1

1ο ΘΕΜΑ (35 ΜΟΝΑΔΕΣ)

^3η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

2

ΟΔΗΓΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ - ΠΛΑΓΙΟΤΙΤΛΟΙ

1^η παράγραφος

​

#Press Or Stress 📰

• Λειτούργημα ή απλώς business;
• Ποια είναι η αλήθεια για τη δημοσιογραφία;

2^η παράγραφος

​

# Από τη Le Monde… στα σκουπίδια» 🌍🗑️

• Ο Τύπος παντού ανάμεσα σε αξία και ευτέλεια
• Όλα τα ΜΜΕ δεν είναι ίδια!

3^η παράγραφος

​

#Respect TheRules 🚨

• Δεοντολογία: το antivirus της δημοσιογραφίας

1ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Να εκθέσεις συνοπτικά σε 50-60 λέξεις τους κανόνες που πρέπει να διέπουν τη δημοσιογραφία, σύμφωνα με το Κείμενο 1.

Κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και αξιοπρέπειας για τον δημοσιογράφο:

• περίσκεψη - διασταύρωση ειδήσεων
• συνείδηση ευθύνης
• μη δημοσίευση πληροφοριών για πρόσωπα χωρίς την άποψή του
• αποφυγή υπερβολής και συκοφαντίας
• να μην λειτουργεί ως αστυνομικός ή δικαστής
• δημόσια αναγνώριση λάθους - αποκατάσταση αδικημένων
• άρνηση δημοσίευσης δοτών πληροφοριών
• μη υπακοή σε εξωδημοσιογραφικά κέντρα και προσταγές
• ασυμβίβαστο δημοσιογραφικού επαγγέλματος με επαγγέλματα διαφημιστή,δημοσιοσχεσίτη, υπαλλήλου κομματικών Γραφείων Τύπου.

​

ΑΠΑΝΤΗΣΗ με ρηματικές φράσεις

Σύμφωνα με τους κανόνες δεοντολογίας, ο δημοσιογράφος οφείλει να ερευνά προκαταβολικά, με αίσθημα ευθύνης και επίγνωση των συνεπειών στην ακρίβεια των πληροφοριών, δημοσιεύοντας και την αντίθετη άποψη, να αποφεύγει τον κίνδυνο της συκοφαντίας και να επανορθώνει με γενναιότητα σε περίπτωση λάθους. Επιπλέον, πρέπει να αυτοπεριορίζεται αυστηρά στον δημοσιογραφικό του ρόλο, να αντιστέκεται σε πιέσεις και να μην υποκύπτει σε πολιτικές ή οικονομικές σκοπιμότητες (63 λέξεις).

4

2ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Στην πρώτη παράγραφο του Κειμένου 1 ο συγγραφέας οργανώνει τα νοήματα με τη μέθοδο της διαίρεσης. Ποια είναι τα μέλη της διαίρεσης και σε ποια σχέση βρίσκονται μεταξύ τους;

Μέλη της διαίρεσης:

οι απόψεις για τη δημοσιογραφία διακρίνονται σε:

- αυτές που τη θεωρούν «λειτούργημα», γιατί υπηρετεί το δημοκρατικό πολίτευμα και συμβαδίζει με το πάθος, το μεράκι και τη θέληση συμμετοχής στα κοινά,

- αυτές που θεωρούν ότι είναι επάγγελμα καθαρά κερδοσκοπικό, αφού οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρονται μόνο για το «άμεσο» ή «έμμεσο» κέρδος.

Σχέση μελών της διαίρεσης: αντιθετική (σε δεοντολογικό, ιδεολογικό και ηθικό επίπεδο).

