1 of 40

SIKU AMBAYO MUNGU …

Mwanzo 1

Tumaini la Mataifa

2 of 40

SIKU YA 2�SIKU AMBAYO MUNGU ALIUMBA ANGA-WAKATI

Tumaini la Mataifa

Notsi za Darasa:

3 of 40

4 of 40

^{Mungu akasema, Na liwe anga katikati ya maji, likayatenge maji na maji. Mungu akalifanya anga, akayatenga yale maji yaliyo juu ya anga na yale maji yaliyo chini ya anga; ikawa hivyo. Mungu akaliita lile anga Mbingu. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya pili..}

Mwanzo 1:6-8

5 of 40

^{Mungu akasema, Na liwe}^anga^{katikati ya maji, likayatenge maji na maji. Mungu akalifanya}^anga^{, akayatenga yale maji yaliyo juu ya}^anga^{na yale maji yaliyo chini ya}^anga^{; ikawa hivyo. Mungu akaliita lile}^anga^Mbingu^{. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya pili.}

Mwanzo 1:6-8

רָקִיעַ

rāqîaʿ

Uso ulioenea, upanuzi, anga

Lilionwa na Waebrania kama thabiti na lenyekushikilia maji juu

שָׁמַיִם

Šāmayim

Mbingu zinazoweza kuonekana, mbingu

6 of 40

Mtazamo wa Waebrania wa Kale Kuhusu Ulimwengu

7 of 40

Anga

Dunia

Mwanzo 1:6-8

8 of 40

^{Mungu akasema, Na liwe}^anga^{katikati ya maji, likayatenge maji na maji. Mungu akalifanya}^anga^{, akayatenga yale maji yaliyo juu ya}^anga^{na yale maji yaliyo chini ya}^anga^{; ikawa hivyo. Mungu akaliita lile}^anga^Mbingu^{. Ikawa jioni ikawa asubuhi, siku ya pili.}

Mwanzo 1:6-8

Anga hilo ni nini?

9 of 40

Fafanuzi Zinazowezekana Kuhusu Anga

Anga; nafasi kati ya bahari na kifuniko/tabaka la mvuke?
Siyo uhalisia bali mtazamo wa mbingu. Kuba ya mbinguni?
Nafasi ya nje yenye ulimwengu ulio na mipaka … uliopakana na maji?”

Matatizo ya Kifuniko/Tabaka la Mvuke: John Whitcomb na Henry Morris katika kitabu chao cha mwaka 1961 The Genesis Flood walieneza nadharia ya tabaka la mvuke. Hata hivyo, utafiti na uundaji wa modeli za kompyuta kuhusu angahewa uliofanywa na Joseph Dillow na Larry Vardiman umeonyesha kuwa tabaka la mvuke lina matatizo. Inaonekana matatizo mawili yako dhahiri: ama uso wa dunia unakuwa moto kupita kiasi au hakuna unyevu wa kutosha katika ukanda huo kwa ajili ya mvua ya siku 40 na usiku 40. Hata wale wanaodhani huenda ikawa inawezekana, hupata pingamizi jingine kuhusu tafsiri ya tabaka nzito. Wakati huu pingamizi ni suala la uthabiti wa kibiblia. Ikiwa Mungu aliumba miili ya mbinguni kwa nyakati na misimu, ingemaanisha nini kama isingeweza kuonekana.

Mtazamo ulikuwa namna ambavyo watu wa kale walivyoona ulimwengu. Matatizo ya mtazamo: Zaburi 19 na 148 na vifungu vingine vingi vinazungumzia maji yaliyo juu ya mbingu na kunyooshwa kwa mbingu.

10 of 40

Anga

Dunia

Mwanzo 1:6-8

Mfano wa Ulimwengu Wenye Mipaka

• Dunia ikiwa katikati
• Ulimwengu wenye mipaka ya maji ungesababisha ulimwengu kupanuka
• Inaeleza uchunguzi wa Edwin Hubble kuhusu mkengeuko mwekundu (red shift)
• Ina athari za kuvutia katika uhusiano wa muda na upanuzi wa muda (time dilatation)

11 of 40

Nyota na sayari ziliumbwa katika Siku ya 4

12 of 40

Sisi tunaishi hapa.

