1 of 15

2 of 15

ཆུའི་འབགས་བཙོག་ཅེས་ན་གང་ལ་གོ་དགོས།

ཆུའི་འབགས་བཙོག་ནི་མི་དང་སྲོག་ཆགས་ལ་གནོད་འཚེ་ཆེ་བའི་བེམ་རྫས་དང་སྙིགས་སོགས་ཆུའི་ནང་གློད་དེ་ཆུ་འདི་སྤྱོད་མི་རུང་བ་གྱུར་པ་མ་ཟད། ཆུའི་སྐྱེ་ཁམས་དང་སྣོད་བཅུད་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བ་ལ་ཟེར།

འབགས་བཙོག་གི་ཁེངས་པའི་ཆུ་རྣམས་སྤྱོད་ཚེ་མི་དང་སྲོག་ཆགས་གཉི་ག་ལ་ནད་འདྲ་མིན་འབྱུང་གཞི་ཆགས་པ་དང་། དེའི་ནང་འཚོ་བཞིན་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱང་ཉེར་མཁོའི་སྲོག་རླུང་དང་བཅུད་སོགས་མ་རག་པས་རིམ་པས་སྟོང་འགྲོ་ཡི་ཡོད།

ཆུའི་འབགས་བཙོག་གི་འབགས་རྫས་འགའ་ནི་བཙོག་ཆུ། ལྗིད་ཆེ་བའི་ལྕགས་རྫས།(Heavy Metals) སྣུམ། ཚྭ་ལུད་ཀྱི་རྫས། འགྱིག་རིགས།

3 of 15

ཆུའི་འབགས་བཙོག་གི་འབྱུང་ཁུངས།

4 of 15

ཆུའི་འབགས་བཙོག་གི་དབྱེ་བ།

ས་སྟེང་གི་ཆུའི་འབགས་བཙོག།(Surface Water pollution)
ས་འོག་གི་ཆུའི་འབགས་བཙོག།(Ground Water pollution)
རྒྱ་མཚོའི་ཆུའི་འབགས་བཙོག།(Ocean Water pollution)

ས་སྟེང་གི་ཆུའི་འབགས་བཙོག

རྒྱ་མཚོའི་ཆུའི་འབགས་བཙོག

ས་འོག་གི་ཆུའི་འབགས་བཙོག

5 of 15

ས་སྟེང་གི་ཆུ།(Surface Water)

གཙོང་པོ། རྒྱུག་ཆུ། མཚེའུ། ཆུ་མཛོད། ཆུ་ཕྲན་ལ་སོགས་པའི་སའི་སྒང་ལ་ཡོད་པ་ཆུ་རིགས་མཐའ་དག་ལ་ས་སྟེང་གི་ཆུ་ཞེས་འབོད་ཅིང་ཆུའི་རྒྱུན་འཁོར་ནང་གི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
མཚམས་རེ་ས་སྟེང་གི་ཆུ་རྣམས་ས་འོག་ཏུ་སིམ་པས་ས་འོག་གི་ཆུར་གྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་ས་འོག་གི་ཆུ་རྣམས་སའི་སྟེང་དུ་ཐོན་ཏེ་ས་སྟེང་གི་ཆུ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། མདོ་ན། ས་སྟེང་འོག་གི་ཆུ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།
ས་སྟེང་གི་ཆུ་ནི་འཐུང་ཆུ་དང་། ཞིང་ས། བཟོ་གྲྭ་བཅས་ཀྱི་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད།
ས་སྟེང་གི་ཆུ་རྣམས་འབགས་བཙོག་བཟོ་མཁན་གཙོ་གྲས་ནི། མིའི་བཙོག་ཆུ། ཞིང་ཁའི་ལུད། བཟོ་གྲྭ་ཁག་གི་སྙིགས། ཆུ་ལོག་དང་ས་ཉིལ་སོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་འབྱུང་བ།

