Συνεχίζοντας την απολογία για τον βίο και την τέχνη του, ο Ισοκράτης παρέθεσε τα ονόματα επιφανών μαθητών του, για να αποδείξει την αξία και ποιότητα της διδασκαλίας του, ενώ επισήμανε την αφιλοχρηματία του, αφού από την ενασχόληση με τη ρητορική δεν απέκτησε περιουσία. Συγκρίνοντας τις επιδιώξεις και το έργο του γυμναστή και του δασκάλου της ρητορικής, επισήμανε ότι ,παρά τις προσπάθειές τους, δεν κατορθώνουν να κάνουν άριστους όλους τους μαθητές τους. Και συνεχίζει:

124 of 139

ΙΣΟΚΡΑΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΑΝΤΙΔΟΣΕΩΣ 186-188

[186] Ὁ μὲν οὖν τύπος τῆς φιλοσοφίας τοιοῦτός τίς ἐστιν. ἡγοῦμαι δ’ ὑμᾶς μᾶλλον ἂν ἔτι καταμαθεῖν τὴνδύναμιν αὐτῆς, εἰ διέλθοιμι τὰς ὑποσχέσεις ἃς ποιούμεθα πρὸς τοὺς πλησιάζειν ἡμῖν βουλομένους. [187] λέγομεν γὰρ ὡς δεῖ τοὺς μέλλοντας διοίσειν ἢ περὶ τοὺς λόγους ἢ περὶ τὰς πράξεις ἢ περὶ τὰς ἄλλας ἐργασίας πρῶτον μὲν πρὸς τοῦτο πεφυκέναι καλῶς, πρὸς ὃ ἂν προῃρημένοι τυγχάνωσιν, ἔπειτα παιδευθῆναι καὶ λαβεῖν τὴν ἐπιστήμην, ἥτις ἂν ᾖ περὶ ἑκάστου, τρίτον ἐντριβεῖς γενέσθαι καὶγυμνασθῆναι περὶ τὴν χρείαν καὶ τὴν ἐμπειρίαν αὐτῶν· ἐκ τούτων γὰρ ἐν ἁπάσαις ταῖς ἐργασίαις τελείους γίγνεσθαι καὶ πολὺ διαφέροντας τῶν ἄλλων. [188] εἶναι δὲ τούτων προσῆκον ἑκατέροις, τοῖς τε διδάσκουσι καὶ τοῖς μανθάνουσιν, ἴδιον μὲν τοῖς μὲν εἰσενέγκασθαι τὴν φύσιν οἵαν δεῖ, τοῖς δὲ δύνασθαι παιδεῦσαι τοὺς τοιούτους, κοινὸν δ’ ἀμφοτέρων τὸ περὶ τὴν ἐμπειρίαν γυμνάσιον· δεῖν γὰρ τοὺς μὲν ἐπιμελῶς ἐπιστατῆσαι τοῖς παιδευομένοις, τοὺςδ’ ἐγκρατῶς ἐμμεῖναι τοῖς προσταττομένοις.

125 of 139

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κ.Θ.ΑΡΑΠΟΠΟΥΛΟΣ

Αυτή μεν λοιπόν είναι η μορφή της πνευματικής μορφώσεως. Εγώ δε νομίζω ότι σεις καλύτερα ηθέλετε αντιληφθή την δύναμιν αυτής, εάν ήθελον εκθέσει εις σας τας υποσχέσεις τας οποίας δίδομεν εις εκείνους, οι οποίοι θέλουν να μας πλησιάζουν. Λέγομεν λοιπόν εις αυτούς, ότι εκείνοι οι οποίοι πρόκειται να διακριθούν είτε εις τους λόγους είτε εις την πράξιν είτε εις παν άλλο είδος ασχολίας, πρέπει ευθύς εξ αρχής να είναι πλουσίως προικισμένοι υπό της φύσεως διά την εργασίαν, την οποίαν εξέλεξαν, έπειτα δε να λάβουν την μόρφωσιν και την επιστήμην, η οποία αρμόζει εις εκάστην εργασίαν, τρίτον δε να γίνουν έμπειροι και ασκηθούν ως προς την χρήσιν και την πρακτικήν εφαρμογήν αυτών· διότι διά των μέσων τούτων εις παν είδος δραστηριότητος κατορθώνει τις να γίνη τέλειος και να ξεπεράση πολύ τους άλλους.