Hakuna Mungu

Mjue Mungu

Dunia iliumbwa na Mungu
Siku ya pili, maji yaliondolewa kutoka duniani na kuhamishwa kwenda juu ya ‘anga imara’
Dunia ndiyo kitovu cha uumbaji wa Mungu wa ulimwengu
Dunia ni muhimu kwa sababu ndiko Mungu anapofanya kazi yake.

Dunia inapanuka bila kikomo (kutokana na mlipuko) katika nafasi tupu
Kila kitu katika ulimwengu ni cha nasibu na dunia haina nafasi ya kipekee
Huenda kuna uhai katika sayari nyingine zinazofanana na yetu
Ni upuuzi na si wa kisayansi kudhani kwamba kuna lolote la kipekee kuhusu dunia.

13 of 40

Nafasi (Space) ni Nini?

Imefanyizwa na nini?

14 of 40

Nadharia ya Aether

Aristotle alidhani kwamba aether ni kipengele cha tano cha kiasili (pamoja na maji, moto, hewa na ardhi). Aristotle alidai kwamba mbingu haziwezi kutengenezwa na dutu yoyote ya kidunia kwa sababu hazibadiliki, hivyo lazima ziwe zimetengenezwa kwa dutu ya mbinguni – aether.

15 of 40

Isaac Newton alidai kwamba aether ilihitajika ili kusafirisha mwanga au joto kupitia nafasi au ombwe.

Nadharia ya Aether

16 of 40

17 of 40

Nguvu ya Mvutano

18 of 40

Biblia inaelezea mbingu kama kitambaa.

19 of 40

Umejivika nuru kama vazi;

Umezitandika mbingu kama pazia.

Zaburi 104:2

Yeye hutandaza kaskazi juu ya nafasi isiyo na kitu,

Na kuutundika ulimwengu pasipo kitu. Ayubu 26:7

Yeye ndiye anayeketi juu ya duara ya dunia, na hao wanaokaa ndani yake huwa kama panzi; yeye ndiye azitandazaye mbingu kama pazia na kuzikunjua kama hema ya kukaliwa.

Isaya 40:22

Mungu BWANA anena, yeye aliyeziumba mbingu, na kuzitanda; yeye aliyeitandaza nchi na mazao yake Isaya 42:5

Mimi nimeiumba dunia, nimemhuluku mwanadamu juu yake; Mimi, naam, mikono yangu mimi, imezitanda mbingu, na jeshi lake lote nimeliamuru. Isaya 45:12

Ameiumba dunia kwa uweza wake,

Ameuthibitisha ulimwengu kwa hekima yake,

Na kwa ufahamu wake amezitandika mbingu. Yeremia 51:15

20 of 40

Mwaka 1915, Albert Einstein alichapisha Nadharia yake ya Jumla ya Uhusiano (General Theory of Relativity). Badala ya kitu kimoja kuvutwa na kingine kupitia aether, Albert Einstein aliona mvutano kama matokeo ya kupinda kwa anga. Alisema kwamba vitu vyote katika ulimwengu vimekaa juu ya kitambaa laini chenye vipimo vinne kinachoitwa anga‑wakati. Miili mikubwa kama vile jua hupindisha anga‑wakati livizunguke, na hivyo obiti ya dunia ni matokeo ya sayari yetu kufuata upinde huo.

Nadharia ya Anga-Wakati

Alipokuwa akitengeneza hesabu za nadharia yake ya jumla ya uhusiano, Einstein aligundua kwamba vitu vizito husababisha kupinda katika anga–wakati. Fikiria kuweka kitu kikubwa katikati ya trampoline (bao la kuruka). Kitu hicho kingesukuma chini kwenye kitambaa, na kusababisha shimo. Ikiwa kisha unajaribu kuzungusha kokwa ya bilauri (yaani, gololi) kuzunguka kingo za trampoline, gololi hiyo ingejivingirisha kuzunga kuelekea ndani kuelekea kwenye mwili huo, ikivutwa kwa namna ile ile ambavyo mvuto wa sayari huvuta miamba angani. Mzunguko wa Merkuri unabadilika taratibu kwa muda kutokana na mkunjo wa anga-na-wakati kuzunguka jua kubwa, kulingana na NASA.