6 of 15

ས་སྟེང་གི་ཆུའི་འབགས་བཙོག་གི་ཉེས་དམིགས།

ས་སྟེང་གི་ཆུ་རྣམས་འབགས་བཙོག་གི་ཉེན་འཚབ་ཆེ་ཤོས་ནི་ན་ཚ་ཁྱབ་སྤེལ་ཆགས་ཡོད། ཆུ་རྣམས་འབགས་བཙོད་བཟོ་མཁན་གྱི་བཙོག་ཆུའི་ནང་ནད་འབུ་འདྲ་མིན་དང་། བཟོ་གྲས་སྐྱེ་ལྡན་རྫས་དང་ལྕགས་རྫས་ལྗིད་པོ་(Heavy metals)དུ་མ་གློད་འདོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྣམས་ང་ཚོའི་ལུས་པོར་ན་ཚ་འདྲ་མིན་གྱི་རྒྱུ་ཆགས་ཡོད།

E. Coli

(ཆུ་བལ་དྲག་མཆེད།) Eutrophication

Minamata Disease (1956)

7 of 15

མཚོའི་ཁམས་ཀྱི་འབགས་བཙོག

སའི་སྟེང་གི་བེད་མེད་སྙིགས་སམ་འབགས་རྫས་མང་ཆེ་བ་གཙང་པོ་དང་རྒྱུག་ཆུ་བཅས་ནང་བསྐྱུར་བས་མཐའ་མའི་བབ་ས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆགས་ཡོད་པས་རྒྱ་མཚོའི་ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བཟོ་བཞིན་ཡོད།
འབགས་རྫས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོ་ནང་འཚོ་གནས་བྱེད་མཁན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་བརྡབ་གསིག་གཏོང་བ་མ་ཟད། ས་སྟེང་གི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལའང་སྐྱོན་བརྒྱག་གི་ཡོད།
རྒྱ་མཚོའི་འབགས་བཙོག་བཟོ་མཁན་གཙོ་བོ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་འབགས་བཙོག་དང་གད་སྙིགས་ཀྱི་འབགས་བཙོག་གོ
རྫས་ཀྱི་འབགས་བཙོག་ནི་བཟོ་གྲྭ་དང་ཞིང་ས་བཅས་ཀྱིས་གློད་པའི་ལུད་རྫས་རྣམས་རྒྱ་མཚོ་ནང་བསྐྱུར་བ་ལ་ཟེར། དེའི་གོ་ལའི་སྣོད་བཅུད་གཉི་ག་ལ་དོ་ཕོག་གཏོང་གི་ཡོད།
གད་སྙིགས་འབགས་བཙོག་ནི་བཟོ་གྲྭ་ཁག་གིས་བཏོན་པའི་ཅ་དངོས་ལ་ཟེར་ཞིང། རྒྱ་མཚོ་ནང་གི་གད་སྙིགས་མང་ཤོས། ཁྱབ་ཆེ་ཤོས། གནོད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་འདི་གྱིག་རིགས་ཀྱི་གད་སྙིགས་ཆགས་ཡོད།

8 of 15

རྒྱ་མཚོའི་འབགས་བཙོག་འགྱིག་རིགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས།

རྒྱ་མཚོའི་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་སྐྱོན།
རྒྱ་མཚོའི་ནང་འཚོ་གནས་བྱེད་མཁན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ལ་གནོད་སྐྱོན།
ས་སྟེང་ལ་གནས་མཁན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་གནོད་སྐྱོན།
འགྱིག་རིགས་ཕྲ་མོའི་(Microplastic)དཀའ་ངལ།

9 of 15

ས་འོག་ཆུའི་འབགས་བཙོག།

རྒྱ་གར་གྱི་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་བཅུའམ་མི་འབོར་ཐེར་འབུམ་ ༡.༣༥ ཡི་འཐུང་ཆུ་ས་འོག་གི་ཆུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད།
བཟོ་གྲྭ་ནས་བཏོན་པའི་སྙིགས་དང་ཞིང་ཁའི་ཚྭ་ལུད་རྣམས་ས་འོག་ཏུ་འཐིམ་སྟེ་ས་འོག་གི་ཆུའི་འབགས་བཙོག་བཟོས་ཀྱིན་ཡོད།