5

3ο υποερώτημα (μονάδες 15)

1. Το αποστομωτικό επιχείρημα ενός ιδιαίτερα ειδεχθούς ραδιοτηλεοπτικού «αστέρα», πρωταγωνιστή αθλιοτήτων (1^η παράγραφος)
2. … όπου συνυπάρχει η κυρίαρχη «Le Monde», και όχι μόνο, με κάθε λογής «σκουπίδια» (2^η παράγραφος)
3. Η πεποίθηση ότι η συκοφαντία είναι θανάσιμο δημοσιογραφικό αμάρτημα (3^η παράγραφος)

Να εντοπίσεις στα παραπάνω χωρία του Κειμένου 1 αν επικρατεί η κυριολεκτική ή μεταφορική λειτουργία της γλώσσας (μονάδες 6) και να τη μετασχηματίσεις στην αντίθετή της κάνοντας τις απαραίτητες αλλαγές (μονάδες 9).

1. Το αποστομωτικό επιχείρημα ενός ιδιαίτερα ειδεχθούς ραδιοτηλεοπτικού «αστέρα», πρωταγωνιστή αθλιοτήτων (1^η παράγραφος): επικρατεί η μεταφορική λειτουργία της γλώσσας

→ Το κυνικό επιχείρημα ενός ιδιαίτερα αντιπαθητικού ραδιοτηλεοπτικού παρουσιαστή, πρωταγωνιστή εκπομπών χαμηλού επιπέδου,

2. - … όπου συνυπάρχει η κυρίαρχη «Le Monde», και όχι μόνο, με κάθε λογής «σκουπίδια» (2^η παράγραφος): επικρατεί η μεταφορική λειτουργία της γλώσσας

→… όπου η «Le Monde», που έχει τη μεγαλύτερη κυκλοφορία, διατίθεται παράλληλα με κάθε λογής δημοσιογραφικά έντυπα χαμηλής ποιότητας,

3. Η πεποίθηση ότι η συκοφαντία είναι θανάσιμο δημοσιογραφικό αμάρτημα (3^η παράγραφος): επικρατεί η μεταφορική λειτουργία της γλώσσας

→ Η άποψη ότι η συκοφαντία είναι σοβαρότατο δημοσιογραφικό παράπτωμα/ ελάττωμα/ λάθος.

6

Μελετώντας τη γελοιογραφία του Γιάννη Δερμεντζόγλου, απαντήστε στα παρακάτω ερωτήματα:

α. Ποιο αντικείμενο στα χέρια της φιγούρας των ΜΜΕ (επάνω στην οθόνη) χρησιμοποιείται ως όπλο και ποια έννοια συμβολίζει το θύμα στο οποίο επιτίθεται;

β. Πώς αποτυπώνεται οπτικά η αντίθεση ανάμεσα στη δράση των ΜΜΕ μέσα στην οθόνη και στη στάση του τηλεθεατή στο προσκήνιο;

γ. Ποιο είναι το κυρίως κριτικό μήνυμα που θέλει να περάσει ο σκιτσογράφος για τη σχέση της τηλεόρασης με τη δεοντολογία και την ενημέρωση;

7

Εκτός από τη διαίρεση, στην πρώτη παράγραφο του Κειμένου 1 αξιοποιούνται η αναλογία και τα παραδείγματα. Να καταγράψεις τα σχετικά χωρία και να εξηγήσεις τη λειτουργία τους.

​

«Ορισμένοι δημοσιογράφοι, εκδότες ή ιδιοκτήτες ηλεκτρονικών ΜΜΕ, ό,τι κι αν λένε επισήμως, ενδιαφέρονται για τη δημοσιογραφία όπως θα ενδιαφέρονταν για την παραγωγή παπουτσιών».

• Για να αποδώσει παραστατικά την ψυχρή κερδοσκοπική λογική πολλών παραγόντων των ΜΜΕ.
• Η δημοσιογραφία αντιμετωπίζεται ως προϊόν προς πώληση.

​

​

«Το αποστομωτικό επιχείρημα ενός ιδιαίτερα ειδεχθούς ραδιοτηλεοπτικού «αστέρα», πρωταγωνιστή αθλιοτήτων, ήταν ότι κέρδιζε (προ δεκαετίας) 1 δισ. τον χρόνο».