Kama sayari iliyo karibu zaidi na jua, perihelioni ya Merkuri (sehemu katika mzunguko wake ambayo iko karibu zaidi na jua) inatarajiwa kufuata mwelekeo tofauti kidogo kwa muda. Chini ya utabiri wa Newton, nguvu za mvuto katika mfumo wa jua zinapaswa kusogeza mapema kwa mzunguko wa Merkuri (mabadiliko katika mwelekeo wa mzunguko wake) kwa kipimo cha sekunde za upinde 5,600 kwa karne (sekunde moja ya upinde ni sawa na 1/3600 ya shahada moja). Hata hivyo, kuna tofauti ya sekunde za upinde 43 kwa karne, jambo ambalo nadharia ya Einstein ya uhusiano wa jumla inalieleza. Kwa kutumia nadharia ya Einstein ya anga–wakati lililopinda, mapema kwa perihelioni ya Merkuri inapaswa kusogea kidogo zaidi kuliko chini ya utabiri wa Newton, kwa kuwa sayari hazizunguki jua katika mzunguko wa duara tuli. Kwa hakika, tafiti kadhaa zilizochapishwa tangu katikati ya karne ya 20 zimethibitisha hesabu za Einstein kuhusu mapema kwa perihelioni ya Merkuri kuwa sahihi.

21 of 40

22 of 40

Kama Mungu aliyatenga yale maji yaliyo juu ya anga kutoka yale maji yaliyo chini ya anga, je, hatupaswi kuona baadhi ya ushahidi?

23 of 40

Anga

Dunia

Ushahidi wa kuyatenga maji ya mbingu kutoka maji ya nchi.

24 of 40

Ushahidi wa kuyatenga maji ya mbingu kutoka maji ya nchi.

25 of 40

Mihiri

(Mars)

26 of 40

Ukanda wa Kuiper

Ukanda wa Kuiper ni eneo kubwa katika sehemu za baridi, za nje za mfumo wetu wa jua lililo nje ya mzunguko wa Neptune. Wakati mwingine huitwa ‘eneo la tatu’ la mfumo wa jua. Wanasayansi wa nyota wanafikiri kuna mamilioni ya vitu vidogo, vyenye barafu katika eneo hili – yakiwemo mamia ya maelfu ambavyo ni vikubwa zaidi ya maili 60 (kilomita 100) kwa upana. Baadhi ya vitu ni zaidi ya maili 600 (kilomita 1,000) kwa upana. Mbali na mwamba na barafu ya maji, vitu katika Ukanda wa Kuiper pia vina aina mbalimbali za misombo mingine iliyoganda kama vile amonia na methani. Leo hii Ukanda wa Kuiper unayeyuka taratibu. Vitu vinavyobaki humo mara kwa mara hugongana, na kuzalisha vitu vidogo vilivyovunjika kutokana na mgongano, wakati mwingine kometi na pia vumbi ambalo husukumwa nje ya mfumo wa jua na upepo wa jua.

27 of 40

Pluto

28 of 40

deuteriumu

tritiumu

neutroni

Heliumu

Muungano wa viini vidogo

Nyota

Maji H₂O

29 of 40

Zaburi 148:3-4

Msifuni, jua na mwezi;

Msifuni, nyota zote zenye mwanga.

Msifuni, enyi mbingu za mbingu,

Nanyi maji mlioko juu ya mbingu

שָׁמַיִם shamayim

Mbingu moja, mbingu zaidi ya moja, mbingu (mf. ya mawingu)

30 of 40

31 of 40

32 of 40

"Waweza kuiinua sauti yako mpaka mawinguni,

ili wingi wa maji ukufunikize? Waweza kuutuma umeme, nao ukaenda, Ukakuambia, Sisi tupo hapa? Je! Ni nani aliyetia hekima moyoni? Au ni nani aliyetia ufahamu rohoni? Ni nani awezaye kuyahesabu mawingu kwa hekima? Au ni nani awezaye kuzimimina chupa za mbinguni? Ayubu 38:34-37

33 of 40

Mawingu ya Kumulusi

34 of 40

Mawingu ya Stratusi

35 of 40

Mawingu ya Nimbostratusi

36 of 40

Mawingu ya Cirusi

37 of 40

Mawingu ya Cumulonimbusi

38 of 40

Psalm 19:1

Mbingu zauhubiri utukufu wa Mungu,

Na anga laitangaza kazi ya mikono yake.

שָׁמַיִם shamayim

Mbinngu moja, mbingu zaidi ya

moja, mbingu (anga)

רָקִיעַ raqiya

Upana au tao linaloweza kuonekana la anga

39 of 40

40 of 40

SIKU YA 2�SIKU AMBAYO MUNGU ALIUMBA ANGA-WAKATI

Tumaini la Mataifa