10 of 15

འཕྲོད་བསྟེན་ལ་དོ་ཕོག

དུས་ཡུན་རིང་པོར་འབགས་བཙོག་ཅན་གྱི་ཆུ་སྤྱད་ན་མི་དང་སྲོག་ཆགས་ཚང་མའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་སྐྱོན་བརྒྱག་ཅིང་། འབག་རྫས་འདྲ་མིན་གྱིས་ལུས་པོར་སྐྱོན་བརྒྱག་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད།

༡) འཐུང་ཆུའི་དཀའ་ངལ།

༢) བཟོ་གྲྭ་ཁག་ནས་གློད་འདོན་བྱས་པའི་ལྕགས་རྫས་ལྗིད་པོ་དང་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན།

༣) བཟོ་གྲྭས་བསྐྱུར་བའི་སྙིགས་དང་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན།

༤) བཙོག་ཆུའི་ནང་གི་ནད་འབུ་དང་མིའི་འཕྲོད་བསྟེན།

༥) ཚྭ་ལུད་ཀྱི་རྫས་དང་རྒྱ་མཚོ་མཚེའུ་གནས་འབབ།

Virtually all types of water pollution are harmful to the health of humans and animals. Water pollution may not damage our health immediately but can be harmful after long term exposure. Different forms of pollutants affect the health of animals in different ways:

Heavy metals from industrial processes can accumulate in nearby lakes and rivers. These are toxic to marine life such as fish and shellfish, and subsequently to the humans who eat them. Heavy metals can slow development; result in birth defects and some are carcinogenic.

Industrial waste often contains many toxic compounds that damage the health of aquatic animals and those who eat them. Some of the toxins in industrial waste may only have a mild effect whereas other can be fatal. They can cause immune suppression, reproductive failure or acute poisoning.

Microbial pollutants from sewage often result in infectious diseases that infect aquatic life and terrestrial life through drinking water. Microbial water pollution is a major problem in the developing world, with diseases such as cholera and typhoid fever being the primary cause of infant mortality.

Organic matter and nutrients causes an increase in aerobic algae and depletes oxygen from the water column. This causes the suffocation of fish and other aquatic organisms.

Sulfate particles from acid rain can cause harm the health of marine life in the rivers and lakes it contaminates, and can result in mortality.

Suspended particles in freshwater reduces the quality of drinking water for humans and the aquatic environment for marine life. Suspended particles can often reduce the amount of sunlight penetrating the water, disrupting the growth of photosynthetic plants and micro-organisms.

11 of 15

ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་སྐྱོན།

༡) ཆུ་བལ་དྲག་མཆེད་དང་ཆུའི་ནང་གི་སྐྱེ་དངོས།

༢) འབགས་རྫས་དང་སྐྱེ་དངོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནོད་སྐྱོན།

༣) རྒྱ་མཚོའི་སྣོད་བཅུད་དང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གནས་འཇིགས་ཉེན་ཁ།

༤) འབགས་རྫས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་མཛེས་སྡུག་ལ་གནོད་འཚབ།

༥) སྣུམ་བཞོས་པས་རྒྱ་མཚོའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་བཅོམས་པ།

There are many different types of water pollution and all have a different adverse effect on the environment.

Heavy metals from industrial processes can accumulate in nearby lakes and rivers. These are toxic to marine life such as fish and shellfish, and can affect the rest of the food chain. This means that entire animal communities can be badly affected by this type of pollutant.

Industrial waste often contains many toxic compounds that damage the health of aquatic animals and those who eat them. Some toxins affect the reproductive success of marine life and can therefore disrupt the community structure of an aquatic environment.

Microbial pollutants from sewage often result in infectious diseases that infect aquatic life and terrestrial life through drinking water. This often increases the number of mortalities seen within an environment.

Organic matter and nutrients causes an increase in aerobic algae and depletes oxygen from the water column. This is called eutrophication and causes the suffocation of fish and other aquatic organisms.

Sulfate particles from acid rain change the pH of water making it more acidic, this damages the health of marine life in the rivers and lakes it contaminates, and often increases the number of mortalities within an environment.