​

• Δίνεται ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τηλεοπτικού αστέρα που αντιμετωπίζει κερδοσκοπικά τη δημοσιογραφία.

​

• Με την αναλογία και το παράδειγμα γίνεται κατανοητό από τον αναγνώστη ότι η δημοσιογραφία σήμερα αντιμετωπίζεται από ορισμένους με καθαρά κερδοσκοπική οπτική.

8

9

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

10

11

Τα παραδείγματα είναι χρήσιμα, όταν ο συντάκτης επιδιώκει να εξηγήσει ή να στηρίξει τη θεματική πρόταση. Συγκεκριμένα:

1. Επιβεβαιώνουν/τεκμηριώνουν έναν ισχυρισμό (επιχειρηματολογική λειτουργία).
2. Βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει επαρκέστερα το γενικό, αφηρημένο ή ασαφές περιεχόμενο μιας πρότασης (συνήθως της θεματικής) ή ενός όρου (διευκρινιστική λειτουργία).
3. Καθιστούν το λόγο του συντάκτη πιο παραστατικό και ζωντανό, διεγείροντας το ενδιαφέρον του αναγνώστη (επικοινωνιακή λειτουργία).

​

Πηγή: Μητσέλος, Νέα Ελληνικά Β΄ Λυκείου, σ.41

12

14720 Εκφώνηση: Η αρθρογράφος επιλέγει να αναπτύξει τη 2η παράγραφο του Κειμένου 1 κυρίως με παραδείγματα. Να εντοπίσεις τα σημεία όπου βρίσκονται και να εξηγήσεις για ποιους λόγους έγινε η παραπάνω επιλογή.

Ξεκίνησα το ταξίδι της μητρότητας γνωρίζοντας από την αρχή ότι η εφηβεία θα είναι η πιο δύσκολη «πίστα». Θα μπορούσε αυτός να είναι ο ουσιαστικός απογαλακτισμός από το υπερπροστατευτικό κουκούλι της μαμάς και του μπαμπά. Όλα όσα φοβόμουν όμως δεν ήταν τίποτα μπροστά σε εκείνα που πλέον συμβαίνουν στον κόσμο των εφήβων, αλλά και των παιδιών του Δημοτικού. Χορογραφίες στο Tik – Tok, πόζες στο Instagram, ομαδικές συνομιλίες στο Viber απεριόριστη πρόσβαση στο Netflix, στίχοι της τραπ που επαναλαμβάνουν άθλια σεξιστικά στερεότυπα. Ένας χαοτικός κόσμος από ερεθίσματα, ιδέες, πρότυπα, ανθρώπους που δύσκολα οι γονείς μπορούν να ελέγξουν. Οι κόρες μας θα μπορούσαν να είναι η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, όμως τώρα αυτή η Χώρα έχει μόνο ένα στόχο: την Αλίκη – αντικείμενο, την Αλίκη που αποχαιρετά βίαια την παιδική ηλικία και βιάζεται να γίνει γυναίκα. Όπου κι αν γυρίσεις το κεφάλι σου στον ψηφιακό και στον αληθινό κόσμο που περιβάλλει τα παιδιά μας, οι γυναίκες, για να είναι αποδεκτές, πρέπει να έχουν άψογο μακιγιάζ, τέλεια χαρακτηριστικά, προκλητικές καμπύλες, να φοράνε ξεφτισμένο τζιν σορτς και να κοιτάζουν με νόημα τον φακό.

Απάντηση: Τα παραδείγματα που χρησιμοποιούνται στη δεύτερη παράγραφο είναι:

• «Χορογραφίες στο Τικ – Τoκ, πόζες στο Instagram, ομαδικές συνομιλίες στο Viber, απεριόριστη πρόσβαση στο Netflix…»

• «οι γυναίκες για να είναι αποδεκτές, πρέπει να έχουν άψογο μακιγιάζ, τέλεια χαρακτηριστικά, προκλητικές καμπύλες, να φοράνε ξεφτισμένα τζιν σορτς και να κοιτάνε με νόημα τον φακό».