126 of 139

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κ.Θ. ΑΡΑΠΟΠΟΥΛΟΣ

Εξ όλων τούτων προκύπτει ότι εκείνο το οποίον έχουν καθήκον και οι δύο, και οι διδάσκοντες και οι μανθάνοντες, είναι οι μεν μαθηταί να εισφέρουν εις την μελέτην τα αναγκαία φυσικά προτερήματα, οι δε διδάσκαλοι να είναι ικανοί να παιδεύσουν τους ούτω προικισμένους, κοινόν δε καθήκον και των δύο η πρακτική εφαρμογή των γνώσεων· διότι πρέπει οι μεν διδάσκαλοι να κατευθύνουν προσεκτικά τους μαθητάς των, οι δε μαθηταί να παρακολουθήσουν με φροντίδα ενεργητικήν τας συμβουλάς τας οποίας τους δίδουν.

127 of 139

ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ –ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ/ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Η διάδοση στις μέρες μας της οπτικοακουστικής πληροφορίας έχει ανατρέψει την κυριαρχία του παραδοσιακού γραμματισμού, που αφορά αποκλειστικά τον γραπτό και προφορικό λόγο, δίνοντας πλέον εξέχουσα σημασία στο πολυτροπικό μήνυμα και επιβάλλοντας την ανάγκη ενός οπτικοακουστικού γραμματισμού (film literacy). Γι’ αυτό η εισαγωγή της τέχνης του Κινηματογράφου (είτε ως ενεργητική παρακολούθηση μιας ταινίας είτε ως τρόπος δημιουργικής έκφρασης) στο σχολείο αναβαθμίζει την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς πρόκειται για ένα μέσο σύγχρονο, σύνθετο και ζωντανό που ,όχι μόνο είναι οικείο στα παιδιά, αλλά οξύνει ταυτόχρονα την κριτική ικανότητά τους.

128 of 139

ΣΥΓΧΡΟΝΗ –ΑΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ-ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ (ΑΣΥΓΧΡΟΝΗ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ ΔΙΑ ΖΩΣΗΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ή ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

129 of 139

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΑΙΝΙΑΣ

ΤΑΙΝΙΑ High School του Fred Wiseman (1968) Ένα ντοκιμαντέρ του 1968, μια από τις πρώτες ταινίες του «σινεμά βεριτέ», η καταγραφή της καθημερινότητας των μαθητών σε ένα σχολείο στην Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει μεταξύ άλλων τις εκπαιδευτικές μεθόδους της εποχής σε μια σειρά μαθημάτων, από τα Αγγλικά και τη Χημεία μέχρι την σεξουαλική αγωγή. Με έντονη πολιτική ματιά, ο Wiseman τονίζει το πως τελικά η εκπαίδευση τότε αλλά και τώρα, αντί να προωθεί την ελεύθερη και διαφορετική σκέψη, μετατρέπει τους μαθητές σε πειθήνια και συμβατικά ρομποτάκια, «χρήσιμα» για την κοινωνία και την κατανάλωση όπως την ξέρουμε.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ:

ΤΡΑΓΟΥΔΙ ‘ANOTHER BRICK IN THE WALL’ ΤΩΝ PINK FLOYD

130 of 139

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1.ΑΦΟΡΜΗΣΗ :ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΣ ΙΔΕΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ

ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΑΙΝΙΑΣ

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ :ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΡΟΛΟ ΔΑΣΚΑΛΟΥ-ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΤΕΣ-ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΓΝΩΣΗΣ

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΜΕ ΤΕΧΝΕΣ ΟΠΩΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ –ΜΟΥΣΙΚΗ

2.ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ: ΠΟΙΗΜΑ Ή ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΑΦΟΡΜΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΩΝ PINK FLOYD –ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ‘ΠΑΙΔΕΙΑ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ’)-ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΔΑΣΚΑΛΟΥ-ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ

131 of 139

ΣΤΟΧΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ-ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Βασικός στόχος του σεναρίου είναι ο εμπλουτισμός και η ανανέωση της διδακτικής πράξης μέσα από ένα σύνθετο και αποτελεσματικό εργαλείο κατανόησης, συσχετισμού και κριτικής σκέψης (την κινηματογραφική ταινία) που εξάπτει τη φαντασία και προκαλεί τον διάλογο και τη συζήτηση για το αρχαιοελληνικό κείμενο.

Ειδικότερα, με την υλοποίηση του συγκεκριμένου σεναρίου αναμένεται οι μαθητές/-τριες να είναι σε θέση:

1.Να αντιπαραβάλουν και να συγκρίνουν στοιχεία μεταξύ του κειμένου αναφοράς και της ταινίας-ντοκιμαντέρ ,προκειμένου να ερμηνεύσουν συγκλίσεις και αποκλίσεις λαμβάνοντας υπόψη την προθετικότητα, τις ιδεολογικές θέσεις, το ύφος και την επικοινωνιακή αποτελεσματικότητά τους. (κριτικός, κειμενικός, οπτικοακουστικός γραμματισμός)

132 of 139

ΣΤΟΧΟΙ ΣΕΝΑΡΙΟΥ-ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

2.Να παραγάγουν δικό τους νεοελληνικό κείμενο (προφορικό, γραπτό και πολυτροπικό)

με/χωρίς τη χρήση Ψηφιακών Μέσων . (γλωσσικός, ψηφιακός γραμματισμός) με αξιοποίηση της δημιουργικής γραφής

3. Να συσχετίσουν γνώσεις, στάσεις και αξίες, που υποστηρίζονται εκ μέρους του Πλάτωνα, με σύγχρονους προβληματισμούς . (κριτικός, κοινωνικός γραμματισμός)

133 of 139

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ

Αξιοποίηση της eclass για οργάνωση της προετοιμασίας και σχετικό υποστηρικτικό υλικό.

Παρακολούθηση (κατ’ οίκον) της ταινίας

Δημιουργία και σύνθεση ομάδων: Οι ομάδες των μαθητών/-τριών, που θα εκπονήσουν τις

Εργασίες, συνδιαμορφώνονται με τον/την εκπαιδευτικό, προκειμένου να είναι ως ένα βαθμό

ισοδύναμες ως προς τις δεξιότητες.

Διαθεσιμότητα του Εργαστηρίου Πληροφορικής ή σχολικής αίθουσας με πρόσβαση στο

Διαδίκτυο και προβολικό σύστημα, όπου οι μαθητές/-τριες μπορούν να εργαστούν

και να παρουσιάσουν την εργασία τους.

134 of 139

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Είναι προφανές ότι καμία κινηματογραφική ταινία δεν δημιουργήθηκε για να υπηρετήσει ένα συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο.

Με βάση την αρχή «μαθαίνω πώς να μαθαίνω» οι μαθητές θα αποκτήσουν το κριτήριο και κυρίως το κίνητρο για να αναζητήσουν, να διερευνήσουν τη θεματική σύνδεση με την Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, ώστε το σχολικό μάθημα να αναβαθμιστεί σε πεδίο ζωντανού και δημιουργικού διαλόγου ικανοποιώντας απόλυτα και τη στοχοθεσία μιας δημιουργικής εργασίας με τη μορφή project