Suspended particles can often reduce the amount of sunlight penetrating the water, disrupting the growth of photosynthetic plants and micro-organisms. This has subsequent effects on the rest of the aquatic community that depend on these organisms to survive.

12 of 15

དཔལ་སྦྱོར་ལ་གྱོང་གུན།

རྒྱ་མཚོ་དང་། ས་སྟེང་། ས་འོག་གི་ཆུའི་འབགས་བཙོག་རྣམས་གཙང་བཟོ་བྱས་དགོས་ཀྱང་དེ་རྣམས་གཙང་བཟོ་བྱེད་པར་འགྲོ་སོང་ཕོན་ཆེན་ཞིག་འགྲོ་ཡིན་ཡོད།
གཙང་བཟོ་འཕྲུལ་ཆས་གསར་འཛུགས་དང་དེ་དག་ཉར་ཚགས། ཞིག་གསོ་བྱེད་ཆེད་བཅས་སུ་འགྲོ་སོང་ཕོོན་ཆེན་པོ་གཏོང་དགོས་སོ།
འགྲོ་གྲོན་དེ་ཡང་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ལ་རགས་ལུས་ཏེ་གལ་ཆེ་བ་འགའ་ནི། ས་ཁུལ་དེ་རྒྱ་ཁྱོན། འགྲོ་སྟོབས་བདེ་བོ་ཡོད་མེད་དང་འབགས་རྫས་ཤུགས་ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་བཅས་ཡིན།

Water pollution can be damaging to the economy as it can be expensive to treat and prevent contamination. Waste that does not break down quickly accumulates in the Earth’s waters and eventually makes its way to the oceans.

Water pollution can be prevented by stopping pollutants from contaminating nearby waters. There are a number of water treatments to prevent pollution such as:

Biological filters

Chemical additives

Sand filters

These simple techniques cost money to maintain, but prevention is much cheaper than cleaning up water pollution that has already occurred. The cost of a pollution clean-up depends on many factors:

The location of the pollution is important in determining how much the clean-up will cost. If the contamination is in an area that is easy to get to, then the clean up cost will be cheaper.

The contamination size also needs to be considered, the larger the area of contamination, the more expensive the cost of the clean-up.

The type of pollutant may also have an effect on the clean-up cost, some pollutants are more difficult to clean up than others, and therefore more expensive.

13 of 15

ཆུའི་འབགས་བཙོག་ཉུང་དུ་གཏོང་བའི་ཐབས་ལམ།

R བཞིའི་ལམ་སྟོན་ལ་བསྟེན་དགོས་རྒྱུ། བསྐྱར་བཅོས།(Recycle) བསྐྱར་སྤྱོད།(Reuse) ཉུང་དུ་གཏོང་བ།(Reduce) དང་མི་སྤྱད་པ།(Refuse)
བཙོག་ཆུ་གཙང་བཟོ།
རྫས་ཀྱི་ཚྭ་ལུད་ཉུང་དུ་གཏང་བ།
བསྐྱར་བཅོས་བྱེད་ཐབས་མེད་པའི་འགྱིག་རིགས་བཀོལ་སྤྱོད་མཚམས་འཇོག
ས་སྟེེང་འོག་གི་ཆུ་རྣམས་སྤྱོད་རུང་ཡོད་མེད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ངེས་པར་དགོས་པ།

14 of 15

དབྱིན་ཇིའི་སྙན་ངག་པ་ཨོ་ཌན་གྱིས།

བརྩེ་གདུང་མེད་པའི་སྟོངས་ཕྲག་འཚོ་ཐུབ་སྟེ།།

ཆུ་ནི་མེད་པས་གཅིག་ཀྱང་འཚོ་ཐབས་བྲལ།།

དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སྙན་ངག་པ་གྲགས་ཅན་སེ་མུལ་ ཊེ་ལར་ ཁོ་ལི་རེད་ཇི་ཡིས།

ཆུ་ནི་ཕྱོགས་མཐའ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་གྱུར་ཀྱང་།།

དངས་གཙང་འཐུང་ཆུ་འཐིག་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད།།

15 of 15

ཐུགས་རྗེ་ཆེ།