Η επιλογή της αρθρογράφου να οργανώσει τον λόγο της στη 2η παράγραφο του Κειμένου της κυρίως με παραδείγματα στοχεύει:

• στην ανάδειξη με γλαφυρό και αναμφισβήτητο τρόπο των αρνητικών προτύπων που προσλαμβάνουν οι έφηβες κοπέλες.

• στην προσέλκυση του ενδιαφέροντος γονιών και νεαρών κοριτσιών που θα διαβάσουν το κείμενο.

13

2ο ΘΕΜΑ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

14

ΘΕΜΑ 2 (μονάδες 30)

Αξιοποιώντας δημιουργικά τις πληροφορίες του Κειμένου 1 και τις δικές σου γνώσεις και εμπειρίες, να παρουσιάσεις φαινόμενα στη λειτουργία των ΜΜΕ (έντυπου και ηλεκτρονικού Τύπου) που συνιστούν καταπάτηση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Στη συνέχεια, να επιλέξεις από την τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 δύο – από τις πιο σημαντικές κατά τη γνώμη σου – αρχές δημοσιογραφικής δεοντολογίας και να αιτιολογήσεις τη σημασία τους.

Το κείμενό σου (350-400 λέξεις) θα αποτελέσει την εισαγωγική ομιλία σε εκδήλωση που οργανώνει το σχολείο σου με κεντρικό ομιλητή έναν διακεκριμένο δημοσιογράφο, προσκεκλημένο από το σχολείο σου.

«ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΕΡΙΣΤΑΣΗ

• Φύση Επικοινωνίας (κειμενικό είδος):
• Προσχεδιασμένος λόγος/ομιλία
• Αφόρμηση:
• εκδήλωση στο σχολείο
• Θέμα επικοινωνίας (ζητούμενα):
• α. Φαινόμενα παραβίασης δημοσιογραφικής δεοντολογίας
• β. Εξήγηση της σημασίας δύο αρχών που θα επιλέξει ο μαθητής από το Κείμενο 1.
• Συνομιλιακοί ρόλοι:
• Πομπός 🡪 μαθητής, δέκτες 🡪 οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση ( προσκεκλημένος δημοσιογράφος, συμμαθητές, εκπαιδευτικοί)

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΘΕΜΑΤΟΣ:

α΄ ερώτημα: εξήγηση – παραδείγματα β΄ ερώτημα: επιχειρηματολογία/αιτιολόγηση της σημασίας των δύο αρχών.

ΥΦΟΣ ΛΟΓΟΥ – ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ:

γ΄ ρηματικό πρόσωπο κυρίως, α΄ ενικό (για δήλωση προσωπικής θέσης), β΄ πληθυντικό (απεύθυνση στον προσκεκλημένο) λεξιλόγιο απλό.

15

16

Ευθύνη δέκτη απέναντι στην πληροφορία

┌──────────────────────────┐� │ ΕΥΘΥΝΗ ΔΕΚΤΗ │� │ απέναντι στην πληροφορία │� └───────────┬──────────────┘� ┌───────────────────────────┼───────────────────────────┐� │ │ │�┌────────▼────────┐ ┌─────────▼─────────┐ ┌────────▼────────┐�│ Κριτική στάση │ │ Διασταύρωση │ │ Κατανόηση │�│ Ελέγχω πηγή, │ │ Επιβεβαιώνω από │ │ Τοποθετώ στο │�│ σκοπό, συντάκτη │ │ πολλές αξιόπιστες │ │ σωστό πλαίσιο, │�│ και τεκμήρια │ │ πηγές πριν δεχτώ │ │ αποφεύγω παρερ. │�└────────┬────────┘ └─────────┬─────────┘ └────────┬────────┘� │ │� │ ┌─────────▼─────────┐ ┌────────▼────────┐� │ │ Αποφυγή │ │ Ηθική χρήση │� │ │ παραπληροφόρησης │ │ Χρησιμοποιώ την │� │ │ Δεν αναπαράγω │ │ πληροφορία χωρίς│� │ │ πριν ελέγξω │ │ να βλάπτω, με │� │ │ (πλαίσιο/ημερομ.) │ │ σεβασμό δικαιωμ.│� │ └───────────────────┘ └─────────────────┘

