Mức độ

Dấu hiệu và Triệu chứng

Mức độ

Dấu hiệu và Triệu chứng

Nhẹ

Mệt mỏi, khó chịu

Nặng

Hạ huyết áp

​

Đau đầu

Rối loạn nhịp tim

​

Chóng mặt

Thiếu máu cục bộ cơ tim

​

Lú lẫn, mất phương hướng

Hôn mê

​

Nhìn mờ

Suy hô hấp

​

Buồn nôn, nôn

Phù phổi không do tim

Trung bình

Mất điều hòa vận động

(Ataxia)

​

Ngất (Syncope)

​

Thở nhanh, khó thở

​

Hồi hộp, đau ngực

​

Tiêu cơ vân

(Rhabdomyolysis)

​

Co giật

Hệ cơ quan

Biểu hiện lâm sàng

Tim mạch

Thay đổi trên điện tâm đồ (sóng T và đoạn ST), bệnh cơ tim, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, nhịp nhanh, nhịp chậm, block nhĩ thất, rung nhĩ, ngoại tâm thu thất, rung thất, sốc

Hô hấp

Viêm phổi, phù phổi, hội chứng suy hô hấp cấp

Tiết niệu

Sinh dục

Glucosuria, protein niệu, tiểu máu, myoglobin niệu, suy thận cấp, sảy thai, thai chết lưu, rối loạn kinh nguyệt, giảm trọng lượng tinh hoàn và số lượng tinh trùng

Tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa, xuất huyết tiêu hóa, loét dạ dày, gan to

Huyết học

Tăng bạch cầu, tăng hồng cầu, thiếu máu, thiếu máu nguyên bào sắt, ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối

Hệ cơ quan

Biểu hiện lâm sàng

Nội tiết

Chuyển hóa

Tăng đường huyết, giảm T3, cường giáp cấp

Da liễu

Bọng nước, ban đỏ, sưng, loét, hoại tử, rụng tóc

Cơ xương khớp

Hoại tử cơ, co rút Volkmann, viêm xương tủy

Nhãn khoa

Xuất huyết võng mạc, phù gai thị, bệnh võng mạc, teo thần kinh thị giác, nhược thị, ám điểm, bán manh, mù

Tai mũi họng

Rối loạn chức năng ốc tai và tiền đình

Nguyên lý hoạt động

Đo hấp thụ quang phổ UV/Vis

của mẫu máu

Phân tích quang phổ ánh sáng xuyên qua mô

Tính xâm lấn

Xâm lấn (cần lấy mẫu máu)

Không xâm lấn

Độ chính xác

Rất cao

Tương đối

Thời gian thực hiện

Chậm (cần lấy máu, xử lý mẫu)

Nhanh (đo trực tiếp)

Tính khả dụng

Cần phòng thí nghiệm hoặc thiết bị chuyên dụng

Có thể sử dụng tại giường bệnh, tại hiện trường tai nạn, cấp cứu

Ứng dụng lâm sàng

Chẩn đoán chính xác, theo dõi bệnh nhân nặng

Sàng lọc nhanh, theo dõi liên tục tại giường bệnh

Chi phí

Cao hơn (do cần xét nghiệm tại phòng thí nghiệm)

Thấp hơn (chỉ cần thiết bị đo)

Khả năng sử dụng tại cấp cứu

Hạn chế (cần thời gian phân tích mẫu)

Rất tốt (có thể đo ngay lập tức)

Nồng độ CO trong không khí

Thời gian tiếp xúc

Bão hòa trong máu

Dấu hiệu và triệu chứng

Lên đến 0,01%

Không xác định

0-10%

Không có triệu chứng

0,01-0,02%

Không xác định

10-20%

Căng tức vùng trán, đau đầu nhẹ, giãn mạch da

0,02-0,03%

5-6 giờ

20-30%

Đau đầu, nhói vùng thái dương

0,04-0,06%

4-5 giờ

30-40%

Đau đầu nặng, suy nhược, buồn nôn, nôn, chóng mặt, nhìn mờ, đau ngực, màu da và niêm mạc đỏ anh đào

0,07-0,10%

3-4 giờ

40-50%

Như trên, kèm theo ngất, tăng nhịp thở, tăng nhịp tim

0,11-0,15%

1,5-3 giờ

50-60%

Nhịp tim nhanh, nhịp thở nhanh, kiểu thở Cheyne-Stokes, hôn mê, co giật

0,16-0,30%

1-1,5 giờ

60-70%

Hôn mê, co giật, giảm phản xạ, có thể tử vong

0,50-1,00%

1-2 phút

70-80%

Suy nhược, ức chế hô hấp, suy hô hấp, tử vong có thể xảy ra

Phương pháp/Thông số

Mục đích/Ý nghĩa lâm sàng

Carboxyhemoglobin (COHb)

• Chẩn đoán ban đầu nhiễm độc CO
• Sử dụng thử nghiệm lâm sàng với phương pháp đo CO-oximetry qua da
• Không có mối tương quan với thời gian điều trị nội trú, mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và tiên lượng