135 of 139

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Ο/Η εκπαιδευτικός, από τη μεριά του/της, ασκεί συμβουλευτικό και ενθαρρυντικό ρόλο. Στο

πλαίσιο της εμπλουτισμένης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας σχεδιάζει προσεκτικά την

υλοποίηση του σεναρίου, αφαιρεί δραστηριότητες που κρίνει ότι δεν θα έχουν την ανάλογη

ανταπόκριση στην τάξη του ή προσθέτει άλλες που εκείνος/η θεωρεί παιδαγωγικά επωφελείς

(λ.χ. εικονογράφηση του μύθου ή σκηνών της ταινίας, δραματοποίηση )

και υποστηρίζει τη διαδικασία από την αρχή μέχρι το τέλος δίνοντας τις

απαραίτητες διευκρινίσεις.

136 of 139

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ-ΜΙΚΡΟΣΕΝΑΡΙΑ

Σ’ αυτήν την κατηγορία εντάσσονται δραστηριότητες που επιχειρούν να σχηματοποιήσουν με τη μορφή διαγράμματος, εννοιολογικού χάρτη ή και απλού πίνακα τους φιλοσοφικούς όρους ή τις βασικές έννοιες των κειμένων, τους αποδεικτικούς συλλογισμούς (προκείμενες-τεκμήρια-συμπέρασμα) κ.ά.

Παραθέτουμε ενδεικτικά, όπως αυτές αναφέρονται στο ΠΣ:

Κατασκευή εννοιολογικού χάρτη με λέξεις-φράσεις του κειμένου, στο κέντρο του οποίου θα υπάρχει η βασική έννοια ή το γεγονός ή το πρόβλημα ή η κύρια άποψη/θέση και στην περιφέρεια οι συναφείς έννοιες ή τα αίτια και αποτελέσματα ή τα επιχειρήματα και τεκμήρια ή οι προτεινόμενες λύσεις

137 of 139

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΔΟΜΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Δυνατότητα αναδόμησης ενός κειμένου, με αντικαταστάσεις λέξεων ή φράσεων στον συνταγματικό ή τον παραδειγματικό άξονα, τονισμό

κρίσιμων γλωσσικών στοιχείων (λ.χ. συνδέσμων, ονοματικών συνόλων, υφολογικών σχημάτων κ.ο.κ.), γεγονός που αναδεικνύει τον τρόπο σύνταξης, τους θεματικούς και εκφραστικούς κώδικες του κειμένου κ.ά

138 of 139

ΨΗΦΙΑΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Εργαλείο Εννοιολογικής Χαρτογράφησης στο Φωτόδενδρο

Το εργαλείο του Εννοιολογικό Χάρτη στο αντίστοιχο μάθημα στην eclass

Ο κειμενογράφος και τα διαγράμματα

139 of 139

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Οι μαθητές/-τριες, σύμφωνα και με τις αρχές του κοινωνικού εποικοδομισμού, επιδιώκεται να εμπλακούν δημιουργικά στην από κοινού διερεύνηση επιμέρους ανοιχτών προβλημάτων και στην παραγωγή φιλοσοφικής γνώσης,εξασφαλίζοντας παράλληλα την αυτονομία στη σκέψη, τη μάθηση και τη δράση τους. Η παραδοσιακή τάξη μετατρέπεται σταδιακά σε κοινότητα δημιουργικής μάθησης και νέες δημιουργικέςδυνάμεις ενδέχεται να απελευθερωθούν, αφού είναι αποδεκτό ότι ένα καλά οργανωμένο με σαφείς και ρεαλιστικούς στόχους project δίνει στους/στις μαθητές/-τριες την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν ευρύ σύνολο γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων.

Παράλληλα, έχουν την ευκαιρία να αξιοποιήσουν ανώτερες μορφές μάθησης και νοητικών δεξιοτήτων, λ.χ. δημιουργικότητα , ανάλυση, σύνθεση, αξιολόγηση κ.λπ.