  Σκέψου • Διασταύρωσε • Τότε μόνο μοίρασε

17

18

3ο ΘΕΜΑ (20 ΜΟΝΑΔΕΣ)

19

20

21

Να σχολιάσεις τη λειτουργία των δύο κυρίαρχων ρηματικών προσώπων στο τραγούδι (Κείμενο 2) και να εντοπίσεις με ποια εκφραστική επιλογή αποδίδεται η ολοκληρωτική κατάληψη της καθημερινότητας του δέκτη από τα ΜΜΕ.

​

Στο τραγούδι κυριαρχούν το α΄ και β΄ ρηματικό πρόσωπο.

• Με το α΄πρόσωπο (δεν υπάρχω, μοιάζω, έχω, βουρλίζω) το ποιητικό υποκείμενο υποδύεται
• τη φωνή των ΜΜΕ, μια φωνή κυνική κι αλαζονική.

​

• Με το β΄ πρόσωπο δηλώνεται ότι τα ΜΜΕ απευθύνονται στο κοινό τους:
• Τον αναγνώστη εφημερίδων
• Τον ακροατή ραδιοφωνικών εκπομπών
• Τον θεατή τηλεοπτικών προγραμμάτων.

​

• Η ολοκληρωτική κατάληψη της καθημερινότητας του δέκτη από τα ΜΜΕ δηλώνεται:
• με τους επανερχόμενους (επανάληψη) στο τραγούδι χαιρετισμούς (Καλημέρα, Καλησπέρα, Καληνύχτα)
• και τις προσφωνήσεις (αναγνώστη, ακροατή, θεατή).

​

22

4ο ΘΕΜΑ (15 ΜΟΝΑΔΕΣ)

23

Στο Κείμενο 2 σατιρίζεται η εικόνα του σύγχρονου τηλεοπτικού τοπίου. Να την ερμηνεύσεις με βάση στοιχεία που δίνονται και να εκφράσεις την προσωπική σου τοποθέτηση σε 80-200 λέξεις.

​

Στο Κείμενο 2 σατιρίζεται η κατάσταση των σύγχρονων Μέσων Ενημέρωσης. Το ποιητικό υποκείμενο καυτηριάζει τις ενέργειες του πομπού των ειδήσεων και πληροφοριών (σου χαιδεύω τ’ αυτιά κι είμαι πάντα εδώ, κι άμα είσαι καλός θα σου δείξω και πτώματα, σε παγίδα στημένη στη γνωστή συνταγή). Όπως φαίνεται, η κατάσταση είναι παρόμοια σε όλα τα Μέσα Ενημέρωσης, είτε πρόκειται για το ραδιόφωνο, την εφημερίδα ή την τηλεόραση (Καλημέρα λοιπόν ακροατή κι ακροάτρια, Καλημέρα λοιπόν αναγνώστη μυστήριε, Καλησπέρα λοιπόν θεατή αθεράπευτε).

​

Ωστόσο, η ειρωνεία του ποιητικού υποκειμένου στρέφεται και προς τους δέκτες των πληροφοριών όλων των Μέσων Ενημέρωσης (είμαι θύτης και θύμα των δικών σου καημών). Χαρακτηρίζει το δέκτη άθλιο και αδιάφορο. Επίσης, είναι έτοιμος (ο δέκτης), σε κάθε ευκαιρία, να δώσει την άποψή του, προκειμένου να εμφανισθεί σε κάποιο κανάλι (να έχεις γνώμη για όλα θα ρωτάμε εμείς ετοιμάζουμε γκάλοπ στον αέρα θα βγεις).

​

Ο/Η μαθητής/-τρια μπορεί να συμφωνήσει ή διαφωνήσει με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο τραγούδι, αρκεί να αιτιολογήσει την απάντησή του/της.