Oxyhemoglobin

- Ngừng hô hấp có thể là một triệu chứng của nhiễm độc CO

Nồng độ lactate trong máu

• Thiếu oxy mô
• Có mối tương quan với thời gian tiếp xúc CO và mức độ nghiêm trọng
• Công cụ hỗ trợ quyết định điều trị oxy cao áp (HBO) ở trẻ em

Phân tích khí máu (ABG/VBG)

- Đo nồng độ COHb để xác định mức độ ngộ độc CO

Số lượng bạch cầu

- Mối tương quan giữa bạch cầu tăng cao và thời gian điều trị nội trú

Protein phản ứng C (CRP)

- Mối tương quan giữa CRP tăng và thời gian điều trị nội trú

Xét nghiệm sinh hóa

- Đánh giá tổn thương cơ quan (BUN, creatinine, v.v.)

Biomarker tim (troponin, myoglobin, v.v.)

- Phát hiện tổn thương cơ tim

Phương pháp/Thông số

Mục đích/Ý nghĩa lâm sàng

Xét nghiệm nước tiểu

- Đánh giá tổn thương cơ và thận (myoglobin niệu, tiểu máu, protein niệu, v.v.)

Điện tâm đồ (ECG)

- Có thể phát hiện rối loạn tim mạch như nhịp nhanh, kéo dài khoảng QT, thiếu máu cơ tim, rối loạn nhịp thất

X-quang ngực

- Phát hiện thâm nhiễm phổi, phù phổi - Mối tương quan giữa thâm nhiễm phổi và mức độ nghiêm trọng

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan)

- Phát hiện phù não và tổn thương thần kinh cấp tính

Chụp cộng hưởng từ (MRI)

- Đánh giá tổn thương mất myelin, phù não, tổn thương thần kinh muộn

Thang điểm hôn mê Glasgow (GCS)

• Các triệu chứng có thể gặp: chóng mặt, lú lẫn, co giật
• Tương quan nghịch với thời gian nằm viện và mức độ nghiêm trọng

Nội soi phế quản (khi nghi ngờ tổn thương do hít phải khói)

- Đánh giá mức độ ban đỏ, phù nề, loét

Tiêu chí

NBO₂ (Normobaric Oxygen - Oxy thường)

HBO₂ (Hyperbaric Oxygen - Oxy cao áp)

Cơ chế hoạt động

Cung cấp oxy 100% ở áp suất khí quyển giúp loại bỏ CO khỏi hemoglobin (Hb), cải thiện oxy hóa mô.

Cung cấp oxy 100% trong buồng cao áp (2-3 ATA), giúp đẩy nhanh quá trình loại bỏ CO, giảm tổn thương mô và viêm.

Thời gian bán hủy COHb

Giảm từ 320 phút (không điều trị) xuống 74-90 phút.

Giảm xuống 20-30 phút, hiệu quả nhanh hơn.

Hiệu quả loại bỏ COHb

Trung bình, nhưng có thể kiểm soát được trong hầu hết các trường hợp nhẹ đến trung bình.

Cao, đặc biệt trong trường hợp nặng hoặc có biến chứng thần kinh.

Tác dụng lên hệ thần kinh

Giảm nguy cơ tổn thương thần kinh nhưng không thể bảo vệ hoàn toàn.

Có thể giảm đáng kể nguy cơ tổn thương thần kinh muộn, nếu được sử dụng sớm.

Ảnh hưởng đến hệ tim mạch

Cải thiện oxy mô nhưng không ngăn ngừa tổn thương do viêm.

Giảm viêm cơ tim, bảo vệ tim mạch tốt hơn.

Chỉ định sử dụng

• Mọi trường hợp ngộ độc CO.
• COHb < 25% (hoặc < 15% ở phụ nữ mang thai).
• Không có triệu chứng thần kinh nghiêm trọng.

• COHb > 25% (hoặc > 15% ở phụ nữ mang thai).
• Rối loạn thần kinh (hôn mê, lú lẫn, co giật).
• Toan chuyển hóa nặng (pH < 7.1).
• Tổn thương tim (ST chênh, đau ngực).
• Không đáp ứng với NBO₂ sau 4-6 giờ.

Tiêu chí

NBO₂ (Normobaric Oxygen - Oxy thường)

HBO₂ (Hyperbaric Oxygen - Oxy cao áp)

Thời gian điều trị

Liên tục cho đến khi COHb về mức an toàn.

1-3 lần/ngày, mỗi lần 60-90 phút, có thể lặp lại.

Thiết bị yêu cầu

• Mặt nạ không thở lại.
• Nguồn oxy y tế.

- Buồng oxy cao áp chuyên biệt, cần có trung tâm điều trị chuyên sâu.

Khả năng tiếp cận

Phổ biến, có thể triển khai ngay tại hiện trường hoặc bệnh viện.

Hạn chế hơn, chỉ có ở các trung tâm y tế lớn có buồng cao áp.

Tác dụng phụ

• Khô niêm mạc.
• Kích ứng phổi nếu dùng oxy kéo dài.

• Co giật do nhiễm độc oxy
• Barotrauma (tổn thương do áp suất).
• Đau tai, xoang, nguy cơ tràn khí màng phổi.

Chống chỉ định

Không có chống chỉ định tuyệt đối.

• Khí phế thũng có bóng khí.
• Tràn khí màng phổi chưa dẫn lưu.
• Viêm xoang cấp, viêm tai giữa.
• Bệnh nhân không ổn định huyết động.

Sự đồng thuận y khoa

Được khuyến nghị cho tất cả bệnh nhân ngộ độc CO.

Không bắt buộc, nhưng được khuyến nghị mạnh mẽ trong các trường hợp nặng.

Mức độ

Mô tả

Mức độ 0

(không tổn thương)

Không có muội than, không xung huyết, không phù nề, không có tăng tiết dịch phế quản hoặc tắc nghẽn phế quản.

Mức độ 1

(tổn thương nhẹ)

Các vùng xung huyết nhẹ hoặc trung bình, hoặc có lắng đọng muội than ở phế quản gần hoặc tắc nghẽn phế quản xa.

Mức độ 2

Xung huyết vừa phải, lắng đọng muội than, tăng tiết phế quản hoặc tắc nghẽn phế quản.

Mức độ 3

(tổn thương nặng)

Niêm mạc đường hô hấp viêm nặng kèm lắng đọng nhiều muội than, tăng tiết phế quản hoặc tắc nghẽn phế quản.

Mức độ 4

(tổn thương rất nặng)

Có tình trạng bong tróc niêm mạc, hoại tử, phá hủy nội mạc.

Thông số

Tất cả bệnh nhân

(n = 68)

Ngộ độc CO

(n = 24)

Không ngộ độc CO

(n = 44)

p

Tuổi, năm

37,5 (29 – 45,5)

36,5 (28,5 – 42)

38,5 (29 – 49)

0.7

Giới tính, n, %

​

​

​

​

Nam

54 (79,4)

20 (83,3)

34 (77,3)

0.56

Nữ

14 (20,6)

4 (16,7)

10 (22,7)

​

Thời gian nhập viện, giờ

5 (3 - 8)

5,5 (2,5 - 8)

5 (3,5 – 7,5)

0.15

Diện tích bỏng, % TBSA

66,5 (50 – 83,5)

66 (50 – 80)

70 (50 – 87)

0.49

Diện tích bỏng sâu, % TBSA

40 (17 – 52)

40 (27,5 – 50)

40,5 (13,5 – 54)

0.35

SpCO, %

6,4 ±7,6

15,8 ± 4,2

1,2 ± 2,1

0.001

Tổn thương hít phải, n, %

​

​

​

​

Nhẹ và trung bình

57 (83,8)

17 (70,8)

40 (90,9)

​

Nặng

11 (16,2)

7 (29,2)

4 (9,1)

0.03

Hỗ trợ hô hấp trước nhập viện, n, %

40 (58,8)

12 (50)

28 (63,6)

0.28

Thông số

Ngộ độc CO

(n = 24)

Không ngộ độc CO

(n = 44)

p

SpO₂, %

96,9 ± 3,5

97,5 ± 2,7

0,24

pH

7,29 ± 0,1

7,3 ± 0,1

0,31

PaO₂, mmHg

186,8 ± 123,6

165,6 ± 67,9

0,22

PaCO₂, mmHg

34,4 ± 7,1

39,9 ± 9,3

0,006

Hạ CO₂ máu, n, %

14 (58,3%)

12 (27,3%)

0,012

Lactate, mmol/l

5,2 ± 2,7

3,9 ± 1,8

0,014

BE

-8,0 ± 7,2

-5,6 ± 5,4

0,064

Thông số

Ngộ độc CO

(n = 24)

Không ngộ độc CO

(n = 44)

p

SpO₂, %

96,9 ± 3,5

97,5 ± 2,7

0,24

pH

7,29 ± 0,1

7,3 ± 0,1

0,31

PaO₂, mmHg

186,8 ± 123,6

165,6 ± 67,9

0,22

PaCO₂, mmHg

34,4 ± 7,1

39,9 ± 9,3

0,006

Hạ CO₂ máu, n, %

14 (58,3%)

12 (27,3%)

0,012

Lactate, mmol/l

5,2 ± 2,7

3,9 ± 1,8

0,014

BE

-8,0 ± 7,2

-5,6 ± 5,4

0,064

Thông số

Tất cả bệnh nhân

(n = 68)

Ngộ độc CO

(n = 24)

Không ngộ độc CO (n = 44)

p

Thời gian thở máy, ngày

11 (8 - 14)

11 (8 - 14)

11 (8 - 14,5)

0,57

Thời gian nằm viện, ngày

13 (9 - 26,5)

12,5 (8 - 23)

13 (9 - 34,5)

0,77

Tỷ lệ tử vong chung, n, %

51 (75%)

20 (83,3%)

31 (70,5%)

0,24

Tỷ lệ tử vong ngày thứ 28, n, %

49

20 (83,3%)

29 (65,9%)

0,13